ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ភ្នែល គុណកិរិយា

[ភ្នែល-ភ្នែល] phneael

ដែលបោលឬរត់បោះជើងយាងយាវឬលោតរង្វើលៗ :

ភ្នំ

ពំនូកដីឬថ្មខ្ពស់ត្រដែតផុតឡើងពីផ្ទៃដីប្រក្រតីដែលនៅជិតខាង, ខ្ពស់ត្រដែតជាងសូម្បីដំបូកយ៉ាងធំ។ ពាក្យបណ្ដៅលេងថា ឯកអង្គទ្រង់នាមឯក ខ្ពស់អនេកទាបជាងស្មៅ (តើគឺអ្វី? គឺភ្នំ។ ត្រូវហើយ!)។

ភ្នំ នាម

[ភ្នំ] phnum

ពំនូកដីឬថ្មខ្ពស់ត្រដែតផុតឡើងពីផ្ទៃដីប្រក្រតីដែលនៅជិតខាង, ខ្ពស់ត្រដែតជាងសូម្បីដំបូកយ៉ាងធំ។ ពាក្យបណ្ដៅលេងថា ឯកអង្គទ្រង់នាមឯក ខ្ពស់អនេកទាបជាងស្មៅ (តើគឺអ្វី? គឺភ្នំ។ ត្រូវហើយ!)។

ភ្នំក្រវាញ នាម

[ភ្នំ-ក្រ-វ៉ាញ] phnomkroveanh

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់។

ភ្នំខ្សាច់

គំនរខ្សាច់ដែលគេជញ្ជូនយកមកចាក់គរកពូនឱ្យខ្ពស់ជាងដីធម្មតា សម្អិតសម្អាងឱ្យមានសណ្ឋានជ្រលមដូចរាងចេតិយឬដូចកូនភ្នំ នៅក្នុងបរិវេណនៃព្រះវិហារ ឬក្រោមដើមពោធិព្រឹក្សជាដើម, តាមប្រពៃណីពីបុរាណ ច្រើនតែធ្វើក្នុងរដូវចូលឆ្នាំថ្មី :

ភ្នំខ្សាច់ នាម

[ភ្នំ-ខ្សាច់] phnomkhsach

គំនរខ្សាច់ដែលគេជញ្ជូនយកមកចាក់គរកពូនឱ្យខ្ពស់ជាងដីធម្មតា សម្អិតសម្អាងឱ្យមានសណ្ឋានជ្រលមដូចរាងចេតិយឬដូចកូនភ្នំ នៅក្នុងបរិវេណនៃព្រះវិហារ ឬក្រោមដើមពោធិព្រឹក្សជាដើម, តាមប្រពៃណីពីបុរាណ ច្រើនតែធ្វើក្នុងរដូវចូលឆ្នាំថ្មី :

ភ្នំពេញ

ឈ្មោះក្រុងជារាជធានីនៃកម្ពុជរដ្ឋ ស្ថិតនៅជាប់តពីត្រើយខាងឯលិចនៃទន្លេចតុម្មុខ, ហៅតាមឈ្មោះភ្នំដីមួយតូចដែលមាននៅជាគោលក្នុងនោះ។ តាមព្រះរាជពង្សាវតារប្រទេសកម្ពុជាថា កាល គ. ស. ១៤៣៤ព្រះបាទពញាយ៉ាត ទ្រង់ចេញចាកចោលព្រះរាជវាំងបាសាណនៅខេត្តស្រីសន្ធរ មកតាំងព្រះរាជវាំងនៅទិសអាគ្នេយ

ភ្នំពេញ នាម

[ភ្នំ-ពេញ] PP

ឈ្មោះក្រុងជារាជធានីនៃកម្ពុជរដ្ឋ ស្ថិតនៅជាប់តពីត្រើយខាងឯលិចនៃទន្លេចតុម្មុខ, ហៅតាមឈ្មោះភ្នំដីមួយតូចដែលមាននៅជាគោលក្នុងនោះ។ តាមព្រះរាជពង្សាវតារប្រទេសកម្ពុជាថា កាល គ. ស. ១៤៣៤ព្រះបាទពញាយ៉ាត ទ្រង់ចេញចាកចោលព្រះរាជវាំងបាសាណនៅខេត្តស្រីសន្ធរ មកតាំងព្រះរាជវាំងនៅទិសអាគ្នេយ

ភ្នំភ្នែង

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទដើមតូចៗសាច់រឹងសម្បុរក្រហម ប្រើធ្វើជាឧស, ផ្លែសំប៉ែតៗ ទំហំប្រមាណប៉ុនៗមេដៃ មានរសជូរ ប្រើធ្វើជាម្ជូរស្លបាន។

ភ្នំភ្នែង នាម

[ភ្នំ-ភ្នែង] phnomphneaeng

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទដើមតូចៗសាច់រឹងសម្បុរក្រហម ប្រើធ្វើជាឧស, ផ្លែសំប៉ែតៗ ទំហំប្រមាណប៉ុនៗមេដៃ មានរសជូរ ប្រើធ្វើជាម្ជូរស្លបាន។

ភ្នំភ្លើង

ថ្មក្ដៅហើយរលាយដែលហូរចេញពីមាត់ភ្នំភ្លើង :

ភ្នំភ្លើង នាម

[ភ្នំ-ភ្លើង] phnumphleung≈

ភ្នំមួយប្រភេទដែលជាលទ្ធផលនៃការប្រេះសំបកផែនដី ហើយបញ្ចេញកម្អែ, ផេះ, ឧស្ម័ន, និងបំណែកសិលា :

ភ្នំភ្លើង នាម

[កំ-អែ-ភ្នំ-ភ្លើង] kamaaephnumphleung≈

ថ្មក្ដៅហើយរលាយដែលហូរចេញពីមាត់ភ្នំភ្លើង :

ភ្នំយោង

បុស្បុកមានសសរខ្ពស់ ៤មានកំពូលព្រមទាំងគ្រឿងរចនាវិចិត្រផ្សេងៗ សម្រាប់តម្កល់សពប្រជាជនធ្វើឈាបនកិច្ចពីខាងក្រោម។

ភ្នំយោង នាម

[ភ្នំ-យោង] phnomyoung

បុស្បុកមានសសរខ្ពស់ ៤មានកំពូលព្រមទាំងគ្រឿងរចនាវិចិត្រផ្សេងៗ សម្រាប់តម្កល់សពប្រជាជនធ្វើឈាបនកិច្ចពីខាងក្រោម។

ភ្នំស្រង់

ឈ្មោះភ្នំធំមួយក្នុងស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ :

ភ្នំស្រង់ នាម

[ស្រង់] sarng≈

ឈ្មោះភ្នំធំមួយក្នុងស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ :

ភ្នំស្រុក

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅប៉ែកខាងជើង, នៅក្នុងអំណាចខេត្តបាត់ដំបង។

ភ្នំស្រុក នាម

[ភ្នំ-ស្រុក] phnomsrok

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅប៉ែកខាងជើង, នៅក្នុងអំណាចខេត្តបាត់ដំបង។

ភ្នំស្រូវ

គំនរស្រូវដែលចាក់ធារគរក្នុងព្រះរាជពិធីបរមាឃ, មានតែក្នុងរជ្ជកាលពីបុរាណ។

ភ្នំស្រូវ នាម

[ភ្នំ-ស្រូវ] phnumsrouv

គំនរស្រូវដែលចាក់ធារគរក្នុងព្រះរាជពិធីបរមាឃ, មានតែក្នុងរជ្ជកាលពីបុរាណ។

ភ្នំស្រួច

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ក្នុងទិសាភាគខាងឯលិច, សព្វថ្ងៃនេះដាក់ជាស្រុក ហៅថា ស្រុកភ្នំស្រួច នៅក្នុងអំណាចខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

ភ្នំស្រួច នាម

[ភ្នំ-ស្រួច] phnumsruoch

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ក្នុងទិសាភាគខាងឯលិច, សព្វថ្ងៃនេះដាក់ជាស្រុក ហៅថា ស្រុកភ្នំស្រួច នៅក្នុងអំណាចខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

ភ្មាស

(ព.បុ.) សព្វ, សព្វគ្រប់; ច្រើនក្រៃ :

ភ្មាស គុ., សព្វ.

[ភ្មាស] phmeas

(ព.បុ.) សព្វ, សព្វគ្រប់; ច្រើនក្រៃ :

ភ្រមរ

គ្រឿងវិល, គ្រឿងក្រឡឹង។

ភ្រមរ នាម

[ភ្រ-ម] phromor

ភមរជាតិ។

ភ្រមរ នាម

[ភ្រ-ម] phromor

គ្រឿងវិល, គ្រឿងក្រឡឹង។

ភ្រឹតក

អ្នកធ្វើការឈ្នួល, កូនឈ្នួល; អ្នកបម្រើ, កម្មករ :

ភ្រឹតក នាម

[ភ្រឹ-តៈកៈ] ឬ [ភ្រឹ-ដក់] phruetak

អ្នកធ្វើការឈ្នួល, កូនឈ្នួល; អ្នកបម្រើ, កម្មករ :

ភ្រុស កិរិយាសព្ទ

[ភ្រុស] phrus

(ម.ព. ព្រុស)។

ភ្រូណ

ឈ្មោះដង្កូវខ្លួនវែងនៃមនុស្ស ឬសត្វធំៗ (ប្រើក្លាយជា ព្រូន យូរហើយ; ប៉ុន្តែបើត្រូវការលែងប្រើ ព្រូន ក៏បាន ព្រោះ ព្រូន និង ភ្រូន មានសំឡេងជិតគ្នាដែរទេ)។

ភ្រូណ នាម ១)

[ភ្រូន] phrun

សត្វកើតនៅក្នុងផ្ទៃកូនក្មេងតូច។

ភ្រូណ នាម ២)

[ភ្រូន] phrun

ឈ្មោះដង្កូវខ្លួនវែងនៃមនុស្ស ឬសត្វធំៗ (ប្រើក្លាយជា ព្រូន យូរហើយ; ប៉ុន្តែបើត្រូវការលែងប្រើ ព្រូន ក៏បាន ព្រោះ ព្រូន និង ភ្រូន មានសំឡេងជិតគ្នាដែរទេ)។

ភ្រូណា នាម

[ភ្រូ-ណា] phruna≈

(ម.ព. អំប៊្រីយ៉ុង)។

ភ្លក់

(ព.ប្រ.) ធ្វើការអ្វីមួយតែបន្តិចបន្តួចល្បងមើលសិន បើឃើញកើតស្រួល ទើបនឹងធ្វើការតទៅទៀត (ព.សា.)។

ភ្លក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លក់] phlok

ភ្លក្សសម្ល, ភ្លក្សមើលឱ្យដឹងសាបប្រៃ។

ភ្លក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លក់-មើល] phlok

(ព.ប្រ.) ធ្វើការអ្វីមួយតែបន្តិចបន្តួចល្បងមើលសិន បើឃើញកើតស្រួល ទើបនឹងធ្វើការតទៅទៀត (ព.សា.)។

ភ្លក្ស កិរិយាសព្ទ

[ភ្លក់] pholk≈

(ម.ព. ភ្លក់)។

ភ្លង

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ មានសាច់រឹងស្និទ្ធ, មាន ២ប្រភេទគឺ ភ្លងជូរ ស្លឹកជូរបន្តិចៗ ប្រើស្ងោរលាងសំពត់បាន; ភ្លងក្អែក ស្លឹកធំៗក្រាស់ៗជាងភ្លងជូរ។

ភ្លង នាម

[ភ្លង] phlong

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ មានសាច់រឹងស្និទ្ធ, មាន ២ប្រភេទគឺ ភ្លងជូរ ស្លឹកជូរបន្តិចៗ ប្រើស្ងោរលាងសំពត់បាន; ភ្លងក្អែក ស្លឹកធំៗក្រាស់ៗជាងភ្លងជូរ។

ភ្លន

ដែលលោតផ្លោះរំលងឥតទើសទាក់; លោតផ្លិច, ភ្លែត :

ភ្លន គុណកិរិយា ១)

[ភ្លន] phlon

អំពីអាការៈលេបអ្វីៗដែលទន់ចូលទៅទាំងមូលឥតមានទើសទាក់ :

ភ្លន គុណកិរិយា ២)

[ភ្លន] phlon

ដែលលោតផ្លោះរំលងឥតទើសទាក់; លោតផ្លិច, ភ្លែត :

ភ្លនៗ គុណកិរិយា

[ភ្លន-ភ្លន] pholnpholn≈

(ម.ព. ភ្លន)។

ភ្លយ

ព្រមនិយាយតាម, និយាយដោយជ្រុលមាត់, របូតមាត់ថា :

ភ្លយ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លយ] phloy

ព្រមនិយាយតាម, និយាយដោយជ្រុលមាត់, របូតមាត់ថា :

ភ្លា កិរិយាសព្ទ

[ភ្លា] phlea

ញាំសាច់ឆៅ ឬមច្ឆជាតិឆៅ :

ភ្លា នាម

[ភ្លា] phlea

ម្ហូបដែលភ្លា។

ភ្លាង នាម

[ភ្លាង] phleang

ភ្លាម; បណ្ដើរ; ជាមួយដែរ; ផង; ផងដែរ (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

ភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាត់] phlort

ជ្រុល, ជ្រលួស, លង់ស៊ុន, ទាស, ទាស់ខុសទំនង, ឃ្លាត, ស៊ុនហួស :

ភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាត់-ចំ-ណាប់] phlort

ភ្លាត់ដោយចាប់មិនស៊ប់, មិនមាំ។

ភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាត់-ឆ្អឹង] phlort

ឃ្លាតឆ្អឹងខុសពីប្រក្រតីដោយដួលឬទង្គិចជាដើម។

ភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាត់-ភ្លាំង] phlort

ភ្លាត់ដោយភ្លេចភ្លាំង។

ភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាត់-ស្នៀត] phlort

លង់ស្នៀត, លង់ល្បិច។

ភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាំង-ភ្លាត់] phlort

(ម.ព. ភ្លាត់ភ្លាំង)។

ភ្លាម គុណកិរិយា

[ភ្លាម] pleam

រួសរាន់ :

ភ្លាវ

ប្រហាតមាត់នាំឱ្យបរិភោគភោជនាហារឬផឹកទឹកទៅភ្លាវៗ។

ភ្លាវ គុណនាម

[ភ្លាវ] phleav

ដែលមានរសប្រហាត ស្ទើរសាប ស្ទើរប្រៃ ស្ទើរជូរ។

ភ្លាវ គុណនាម

[ភ្លាវ-មាត់] phleav

ប្រហាតមាត់នាំឱ្យបរិភោគភោជនាហារឬផឹកទឹកទៅភ្លាវៗ។

ភ្លាស

ដែលនិយាយស្ដីឬធ្វើអ្វីៗ តាមតែប្រទះឥតបើគិត, ដែលរឡេមរឡាម, ភ្លែតចុះភ្លែតឡើង ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ភ្លាស កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាស] phleas

ដើរឬស្ទុះស្ទាភ្លែតៗឥតបើគិត ប៉ះទង្គិចនេះនោះរឿយៗ :

ភ្លាស គុណនាម

[ភ្លាស] phleas

ដែលនិយាយស្ដីឬធ្វើអ្វីៗ តាមតែប្រទះឥតបើគិត, ដែលរឡេមរឡាម, ភ្លែតចុះភ្លែតឡើង ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ភ្លាំង

ធ្វេសស្មារតី, ទាសស្មារតី, ភ្លាត់ស្មារតីដោយធ្វេស :

ភ្លាំង នាម

[ភ្លាំង] phleang

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ដើមតូចៗទាបៗ ផ្លែតូចៗមូលៗជាចង្កោមៗ ផ្លែទុំមានសម្បុរស រលោង។

ភ្លាំង នាម

[ផ្លែ-ភ្លាំង] phleang

ឈ្មោះអុតមួយប្រភេទ ឡើងដោរត្រឡុងៗស្រដៀងនឹងផ្លែភ្លាំងទុំ :

ភ្លាំង នាម

[ភ្លាំង] phleang

ឈ្មោះស្បូវមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗជាងស្បូវរណ្ដាសសម្រាប់ប្រើការដេរប្រក់ផ្ទះ ឬធ្វើជាចំណងកណ្ដាប់សំណាបជាដើម :

ភ្លាំង កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាំង] phleang

ធ្វេសស្មារតី, ទាសស្មារតី, ភ្លាត់ស្មារតីដោយធ្វេស :

ភ្លី

ផ្នត់ (សម្រាប់តែសម្លៀកបំពាក់ឬសក់អ៊ុត) :

ភ្លី នាម

[ភ្លី] phli≈

ផ្នត់ (សម្រាប់តែសម្លៀកបំពាក់ឬសក់អ៊ុត) :

ភ្លីភ្លើ គុ., គុ.កិ.

[ភ្លី-ភ្លើ] plipler

ដែលភ្លើៗ, ល្ងេល្ងើ :

ភ្លឹក

ស្លុតស្មារតី, ខ្លាចចំប្រប់ :

ភ្លឹក កិរិយាសព្ទ ១)

[ភ្លឹក] phluek

រលត់ស្មារតីស្លុងជ្រៅមិនដឹងខ្លួនដោយឈឺដាបខ្លាំង (ទីទៃពីដេកលក់តាមធម្មតា) :

ភ្លឹក កិរិយាសព្ទ ២)

[ភ្លឹក] phluek

ស្លុតស្មារតី, ខ្លាចចំប្រប់ :

ភ្លឹង

ដែលស្អាតឥតមានសៅហ្មង :

ភ្លឹង គុណនាម

[ភ្លឹង] phlueng

ដែលត្រង់ស្ដូក, ស្ដូកស្ដឹង :

ភ្លឹង គុណនាម

[ភ្លឹង] phlueng

ដែលស្អាតឥតមានសៅហ្មង :

ភ្លឹប គុណកិរិយា

[ភ្លឹប] phlueb

ដែលលឹបបាត់ភ្លាម, ដែលរលត់ដោយរហ័ស :

ភ្លឹប គុណកិរិយា

[ភ្លឹប-ភ្លែត] phlueb

ដែលលឹបចូលហើយលៀន ឬលេចចេញមកវិញរឿយៗ។

ភ្លឹប គុណកិរិយា

[ភ្លឹប-ភ្លែត-ភ្លឹប-ភ្លែត] phlueb

(ម.ព. ភ្លឹបភ្លែត)។

ភ្លឹមៗ គុណនាម

[ភ្លឹម-ភ្លឹម] phluem

ដែលភ្លឺលឹមៗស្ទើរតែនឹងរលត់ :

ភ្លឹមៗ គុណកិរិយា

[ភ្លឹម-ភ្លែត] phluem

ដែលភ្លឹមៗភ្លែតៗ គឺដែលភ្លឺភ្លឹមៗហើយមានពន្លឺស្ទុះភ្លែតៗម្ដងៗ។

ភ្លឹមៗ គុណកិរិយា

[ភ្លឹម-ភ្លែត-ភ្លឹម-ភ្លែត] phluem

(ម.ព. ភ្លឹមភ្លែត)។

ភ្លឹះៗ

ដែលប៉ប្រិចភ្នែកម៉ក់ៗតិចៗរឿយៗ, មឹះៗ :

ភ្លឹះៗ គុណកិរិយា

[ភ្លឹះ-ភ្លឹះ] phlueeah

ដែលប៉ប្រិចភ្នែកម៉ក់ៗតិចៗរឿយៗ, មឹះៗ :