Khmer Dictionary

ពិសី នាម

[មាស-ពិ-សី] pisei

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីជាទីស្រឡាញ់ ដោយប្រៀបប្រដូចនឹងមាសឬកែវប្រសើរ (ប្រើក្នុងកាព្យ)។

ពិសុទ្ធ

ស្អាតវិសេស, ហ្មត់ហ្មង ឥតមន្ទិល; ច្រើននិយាយជាមួយនឹងពាក្យ ពិសេស ឬ វិសេស ថា ពិសេសពិសុទ្ធ ឬ វិសេសវិសុទ្ធ។

ពិសុទ្ធ គុណនាម

[ពិ-សុត] pisotthor

ស្អាតវិសេស, ហ្មត់ហ្មង ឥតមន្ទិល; ច្រើននិយាយជាមួយនឹងពាក្យ ពិសេស ឬ វិសេស ថា ពិសេសពិសុទ្ធ ឬ វិសេសវិសុទ្ធ។

ពិសុទ្ធិ

សេចក្ដីស្អាតវិសេស, ហ្មត់ហ្មង, ឥតមន្ទិល; សេចក្ដីបរិសុទ្ធិ (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

ពិសុទ្ធិ នាម

[ពិ-សុត-ធិ] ឬ [ពិ-សុត] pisotthi

សេចក្ដីស្អាតវិសេស, ហ្មត់ហ្មង, ឥតមន្ទិល; សេចក្ដីបរិសុទ្ធិ (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

ពិសេស

អ្នកចម្អិនព្រះស្ងោយថ្វាយព្រះរាជា :

ពិសេស នាម a

[ពិ-សែស] pises

សេចក្ដីប្លែក, ដំណើរលើសលន់, អ្វីៗដែលប្លែក, គុណដែលគួរសរសើរ។

ពិសេស គុណនាម b

[ពិ-សែស] pises

ដែលប្លែក, លើសលន់; ដែលគួរសរសើរ; ដែលសម្រាប់ប្រើប្រាស់ដោយឡែក ឬប្រើប្រាស់មួយដងមួយកាល :

ពិសេស នាម

[ពិ-សែស] pises

អ្នកចម្អិនព្រះស្ងោយថ្វាយព្រះរាជា :

ពិសែស

(ម.ព. ពិសេស{¥¥}២{££})។

ពិសែស នាម

[ពិ-សែស] pisaes

(ម.ព. ពិសេស២)។

ពិសោធ

ល្បងមើល, សាកមើលឱ្យឃើញពិត; ពិនិត្យដោយការល្បងឱ្យឃើញប្រាកដ :

ពិសោធ កិរិយាសព្ទ

[ពិ-សោត] pisaoth

ល្បងមើល, សាកមើលឱ្យឃើញពិត; ពិនិត្យដោយការល្បងឱ្យឃើញប្រាកដ :

ពិសោធន៍

ការល្បងមើល, ដំណើរពិនិត្យឬសាកមើលឱ្យឃើញពិត :

ពិសោធន៍ នាម

[ពិ-សោត] pisort

ការល្បងមើល, ដំណើរពិនិត្យឬសាកមើលឱ្យឃើញពិត :

ពិសោធន៍និយម

ជំនឿលើពិសោធន៍ជាក់ស្ដែងជាមូលដ្ឋានជាជាងទ្រឹស្ដី។

ពិសោធន៍និយម នាម

[ពិ-សោត-និ-យំ] pisaotniyum≈

ជំនឿលើពិសោធន៍ជាក់ស្ដែងជាមូលដ្ឋានជាជាងទ្រឹស្ដី។

ពិស្ដារ

និយាយរៀបរាប់ដោយសព្វគ្រប់។

ពិស្ដារ នាម a

[ពិស-ស្ដា] ឬ [ពឹស-ស្ដា] pisdar

សេចក្ដីទូលាយ, សេចក្ដីវែង; ដំណើរយឺតយូរ :

ពិស្ដារ គុ.កិ., គុ. b

[ពិស-ស្ដា] ឬ [ពឹស-ស្ដា] pisdar

ទូលាយ, វែង; ដែលសព្វគ្រប់, ដែលវែង :

ពិស្ដារ នាម

[ពិស-ស្ដា] ឬ [ពឹស-ស្ដា] pisdar

ឈ្មោះធម៌ព្រះអភិធម្មបាលីដែលលោកអ្នកប្រាជ្ញពីជាន់មុន បានដកស្រង់ពីព្រះអភិធម្មបិដកនិងអដ្ឋកថាព្រះអភិធម្ម យកមករួបរួមចារឹកទុកក្នុងភាណវារបាលីសម្រាប់ព្រះភិក្ខុសង្ឃសូត្រដារ ជាធម៌វែងជាង សត្តប្បករណ៍ ឬ សប្ដប្រករណ៍ :

ពិស្ដារ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ពឹស-ស្ដា] pisdar

និយាយរៀបរាប់ដោយសព្វគ្រប់។

ពិស្ណុ

ព្រះនារាយណ៍។

ពិស្ណុ នាម

[ពិស-ស្ណុ] pisnu

ព្រះនារាយណ៍។

ពិស្ណុការ

ពាក្យហៅឃ្លាតក្លាយមកអំពី បា. វិស្សកម្ម, សំ. វិឝ្វកម៌ន៑ ដែលជានាមនៃទេវតាអ្នកមានចំណេះខាងការជាងជាអ្នកសម្រេចកិច្ចការថ្វាយព្រះឥន្ទ្រដែលធ្លាប់ហៅថា ព្រះវិស្សកម្ម។ ពួកជាងពីបុរាណច្រើនជឿថា ទេវតានោះជាគ្រូធំលើជាងទាំងឡាយ, ព្រោះហេតុនោះ បានជាហៅរណ្ដាប់ជាទ្រនឹបជាង ឬទ្រនឹបគ្រូថា

ពិស្ណុការ នាម

[ពិស-ស្ណុ-កា] ឬ [ពឹស-ស្ណុ-កា] pisnokar

ពាក្យហៅឃ្លាតក្លាយមកអំពី បា. វិស្សកម្ម, សំ. វិឝ្វកម៌ន៑ ដែលជានាមនៃទេវតាអ្នកមានចំណេះខាងការជាងជាអ្នកសម្រេចកិច្ចការថ្វាយព្រះឥន្ទ្រដែលធ្លាប់ហៅថា ព្រះវិស្សកម្ម។ ពួកជាងពីបុរាណច្រើនជឿថា ទេវតានោះជាគ្រូធំលើជាងទាំងឡាយ, ព្រោះហេតុនោះ បានជាហៅរណ្ដាប់ជាទ្រនឹបជាង ឬទ្រនឹបគ្រូថា

ពិស្ណុលោក

ឋានន្តរសម្រាប់ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តទ្រាំង, ក្នុងសម័យរាជ្យពីដើមជាមន្ត្រីទីស្ដេចត្រាញ់, តែសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ជាទីអភិបាលខេត្តដែលរួមហៅថា ខេត្តតាកែវ។

ពិស្ណុលោក នាម

[ពិស-ស្ណុ-លោក] ឬ [ពឹស-ស្ណុ-លោក] pisnolok

ឋានន្តរសម្រាប់ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តទ្រាំង, ក្នុងសម័យរាជ្យពីដើមជាមន្ត្រីទីស្ដេចត្រាញ់, តែសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ជាទីអភិបាលខេត្តដែលរួមហៅថា ខេត្តតាកែវ។

ពិស្ម័យ

(ម.ព. ពិសម័យ)។

ពិស្ម័យ នាម

[ពិស-ស្មៃ] pismai

(ម.ព. ពិសម័យ)។

ពិស្សុត

ដែលលេចឮកេរ្តិ៍ឈ្មោះសុសសាយ, ល្បីល្បាញ; ដែលមានគេស្គាល់ច្រើន, មានគេរាប់អានច្រើន :

ពិស្សុត គុណនាម

[ពិស-សុត] pissot

ដែលលេចឮកេរ្តិ៍ឈ្មោះសុសសាយ, ល្បីល្បាញ; ដែលមានគេស្គាល់ច្រើន, មានគេរាប់អានច្រើន :

ពិឡារ

ឆ្មា; (សម្រាប់ប្រើជា (រ.ស.) ឬ ប្រើក្នុងកាព្យ)។

ពិឡារ នាម

[ពិ-ឡា] pilar

ឆ្មា; (សម្រាប់ប្រើជា (រ.ស.) ឬ ប្រើក្នុងកាព្យ)។

ពី

(គណិត.) ផាយ, និមិត្តសញ្ញា π មានតម្លៃប្រហែល ៣,១៤១៥៩។

ពី ធ.

[ពី] pi

អំពី; ខាង, ឯ :

ពី នាម

[ពី] pi

(គណិត.) ផាយ, និមិត្តសញ្ញា π មានតម្លៃប្រហែល ៣,១៤១៥៩។

ពីង

បិសាច, ខ្មោចបិសាច, ព្រាយ, (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងក្បួនសែនឱ្យជំងឺ ឬពាក្យសូត្របណ្ដេញខ្មោចបិសាច; ប្រើតាមទម្លាប់របស់ពួកជនអ្នកជឿ) :

ពីង នាម ១)

[ពីង] ping

ថូដីដែលមានក្អេងធំត្រពីង :

ពីង នាម ២)

[ពីង] ping

បិសាច, ខ្មោចបិសាច, ព្រាយ, (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងក្បួនសែនឱ្យជំងឺ ឬពាក្យសូត្របណ្ដេញខ្មោចបិសាច; ប្រើតាមទម្លាប់របស់ពួកជនអ្នកជឿ) :

ពីងពង់

ឈ្មោះឫស្សីមួយប្រភេទ ឥតបន្លា សាច់ក្រាស់ ប្រហោងតូច :

ពីងពង់ នាម

[ពីង-ពង់] pingpong

ឈ្មោះឫស្សីមួយប្រភេទ ឥតបន្លា សាច់ក្រាស់ ប្រហោងតូច :

ពីងពាង នាម

[ពីង-ពាង] pingpeang

ឈ្មោះសត្វល្អិតពួកមួយ មានជើងវែងៗ, ជាសត្វមានពិស, ចេះបញ្ចេញសរសៃឆ្មារពីគូទព័ទ្ធត្រដាងប្រទាក់ជាក្រឡាសំបុក ហៅថា មង ក៏បាន, ហើយតោងនៅត្រង់ពាក់កណ្ដាលសំបុក ចាំចាប់សត្វល្អិតមានរុយជាដើមដែលមកប៉ះជាប់នឹងមងនោះជាចំណី :

ពីងពាំង

ឈ្មោះស្គររូបតូច មានដង មានខ្សែ ចងគ្រាប់ពីខាងក្រៅ សម្រាប់កាន់គ្រលែងឱ្យឮ ប្រើក្នុងព្រះរាជពិធីហែចេញក្បួនធំ :

ពីងពាំង នាម

[ពីង-ពាំង] pingpeang

ឈ្មោះស្គររូបតូច មានដង មានខ្សែ ចងគ្រាប់ពីខាងក្រៅ សម្រាប់កាន់គ្រលែងឱ្យឮ ប្រើក្នុងព្រះរាជពិធីហែចេញក្បួនធំ :

ពីជគណិត

គណិតសាស្ត្រមួយបែបលើកតួអក្សរយកមកតាំង ជាតំណាងតួលេខ។

ពីជគណិត នាម

[ពី-ជៈ-គៈ-និត] pichkonet

គណិតសាស្ត្រមួយបែបលើកតួអក្សរយកមកតាំង ជាតំណាងតួលេខ។

ពីជគាម

ពូជដែលឃ្លាតចេញពីទីដើមហើយ តែនៅមានអំណាចដុះតទៅទៀតបាន។

ពីជគាម នាម

[ពី-ជៈ-គាម] pichkeam

ពូជដែលឃ្លាតចេញពីទីដើមហើយ តែនៅមានអំណាចដុះតទៅទៀតបាន។

ពីជគ្រាម

(ម.ព. ពីជគាម)។

ពីជគ្រាម នាម

[ពី-ជៈ-គ្រាម] picheakkream≈

(ម.ព. ពីជគាម)។

ពីជៈ

ស្លឹកអំប្រ៊ីយ៉ុងក្នុងគ្រាប់រុក្ខជាតិ ដែលផ្ដល់អាហារដល់កូនរុក្ខជាតិ។

ពីជៈ នាម

[ពី-ជៈ] picheak≈

គ្រាប់ ពូជ ត្រួយពន្លក អង្គជាត។

ពីជៈ នាម

[ពី-ជៈ-ប័ត] picheakbta≈

ស្លឹកអំប្រ៊ីយ៉ុងក្នុងគ្រាប់រុក្ខជាតិ ដែលផ្ដល់អាហារដល់កូនរុក្ខជាតិ។

ពីផាត

(ម.ព. ពិណពាទ្យ)។

ពីផាត នាម

[ពី-ផាត] piphat

(ម.ព. ពិណពាទ្យ)។

ពីព្រោះ

ព្រោះ, ព្រោះតែ, ហេតុតែ, ដ្បិត, ដ្បិតតែ :

ពីព្រោះ ធ., ឈ.

[ពី-ព្រោះ] pipruoh

ព្រោះ, ព្រោះតែ, ហេតុតែ, ដ្បិត, ដ្បិតតែ :

ពីភាល់

(ម.ព. ពិភាល់)។

ពីភាល់ កិរិយាសព្ទ

[ពី-ភាល់] pipheal≈

(ម.ព. ពិភាល់)។

ពីមពើម

ដែលពើមៗវីមវាម ឬពើមចុះពើមឡើង ព្រោះងងឹត :

ពីមពើម គុ.កិ., គុ.

[ពីម-ពើម] pimperm

ដែលពើមៗវីមវាម ឬពើមចុះពើមឡើង ព្រោះងងឹត :

ពីរ

មួយគួបគ្នា គឺមួយនិងមួយ (២)។

ពីរ គុណនាម

[ពី] pi

មួយគួបគ្នា គឺមួយនិងមួយ (២)។

ពីរោះ

ពីរោះហាក់ដូចឆ្ងាញ់ពិសា :

ពីរោះ គុណនាម a

[ពី-រោះ] pirous

ដែលស្រួលស្ដាប់, ល្អស្ដាប់, ឆ្ងាញ់ត្រចៀក, ដែលមានទំនងសូរសព្ទគួរឱ្យចង់ស្ដាប់ :

ពីរោះ គុណកិរិយា b

[ពី-រោះ] pirous

ដែលស្រួលស្ដាប់, ដែលស្ដាប់ឆ្ងាញ់ត្រចៀក, ដែលមានទំនងសូរសព្ទគួរឱ្យចង់ស្ដាប់ :

ពីរោះ គុណកិរិយា

[ពី-រោះ-ពិ-សា] pirous

ពីរោះហាក់ដូចឆ្ងាញ់ពិសា :

ពីសរាំ

កន្លែងសម្រាប់ឱ្យភ្ញៀវរាំកម្សាន្តនៅក្នុងបារឬរង្គសាល។

ពីសរាំ នាម

[ពីស-រាំ] pisreaum≈

កន្លែងសម្រាប់ឱ្យភ្ញៀវរាំកម្សាន្តនៅក្នុងបារឬរង្គសាល។

ពីសា

(ម.ព. ពិសា{¥¥}២{££})។

ពីសា គុណនាម

[ពី-សា] pisa

(ម.ព. ពិសា២)។

ពីសី

(ម.ព. ពិសី)។

ពីសី នាម

[ពី-សី] pisei

(ម.ព. ពិសី)។

ពីស្តុង

ស៊ីឡាំងលោហៈដែលជាផ្នែកមួយនៃម៉ាស៊ីនមានចលនាឡើងចុះក្នុងបំពង់ស៊ីឡាំងដោយសម្ពាធនៃអង្គធាតុរាវ ឬឧស្ម័ន។

ពីស្តុង នាម

[ពី-ស្តុង] (ជើង ត)] pistong](cheungt)a≈

ស៊ីឡាំងលោហៈដែលជាផ្នែកមួយនៃម៉ាស៊ីនមានចលនាឡើងចុះក្នុងបំពង់ស៊ីឡាំងដោយសម្ពាធនៃអង្គធាតុរាវ ឬឧស្ម័ន។

ពីស្តូឡេ

កំាភ្លើងខ្លី ឬកាំភ្លើងដៃ។

ពីស្តូឡេ នាម

[ពី-ស្តូ-ឡេ] (ជើង ត)] pistoule](cheungt)a≈

កំាភ្លើងខ្លី ឬកាំភ្លើងដៃ។

ពីឡុត

អ្នកបើកបរយន្តហោះ។

ពីឡុត នាម

[ពី-ឡុត] pilot≈

អ្នកបើកបរយន្តហោះ។

ពឹង

ប្រឹងចំកោងឬបំពើងខ្លួនផ្ដែកប៉ះផ្ទប់ទៅលើ : (និយាយថា ពឹត ក៏បាន) :

ពឹង កិរិយាសព្ទ ១)

[ពឹង] pueng

រកគេជួយ, ស្ដីគេ :

ពឹង កិរិយាសព្ទ ២)

[ពឹង] pueng

ជ្រកកោន, ធ្វើឱ្យមានអាង :

ពឹង កិរិយាសព្ទ ៣)

[ពឹង] pueng

ប្រឹងចំកោងឬបំពើងខ្លួនផ្ដែកប៉ះផ្ទប់ទៅលើ : (និយាយថា ពឹត ក៏បាន) :

ពឹងផ្អែក

ធ្វើឱ្យមានអាងហាក់ដូចជាបង្អែក។

ពឹងផ្អែក កិរិយាសព្ទ

[ពឹង-ផ្អែក] poengphaaek≈

ធ្វើឱ្យមានអាងហាក់ដូចជាបង្អែក។

ពឹងពាក់

ពឹងរកគ្នាទៅវិញទៅមក។

ពឹងពាក់ កិរិយាសព្ទ

[ពឹង-ពាក់] poengpeak≈

ពឹងរកគ្នាទៅវិញទៅមក។

ពឹត

(ម.ព. ព្រលូង)។

ពឹត កិរិយាសព្ទ

[ពឹត] puet

(ម.ព. ពឹង)។

ពឹត នាម

[ពឹត] puet

(ម.ព. ព្រលូង)។

ពឹប

សូរឮដោយតប់ ឬគប់គ្នាជាដើម។

ពឹប ឧទានសព្ទ

[ពឹប] pueb

សូរឮដោយតប់ ឬគប់គ្នាជាដើម។

ពឺត

ដែលប្រឹងពេញទំហឹង :

ពឺត កិរិយាសព្ទ a

[ពឺត] pueut

ខំ, ប្រឹង ពេញទំហឹង ឬវាយ, សំពងពេញទំហឹង។

ពឺត គុណកិរិយា b

[ពឺត] pueut

ដែលប្រឹងពេញទំហឹង :

ពុក

អាទិលុបរបស់ពាក្យ អាពុក ឬ ឪពុក គឺលុប អា ឬ ឪ ចេញទុកឱ្យនៅតែ ពុក មួយព្យាង្គ :

ពុក គុណនាម

[ពុក] puk

ដែលជ្រោកសាច់ផុយ :

ពុក នាម

[ពុក] puk

អាការៈរបស់មច្ឆជាតិពួកខ្លះដែលដុះចេញជាសរសៃវែងៗ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងពុកមាត់ :

ពុក នាម

[ពុក] puk

អាទិលុបរបស់ពាក្យ អាពុក ឬ ឪពុក គឺលុប អា ឬ ឪ ចេញទុកឱ្យនៅតែ ពុក មួយព្យាង្គ :