ស្លឹករឹត
ខ្មែរ Log in Create account

Khmer Dictionary

Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.

68,369 entries

ពិភាក្សា កិរិយាសព្ទ

[ពិ-ភាក-សា] pipheaksa

ជជែកពិគ្រោះគ្នា, ប្រឹក្សាគ្នា, ប្រឹក្សារកឱ្យឃើញខុសត្រូវ :

ពិភាល់

ដំណើរចាប់មន្ទិល, ដំណើរភ្នកគិតព្រួយ :

ពិភាល់ កិរិយាសព្ទ a

[ពិ-ភាល់] pipheal

ចាប់មន្ទិល, ភ្នកគិតព្រួយដោយចាប់មន្ទិល :

ពិភាល់ នាម b

[ពិ-ភាល់] pipheal

ដំណើរចាប់មន្ទិល, ដំណើរភ្នកគិតព្រួយ :

ពិភេក នាម

[ពិ-ភេក] piphek

នាមស្ដេចយក្សមួយជាអនុជនៃក្រុងរាពណ៍, ជាហោរគន់គូរទាយផ្សេងៗ (មានតំណាលក្នុងរឿងរាមាយណៈ) ; សរសេរជា ពិភេក្សណ៍ ក៏មាន។

ពិភេក នាម

[ពិ-ភេក] piphek

(ម.ព. ពិភេទក៍)។

ពិភេទក៍

ឈ្មោះសម៉មួយប្រភេទផ្លែធំៗជាងសម៉ឯទៀត, មានរសល្វីងច្រើន, សម្រាប់ប្រើធ្វើថ្នាំបញ្ចុះស្រួលណាស់ :

ពិភេទក៍ នាម

[ពិ-ភេត] piphetok

ឈ្មោះសម៉មួយប្រភេទផ្លែធំៗជាងសម៉ឯទៀត, មានរសល្វីងច្រើន, សម្រាប់ប្រើធ្វើថ្នាំបញ្ចុះស្រួលណាស់ :

ពិភ័ក្ដិ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រក្សា ថា :

ពិភ័ក្ដិ នាម

[ពិ-ភ័ក] pipheakde

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រក្សា ថា :

ពិមល

ដែលឥតមន្ទិល, ឥតសៅហ្មង : ស្អាត, ថ្លា, ស្រស់បំព្រង :

ពិមល គុណនាម

[ពិ-មល់] pimol

ដែលឥតមន្ទិល, ឥតសៅហ្មង : ស្អាត, ថ្លា, ស្រស់បំព្រង :

ពិមលា គុណនាម

[ពិ-មៈ-លា] pimeaklea≈

(ម.ព. ពិមល)។

ពិមាន

(ព.ប្រ.) ប្រាសាទ, ដំណាក់ ដែលល្អវិសេស សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ក៏ហៅ ពិមាន ដែរ, ដូចយ៉ាង ពិមានអាកាស ជាដើម។

ពិមាន នាម ១)

[ពិ-មាន] pimean

លំនៅ ឬយានជំនិះដ៏ល្អវិសេសសម្រាប់ទេវតា, លំនៅទេវតា។

ពិមាន នាម ២)

[ពិ-មាន] pimean

(ព.ប្រ.) ប្រាសាទ, ដំណាក់ ដែលល្អវិសេស សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ក៏ហៅ ពិមាន ដែរ, ដូចយ៉ាង ពិមានអាកាស ជាដើម។

ពិមានអាកាស

ឈ្មោះប្រាសាទមួយសង់ដោយថ្មបាយក្រៀម នៅពីខាងជើងជិតគ្នានឹងប្រាសាទហេមាទ្រិ (បាពួន) ក្នុងកំពែងនគរធំ នៅខេត្តសៀមរាប :

ពិមានអាកាស នាម

[ពិ-មាន-អា-កាស] pimeanaakas

ឈ្មោះប្រាសាទមួយសង់ដោយថ្មបាយក្រៀម នៅពីខាងជើងជិតគ្នានឹងប្រាសាទហេមាទ្រិ (បាពួន) ក្នុងកំពែងនគរធំ នៅខេត្តសៀមរាប :

ពិម្ព នាម

[ពិម] ឬ [ពឹម] pimpor

រូបប្រៀប, រូបតំណាង, សំណាក; បែប, បែបយ៉ាង, បែបធៀប; គំរូ ...។

ពិម្ព នាម

[ពិម-ពៈ-ប៉ៈ-ដិ-ម៉ា] pimpor

រូបប្រៀបដោយរូបព្រះពុទ្ធ (ព្រះពុទ្ធរូប)។

ពិម្ព នាម

[ពិម-ពៈ-ពុត-ធៈ-រូប] pimpor

(ម.ព. ពិម្ពបដិមា)។

ពិម្ពា

ព្រះនាមក្សត្រិយាណី ជាកន្សៃសព៌េជ្ញនៃព្រះសក្យមុនីសព្វញ្ញុពុទ្ធ កាលដែលទ្រង់ស្ថិតនៅក្នុងរាជ្យ :

ពិម្ពា នាម

[ពិម-ពា] pimpea

ព្រះនាមក្សត្រិយាណី ជាកន្សៃសព៌េជ្ញនៃព្រះសក្យមុនីសព្វញ្ញុពុទ្ធ កាលដែលទ្រង់ស្ថិតនៅក្នុងរាជ្យ :

ពិម្ពិសារ

ព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រិយ៍មគធរដ្ឋមួយព្រះអង្គក្នុងពុទ្ធកាល មានរឿងតំណាលជាញឹកញយក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា; ទ្រង់បានសាងវត្តឈ្មោះវេឡុវ័នជាដំបូងបំផុតថ្វាយព្រះសក្យមុនីសម្មាសម្ពុទ្ធ។

ពិម្ពិសារ នាម

[ពិម-ពិ-សា] pimpisar

ព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រិយ៍មគធរដ្ឋមួយព្រះអង្គក្នុងពុទ្ធកាល មានរឿងតំណាលជាញឹកញយក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា; ទ្រង់បានសាងវត្តឈ្មោះវេឡុវ័នជាដំបូងបំផុតថ្វាយព្រះសក្យមុនីសម្មាសម្ពុទ្ធ។

ពិរាពិការ

ដែលមានកាយសម្បទាមិនប្រក្រតី, រាងលាយដែលទ្រុឌទ្រោមទុព្វលភាព។

ពិរាពិការ គុណនាម

[ពិ-រា-ពិ-កា] pireapika≈

ដែលមានកាយសម្បទាមិនប្រក្រតី, រាងលាយដែលទ្រុឌទ្រោមទុព្វលភាព។

ពិរាល័យ

(រ.ស.) ដំណើរស្លាប់ទៅកើតឯស្ថានសួគ៌ (សម្រាប់ហៅមរណភាពនៃព្រះអគ្គមហេសីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) :

ពិរាល័យ នាម

[ពិ-រា-លៃ] pirealey

(រ.ស.) ដំណើរស្លាប់ទៅកើតឯស្ថានសួគ៌ (សម្រាប់ហៅមរណភាពនៃព្រះអគ្គមហេសីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) :

ពិរុណ

ពាក្យសម្រាប់ហៅទេវតាជាអ្នកបណ្ដាលឱ្យមានភ្លៀងឬហៅចំពោះភ្លៀងតែម្ដង :

ពិរុណ នាម

[ពិ-រុន] pirun

ពាក្យសម្រាប់ហៅទេវតាជាអ្នកបណ្ដាលឱ្យមានភ្លៀងឬហៅចំពោះភ្លៀងតែម្ដង :

ពិរុណសាស្ត្រ នាម

[ពិ-រុ-ណៈ-សាស] pirunsastror

(ព.ហ.) ក្បួននិយាយពីភ្លៀង, ក្បួនទាយទឹកភ្លៀង :

ពិរុទ្ធ

ជនជាប់ក្នុងការត្រូវពិនិត្យរកកំហុស។

ពិរុទ្ធ គុណនាម

[ពិ-រុត] pirutthor

ខុស, ដែលទីទៃពីគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា :

ពិរុទ្ធ កិរិយាសព្ទ a

[ពិ-រុត] pirutthor

ពិនិត្យ, សង្កេតឱ្យឃើញខុសឃើញត្រូវ :

ពិរុទ្ធ នាម b

[ពិ-រុត] pirutthor

ការពិនិត្យ, សង្កេតឱ្យឃើញខុសឃើញត្រូវ :

ពិរុទ្ធ នាម

[ពិ-រុត-ធៈ-ជន់] pirutthor

ជនជាប់ក្នុងការត្រូវពិនិត្យរកកំហុស។

ពិរុទ្ធភាព

ស្ថានភាពរបស់បុគ្គលដែលជាប់ពិរុទ្ធ គឺបុគ្គលដែលគេសន្និដ្ឋានថា បានប្រព្រឹត្តបទល្មើសដោយចេតនាឬអចេតនា :

ពិរុទ្ធភាព នាម

[ពិ-រុត-ធៈ-ភាប] piruttheakpheab≈

ស្ថានភាពរបស់បុគ្គលដែលជាប់ពិរុទ្ធ គឺបុគ្គលដែលគេសន្និដ្ឋានថា បានប្រព្រឹត្តបទល្មើសដោយចេតនាឬអចេតនា :

ពិរោធ នាម a

[ពិ-រោត] pirouth

កំហឹង; កំហុស; សេចក្ដីស្អប់; ដំណើរឈ្លោះទាស់ទែង; សត្រូវ។ ខ្មែរច្រើននិយាយផ្សំនឹងពាក្យ ក្រោធ ថា :

ពិរោធ កិរិយាសព្ទ b

[ពិ-រោត] pirouth

(រ.ស.) ខឹង :

ពិរោធន៍ នាម

[ពិ-រោត] pirout

ដូចគ្នានឹង ពិរោធ ដែរ។

ពិល

កែវឆ្លុះដោយមានថ្មពិល។

ពិល គុណនាម a

[ពិល] ឬ [ពឹល] pil

ដែលចាំងខ្លាំងមើលពុំច្បាស់។

ពិល កិរិយាសព្ទ b

[ពិល] ឬ [ពឹល] pil

មើលពុំច្បាស់ព្រោះចាំងពន្លឺខ្លាំង :

ពិល នាម

[ពិល] ឬ [ពឹល] pil

កែវឆ្លុះដោយមានថ្មពិល។

ពិលាប

ឈ្មោះភ្លេងខ្មែរមួយមេ មានលំនាំសូរសព្ទហាក់ដូចជាពិលាប :

ពិលាប នាម a

[ពិ-លាប] pileab

សេចក្ដីខ្សឹកខ្សួលរៀបរាប់, ដំណើរយំបូរបាច់ឮខ្លាំងៗដោយស្ដាយអាល័យ ឬដោយកើតទុក្ខតូចចិត្តណាស់។

ពិលាប កិ., គុ.កិ. b

[ពិ-លាប] pileab

ខ្សឹកខ្សួលរៀបរាប់, យំបូរបាច់ឮខ្លាំងៗ :

ពិលាប នាម

[ពិ-លាប] pileab

ឈ្មោះភ្លេងខ្មែរមួយមេ មានលំនាំសូរសព្ទហាក់ដូចជាពិលាប :

ពិលាស

លំនាំលីលា, លំនាំកែក្រាយ, ញ៉ែងញ៉ង; លំនាំល្គាយល្គង (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.) :

ពិលាស នាម

[ពិ-លាស] pileas

លំនាំលីលា, លំនាំកែក្រាយ, ញ៉ែងញ៉ង; លំនាំល្គាយល្គង (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.) :

ពិលាសិនី នាម

[ពិ-លា-សិ-ណី] pileaseni

ស្ត្រីអ្នកលេងឫក; ស្រីពេស្យា។

ពិលាសី

ព្រះវិស្ណុ; ព្រះចន្ទ្រ; ភ្លើង។ល។

ពិលាសី គុណនាម

[ពិ-លា-សី] pileasei

ដែលមានពិលាស; ដែលជាអ្នកលេងឫក។

ពិលាសី នាម

[ពិ-លា-សី] pileasei

ព្រះវិស្ណុ; ព្រះចន្ទ្រ; ភ្លើង។ល។

ពិលាស័យ

ដែលមានរូងជាលំនៅ, ដែលនៅអាស្រ័យក្នុងរន្ធ :

ពិលាស័យ នាម a

[ពិ-លា-សៃ] pileasey

សត្វដែលមានរូងជាលំនៅ, សត្វដែលនៅអាស្រ័យក្នុងរន្ធ។

ពិលាស័យ គុណនាម b

[ពិ-លា-សៃ] pileasey

ដែលមានរូងជាលំនៅ, ដែលនៅអាស្រ័យក្នុងរន្ធ :

ពិស

(ព.ប្រ.) មនុស្សអ្នកមានអំណាចខ្លាំងឬអ្នកប្រើអំណាចហួសហេតុ។

ពិស នាម ១)

[ពិស] ឬ [ពឹស] peus

ចំហាយឬកម្សួលកាចដែលកើតមាននៅចង្កូមសត្វពួកទីឃជាតិឬមាននៅទ្រនិចនៃសត្វល្អិតពួកខ្លះមានខ្ទួយជាដើម :

ពិស នាម ២)

[ពិស] ឬ [ពឹស] peus

ឈ្មោះរោគពងដោរនៅសាច់បណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើតឬក្រហាយខ្លាំង :

ពិស នាម ៣)

[ពិស] ឬ [ពឹស] peus

ឈ្មោះរោគគ្រុនក្ដៅខ្លាំងបណ្ដាលអំពីសួតពិការជាដើម :

ពិស នាម

[ថ្នាំ-ពិស] peus

ថ្នាំពុល, គ្រឿងពុល :

ពិស នាម

[មៈ-នុស-មាន-ពិស] peus

(ព.ប្រ.) មនុស្សអ្នកមានអំណាចខ្លាំងឬអ្នកប្រើអំណាចហួសហេតុ។

ពិសម័យ

គួរឱ្យស្រឡាញ់, គួរឱ្យស្ងើច, គួរឱ្យជាប់ចិត្តភ្លេចខ្លួន :

ពិសម័យ នាម a

[ពិ-សៈ-ម៉ៃ] pisomey

សេចក្ដីអស្ចារ្យ, ហេតុដែលគួរឱ្យលាន់មាត់ស្ងើច; សេចក្ដីរីករាយ, តម្រេក, សេចក្ដីស្រឡាញ់, ស្នេហា :

ពិសម័យ គុណនាម b

[ពិ-សៈ-ម៉ៃ] pisomey

គួរឱ្យស្រឡាញ់, គួរឱ្យស្ងើច, គួរឱ្យជាប់ចិត្តភ្លេចខ្លួន :

ពិសយង់

ចំហាយ, ឬកម្សួលកាចដែលបណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើត ឬក្ដៅក្រហាយខ្លាំង ឬបណ្ដាលឱ្យពុលខ្លាំងរហូតដល់ស្លាប់ក៏សឹងមាន។

ពិសយង់ នាម

[ពិស-យង់] pisyng≈

ចំហាយ, ឬកម្សួលកាចដែលបណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើត ឬក្ដៅក្រហាយខ្លាំង ឬបណ្ដាលឱ្យពុលខ្លាំងរហូតដល់ស្លាប់ក៏សឹងមាន។

ពិសា

ដែលមានឱជារស, ឆ្ងាញ់, ចាប់មាត់ :

ពិសា កិរិយាសព្ទ

[ពិ-សា] pisa

បរិភោគ (ស៊ី) ; ពាក្យគួរសមសម្រាប់គ្រហស្ថឬបព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថដែលគួរគោរព :

ពិសា គុណនាម

[ពិ-សា] pisa

ដែលមានឱជារស, ឆ្ងាញ់, ចាប់មាត់ :

ពិសាខ

ឈ្មោះនក្សត្រ ឬនក្ខត្តឫក្សទី ១៦:

ពិសាខ នាម

[ពិ-សាក] pisakh

ឈ្មោះខែទី ៦តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ពិសាខ នាម

[ពិ-សាក] pisakh

ឈ្មោះនក្សត្រ ឬនក្ខត្តឫក្សទី ១៦:

ពិសាខបូជា

ឈ្មោះពិធីបុណ្យ ឬការធ្វើសក្ការបូជាក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែពិសាខ ជាថ្ងៃដែលព្រះសក្យមុនីសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ប្រសូត, ទ្រង់បានបរមាភិសម្ពោធិ, ទ្រង់រលត់ខន្ធចូលកាន់បរិនិព្វាន; ធ្វើរំឭកដល់ព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ, ជាការបូជាពិសេសមួយយ៉ាង សម្រាប់ពុទ្ធសាសនិកជនទាំងបព្វជិតទាំងគ្រហស្ថនាំ

ពិសាខបូជា នាម

[ពិ-សា-ខៈ-បូ-ជា] pisakhbouchea

ឈ្មោះពិធីបុណ្យ ឬការធ្វើសក្ការបូជាក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែពិសាខ ជាថ្ងៃដែលព្រះសក្យមុនីសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ប្រសូត, ទ្រង់បានបរមាភិសម្ពោធិ, ទ្រង់រលត់ខន្ធចូលកាន់បរិនិព្វាន; ធ្វើរំឭកដល់ព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ, ជាការបូជាពិសេសមួយយ៉ាង សម្រាប់ពុទ្ធសាសនិកជនទាំងបព្វជិតទាំងគ្រហស្ថនាំ

ពិសាល នាម ១)

[ពិ-សាល] pisal

ទូលាយ; ធំ; ប្រសើរ។

ពិសាល បុព្វបទ ២)

[ពិ-សាល] pisal

សម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពិសេស ឬ វិសេស ថា :

ពិសាល នាម

[ពិ-សា-ឡាត់-ឋាន] pisal

ទីទូលាយ, ទីដែលធំ។ល។

ពិសិដ្ឋ

ដែលឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់, ប្រសើរ, ពិសី, ល្អ, ថ្លៃថ្លាផុតគេ :

ពិសិដ្ឋ គុណនាម

[ពិ-សិត] pisedthar

ដែលឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់, ប្រសើរ, ពិសី, ល្អ, ថ្លៃថ្លាផុតគេ :

ពិសិដ្ឋប្រមាថ

អាកប្បកិរិយាឬសម្ដីសំដៅ ដែលបង្ហាញពីការមិនគោរពចំពោះព្រះ វត្ថុស័ក្ដិសិទ្ធិ ឬសាសនា។

ពិសិដ្ឋប្រមាថ នាម

[ពិ-សិត-ឋៈ-ប្រ-ម៉ាត] pisetthakbromat≈

អាកប្បកិរិយាឬសម្ដីសំដៅ ដែលបង្ហាញពីការមិនគោរពចំពោះព្រះ វត្ថុស័ក្ដិសិទ្ធិ ឬសាសនា។

ពិសី

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីជាទីស្រឡាញ់ ដោយប្រៀបប្រដូចនឹងមាសឬកែវប្រសើរ (ប្រើក្នុងកាព្យ)។

ពិសី គុណនាម

[ពិ-សី] pisei

ប្រសើរ, វិសេស, ថ្លៃថ្លា :

ពិសី គុណនាម

[កែវ-ពិ-សី] pisei

(ម.ព. មាសពិសី)។