Khmer Dictionary

ភ្ជោក កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជោក] phchok

ធ្វើឱ្យជោក, បញ្ជោក (ម.ប្រ., ច្រើនប្រើតែ បញ្ជោក)។

ភ្ជ័រ

(ព.ប្រ.) រួមចូលគំនិតមួយដោយប្ដេជ្ញាគ្នាយ៉ាងមាំ :

ភ្ជ័រ កិរិយាសព្ទ ១)

[ភ្ជ័រ] phchoar

ដាក់ស៊កភ្ជាប់ដោយជ័រ, ដោយកាកល័ខជាដើម :

ភ្ជ័រ កិរិយាសព្ទ ២)

[ភ្ជ័រ] phchoar

(ព.ប្រ.) រួមចូលគំនិតមួយដោយប្ដេជ្ញាគ្នាយ៉ាងមាំ :

ភ្ជ័រភ្ជាប់

ផ្សារធ្វើឱ្យជាប់ដោយជ័រ។ នាសម័យបុរាណលោកយកអាចម៍ល័ក្ដមកធ្វើជាជ័រសម្រាប់ភ្ជ័រភ្ជាប់អ្វីផ្សេងៗ។

ភ្ជ័រភ្ជាប់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជ័រ-ភ្ជាប់] phochrphcheab≈

ផ្សារធ្វើឱ្យជាប់ដោយជ័រ។ នាសម័យបុរាណលោកយកអាចម៍ល័ក្ដមកធ្វើជាជ័រសម្រាប់ភ្ជ័រភ្ជាប់អ្វីផ្សេងៗ។

ភ្ញច់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញច់] phnhoch

ដាក់ញច់ផ្អឹបសង្កត់យូរ :

ភ្ញល់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញល់] phnhol

ដាក់ញល់, ញល់រឿយៗ។

ភ្ញាក់

(ម.ព. ភ្ញាក់ផ្អើល ក្នុង ភ្ញាក់{¥¥}១{££})។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់] pnheak

រឭកពីដេកលក់ :

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-កំ-ណើត] pnheak

រឭកឃើញកំណើតរបស់ខ្លួនក្នុងជាតិនេះ ដែលជាមនុស្សមានសភាពយ៉ាងណា។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-ខ្លួន] pnheak

ដឹងខ្លួនដូចគេភ្ញាក់ពីដេក។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-គំ-និត] pnheak

ដឹងច្បាស់ជាខ្លួនគិតខុស។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-ដំ-ណឹង] pnheak

ភ្ញាក់ជឿដំណឹងដែលប្លែកតែមិនពិត។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-ផ្អើល] pnheak

ភ្ញាក់ដោយរអើលព្រោះដឹងហេតុដោយមិនជាក់ ឬព្រោះជឿដោយស្មានៗមិនប្រាកដ។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-រ-ឭក] pnheak

នឹកឃើញសេចក្ដីខុសត្រូវរឿយៗមិនភ្លេច។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់-ស្មា-រ៉ៈ-ដី] pnheak

មានស្មារតីរឭកឃើញការពិត។

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាក់] pnheak

រអើលដោយខ្លាច, ដោយស្លន់ ព្រោះមិនដឹងខ្លួនសោះ ក៏ស្រាប់តែពើបពះអារម្មណ៍ដ៏ប្លែក :

ភ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ផ្អើល-ភ្ញាក់] pnheak

(ម.ព. ភ្ញាក់ផ្អើល ក្នុង ភ្ញាក់១)។

ភ្ញាស់

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងរៀនឱ្យមានវិជ្ជាលូតលាស់ចម្រើន ឬជួយឧបត្ថម្ភឱ្យអ្នករៀនមានវិជ្ជាលូតលាស់ចម្រើន។ល។

ភ្ញាស់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាស់] phnheas

ធ្វើឱ្យញាស់ :

ភ្ញាស់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញាស់-វិច-ជា] phnheas

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងរៀនឱ្យមានវិជ្ជាលូតលាស់ចម្រើន ឬជួយឧបត្ថម្ភឱ្យអ្នករៀនមានវិជ្ជាលូតលាស់ចម្រើន។ល។

ភ្ញី

ផ្កាកម្រង និងផ្ការាយផ្សេងៗ, ច្រើននិយាយថា ទៀនធូបភ្ញីផ្កា (គ្រឿងបូជា)។

ភ្ញី នាម

[ភ្ញី] phnhi

ឈ្មោះក្បាច់រចនាដែលគូរ ឬឆ្លាក់ប្រទាក់ពាក់ព័ន្ធគ្នា។

ភ្ញី នាម

[ភ្ញី-ក្លាយ] phnhi

ក្បាច់ភ្ញីដែលលាយច្រើនបែបចម្រុះគ្នា។

ភ្ញី នាម

[ភ្ញី-ទេស] phnhi

ក្បាច់ភ្ញីដែលធ្វើជារូបដើម, ទង, ស្លឹក, ផ្កា, ផ្លែ។

ភ្ញី នាម

[ភ្ញី-ភ្លើង] phnhi

ក្បាច់ភ្ញីដែលប្រទាក់លើគ្នាឈរច្រូងមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងអណ្ដាតភ្លើង។

ភ្ញី នាម

[ភ្ញី-វ័រ] phnhi

ក្បាច់ភ្ញីដែលមានសណ្ឋានជាវល្លិវារប្រទាក់គ្នា។

ភ្ញី នាម

[ភ្ញី-ផ្កា] phnhi

ផ្កាកម្រង និងផ្ការាយផ្សេងៗ, ច្រើននិយាយថា ទៀនធូបភ្ញីផ្កា (គ្រឿងបូជា)។

ឈ្មោះគ្រឿងអុជជាលម្អ មានដងដាំបញ្ឈរមានបន្ទោះឫស្សីមូលៗវែងៗជាងគ្នាតាមលំដាប់ថ្នាក់រុំរំសេវលាយស្ពាន់ធ័រត្រង់ខាងចុងដោយក្រដាសស្ដើងសាច់ស្វិត ដោតគល់ភ្ជាប់នឹងដងជាជួរដោយសង្កាត់ៗតាមថ្នាក់ ក្រសោបរួបក្ដោបខាងចុងដោយឆ្នួន សម្រាប់អុជនៅវេលាយប់ ក្នុងឱកាសធ្វើបុណ្យនីមួយៗ :

ភ្ញីទៀន នាម

[ភ្ញី-ទៀន] phnhitien

ឈ្មោះគ្រឿងអុជជាលម្អ មានដងដាំបញ្ឈរមានបន្ទោះឫស្សីមូលៗវែងៗជាងគ្នាតាមលំដាប់ថ្នាក់រុំរំសេវលាយស្ពាន់ធ័រត្រង់ខាងចុងដោយក្រដាសស្ដើងសាច់ស្វិត ដោតគល់ភ្ជាប់នឹងដងជាជួរដោយសង្កាត់ៗតាមថ្នាក់ ក្រសោបរួបក្ដោបខាងចុងដោយឆ្នួន សម្រាប់អុជនៅវេលាយប់ ក្នុងឱកាសធ្វើបុណ្យនីមួយៗ :

ភ្ញៀវ

ភ្ញៀវដែលជួយមកបំភ្លឺហេតុការណ៍អ្វីមួយឬតាមធម្មតាគឺភ្ញៀវទាំងពួង។

ភ្ញៀវ នាម

[ភ្ញៀវ] pnhiev

អ្នកទីទៃក្រៅពីគ្នាឯងក្នុងផ្ទះឬក្នុងបន្ទុកជាមួយដែលគេមករក, មកសួរនាំ, មកលេងឬអ្នកដែលម្ចាស់ផ្ទះឬម្ចាស់បន្ទុកជាមួយ, ម្ចាស់ការ, ម្ចាស់ពិធីអញ្ជើញ, ហៅរកឱ្យគេមក :

ភ្ញៀវ នាម

[ភ្ញៀវ-កំ-ដ] pnhiev

ភ្ញៀវដែលមកកំដរក្នុងពេលមានធុរៈ។

ភ្ញៀវ នាម

[ភ្ញៀវ-ជាន់-ក] pnhiev

ភ្ញៀវដែលឥតហៅរកសោះ ស្រាប់តែមកឯងៗច្រើនហួសពេកស៊ីចុកស្ញែស្ញុកស្ទើរទប់ទល់មិនឈ្នះ។

ភ្ញៀវ នាម

[ភ្ញៀវ-ពន់-លឺ] pnhiev

ភ្ញៀវដែលជួយមកបំភ្លឺហេតុការណ៍អ្វីមួយឬតាមធម្មតាគឺភ្ញៀវទាំងពួង។

ភ្ញោច

ធ្វើឱ្យញោច, ដាស់ :

ភ្ញោច កិរិយាសព្ទ

[ភ្ញោច] phnhoch≈

ធ្វើឱ្យញោច, ដាស់ :

ភ្នក កិរិយាសព្ទ

[ភ្នក] phnok

ផ្ដួចគំនិតនឹកដល់, ផ្អូកនឹកដល់, ចាប់ភ្លឹកនឹកដល់ :

ភ្នក់

គំនរឧសឬសំរាម ដែលដុតឱ្យឆេះងំរង្គំយូរដោយសង្កត់នឹងអង្កាមឬកម្ទេច, ស្មៅ, ចំណាំងជាដើម ដែលស្រស់ ឬដែលលាយដោយដី ដើម្បីឱ្យហុយផ្សែងកម្ចាត់មូសជាដើម :

ភ្នក់ នាម

[ភ្នក់] phnok

គំនរឧសឬសំរាម ដែលដុតឱ្យឆេះងំរង្គំយូរដោយសង្កត់នឹងអង្កាមឬកម្ទេច, ស្មៅ, ចំណាំងជាដើម ដែលស្រស់ ឬដែលលាយដោយដី ដើម្បីឱ្យហុយផ្សែងកម្ចាត់មូសជាដើម :

ភ្នាក់ងារ

អ្នកយកការណ៍ឬអ្នកស៊ើបអង្កេតដោយលាក់មុខមិនបង្ហាញអត្តសញ្ញាណឱ្យគេដឹង :

ភ្នាក់ងារ នាម

[ភ្នាក់-ងា] pneakngea

បង្អែកការងារ, អ្នកព្រនាក់ការងារ គឺអ្នកជាជំនួយការបន្ទាប់អធិបតី, អ្នកកាន់ការរងផ្ទាល់អំពីអធិបតីក្នុងមុខក្រសួងនីមួយៗ :

ភ្នាក់ងារ នាម

[ភ្នាក់-ងា-សំ-ង៉ាត់] pneakngea

អ្នកយកការណ៍ឬអ្នកស៊ើបអង្កេតដោយលាក់មុខមិនបង្ហាញអត្តសញ្ញាណឱ្យគេដឹង :

ភ្នាក់ដៃ

បង្អែកសម្រាប់គងដៃ :

ភ្នាក់ដៃ នាម

[ភ្នាក់-ដៃ] phneakodai

បង្អែកសម្រាប់គងដៃ :

ភ្នាន

(ព.បុ.) បំណង :

ភ្នាន នាម

[ភ្នាន] phnean

(ព.បុ.) បំណង :

ភ្នាល់

ដែលតាំងសន្មតគ្នាដោយមានក្រយាតំណាំង :

ភ្នាល់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្នាល់] phneal

តាំងប្រឡងគ្នាដោយមានក្រយាតំណាំង :

ភ្នាល់ គុណនាម

[ភ្នាល់] phneal

ដែលតាំងសន្មតគ្នាដោយមានក្រយាតំណាំង :

ភ្នាស

ស្បែកឬវត្ថុដែលពាស :

ភ្នាស នាម

[ភ្នាស] phneas

ស្បែកឬវត្ថុដែលពាស :

ភ្នាសក្នុងស្បូន

អង់ដូម៉ែត្រ, ស្រទាប់ជាលិកាដែលពាសផ្ទៃខាងក្នុងបំផុតនៃស្បូននិងដៃស្បូន។

ភ្នាសក្នុងស្បូន នាម

[ភ្នាស-ក្នុង-ស្បូន] phneasknungsboun≈

អង់ដូម៉ែត្រ, ស្រទាប់ជាលិកាដែលពាសផ្ទៃខាងក្នុងបំផុតនៃស្បូននិងដៃស្បូន។

ភ្នាំ

កឬគល់ច្រវា (ច្រវាអុំ) :

ភ្នាំ នាម

[ភ្នាំ] phnoam

កឬគល់ច្រវា (ច្រវាអុំ) :

ភ្នើន

ញញួរធំសម្រាប់វាយប៉ាតដែកដោយដៃទាំងពីរ :

ភ្នើន នាម

[ភ្នើន] phnern

ញញួរធំសម្រាប់វាយប៉ាតដែកដោយដៃទាំងពីរ :

ភ្នេន

អ្វីៗដែលគេចាប់បំពេនជាវង់មូលបានក៏ហៅ ភ្នេន ដែរ។

ភ្នេន នាម ១)

[ភ្នេន] phnen

ល្បត់ខ្លួនពស់ដែលពេនមានសណ្ឋានដូចជា ចង្វាយ :

ភ្នេន នាម ២)

[ភ្នេន] phnen

ជួរកណ្ដាប់ស្រូវទុំដែលរៀបជាវង់ល្មមដឹកគោ ឬក្របីបញ្ជាន់មួយលើកបាន :

ភ្នេន នាម ៣)

[ភ្នេន] phnen

អ្វីៗដែលគេចាប់បំពេនជាវង់មូលបានក៏ហៅ ភ្នេន ដែរ។

ភ្នែក

(ព.ប្រ.) ដែលមានតែភ្នែកមើលឃើញប៉ុន្តែឥតដឹងឥតយល់ :

ភ្នែក នាម

[ភ្នែក] phnek

ចក្ខុ គឺអាយតនៈមួយប្រភេទរបស់មនុស្ស, សត្វ សម្រាប់មើលរូប, ឃើញរូប។

ភ្នែក នាម

[កន់-ទុយ-ភ្នែក] phnek

ផ្នែកដែលស្ដួចស្ថិតនៅខាងចុងភ្នែកជាប់នឹងសៀតផ្កា :

ភ្នែក នាម

[ភ្នែក] phnek

ពកត្រង់ថ្នាំងឫស្សីខ្ចីទាំងពួងឬឈើខ្ចី, វល្លិខ្ចីពួកខ្លះដែលនឹងបែកពន្លកចេញជាដៃ, ជាមែក :

ភ្នែក គុណនាម

[ភ្នែក-រឺស-សី] phnek

(ព.ប្រ.) ដែលមានតែភ្នែកមើលឃើញប៉ុន្តែឥតដឹងឥតយល់ :

ភ្នែកក្រហម

ជំងឺមួយប្រភេទបណ្ដាលមកពីមីក្រុបចំណាំង ពន្លឺខ្លាំង ឬអង្គធាតុក្រៅចូលក្នុងភ្នែក ដែលបង្កឱ្យរលាកភ្នាសក្នុងត្របកភ្នែកនិងគ្រាប់ភ្នែក លើកលែងតែកែវភ្នែក :

ភ្នែកក្រហម នាម

[ភ្នែក-ក្រ-ហម] phnekkrohmo≈

ជំងឺមួយប្រភេទបណ្ដាលមកពីមីក្រុបចំណាំង ពន្លឺខ្លាំង ឬអង្គធាតុក្រៅចូលក្នុងភ្នែក ដែលបង្កឱ្យរលាកភ្នាសក្នុងត្របកភ្នែកនិងគ្រាប់ភ្នែក លើកលែងតែកែវភ្នែក :

ភ្នែកក្រួច

ឈ្មោះជាលមួយប្រភេទ ដែលត្បាញជាក្រឡាភ្នែកក្រួច (ក្រឡាប្រាំមួយជ្រុង)។

ភ្នែកក្រួច នាម

[ភ្នែក-ក្រួច] phneaekkruoch

ឈ្មោះក្រឡាមួយបែប ត្បាញដោយបន្ទោះ មានសណ្ឋានមូលៗ (ដូចយ៉ាងក្រឡាកៅអីផ្ដៅ) :

ភ្នែកក្រួច នាម

[ជាល-ភ្នែក-ក្រួច] phneaekkruoch

ឈ្មោះជាលមួយប្រភេទ ដែលត្បាញជាក្រឡាភ្នែកក្រួច (ក្រឡាប្រាំមួយជ្រុង)។

ភ្នែកគោរ

ឆ្អឹងជាអវយវៈនៃមនុស្ស មានសណ្ឋានជាពកនៅត្រង់ខាងក្រោម កជើង (ហៅថា ភ្នែកគោល ក៏មាន)។

ភ្នែកគោរ នាម

[ភ្នែក-គោ] phneaekokour

ឆ្អឹងជាអវយវៈនៃមនុស្ស មានសណ្ឋានជាពកនៅត្រង់ខាងក្រោម កជើង (ហៅថា ភ្នែកគោល ក៏មាន)។

ភ្នែកឆ្មា

ឈ្មោះកែវ ឬត្បូងមួយប្រភេទ សម្បុរឆ្លុះស្រដៀងនឹងភ្នែកឆ្មា (បាលីហៅ មសារគល្ល "កែវ ឬត្បូងកើតនាភ្នំឈ្មោះ មសារៈ" (ប្រទេសឥណ្ឌា) ឬ កពរមណិ "កែវពពាល" ឬ "ត្បូងភ្នែកឆ្មា" :

ភ្នែកឆ្មា នាម

[ភ្នែក-ឆ្មា] phneaekchhma

ឈ្មោះកែវ ឬត្បូងមួយប្រភេទ សម្បុរឆ្លុះស្រដៀងនឹងភ្នែកឆ្មា (បាលីហៅ មសារគល្ល "កែវ ឬត្បូងកើតនាភ្នំឈ្មោះ មសារៈ" (ប្រទេសឥណ្ឌា) ឬ កពរមណិ "កែវពពាល" ឬ "ត្បូងភ្នែកឆ្មា" :

ភ្នែកជញ្ជីង

ចំណុច ឬកម្រិតជញ្ជីងជាគ្រឿងសម្គាល់ឱ្យដឹងទម្ងន់។

ភ្នែកជញ្ជីង នាម

[ភ្នែក-ជញ់-ជីង] phnekchonhching

ចំណុច ឬកម្រិតជញ្ជីងជាគ្រឿងសម្គាល់ឱ្យដឹងទម្ងន់។

ភ្នែកទន់

(សំនួន.) ដែលងាយនឹងយំ ងាយនឹងចេញទឹកភ្នែក :

ភ្នែកទន់ គុណនាម

[ភ្នែក-ទន់] phnektno≈

(សំនួន.) ដែលងាយនឹងយំ ងាយនឹងចេញទឹកភ្នែក :

ភ្នែកព្រាប

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ ដើមតូចៗស្លឹកមូលៗ ល្អិតៗ។

ភ្នែកព្រាប នាម

[ភ្នែក-ព្រាប] phneaekpreab

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ ដើមតូចៗស្លឹកមូលៗ ល្អិតៗ។

ភ្នែកមាន់

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តិមួយប្រភេទ មានវង់មូលពីរជាន់តូចក្នុង ធំក្រៅ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នែកមាន់ (៙) នេះ សម្រាប់ប្រើសរសេរដាក់ត្រង់ក្បាលបន្ទាត់ដើមសេចក្ដីធំនីមួយៗ, តែក្នុងសម័យសព្វថ្ងៃនេះមិនសូវប្រើ។

ភ្នែកមាន់ នាម

[ភ្នែក-មាន់] phneaekmorn

ក្រដាសព័ណ៌ផ្សេងៗ ដែលដាប់ជាសណ្ឋានមូលៗតូចៗ ស្រដៀងនឹងភ្នែកមាន់ ប្រើការដាក់បន្ទំភ្ជាប់លើក្បាច់ស្ពាន់ក្រាប់។

ភ្នែកមាន់ នាម

[ភ្នែក-មាន់] phneaekmorn

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តិមួយប្រភេទ មានវង់មូលពីរជាន់តូចក្នុង ធំក្រៅ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នែកមាន់ (៙) នេះ សម្រាប់ប្រើសរសេរដាក់ត្រង់ក្បាលបន្ទាត់ដើមសេចក្ដីធំនីមួយៗ, តែក្នុងសម័យសព្វថ្ងៃនេះមិនសូវប្រើ។