Khmer Dictionary

ពេជ្រញាណ នាម

[ពេច-ញាណ] pechnhean≈

សេចក្ដីដឹងយ៉ាងមុតមាំជ្រាលជ្រៅ, ប្រាជ្ញាយល់ដឹងយ៉ាងភ្លឺថ្លាចាក់ធ្លុះរាល់បញ្ហាផ្សេង ប្រៀបដូចកាំរស្មីពេជ្រ :

ពេញ

ពេញកម្លាំង, គ្រប់គ្រាន់, បរិបូណ៌; ពេញសាច់, ពេញសាច់ពេញឈាម :

ពេញ កិរិយាសព្ទ

[ពេញ] penh

ធ្វើឱ្យដល់ចំនួន។

ពេញ គុ., គុ.កិ.

[ពេញ] penh

ដែលដល់ចំនួន, ដល់មាត់, ដល់កណ្ដាប់មាត់, បរិបូណ៌, គ្រប់គ្រាន់, មានសព្វអន្លើ, ឥតមានសល់ចន្លោះ, មិនខ្វះខាត :

ពេញ គុណកិរិយា ១)

[ពេញ-រង់-វាល់] penh

ពេញដូចគេវាល់, គ្រប់គ្រាន់ :

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-សន់-ធឹក] penh

មានសូរសន្ធឹកខ្លាំងក្រៃ; លើសលន់, ក្រៃពេក, សន្ធឹកសន្ធាប់ :

ពេញ គុណកិរិយា ២)

[ពេញ-រង់-វាល់] penh

(ព.ប្រ.) ពេញបន្ទុក, ពេញចំណុះ, ពេញកម្លាំង, ពេញរបុង :

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-សន់-ធឹក] penh

ពេញកម្លាំង, ពេញអំណាច។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-កំ-ឡាំង] penh

ដែលប្រឹងឥតសំចៃកម្លាំង :

ពេញ គុណនាម

[ពេញ-កា] penh

ដែលបានការ, ដែលដល់កំណត់ធ្វើការកើត :

ពេញ គុណនាម

[ពេញ-ក្រ-ម៉ុម] penh

ដែលមានវ័យក្រមុំពេញទី។

ពេញ គុណនាម

[ពេញ-កំ-ឡោះ] penh

ដែលមានវ័យកំលោះពេញទី។

ពេញ កិ., គុ.កិ.

[ពេញ-ចិត] penh

គាប់ចិត្ត, ស្ម័គ្រចិត្ត។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ចំ-ហ] penh

បើកអស់មិនលាក់មិនសំចៃ :

ពេញ គុណនាម

[ពេញ-ជំ-ទង់] penh

ដែលមានវ័យជំទង់ពេញទី។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ជំ-ហ៊] penh

អស់ជំហរ។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ដៃ] penh

ពេញកម្លាំងដៃ : អស់យ៉ាង, ឥតសំចៃ, ឥតញញើត :

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ដៃ-ពេញ-ជើង] penh

(សំនួន.) ដែលធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់អស់ពីកម្លាំងកាយនិងកម្លាំងចិត្ត :

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ទី] penh

ដល់ទី, ដល់កំណត់។

ពេញ គុ., គុ.កិ.

[ពេញ-ទឹក-ពេញ-ដី] penh

(ម.ព. ពាសទឹកពាសដី)។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ទំ-ហឹង] penh

អស់ទំហឹង គឺប្រហែលនឹងរត់ហត់ហ៊ឹងត្រចៀក។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-ធឹង] penh

(ព.សា.) ពេញលក្ខណៈ, ពេញសមត្ថភាព, ពេញទី (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-បន់-ទុក] penh

ដល់បន្ទុក។

ពេញ នាម

[ពេញ-បូ-រ៉ៈ-ម៉ី] penh

តិថីដែលមានព្រះចន្ទ្រពេញវង់, ថ្ងៃ ១៥កើត។

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-មាត់] penh

ស៊ប់មាត់ឥតកោតញញើត :

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-រ-បុង] penh

គ្រប់គ្រាន់, ដល់ខ្នាត :

ពេញ គុណកិរិយា

[ពេញ-លេញ] penh

ពេញកម្លាំង, គ្រប់គ្រាន់, បរិបូណ៌; ពេញសាច់, ពេញសាច់ពេញឈាម :

ពេញនិយម

ដែលជាទីពេញចិត្ត ចូលចិត្ត ត្រូវចិត្ត។

ពេញនិយម គុ., គុ.កិ.

[ពេញ-និ-យំ] penhniyum≈

ដែលជាទីពេញចិត្ត ចូលចិត្ត ត្រូវចិត្ត។

ពេញវ័យ

មជ្ឈិមវ័យ, វ័យរបស់មនុស្សរាប់ចាប់ពីវ័យដែលអាចបន្តពូជបាន។

ពេញវ័យ នាម

[ពេញ-វៃ] penhvey≈

មជ្ឈិមវ័យ, វ័យរបស់មនុស្សរាប់ចាប់ពីវ័យដែលអាចបន្តពូជបាន។

ពេទ្យ

អ្នកចេះប្រើថ្នាំរម្ងាប់រោគ, អ្នកចេះវិទ្យាព្យាបាលជំងឺ, គ្រូមើលជំងឺ :

ពេទ្យ នាម

[ពែត] pet

អ្នកចេះប្រើថ្នាំរម្ងាប់រោគ, អ្នកចេះវិទ្យាព្យាបាលជំងឺ, គ្រូមើលជំងឺ :

ពេទ្យឆ្មប

(ម.ព. ឆ្មប)។

ពេទ្យឆ្មប នាម

[ពែត-ឆ្មប] petchhmba≈

(ម.ព. ឆ្មប)។

ពេទ្យមន្ទីរ

ផ្ទះពេទ្យ, ផ្ទះសម្រាប់ពួកពេទ្យធ្វើការ (ហៅថា មន្ទីរពេទ្យ ឬ វេជ្ជមន្ទីរ, វេជ្ជគ្រឹះ, ពេទ្យគ្រឹះ, ពេទ្យាគារ ក៏បាន)។

ពេទ្យមន្ទីរ នាម

[ពែ-ទ្យៈ-មន់-ទី] petmonti

ផ្ទះពេទ្យ, ផ្ទះសម្រាប់ពួកពេទ្យធ្វើការ (ហៅថា មន្ទីរពេទ្យ ឬ វេជ្ជមន្ទីរ, វេជ្ជគ្រឹះ, ពេទ្យគ្រឹះ, ពេទ្យាគារ ក៏បាន)។

ពេទ្យវិជ្ជា

(ម.ព. ពេទ្យវិទ្យា)។

ពេទ្យវិជ្ជា នាម

[ពែ-ទ្យៈ-វិច-ជា] petyeakvichchea≈

(ម.ព. ពេទ្យវិទ្យា)។

ពេទ្យវិទ្យា

វិជ្ជាពេទ្យ គឺចំណេះរបស់ពេទ្យ ឬចំណេះសម្រាប់ពួកពេទ្យសិក្សា :

ពេទ្យវិទ្យា នាម

[ពែ-ទ្យៈ-វិត-ទ្យា] petyvityea

វិជ្ជាពេទ្យ គឺចំណេះរបស់ពេទ្យ ឬចំណេះសម្រាប់ពួកពេទ្យសិក្សា :

ពេទ្យសត្វ

(បសុ.) ពេទ្យមើលជំងឺសត្វចិញ្ចឹម ឬពេទ្យរក្សាការពារមិនឱ្យបសុសត្វមានជំងឺ។

ពេទ្យសត្វ នាម

[ពែត-សាត់] petsat≈

(បសុ.) ពេទ្យមើលជំងឺសត្វចិញ្ចឹម ឬពេទ្យរក្សាការពារមិនឱ្យបសុសត្វមានជំងឺ។

ពេទ្យសាស្ត្រ

គម្ពីរ ឬតម្រា, ក្បួន សម្រាប់ពួកពេទ្យសិក្សា :

ពេទ្យសាស្ត្រ នាម

[ពែ-ទ្យៈ-សាស] petysastror

គម្ពីរ ឬតម្រា, ក្បួន សម្រាប់ពួកពេទ្យសិក្សា :

ពេទ្យស្ថាន

ទី, តំបន់ ដែលសង់ផ្ទះពេទ្យ គឺកន្លែងដែលសង់សុទ្ធតែមន្ទីរពេទ្យ។

ពេទ្យស្ថាន នាម

[ពែ-ទ្យៈ-ស្ថាន] petysthan

ទី, តំបន់ ដែលសង់ផ្ទះពេទ្យ គឺកន្លែងដែលសង់សុទ្ធតែមន្ទីរពេទ្យ។

ពេន

(ម.ព. ផ្លូវពេនព័ទ្ធ)។

ពេន កិរិយាសព្ទ

[ពេន] pen

បត់ព័ទ្ធជាវង់គងលើគ្នា :

ពេន គុ.កិ., គុ.

[ពេន] pen

ដែលបត់បែនពូនចុះពូនឡើង :

ពេន នាម

[ផ្លូវ-ពេន-ព័ត] pen

ផ្លូវដែលបត់ចុះបត់ឡើងវិលវង់។

ពេន នាម

[ផ្លូវ-ពាត់-ពេន] pen

(ម.ព. ផ្លូវពេនព័ទ្ធ)។

ពេប

ពេបមាត់ឱ្យដោយរិះគន់ឬដោយចំអកឡកឱ្យ។

ពេប កិរិយាសព្ទ

[ពេប] peb

ធ្វើបបូរមាត់ក្រោមឱ្យលយចេញជាងបបូរមាត់ខាងលើមុនយំឬក្រោយយំឬក៏ដោយសេចក្ដីរិះគន់, ដោយចំអកឡកឱ្យ។

ពេប កិរិយាសព្ទ

[ពេប] peb

ពាក្យសម្រាប់ថាបញ្ឈឺចិត្តក្មេងតូចឱ្យពេប, ឱ្យយំ (ព.សា.)។

ពេប កិរិយាសព្ទ

[ពេប-ច្បែប] peb

ពេបធ្វើមាត់កំបែប។

ពេប គុណកិរិយា

[ពេប-ជ្រាយ] peb

(ម.ព. ពេបមាត់ឱ្យ)។

ពេប កិរិយាសព្ទ

[ពេប-មាត់-ពេប-ក] peb

(ម.ព. ពេបមាត់ឱ្យ)។

ពេប កិរិយាសព្ទ

[ពេប-មាត់-អោយ] peb

ពេបមាត់ឱ្យដោយរិះគន់ឬដោយចំអកឡកឱ្យ។

ពេមពើម

(ម.ព. ពីមពើម)។

ពេមពើម គុ.កិ., គុ.

[ពេម-ពើម] pemperm

(ម.ព. ពីមពើម)។

ពេល

វេលា :

ពេល នាម

[ពេល] pel

វេលា :

ពេលា

កាល, កាលតូច។

ពេលា នាម

[ពេ-លា] pelea

កាល, កាលតូច។

ពេស្យា

ស្រីផ្កាមាស :

ពេស្យា នាម

[ពេ-ស្យ៉ា] pesya

ស្រីផ្កាមាស :

ពេស្យាគោចរ

ការមិនគួរទៅកាន់សំណាក់ឬកាន់លំនៅស្រីផ្កាមាស :

ពេស្យាគោចរ នាម

[ពេ-ស្យ៉ា-គោ-ច] pesyakouchar

ការមិនគួរទៅកាន់សំណាក់ឬកាន់លំនៅស្រីផ្កាមាស :

ពេស្យាចារ

របរឬកិច្ចការរបស់ស្រីពេស្យា; ការព្រមព្រៀងប្រគល់ខ្លួនប្រាណសម្រាប់រួមសង្វាស ដើម្បីទទួលបានប្រាក់កម្រៃ :

ពេស្យាចារ នាម

[ពេ-ស្យ៉ា-ចា] pesayacha≈

របរឬកិច្ចការរបស់ស្រីពេស្យា; ការព្រមព្រៀងប្រគល់ខ្លួនប្រាណសម្រាប់រួមសង្វាស ដើម្បីទទួលបានប្រាក់កម្រៃ :

ពេស្យាស្ថាន

ទី, កន្លែង, តំបន់ ដែលស្រីផ្កាមាសនៅ, កន្លែងពេស្យា (ព.គ.)។

ពេស្យាស្ថាន នាម

[ពេ-ស្យ៉ា-ស្ថាន] pesyasthan

ទី, កន្លែង, តំបន់ ដែលស្រីផ្កាមាសនៅ, កន្លែងពេស្យា (ព.គ.)។

ពែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពាល់ ថា ពែពាល់ ឬ ពាល់ពែ។

ពែ នាម

[ពែ] peae

ប្រដាប់ធ្វើដោយស្រទបចេកសម្រាប់ដាក់សំណែនសែនឱ្យបិសាច។

ពែ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ពែ] peae

(ព.ប្រ.) ប្លមស៊ី, ជំហមស៊ី :

ពែ បុព្វបទ

[ពែ] peae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពាល់ ថា ពែពាល់ ឬ ពាល់ពែ។

ពែង

ភាជនៈតូចសម្រាប់ប្រើដាក់ទឹកតែជាដើមដែលសិតឬចាក់អំពីប៉ាន់ជាដើមដើម្បីផឹក :

ពែង នាម

[ពែង] peaeng

ភាជនៈតូចសម្រាប់ប្រើដាក់ទឹកតែជាដើមដែលសិតឬចាក់អំពីប៉ាន់ជាដើមដើម្បីផឹក :

ពែងចក

ពែងខ្នាតតូចបំផុត :

ពែងចក នាម

[ពែ-ចក] peaengochak

ពែងខ្នាតតូចបំផុត :

ពែងអាកោ

ពែងដែលប្រើធ្វើជាពុម្ពសម្រាប់ចាក់នំអាកោ។

ពែងអាកោ នាម

[ពែង-អា-កោ] pengaakao≈

ពែងដែលប្រើធ្វើជាពុម្ពសម្រាប់ចាក់នំអាកោ។

ពែទ្យ

(ម.ព. ពេទ្យ)។

ពែទ្យ នាម

[ពែត] peaet

(ម.ព. ពេទ្យ)។

ពែន

ឈ្មោះសីមួយប្រភេទ សម្រាប់ទាត់នឹងបាតជើងឬកែងជើង :

ពែន កិរិយាសព្ទ

[ពែន] peaen

អង្គុយបត់ជង្គង់ចេញក្រៅដាក់ចុងជើងទាំងពីរតម្រួតគ្នា (តាមសណ្ដាប់ តែងតែដាក់ជើងស្ដាំសង្កត់លើជើងឆ្វេង) :

ពែន នាម

[ពែន] peaen

ឈ្មោះសីមួយប្រភេទ សម្រាប់ទាត់នឹងបាតជើងឬកែងជើង :

ពៃ

ឈ្មោះល្អីមួយប្រភេទរាងរាក់ :

ពៃ នាម

[ពៃ] pey

ឈ្មោះលុយបុរាណមួយបែបតម្លៃ២សេនសព្វថ្ងៃនេះ :

ពៃ នាម

[ពៃ] pey

ឈ្មោះល្អីមួយប្រភេទរាងរាក់ :

ពៃទូរ្យ

(ម.ព. ពិទូរ្យ)។

ពៃទូរ្យ នាម

[ពៃ-ទូ] peyturyor

(ម.ព. ពិទូរ្យ)។

ពៃរី

អ្នកមានពៀរ, អ្នកចងពៀរ; បច្ចាមិត្ត, សត្រូវ។ ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យកាព្យ :

ពៃរី នាម

[ពៃ-រី] peyri

អ្នកមានពៀរ, អ្នកចងពៀរ; បច្ចាមិត្ត, សត្រូវ។ ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យកាព្យ :

ពៃរ៍

ពាក្យសម្រាប់និយាយភ្ជាប់នឹងពាក្យ ទោស :

ពៃរ៍ នាម ១)

[ពៃ] peyr

ពៀរ។

ពៃរ៍ បុព្វបទ ២)

[ពៃ] peyr

ពាក្យសម្រាប់និយាយភ្ជាប់នឹងពាក្យ ទោស :

ពៃសាលី

ឈ្មោះនគរមួយនៅដែនវជ្ជី (ប្រទេសឥណ្ឌា) ពីក្នុងពុទ្ធកាលឬសម័យក្រោយបន្ទាប់នោះមក; ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា មានសេចក្ដីតំណាលចេញឈ្មោះនគរនេះជាញឹកញយ :

ពៃសាលី នាម

[ពៃ-សា-ឡី] peysali

ឈ្មោះនគរមួយនៅដែនវជ្ជី (ប្រទេសឥណ្ឌា) ពីក្នុងពុទ្ធកាលឬសម័យក្រោយបន្ទាប់នោះមក; ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា មានសេចក្ដីតំណាលចេញឈ្មោះនគរនេះជាញឹកញយ :