ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ពាហនៈ

គ្រឿងដឹកនាំ, យាន, ជំនិះ, យានជំនិះ។ គ្រឿងប្រើប្រាស់ជិះ, សម្រាប់ផ្ទុកដឹកនាំ ដូចយ៉ាងរថ, រទេះ, ទូក ជាដើម ហៅថា យាន ឬ យានពាហនៈ, យានវាហនៈ; សត្វបម្រើសម្រាប់ជិះ, ទឹម ដូចយ៉ាងសេះ, ដំរី, គោ, ក្របី ជាដើម ហៅថា សត្វពាហនៈ, សត្វវាហនៈ ឬ ពាហនសត្វ, វាហនសត្វ។

ពាហនៈ នាម

[ពា-ហៈ-នៈ] peahaneak

គ្រឿងដឹកនាំ, យាន, ជំនិះ, យានជំនិះ។ គ្រឿងប្រើប្រាស់ជិះ, សម្រាប់ផ្ទុកដឹកនាំ ដូចយ៉ាងរថ, រទេះ, ទូក ជាដើម ហៅថា យាន ឬ យានពាហនៈ, យានវាហនៈ; សត្វបម្រើសម្រាប់ជិះ, ទឹម ដូចយ៉ាងសេះ, ដំរី, គោ, ក្របី ជាដើម ហៅថា សត្វពាហនៈ, សត្វវាហនៈ ឬ ពាហនសត្វ, វាហនសត្វ។

ពាហា

កំភួនដៃ; ប្រើជា (រ.ស.) :

ពាហា នាម

[ពា-ហា] peaha

កំភួនដៃ; ប្រើជា (រ.ស.) :

ពាហិរ

ទានខាងក្រៅខ្លួន មានទ្រព្យសម្បត្តិ លុយកាក់ឬរបស់របរផ្សេងៗ :

ពាហិរ គុណនាម

[ពា-ហិ-រៈ] peahereak≈

ដែលនៅខាងក្រៅ ខាងក្រៅ។

ពាហិរ នាម

[ពា-ហិ-រៈ-ជន់] peahereakchno≈

ជនខាងក្រៅ អ្នកដទៃ។

ពាហិរ នាម

[ពា-ហិ-រៈ-ទាន] peahereaktean≈

ទានខាងក្រៅខ្លួន មានទ្រព្យសម្បត្តិ លុយកាក់ឬរបស់របរផ្សេងៗ :

ពាហិរកថា

សម្ដីជាខាងក្រៅគឺក្រៅពីពាក្យពិត ឬក្រៅពីដំណើរដែលត្រូវនិយាយ។

ពាហិរកថា នាម

[ពា-ហិ-រៈ-កៈ-ថា] peaherokatha

សម្ដីជាខាងក្រៅគឺក្រៅពីពាក្យពិត ឬក្រៅពីដំណើរដែលត្រូវនិយាយ។

ពាហុ នាម

[ពា-ហ៊ុ] peaho

(ម.ព. ពាហា)។

ពាហុជៈ

អ្នកដែលកើតអំពីព្រះពាហានៃព្រហ្ម គឺក្សត្រិយ៍, មនុស្សជាតិក្សត្រិយ៍ (ហៅដោយប្រតិដ្ឋថា តាមលទ្ធិរបស់ពួកមនុស្សអ្នកមជ្ឈិមប្បទេស ក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ ដែលព្រមគ្នាជឿថា ពូជព្រាហ្មណ៍, កាលដែលកើតដំបូងបំផុត, កើតអំពីព្រះឱស្ឋព្រហ្ម; ពូជក្សត្រិយ៍កើតអំពីព្រះពាហាព្រហ្ម; ពូជវេស្សៈឬវ

ពាហុជៈ នាម

[ពា-ហ៊ុ-ជៈ] peahocheak

អ្នកដែលកើតអំពីព្រះពាហានៃព្រហ្ម គឺក្សត្រិយ៍, មនុស្សជាតិក្សត្រិយ៍ (ហៅដោយប្រតិដ្ឋថា តាមលទ្ធិរបស់ពួកមនុស្សអ្នកមជ្ឈិមប្បទេស ក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ ដែលព្រមគ្នាជឿថា ពូជព្រាហ្មណ៍, កាលដែលកើតដំបូងបំផុត, កើតអំពីព្រះឱស្ឋព្រហ្ម; ពូជក្សត្រិយ៍កើតអំពីព្រះពាហាព្រហ្ម; ពូជវេស្សៈឬវ

ពាហុប្រហារ នាម

[ពា-ហ៊ុ-ប្រ-ហា] peahobrohar

ការប្រហារដោយកំភួនដៃ, ប្រហារដោយដៃសុទ្ធ។

ពាហុមូល នាម

[ពា-ហ៊ុ-មូល] peahomul

គល់ដៃ គឺក្លៀក; (រ.ស.) :

ពាហុមូល នាម

[ព្រះ-កាច់-ឆៈ] peahomul

(ម.ព. ព្រះពាហុមូល)។

ពាហុមូល នាម

[ព្រះ-ពា-ហ៊ុ-មូល] peahomul

(រ.ស.) ក្លៀកក្សត្រិយ៍។

ពាហុយុទ្ធ

ការតយុទ្ធឬប្រយុទ្ធគ្នា, ប្រឡូកគ្នាដោយដៃសុទ្ធ គឺដាល់, តប់, គក់, ទះគ្នា :

ពាហុយុទ្ធ នាម

[ពា-ហ៊ុ-យុត] peahoyutthor

ការតយុទ្ធឬប្រយុទ្ធគ្នា, ប្រឡូកគ្នាដោយដៃសុទ្ធ គឺដាល់, តប់, គក់, ទះគ្នា :

ពាហុរត្ន នាម

[ពា-ហ៊ុ-រ័ត] peahorotnor

គ្រឿងប្រដាប់កាយធ្វើដោយរតនវត្ថុមានមាសជាដើម សម្រាប់ស្ត្រីពាក់ត្រង់កំភួនដៃឬត្រង់ដើមដៃ (កងកន់) :

ពាហុសច្ច នាម

[ពា-ហ៊ុ-ស័ច-ចៈ] peahosochch

ភាវៈនៃបុគ្គលជាពហុស្សូត គឺការតាំងចិត្តរៀនសូត្រមុតមាំ ឬការចេះដឹងច្រើនព្រោះសេចក្ដីខំប្រឹងរៀន (នៃអ្នកសិក្សា) :

ពាឡម្រឹគ

ម្រឹគសាហាវ, កាច (ដូចយ៉ាង សីហៈ, ខ្លាធំ ជាដើម); បើញីជា ពាឡម្រឹគី ឬ វាឡម្រឹគី។

ពាឡម្រឹគ នាម

[ពា-ឡៈ-ម្រឹក] pealmruek

ម្រឹគសាហាវ, កាច (ដូចយ៉ាង សីហៈ, ខ្លាធំ ជាដើម); បើញីជា ពាឡម្រឹគី ឬ វាឡម្រឹគី។

ពាឡ្ហកម្ម នាម

[ពា-ឡ្ហៈ-កាំ] pealhakkaam≈

កម្មធ្ងន់ធ្ងរឬដុនដាប។

ពាំ

អណ្ដាតដែលមានសម្បុរស្វាយជាំឬខ្មៅ (ច្រើនតែសុនខ) :

ពាំ កិរិយាសព្ទ

[ពាំ] poam

នាំយកអ្វីៗដោយខាំនឹងមាត់ :

ពាំ គុណនាម a

[ពាំ-ត្រ-ណោត] poam

(ព.ប្រ.) ដែលមិនដាច់ស្រេច, ពុំទាន់ប្រាកដ, ដែលនៅបាំងស្ទើរ :

ពាំ គុណកិរិយា b

[ពាំ-ត្រ-ណោត] poam

(ព.ប្រ.) ដែលពុំប្រាកដ, ដែលមិនច្បាស់លាស់ :

ពាំ កិរិយាសព្ទ

[នាំ-ពាំ-ពាក-សំ-ដី] poam

(ម.ព. ពាំពាក្យពាំសម្ដី)។

ពាំ កិរិយាសព្ទ

[បៀម-គ្រាប់] poam

(ម.ព. ពាំគ្រាប់)។

ពាំ នាម

[ពាំ-គ្រាប់] poam

គ្រាប់កាំភ្លើងដែលមុតក្នុងសាច់ លុះដល់សះរបួសក៏ដុះសាច់ឱបជិតនៅនោះ (ច្រើនតែគ្រាប់ប្រាយ)។

ពាំ កិរិយាសព្ទ

[ពាំ-ពាក-ពាំ-សំ-ដី] poam

(ព.ប្រ.) នាំពាក្យសម្ដីទៅប្រាប់អ្នកម្ខាងឱ្យដឹងដោយដំណើរញុះញង់, នាំអុជអាល។

ពាំ គុណកិរិយា

[ពាំ-យួ] poam

(ព.ប្រ.) ដែលមានអាការៈដូចជាពាំផងយួរផង :

ពាំ នាម

[ពាំ-ស្រាយ] poam

ឈើហុបឬសសរជាដើមដែលមានសាច់ស្រាយលាយនៅជាមួយនឹងខ្លឹម :

ពាំ នាម

[ពាំ-សំ-បក] poam

ឈើដែលគេចាំងឬច្រាសសំបកមិនអស់ :

ពាំ នាម

[សំ-ដី-ពាំ-ស្រាយ] poam

(ព.ប្រ.) សម្ដីខុសខ្លះត្រូវខ្លះយកជាការណ៍ពិតទាំងអស់ពុំបាន។

ពាំ នាម

[សំ-ដី-ពាំ-សំ-បក] poam

(ព.ប្រ.) សម្ដីមិនអស់អាថ៌សេចក្ដី។

ពាំ នាម

[អន់-ដាត-ពាំ-ព្រីង] poam

អណ្ដាតដែលមានសម្បុរស្វាយជាំឬខ្មៅ (ច្រើនតែសុនខ) :

ពាំង

រាំងដំណើរ; រារាំងផ្លូវ។

ពាំង កិរិយាសព្ទ ១)

[ពាំង] peang

រាំង, បាំងពីមុខ :

ពាំង កិរិយាសព្ទ ២)

[ពាំង] peang

(ព.ប្រ.) យកខ្លួនពាំង ជួយការពាររារាំងដោយឧបាយណាមួយ ដូចគេឈរពាំង។

ពាំង កិរិយាសព្ទ

[ពាំង-ផ្លូវ] peang

រាំងដំណើរ; រារាំងផ្លូវ។

ពិកល្យ នាម

[ពិ-កល់] piklo≈

(ម.ព. វិកល្យ)។

ពិការ

ដែលខូចអវយវៈណាមួយប្រើការមិនកើត ដូចបាក់ដៃ, បាក់ជើងជាដើម :

ពិការ គុណនាម

[ពិ-កា] pikar

ដែលខូចអវយវៈណាមួយប្រើការមិនកើត ដូចបាក់ដៃ, បាក់ជើងជាដើម :

ពិការភាព

ភាពខ្វះខាតឬការបាត់បង់សម្បទាណាមួយ, ភាពជាអ្នកទុរន់ទុរាទ្រុឌទ្រោម :

ពិការភាព នាម

[ពិ-កា-រៈ-ភាប] pikaropheap

ភាពខ្វះខាតឬការបាត់បង់សម្បទាណាមួយ, ភាពជាអ្នកទុរន់ទុរាទ្រុឌទ្រោម :

ពិគ្រោះ

ប្រឹក្សាគ្នា, គិតគ្នា, សាកសួរគ្នា ឱ្យអស់អាថ៌សេចក្ដី :

ពិគ្រោះ កិរិយាសព្ទ

[ពិ-គ្រោះ] pikruoh

ប្រឹក្សាគ្នា, គិតគ្នា, សាកសួរគ្នា ឱ្យអស់អាថ៌សេចក្ដី :

ពិឃាដ កិរិយាសព្ទ

[ពិ-ឃាត] pikhead

សម្លាប់ :

ពិឃាត កិរិយាសព្ទ

[ពិ-ឃាត] pikheat≈

(ម.ព. ពិឃាដ)។

ពិចារណា

ជាវ, (ទិញ, លក់) សម្ដីសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកឱ្យគេទិញរបស់អ្វីៗឱ្យជាពាក្យប្រើបញ្ចៀសមិនឱ្យចំលើពាក្យថា ទិញ :

ពិចារណា នាម a

[ពិ-ចា-រ៉ៈ-ណា] ឬ [ពិ-ចា-ណា] picharona

ការត្រិះរិះ, រំពឹង, គិតគ្នេរ :

ពិចារណា កិរិយាសព្ទ b

[ពិ-ចា-រ៉ៈ-ណា] ឬ [ពិ-ចា-ណា] picharona

ត្រិះរិះ, រំពឹង, គិតគ្នេរ, គ្នេរគ្នាន់ :

ពិចារណា កិរិយាសព្ទ

[ពិ-ចា-រ៉ៈ-ណា] ឬ [ពិ-ចា-ណា] picharona

សួរបញ្ជាក់, ជជីកសួរ, ឈ្លេចសួរ :

ពិចារណា កិរិយាសព្ទ

[ពិ-ចា-រ៉ៈ-ណា] ឬ [ពិ-ចា-ណា] picharona

ជាវ, (ទិញ, លក់) សម្ដីសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកឱ្យគេទិញរបស់អ្វីៗឱ្យជាពាក្យប្រើបញ្ចៀសមិនឱ្យចំលើពាក្យថា ទិញ :

ពិចិត្រ គុណនាម

[ពិ-ចិត] pichetror

(ម.ព. វិចិត្រ)។

ពិច័យ

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ពិនិត្យ ថា ពិនិត្យពិច័យគឺពិនិត្យដោយល្អិតល្អ, ហ្មត់ចត់, សម្រិតសម្រាំង :

ពិច័យ បុព្វបទ

[ពិ-ចៃ] pichai

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ពិនិត្យ ថា ពិនិត្យពិច័យគឺពិនិត្យដោយល្អិតល្អ, ហ្មត់ចត់, សម្រិតសម្រាំង :

ពិជិតមារ

លោកអ្នកឈ្នះមារ (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) :

ពិជិតមារ នាម

[ពិ-ជិ-តៈ-មា] pichitamear

លោកអ្នកឈ្នះមារ (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) :

ពិជិតរដ្ឋ

ដែនដែលបានដោយច្បាំងឈ្នះ ឬដែនដែលឥតខ្មាំងសត្រូវណានឹងអាចមកផ្ចាញ់យកបាន (ហៅថា ពិជិតរាស្ត្រ ឬ វិជិតរាស្ត្រ ក៏បាន)។

ពិជិតរដ្ឋ នាម

[ពិ-ជិ-តៈ-រ័ត] pichitrodthor

ដែនដែលបានដោយច្បាំងឈ្នះ ឬដែនដែលឥតខ្មាំងសត្រូវណានឹងអាចមកផ្ចាញ់យកបាន (ហៅថា ពិជិតរាស្ត្រ ឬ វិជិតរាស្ត្រ ក៏បាន)។

ពិជេដ្ឋ

ប្រើជាងារមន្ត្រីខាងតុលាការសម័យបុរាណផងក៏មាន :

ពិជេដ្ឋ គុណនាម

[ពិ-ជេត] pichedthar

ដែលប្រសើរឬចម្រើនបំផុត, ដែលជាចម្បង :

ពិជេដ្ឋ នាម

[ពិ-ជេត] pichedthar

ប្រើជាងារមន្ត្រីខាងតុលាការសម័យបុរាណផងក៏មាន :

ពិជ័យ

ការឈ្នះវិសេស, ដំណើរឈ្នះស្រេចបាច់ :

ពិជ័យ នាម

[ពិ-ជៃ] pichey

ការឈ្នះវិសេស, ដំណើរឈ្នះស្រេចបាច់ :

ពិជ័យសង្គ្រាម

ឈ្មោះក្បួន សម្រាប់រៀនកលល្បិចធ្វើសង្គ្រាម ឱ្យមានជម្នះ :

ពិជ័យសង្គ្រាម នាម ២)

[ពិ-ជៃ-សង់-គ្រាម] picheysangkream

ឈ្មោះក្បួន សម្រាប់រៀនកលល្បិចធ្វើសង្គ្រាម ឱ្យមានជម្នះ :

ពិដោរ

ដែលមានក្លិនក្រអូបល្អ, ដែលក្រអូបសាយ :

ពិដោរ គុណនាម

[ពិ-ដោ] pidaor

ដែលមានក្លិនក្រអូបល្អ, ដែលក្រអូបសាយ :

ពិណ នាម

[ពិន] ឬ [ពឹន] pin

ចាប៉ី :

ពិណពាទ្យ

គ្រឿងតន្ត្រីសម្រាប់វាយ, ដំ, ផ្លុំ រួមផ្គុំគ្នាជាមួយវង់។ ខ្មែរហៅចំពោះតែតន្ត្រីមានអង្គ ៥គឺមានវាទ្យភណ្ឌ (គ្រឿងភ្លេង) ប្រាំឈ្មោះគឺមានរនាតមួយ ឬមានរនាតបី គឺរនាតឯក១រនាតធុង១រនាតដែក១, មានគងវង់មួយវង់ ឬមានគងវង់ពីរវង់ គឺគងវង់ធំ១វង់ គងវង់តូច១វង់, មានស្រឡៃ១មានសម្ភោរ១មានស្គរ

ពិណពាទ្យ នាម

[ពិន-ពាត] ឬ [ពឹន-ពាត] pinpeatyor

គ្រឿងតន្ត្រីសម្រាប់វាយ, ដំ, ផ្លុំ រួមផ្គុំគ្នាជាមួយវង់។ ខ្មែរហៅចំពោះតែតន្ត្រីមានអង្គ ៥គឺមានវាទ្យភណ្ឌ (គ្រឿងភ្លេង) ប្រាំឈ្មោះគឺមានរនាតមួយ ឬមានរនាតបី គឺរនាតឯក១រនាតធុង១រនាតដែក១, មានគងវង់មួយវង់ ឬមានគងវង់ពីរវង់ គឺគងវង់ធំ១វង់ គងវង់តូច១វង់, មានស្រឡៃ១មានសម្ភោរ១មានស្គរ

ពិត

ប្រដាប់សម្រាប់សរសេរឬគូរ; ខ្មែរហៅចំពោះតែជក់សម្រាប់សរសេរឬគូរ (ម.ប្រ.)។

ពិត គុ., គុ.កិ.

[ពិត] ឬ [ពឹត] pet

មែន, ប្រាកដ, ទៀង :

ពិត គុណកិរិយា

[ពិត-ជា] pet

មែនដូច្នោះ, ដូច្នោះមែន; ត្រូវប្រើពាក្យ តែថា ឬ ប៉ុន្តែ នាំមុខសេចក្ដីមួយសង្កាត់បន្ទាប់ជាដរាប :

ពិត គុណកិរិយា

[ពិត-មែន] pet

(ម.ព. ពិតជា)។

ពិត កិរិយាសព្ទ

[ពិត] ឬ [ពឹត] pet

(ស.ស.) ប្រាប់, ឱ្យដំណឹង, ទូល (ប្រាប់តាមពិត) :