Khmer Dictionary

ពន្លឺនៃប្រាជ្ញា, ប្រាជ្ញាដូចដួងពន្លឺ, គឺប្រាជ្ញាដែលដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញបានជ្រះស្រឡះ ប្រៀបដូចពន្លឺអាទិត្យចាំងជះដេញកម្ចាត់ភាពងងឹតក្នុងលោកឱ្យសាបរលាបរហូតភ្លឺស្រឡះ។

បញ្ញាភា នាម

[ប៉័ញ-ញ៉ា-ភា] banhnheaphea

ពន្លឺនៃប្រាជ្ញា, ប្រាជ្ញាដូចដួងពន្លឺ, គឺប្រាជ្ញាដែលដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញបានជ្រះស្រឡះ ប្រៀបដូចពន្លឺអាទិត្យចាំងជះដេញកម្ចាត់ភាពងងឹតក្នុងលោកឱ្យសាបរលាបរហូតភ្លឺស្រឡះ។

បញ្ញាសជាតក

រឿងរ៉ាវទាំងឡាយដែលអធិប្បាយអំពីការសន្សំបារមីរបស់ព្រះពោធិសត្វចំនួនហាសិបជាតិ (តែពុំឃើញមានចែងនៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកនោះឡើយ) :

បញ្ញាសជាតក នាម

[ប៉័ញ-ញ៉ាស-ជា-ដក់] bnhonhascheadka≈

រឿងរ៉ាវទាំងឡាយដែលអធិប្បាយអំពីការសន្សំបារមីរបស់ព្រះពោធិសត្វចំនួនហាសិបជាតិ (តែពុំឃើញមានចែងនៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកនោះឡើយ) :

បញ្ញាសិប្បនិម្មិត

វិទ្យាសាស្ត្រនៃការបង្កើតបញ្ញាឆ្លាតវៃតាមរយៈម៉ាស៊ីន AI (Artificial intelligence) ដែលផ្ទុយពីធម្មជាតិរបស់មនុស្សនិងសត្វ។

បញ្ញាសិប្បនិម្មិត នាម

[ប៉័ញ-ញ៉ា-សិប-ប៉ៈ-និម-មឹត] bnhonhasebbaknimmoet≈

វិទ្យាសាស្ត្រនៃការបង្កើតបញ្ញាឆ្លាតវៃតាមរយៈម៉ាស៊ីន AI (Artificial intelligence) ដែលផ្ទុយពីធម្មជាតិរបស់មនុស្សនិងសត្វ។

បញ្ញើ

(ព.ទ.បុ.) បញ្ញើទុកស្មើបំណុល អត្ថន័យថា អ្វីៗដែលគេផ្ញើទុកផង, កាលបើវិនាសខូចបាត់ទៅ, អ្នកទទួលត្រូវសងគេ ទុកដូចជាបំណុល។

បញ្ញើ នាម

[ប័ញ-ញ៉ើ] banhnhau

អ្វីៗដែលគេផ្ញើ, របស់ផ្ញើ :

បញ្ញើ នាម

[ប័ញ-ញ៉ើ-ទុក-ស្មើ-បំ-ណុល] banhnhau

(ព.ទ.បុ.) បញ្ញើទុកស្មើបំណុល អត្ថន័យថា អ្វីៗដែលគេផ្ញើទុកផង, កាលបើវិនាសខូចបាត់ទៅ, អ្នកទទួលត្រូវសងគេ ទុកដូចជាបំណុល។

បញ្ញើក្អែក នាម ១)

[ប័ញ-ញ៉ើ-ក្អែក] bonhnhaukaaek

មែកផ្ញើសាំ ឬផ្ញើប្រាណកើតចេញអំពីមែកឈើទាំងពួង មានស្លឹកស្រួយសណ្ឋានផ្សេងអំពីស្លឹកឈើនោះ (មានពាក្យតំណាលថា កើតដោយសត្វស្លាបមានក្អែកជាដើមបន្ទោឧច្ចារៈដាក់, ហាក់ដូចជាកើតដោយសារក្អែកជាដើមផ្ញើទុក)។ (ព.ប្រ.) :

បញ្ញើក្អែក នាម ២)

[ប័ញ-ញ៉ើ-ក្អែក] bonhnhaukaaek

(ព.ទ្រ.) ថា កូនដែលកំព្រាឥតម្ដាយឪពុកតាំងពីនៅជាទារកឬទារិកា ពុំទាន់ដឹងអ្វីសោះនៅឡើយ គេយកមកចិញ្ចឹមដូចកូនបង្កើត :

បញ្ញើក្អែក នាម

[ប័ញ-ញ៉ើ-ក្អែក] bonhnhaukaaek

(ម.ព. បញ្ញើក្អែក)។

បញ្ញែ

បញ្ចេញអ្វីៗមកសម្ដែងបង្អួតបង្អរ ដើម្បីឱ្យស្ងើចសរសើរ, ឱ្យគេស្រឡាញ់។

បញ្ញែ កិរិយាសព្ទ

[ប័ញ-ញ៉ែ] bonhnheae

បញ្ចេញអ្វីៗមកសម្ដែងបង្អួតបង្អរ ដើម្បីឱ្យស្ងើចសរសើរ, ឱ្យគេស្រឡាញ់។

បញ្ញែម

ស៊ីចំណីអ្វីបង្អួតគេដោយពោលពាក្យថា ញ៉ែមៗ! ... (សម្ដីសម្រាប់ក្មេងតូច)។

បញ្ញែម កិរិយាសព្ទ

[ប័ញ-ញ៉ែម] banhnheaem

ស៊ីចំណីអ្វីបង្អួតគេដោយពោលពាក្យថា ញ៉ែមៗ! ... (សម្ដីសម្រាប់ក្មេងតូច)។

បញ្ហា

ពាក្យឬសេចក្ដីដែលមានអាថ៌កំបាំង លុះតែអ្នកមានប្រាជ្ញាវាងវៃទើបអាចដឹង ឬលុះតែសួរអ្នកចេះ ទើបអាចដឹងច្បាស់បាន; ប្រស្នា, ចំណោទ : (ប្រើជា ប្រស្នា វិញក៏បាន) :

បញ្ហា នាម

[ប័ញ-ហា] ឬ [ប៉័ញ-ហា] panh ha

ពាក្យឬសេចក្ដីដែលមានអាថ៌កំបាំង លុះតែអ្នកមានប្រាជ្ញាវាងវៃទើបអាចដឹង ឬលុះតែសួរអ្នកចេះ ទើបអាចដឹងច្បាស់បាន; ប្រស្នា, ចំណោទ : (ប្រើជា ប្រស្នា វិញក៏បាន) :

បដា

ផ្ទាំងសំពត់ដែលគេសរសេរអក្សរជាពាក្យសុភាសិត, ពាក្យស្លោក ឬពាក្យអ្វីផ្សេងៗ សម្រាប់កាន់ហែជាក្បួន ឬចងសន្ធឹងទទឹងផ្លូវ :

បដា នាម

[ប៉ៈ-ដា] boda

ផ្ទាំងសំពត់ដែលគេសរសេរអក្សរជាពាក្យសុភាសិត, ពាក្យស្លោក ឬពាក្យអ្វីផ្សេងៗ សម្រាប់កាន់ហែជាក្បួន ឬចងសន្ធឹងទទឹងផ្លូវ :

បដិការ នាម

[ប៉ៈ-ដិ-កា-រ៉ៈ] ឬ [ប៉ៈ-ដិ-កា] badekar

ការតបវិញ, អំពើតបតវិញ; ដំណើរធ្វើកិច្ចតបគុណ, ការតបស្នងសងគុណ។

បដិការ នាម

[ប៉ៈ-ដិ-កា-រ៉ៈ-គុន] badekar

គុណដែលត្រូវធ្វើកិច្ចតបស្នងវិញ។

បដិកិរិយា នាម

[ប៉ៈ-ដិ-កិ-រិ-យ៉ា] badekeriyea

(ម.ព. ប្រតិក្រិយា)។

បដិកូល

ដែលផ្ទុយគ្នា, ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលខុសគ្នា, ទីទៃពីគ្នា; ដែលគួរខ្ពើម :

បដិកូល គុណនាម

[ប៉ៈ-ដិ-កូល] badekoul

ដែលផ្ទុយគ្នា, ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលខុសគ្នា, ទីទៃពីគ្នា; ដែលគួរខ្ពើម :

បដិកូលសញ្ញា

សេចក្ដីសម្គាល់ថាគួរខ្ពើម ឬសេចក្ដីយល់ឃើញថា ផ្ទុយគ្នានឹងរបស់ដែលគួរស្រឡាញ់គួររីករាយ :

បដិកូលសញ្ញា នាម

[ប៉ៈ-ដិ-កូ-ឡៈ-ស័ញ-ញ៉ា] badekoulsanhnhea

សេចក្ដីសម្គាល់ថាគួរខ្ពើម ឬសេចក្ដីយល់ឃើញថា ផ្ទុយគ្នានឹងរបស់ដែលគួរស្រឡាញ់គួររីករាយ :

បដិកោសលវិច័យ នាម

[ប៉ៈ-ដិ-កោ-សល់-វិ-ចៃ] bakdekaoslovichai≈

ការត្រួតពិនិត្យ ឬការពិសោធអ្វីមួយឡើងវិញ។

បដិគ្គាហក

អ្នកទទួលយកទាន (ស្មូម)។ សព្វថ្ងៃប្រើពាក្យនេះសំដៅយកភ្នាក់ងាររាជការដែលមានភារៈខាងទទួលប្រាក់ចំណូលផ្សេងៗ (ចំពោះក្រសួងខ្លះ) :

បដិគ្គាហក នាម

[ប៉ៈ-ដិក-គា-ហៈ-កៈ] ឬ [ប៉ៈ-ដិក-គា-ហក់] bodekkeahok

អ្នកទទួលយកទាន (ស្មូម)។ សព្វថ្ងៃប្រើពាក្យនេះសំដៅយកភ្នាក់ងាររាជការដែលមានភារៈខាងទទួលប្រាក់ចំណូលផ្សេងៗ (ចំពោះក្រសួងខ្លះ) :

បដិគ្គាហិកា នាម

[ប៉ៈ-ដិក-គា-ហិ-កា] bakdekkeaheka≈

(ម.ព. បដិគ្គាហក)។

បដិឃៈ នាម a

[ប៉ៈ-ដិ-ឃៈ] bodekheak

សេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត, សេចក្ដីក្នាញ់, ដំណើរប៉ះទង្គុកចិត្តដោយសេចក្ដីក្រោធ :

បដិឃៈ កិរិយាសព្ទ b

[ប៉ៈ-ដិ-ឃៈ] bodekheak

(រ.ស.) ទ្រង់ព្រះបដិឃៈ គឺទ្រង់ក្នាញ់។

បដិឃៈ នាម

[ប៉ៈ-ដិ-ឃៈ-ចិត] bodekheak

ចិត្តដែលមានបដិឃៈ, ចិត្តក្នាញ់។

បដិចារកម្ម នាម

[ប៉ៈ-ដិ-ចា-រ៉ៈ-កាំ] bakdecharakkaam≈

សកម្មភាពសម្ងាត់ស៊ើបយកការណ៍ប្រឆាំងតប។

ធម៌ ឬសភាវៈដែលកើតមានឡើងដោយសារបច្ច័យ គឺគ្រឿងអាស្រ័យទាក់ទងតៗគ្នា ដូចជាសង្ខារកើតមានឡើងព្រោះមានអវិជ្ជាជាបច្ច័យ, វិញ្ញាណកើតមានឡើង ព្រោះមានសង្ខារជាបច្ច័យ ឬថា អវិជ្ជាជាបច្ច័យនាំឱ្យកើតមានសង្ខារ, សង្ខារជាបច្ច័យនាំឱ្យកើតវិញ្ញាណ។ល។ :

បដិច្ចសមុប្បាទ នាម

[ប៉ៈ-ដិច-ចៈ-សៈ-ម៉ុប-បាត] bodechchsomubbat

ធម៌ ឬសភាវៈដែលកើតមានឡើងដោយសារបច្ច័យ គឺគ្រឿងអាស្រ័យទាក់ទងតៗគ្នា ដូចជាសង្ខារកើតមានឡើងព្រោះមានអវិជ្ជាជាបច្ច័យ, វិញ្ញាណកើតមានឡើង ព្រោះមានសង្ខារជាបច្ច័យ ឬថា អវិជ្ជាជាបច្ច័យនាំឱ្យកើតមានសង្ខារ, សង្ខារជាបច្ច័យនាំឱ្យកើតវិញ្ញាណ។ល។ :