វចនានុក្រមខ្មែរ

ឈ្មោះប្រាសាទមួយក្នុងព្រះបរមរាជវាំងចតុម្មុខ (ក្រុងភ្នំពេញ) ជាកន្លែងសម្រាប់លៀងភ្ញៀវក្នុងព្រះរាជពិធីធំៗ ម្ដងៗ (ហៅយ៉ាងខ្លីត្រឹមតែ ប្រាសាទភោជនីយឬព្រះទីន័ងភោជនីយ ក៏បាន)។

ភោជនីយសោភ័ណ នាម

[ភោ-ជៈ-នី-យៈ-សោ-ភ័ន] phouchniysaophoan

ឈ្មោះប្រាសាទមួយក្នុងព្រះបរមរាជវាំងចតុម្មុខ (ក្រុងភ្នំពេញ) ជាកន្លែងសម្រាប់លៀងភ្ញៀវក្នុងព្រះរាជពិធីធំៗ ម្ដងៗ (ហៅយ៉ាងខ្លីត្រឹមតែ ប្រាសាទភោជនីយឬព្រះទីន័ងភោជនីយ ក៏បាន)។

ភោជនីយសោភ័ន

(ម.ព. ភោជនីយសោភ័ណ)។

ភោជនីយសោភ័ន នាម

[ភោ-ជៈ-នី-យៈ-សោ-ភ័ន] phocheakniyeaksaophno≈

(ម.ព. ភោជនីយសោភ័ណ)។

ភោជនីយាហារ

អាហារដែលគួរបរិភោគ, អាហារសម្រាប់បរិភោគ។

ភោជនីយាហារ នាម

[ភោ-ជៈ-នី-យា-ហា] phouchniyahar

អាហារដែលគួរបរិភោគ, អាហារសម្រាប់បរិភោគ។

ភោជ្ជភ័ស្តុ

វត្ថុដែលគួរបរិភោគ, គ្រឿងស៊ីផ្សេងៗ (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

ភោជ្ជភ័ស្តុ នាម

[ភោច-ភ័ស] (ជើង ត)] phouchchphoasto

វត្ថុដែលគួរបរិភោគ, គ្រឿងស៊ីផ្សេងៗ (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

ភោជ្ជសាលី

ឈ្មោះស្រូវវិសេសពួកមួយ; ស្រូវខ្សាយឬពោត ក៏ថា។ តាមរឿងរ៉ាវក្នុងប្រថមកល្បថា ស្រូវឥតសំបក គឺស្រូវដែលផ្លែចេញមក ជាគ្រាប់អង្ករស្រេចស្រាប់តែម្ដង ហៅថា ស្រូវសាលី, តែខ្មែរច្រើនហៅ ស្រូវភោជ្ជសាលី, អង្ករភោជ្ជសាលី។

ភោជ្ជសាលី នាម

[ភោច-សា-ឡី] phouchchsaly

ឈ្មោះស្រូវវិសេសពួកមួយ; ស្រូវខ្សាយឬពោត ក៏ថា។ តាមរឿងរ៉ាវក្នុងប្រថមកល្បថា ស្រូវឥតសំបក គឺស្រូវដែលផ្លែចេញមក ជាគ្រាប់អង្ករស្រេចស្រាប់តែម្ដង ហៅថា ស្រូវសាលី, តែខ្មែរច្រើនហៅ ស្រូវភោជ្ជសាលី, អង្ករភោជ្ជសាលី។

ភោជ្យភ័ស្តុ

(ម.ព. ភោជ្ជភ័ស្តុ)។

ភោជ្យភ័ស្តុ នាម

[ភោច-ភ័ស] (ជើង ត)] phochphs]a(cheungt)a≈

(ម.ព. ភោជ្ជភ័ស្តុ)។

ភោជ្យសាលី

(ម.ព. ភោជ្ជសាលី)។

ភោជ្យសាលី នាម

[ភោច-សា-ឡី] phochsalei≈

(ម.ព. ភោជ្ជសាលី)។

ភោមីរា

កែវប្រពាល។

ភោមីរា នាម

[ភោ-មី-រា] phoumirea

កែវប្រពាល។

ភោរភាវ

ដែលពោលពាក្យពេញចំហឥតគម្រប, ដែលនិយាយឥតសំចៃ :

ភោរភាវ គុ.កិ., គុ.

[ភោ-ភាវ] phouropheav

ដែលពោលពាក្យពេញចំហឥតគម្រប, ដែលនិយាយឥតសំចៃ :

ភ័ក

(ម.ព. ព្រះពន្លាភ័ក)។

ភ័ក កិរិយាសព្ទ

[ភ័ក] pheak

ឈប់ស្នាក់នៅជាមួយពេលមួយគ្រា, អាស្រ័យនៅបណ្ដោះអាសន្ន; ច្រើនប្រើជាមួយនឹងពាក្យ ស្នាក់ និង អាស្រ័យ ថា :

ភ័ក កិរិយាសព្ទ

[ព្រះ-ពន់-លា-ភាក់] pheak

(ម.ព. ព្រះពន្លាភ័ក)។

ភ័ក នាម

[ព្រះ-ពន់-លា-ភាក់] pheak

ព្រះពន្លាឬវាំងដែលគេសង់បណ្ដោះអាសន្ន សម្រាប់ថ្វាយព្រះរាជាទ្រង់ប្រថាប់មួយពេលមួយគ្រា (សរសេរជា ភាក់ ក៏មាន)។

ភ័ក នាម

[វាំង-ភ័ក] pheak

(ម.ព. ព្រះពន្លាភ័ក)។

ភ័ក្ដិ

(ម.ព. ភក្ដិ)។

ភ័ក្ដិ នាម

[ភ័ក] phka≈

(ម.ព. ភក្ដិ)។

ភ័ក្ដ្រ

(ម.ព. ភក្ដ្រ)។

ភ័ក្ដ្រ នាម

[ភ័ក] phka≈

(ម.ព. ភក្ដ្រ)។

ភ័ន្ត

(ម.ព. ភាន់)។

ភ័ន្ត កិរិយាសព្ទ

[ភាន់] phoantor

(ម.ព. ភាន់)។

ភ័ព្យ

(ម.ព. ភ័ព្វ)។

ភ័ព្យ គុណនាម

[ភាប់] pheab≈

(ម.ព. ភ័ព្វ)។

ភ័ព្វ

ភ័ព្វសំណាងដែលជាប់មកពីជាតិមុន។

ភ័ព្វ គុណនាម

[ភាប់] phoapvor

ដែលគួរ, ដែលគួរដល់កិច្ចការ; ដែលមានសំណាងល្អ, ដែលមានសេចក្ដីសុខ :

ភ័ព្វ នាម

[ភាប់] phoapvor

សេចក្ដីសុខ, ការគួរ; លាភ; ការរស់នៅ ...។ ខ្មែរច្រើនសំដៅសេចក្ដីថា "សំណាង, ព្រេងសំណាង"។

ភ័ព្វ នាម

[បុន-ភាប់] phoapvor

បុណ្យសំណាង។

ភ័ព្វ នាម

[ភាប់-ពៈ-បុក-គល់] phoapvor

បុគ្គលដែលមានសំណាងល្អ; បុគ្គលដែលគួរបួសជាបព្វជិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាបាន។

ភ័ព្វ នាម

[ភាប់-ពៈ-រូប] phoapvor

ដែលមានសភាពដ៏សមគួរ។

ភ័ព្វ នាម

[ភាប់-ព្រេង] phoapvor

ភ័ព្វសំណាងដែលជាប់មកពីជាតិមុន។

ភ័យ

ភ័យដែលនៅក្បែរ។

ភ័យ នាម a

[ភៃ] phey

សេចក្ដីខ្លាច; ហេតុ ឬដំណើរដែលគួរខ្លាច :

ភ័យ កិរិយាសព្ទ b

[ភៃ] phey

ខ្លាច :

ភ័យ កិរិយាសព្ទ

[ភិត-ភៃ] phey

(ម.ព. ភ័យភិត)។

ភ័យ កិរិយាសព្ទ

[ភៃ-ភិត] phey

ខ្លាចខ្លាំង ឬខ្លាចណាស់។

ភ័យ នាម

[ភៃ-អា-សន់] phey

ភ័យដែលនៅក្បែរ។

ភ័ស្តុ

(ម.ព. ភស្តុ)។

ភ័ស្តុ នាម

[ភ័ស] (ជើង ត)] phs]a(cheungt)a≈

(ម.ព. ភស្តុ)។

ភ្ងក់ៗ

(ម.ព. ផ្ងក់ៗ)។

ភ្ងក់ៗ គុ.កិ., គុ.

[ភ្ងក់-ភ្ងក់] phngok

(ម.ព. ផ្ងក់ៗ)។

ភ្ងប់

ធ្វើឱ្យងប់ចុះ។

ភ្ងប់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ងប់] phngob

ធ្វើឱ្យងប់ចុះ។

ភ្ងា

ដែលគួរស្រឡាញ់ គួរថ្នាក់ថ្នម, ពុំងា, ស្ងួនភ្ងា :

ភ្ងា គុណនាម

[ភ្ងា] phngea

ពុំងា, ប្រសើរ, ថ្លៃថ្លា, ជាទីស្រឡាញ់, ...។

ភ្ងា គុណនាម

[ភ្ងា-ប្រី] phngea

ដែលគួរស្រឡាញ់ គួរថ្នាក់ថ្នម, ពុំងា, ស្ងួនភ្ងា :

ភ្ងារ

ភ្ញាក់មួយភាំងពីដេកលក់, ភ្ញាក់ស្លុងស្មារតីដឹងខ្លួនមួយស្របក់តូច :

ភ្ងារ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ងា] phngear

ភ្ញាក់មួយភាំងពីដេកលក់, ភ្ញាក់ស្លុងស្មារតីដឹងខ្លួនមួយស្របក់តូច :

ភ្ងាស

គម្របក្ដារមឈូសដែលរចនាជាក្បាច់ក្បូរ មានសណ្ឋានដូចរាងដំបូលវិហារឬប្រាសាទ, ហៅថា :

ភ្ងាស នាម

[ភ្ងាស] phngeas

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទដើមតូចសំបកមានក្រមរជ្រួញៗ សម្បុរខ្មៅជាំ ស្លឹកល្អិតៗរឹងៗ ផ្កាល្អិតៗជាកញ្ចុំៗសម្បុរស្វាយ ប្រើការធ្វើជាឧស។

ភ្ងាស នាម

[ភ្ងាស] phngeas

គម្របក្ដារមឈូសដែលរចនាជាក្បាច់ក្បូរ មានសណ្ឋានដូចរាងដំបូលវិហារឬប្រាសាទ, ហៅថា :

ភ្ងា–

(ម.ព. ភ្ងា) បើរៀងភ្ជាប់នៅខាងចុងពាក្យខ្លះ។

ភ្ងា– នាម

[—ភ្ងា] —phngea≈

(ម.ព. ភ្ងា) បើរៀងភ្ជាប់នៅខាងចុងពាក្យខ្លះ។

ភ្ងូត

ញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យងូត។

ភ្ងូត កិរិយាសព្ទ

[ភ្ងូត] phngut

ញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យងូត។

ភ្ងើកៗ

ដែលងក់ងើបៗរឿយៗ, រំងើកៗ :

ភ្ងើកៗ គុ.កិ., គុ.

[ភ្ងើក-ភ្ងើក] phngerk

ដែលងក់ងើបៗរឿយៗ, រំងើកៗ :

ភ្ងើយ

ធ្វើឱ្យងើយ, ចាប់លើកឱ្យងើយឡើងលើ។

ភ្ងើយ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ងើយ] phngauy

ធ្វើឱ្យងើយ, ចាប់លើកឱ្យងើយឡើងលើ។

ភ្ងំ

ធ្វើឱ្យងំ។

ភ្ងំ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ងំ] phngum

ធ្វើឱ្យងំ។

ភ្ជង់

ធ្វើឱ្យជង់, ផ្ដោតដាក់ចំដូចគេជង់, ផ្ដោតតម្រង់ឱ្យចំ :

ភ្ជង់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជង់] phchong

ធ្វើឱ្យជង់, ផ្ដោតដាក់ចំដូចគេជង់, ផ្ដោតតម្រង់ឱ្យចំ :

ភ្ជរ បុព្វបទ

[ភ្ជ] phchor

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ភ្ជុំ ថា ភ្ជុំភ្ជរ គឺប្រជុំគ្នាធ្វើបុណ្យនៅទីវត្តអារាមក្នុងថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌ (ថ្ងៃ ១៥រោចខែភទ្របទ)។

ភ្ជល់

ស្លឹកកំពូលទ្រាំងដែលដាក់គ្របប្រជល់មុខប្រក់លើគ្នាដេរខ្ទាស់ជាបន្ទះ; ទោះបីត្បាញជាការុងឬសម្ពៀតជាដើមក៏ហៅ ភ្ជល់ បានដែរ :

ភ្ជល់ នាម

[ភ្ជល់] phchol

ស្លឹកកំពូលទ្រាំងដែលដាក់គ្របប្រជល់មុខប្រក់លើគ្នាដេរខ្ទាស់ជាបន្ទះ; ទោះបីត្បាញជាការុងឬសម្ពៀតជាដើមក៏ហៅ ភ្ជល់ បានដែរ :

ភ្ជាប់

ធ្វើឱ្យជាប់គ្នា, បញ្ជាប់។

ភ្ជាប់ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជាប់] pjorb

ធ្វើឱ្យជាប់គ្នា, បញ្ជាប់។

ភ្ជាំ

យកសំពត់ទៅជ្រលក់ត្រាំច្របាច់ឱ្យដិតជោកជាំដោយទឹកមក្លឿជាដើម។

ភ្ជាំ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជាំ] phchoam

ធ្វើឱ្យជាំ, ឱ្យជ្រាបចូលជោកជាំ :

ភ្ជាំ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជាំ-សំ-ពត់] phchoam

យកសំពត់ទៅជ្រលក់ត្រាំច្របាច់ឱ្យដិតជោកជាំដោយទឹកមក្លឿជាដើម។

ភ្ជិត

ធ្វើឱ្យជិត; ដាក់ប៉ះឱ្យជិតសាច់គ្នា :

ភ្ជិត កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជិត] phchet

ធ្វើឱ្យជិត; ដាក់ប៉ះឱ្យជិតសាច់គ្នា :

ភ្ជុំ

(ម.ព. បិណ្ឌ)។

ភ្ជុំ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជុំ] phchuum

ធ្វើឱ្យជុំ, ឱ្យជួបជុំគ្នា, ឱ្យប្រជុំគ្នា :

ភ្ជុំ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជុំ-ជា-ដក់] phchuum

រួបរួមជាតិកំណើតពួកអ្នកដែលអន្ទោលមកកើតចួបគ្នា ដោយព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់សរញាណឃើញច្បាស់ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងប្រាប់។

ភ្ជុំ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជុំ-ជាត] phchuum

(ម.ព. ភ្ជុំជាតក ក្នុង ភ្ជុំ)។

ភ្ជុំ នាម

[ភ្ជុំ-បិន] phchuum

(ម.ព. បិណ្ឌ)។

ភ្ជួរ

រម្លើងដីដោយនង្គ័លឱ្យរបើកជាអាចម៍បំណះ :

ភ្ជួរ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជួ] phchuor

រម្លើងដីដោយនង្គ័លឱ្យរបើកជាអាចម៍បំណះ :

ភ្ជើញ

ដេរភ្ជាប់មុខសំពត់ស្លៀកឱ្យមានសណ្ឋានដូចមាត់ថង់ :

ភ្ជើញ កិរិយាសព្ទ

[ភ្ជើញ] phchaunh

ដេរភ្ជាប់មុខសំពត់ស្លៀកឱ្យមានសណ្ឋានដូចមាត់ថង់ :

ភ្ជោក

ធ្វើឱ្យជោក, បញ្ជោក (ម.ប្រ., ច្រើនប្រើតែ បញ្ជោក)។