វចនានុក្រមខ្មែរ

ភ្លឺ

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតនៅស្បែក ឡើងសម្បុរសប្រផេះ ជួនកាលឡើងកណ្ដាប់ផេរ បណ្ដាលឱ្យស្កៀបរមាស់ :

ភ្លឺ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លឺ] phleu

បញ្ចេញពន្លឺ, ឱ្យពន្លឺ; យល់ច្បាស់។

ភ្លឺ គុណនាម

[ភ្លឺ] phleu

ដែលមានពន្លឺ។

ភ្លឺ គុណនាម

[ភ្លឺ-ចែស] phleu

ភ្លឺច្បាស់។

ភ្លឺ នាម

[ភ្លឺ] phleu

ដីដែលគេលើកពូនជាព្រំចារឹក ឬជាទំនប់ស្រែជាដើម :

ភ្លឺ នាម

[ភ្លឺ] phleu

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទកើតនៅស្បែក ឡើងសម្បុរសប្រផេះ ជួនកាលឡើងកណ្ដាប់ផេរ បណ្ដាលឱ្យស្កៀបរមាស់ :

ភ្លឺស្វាង

ដែលនៅចាំស្មារតី, ភ្លឺស្រឡះ; ត្រចះត្រចង់, រុងរឿង :

ភ្លឺស្វាង គុណនាម

[ភ្លឺ-ស្វាង] phleusveang≈

ដែលនៅចាំស្មារតី, ភ្លឺស្រឡះ; ត្រចះត្រចង់, រុងរឿង :

ភ្លុក

ឈ្មោះម្រះមួយប្រភេទផ្លែវែងៗ សណ្ឋានភ្លុក :

ភ្លុក នាម ១)

[ភ្លុក] phluk

អវយវៈជាឆ្អឹងដុះចេញពីក្នុងមាត់ដំរីឈ្មោល មានសណ្ឋានមូលធំចុងស្រួច កាលណាលូតវែងមានទ្រង់ទ្រាយងទន្ទាំ, តាមធម្មតា តែងតែដុះចេញមកមួយគូ, ប៉ុន្តែចួនណាដុះទោលតែមួយក៏មានខ្លះ ហៅថា ភ្លុកទក។

ភ្លុក នាម ២)

[ភ្លុក] phluk

ដំរីឈ្មោលដែលដុះភ្លុកពីកំណើត គេមិនហៅ ឈ្មោល ទេ គេហៅ ភ្លុក :

ភ្លុក នាម

[ភ្លុក] phluk

(ម.ព. ព្លុក)។

ភ្លុក នាម

[ភ្លុក] phluk

ឈ្មោះដឹងមួយប្រភេទមានស្លាប-ងសណ្ឋានភ្លុក :

ភ្លុក នាម

[ភ្លុក] phluk

ឈ្មោះម្រះមួយប្រភេទផ្លែវែងៗ សណ្ឋានភ្លុក :

ភ្លុង

សូរឮដោយធ្លាក់, ទម្លាក់, បោះ, ចោលអ្វីៗដែលតាន់ ដែលធ្ងន់ ទៅក្នុងទឹក :

ភ្លុង ឧទានសព្ទ

[ភ្លុង] phlung

សូរឮដោយធ្លាក់, ទម្លាក់, បោះ, ចោលអ្វីៗដែលតាន់ ដែលធ្ងន់ ទៅក្នុងទឹក :

ភ្លូ

រុក្ខជាតិព្រៃមួយប្រភេទ ស្លឹកមានមមីសគ្រើមៗផ្លៃមានសណ្ឋានមូល មានត្របកជាស្រទាប់ៗ រុំជុំវិញបណ្ដូល មានរសជាតិជូរបរិភោគបាន; ភ្លូមានពីរប្រភេទគឺ ភ្លូធំ, ភ្លូបាត។

ភ្លូ នាម

[ភ្លូ] phlu

រុក្ខជាតិព្រៃមួយប្រភេទ ស្លឹកមានមមីសគ្រើមៗផ្លៃមានសណ្ឋានមូល មានត្របកជាស្រទាប់ៗ រុំជុំវិញបណ្ដូល មានរសជាតិជូរបរិភោគបាន; ភ្លូមានពីរប្រភេទគឺ ភ្លូធំ, ភ្លូបាត។

ភ្លូក

ភ្លូកយ៉ាងសម្បើមគួរភ្លឹក។

ភ្លូក កិរិយាសព្ទ ១)

[ភ្លូក] phluk

ក្រឡាប់ :

ភ្លូក កិរិយាសព្ទ ២)

[ភ្លូក] phluk

ផ្អើលរត់ពួន, ផ្អើលជាពួកជាកង, ផ្អើលគឹងកងចុះចូល ដោយបាក់ចិត្តជឿ; ច្រើននិយាយថា ផ្អើលភ្លូក, បាក់ភ្លូក, ភ្លូកចុះចូល, ជឿភ្លូក ...។

ភ្លូក កិរិយាសព្ទ

[ភ្លូក] phluk

(សំនួន.) ដោយមានចំនួនយ៉ាងច្រើន :

ភ្លូក គុណកិរិយា

[ភ្លូក-ភ្លឹក] phluk

ភ្លូកយ៉ាងសម្បើមគួរភ្លឹក។

ភ្លូច

ដែល អិល ឬរបូតចេញដោយរអិល ហាក់ដូចគេចាប់លូច, ដែលរអិល ចាប់មិនជាប់ :

ភ្លូច គុណកិរិយា

[ភ្លូច] phluch

ដែល អិល ឬរបូតចេញដោយរអិល ហាក់ដូចគេចាប់លូច, ដែលរអិល ចាប់មិនជាប់ :

ភ្លូត

(ម.ព. ផ្លួត)។

ភ្លូត នាម

[ភ្លូត] phlut≈

(ម.ព. ផ្លួត)។

ភ្លើ

ដែលមានស្មារតីភ្លេចៗ, ដែលល្ងេល្ងើ, មមីងមមាំង, ផ្ដាសៗ :

ភ្លើ គុ., គុ.កិ.

[ភ្លើ] phlau

ដែលមានស្មារតីភ្លេចៗ, ដែលល្ងេល្ងើ, មមីងមមាំង, ផ្ដាសៗ :

ភ្លើកៗ

ដែលមានដំណើររំងើកៗរង្វើលៗ យឺតៗ :

ភ្លើកៗ គុ.កិ., គុ.

[ភ្លើក-ភ្លើក] plerng

ដែលមានដំណើររំងើកៗរង្វើលៗ យឺតៗ :

ភ្លើង

ឧបករណ៍សម្រាប់បំប្លែងឬបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនី :

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង] plerng

ធាតុមួយប្រភេទដែលបណ្ដាលឱ្យមានកម្ដៅនិងពន្លឺ; ធាតុក្ដៅ; អាការៈក្ដៅផ្សេងៗ។

ភ្លើង នាម

[ដុំ-ភ្លើង] plerng

បាតុភូតចំហេះដែលកើតមាននៅក្នុងលំហអាកាស (អាចម៍ផ្កាយ) :

ភ្លើង កិរិយាសព្ទ

[បង់-កាត់-ភ្លើង] plerng

ធ្វើភ្លើងឱ្យកាត់ឆេះច្រើនឡើងដោយសម្រាមនិងឧសជាដើម។

ភ្លើង កិរិយាសព្ទ

[ពួត-ភ្លើង] plerng

បង្កើតឱ្យមានភ្លើងឡើងដោយពំនួតភ្លើង។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង-កាល់] plerng

ភ្លើងដែលឆេះរំលាងកល្ប។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង-ទុក-ភ្លើង-កិ-ឡែស] plerng

សេចក្ដីក្ដៅដែលបណ្ដាលមកអំពីការកើតទុក្ខព្រួយ និងគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ...។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង-ធាត] plerng

កម្ដៅដែលកើតមានក្នុងរាងកាយមនុស្សសត្វជាដើម។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង-ព្រៃ] plerng

ភ្លើងដែលឆេះព្រៃ។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង-រា-គៈ] plerng

សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ, អន្ទះអន្ទែង, ខ្លោចផ្សា...ដែលកើតព្រោះតម្រេក។

ភ្លើង កិរិយាសព្ទ

[រំ-លត់-ភ្លើង] plerng

រម្លត់សេចក្ដីក្ដៅ ដែលកើតអំពីរាគាទិក្កិលេស។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង] plerng

អ្វីៗដែលមានធាតុក្ដៅហឹរផ្សាច្រើនឬដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងភ្លើង ក៏ហៅដាក់ពាក្យថា ភ្លើងភ្ជាប់នៅខាងចុងដែរ, ដូចជា :

ភ្លើង នាម

[ដុំ-ភ្លើង] plerng

កំហឹងដែលកើតចេញពីទំនាស់ ជម្លោះ ហិង្សា :

ភ្លើង នាម

[ធាត-ភ្លើង] plerng

(ម.ព. ភ្លើងធាតុ)។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង-ឆេះ] plerng

(ព.ប្រ.) ខឹងច្រឡោតខ្លាំង។

ភ្លើង នាម

[ភ្លើង] plerng

អគ្គិសនី :

ភ្លើង នាម

[ដុំ-ភ្លើង] plerng

ឧបករណ៍សម្រាប់បំប្លែងឬបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនី :

ភ្លើងក្រហម

ភ្លើងចរាចណ៍ពណ៌ក្រហមដែលបង្គាប់ឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរត្រូវឈប់។

ភ្លើងក្រហម នាម

[ភ្លើង-ក្រ-ហម] phleungkrohmo≈

ភ្លើងចរាចណ៍ពណ៌ក្រហមដែលបង្គាប់ឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរត្រូវឈប់។

ភ្លើងខៀវ

(សំនួន.) ការបើកផ្លូវឬការផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យធ្វើអ្វីមួយ។

ភ្លើងខៀវ នាម

[ភ្លើង-ខៀវ] phleungkhiev≈

(សំនួន.) ការបើកផ្លូវឬការផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យធ្វើអ្វីមួយ។

ភ្លើងចរាចរណ៍

ភ្លើងសញ្ញាដែលមានមុខងារសម្រាប់គ្រប់គ្រងសិទ្ធិអាទិភាពនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់ដល់អ្នកធ្វើដំណើរ មានបីពណ៌គឺ ក្រហម លឿង និងបៃតង។

ភ្លើងចរាចរណ៍ នាម

[ភ្លើង-ចៈ-រ៉ា-ច] phleungchakracha≈

ភ្លើងសញ្ញាដែលមានមុខងារសម្រាប់គ្រប់គ្រងសិទ្ធិអាទិភាពនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់ដល់អ្នកធ្វើដំណើរ មានបីពណ៌គឺ ក្រហម លឿង និងបៃតង។

ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍

ឧបករណ៍សម្រាប់បញ្ជាចរាចរណ៍របស់ផ្លូវដែកឬផ្លូវថ្នល់ ដើម្បីឱ្យរថភ្លើងឬយានជំនិះផ្សេងៗធ្វើចរាចរណ៍បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាពនិងដោយរលូន :

ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ នាម

[ភ្លើង-ស័ញ-ញ៉ា-ចៈ-រ៉ា-ច] phleungsnhonhachakracha≈

ឧបករណ៍សម្រាប់បញ្ជាចរាចរណ៍របស់ផ្លូវដែកឬផ្លូវថ្នល់ ដើម្បីឱ្យរថភ្លើងឬយានជំនិះផ្សេងៗធ្វើចរាចរណ៍បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាពនិងដោយរលូន :

ភ្លើងស្តុប

(ព.សា.) ឧបករណ៍បំភ្លឺភ្លើងមួយប្រភេទរបស់ម៉ូតូឬឡាន, ភ្លើងស៊ីញ៉ូ; ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ :

ភ្លើងស្តុប នាម

[ភ្លើង-ស្តុប] (ជើង ត)] phleungstob](cheungt)a≈

(ព.សា.) ឧបករណ៍បំភ្លឺភ្លើងមួយប្រភេទរបស់ម៉ូតូឬឡាន, ភ្លើងស៊ីញ៉ូ; ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ :

ភ្លើតភ្លើន

រីករាយសប្បាយហួសពេក :

ភ្លើតភ្លើន កិរិយាសព្ទ

[ភ្លើត-ភ្លើន] plertplern

រីករាយសប្បាយហួសពេក :

ភ្លើន

ដែលបានចិត្ត; ព្រហើន, គឃ្លើន, ឡើងចាងក្រអឺតក្រអាងព្រោះបានចិត្ត :

ភ្លើន គុណនាម

[ភ្លើន] phlaun

ដែលបានចិត្ត; ព្រហើន, គឃ្លើន, ឡើងចាងក្រអឺតក្រអាងព្រោះបានចិត្ត :

ភ្លើយ

ស្លៀកសំពត់សម្លុយ ធ្វើជាយខាងមុខឱ្យខើចស្រុងពុំស្មើគ្នា :

ភ្លើយ កិ., គុ.កិ.

[ភ្លើយ] phlauy

ស្លៀកសំពត់សម្លុយ ធ្វើជាយខាងមុខឱ្យខើចស្រុងពុំស្មើគ្នា :

ភ្លៀក

ផ្អៀងខ្លួន ឬផ្អៀងខ្លួនគ្រលែង (ចំពោះតែដំរី) :

ភ្លៀក កិរិយាសព្ទ

[ភ្លៀក] phliek

ផ្អៀងខ្លួន ឬផ្អៀងខ្លួនគ្រលែង (ចំពោះតែដំរី) :

ភ្លៀង

ទម្រង់នៃកំណកអាកាសដូចជាភ្លៀងជាដើមដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុអាស៊ីដ។

ភ្លៀង កិរិយាសព្ទ

[ភ្លៀង] pleang

(នាមកិរិយា) ធ្លាក់ទឹកពីអាកាសចុះមក, បង្អុរឱ្យធ្លាក់ទឹកគ្រាប់តូចៗល្មមឬថ្លោសៗ :

ភ្លៀង នាម

[ភ្លៀង] pleang

ធ្នារទឹក ឬតំណក់ទឹកទាំងឡាយដែលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស :

ភ្លៀង នាម

[ភ្លៀង-កក់-ខែ] pleang

ភ្លៀងខ្លាំងធ្លាក់ជាប់ៗគ្នា ជាពិសេសនៅរដូវក្ដៅក្នុងខែផល្គុណឬចេត្រ :

ភ្លៀង នាម

[ភ្លៀង-ទឹក-កក] pleang

ភ្លៀងធ្លាក់មកលាយនឹងដុំទឹកកកតូចៗ។ ខ្លះហៅថា ភ្លៀងធ្លាក់ព្រិល ឬភ្លៀងធ្លាក់ទឹកកក។

ភ្លៀង នាម

[ភ្លៀង-អា-ស៊ីត] pleang

ទម្រង់នៃកំណកអាកាសដូចជាភ្លៀងជាដើមដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុអាស៊ីដ។

ភ្លៀងមាត្រ

ការវាយតម្លៃបរិមាណនៃកំណកអាកាសដែលធ្លាក់នៅទីកន្លែងណាមួយ និងក្នុងពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយ។ គេគណនាបរិមាណនៃកំណកអាកាសនេះដោយភ្លៀងម៉ែត្រ (ឧបករណ៍វាស់ទឹកភ្លៀង)។

ភ្លៀងមាត្រ នាម

[ភ្លៀង-មាត] phliengmeat≈

ការវាយតម្លៃបរិមាណនៃកំណកអាកាសដែលធ្លាក់នៅទីកន្លែងណាមួយ និងក្នុងពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយ។ គេគណនាបរិមាណនៃកំណកអាកាសនេះដោយភ្លៀងម៉ែត្រ (ឧបករណ៍វាស់ទឹកភ្លៀង)។

ភ្លៀងម៉ែត្រ

ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់បរិមាណនៃកំណកអាកាសនៅទីកន្លែងណាមួយ។

ភ្លៀងម៉ែត្រ នាម

[ភ្លៀង-ម៉ែត] phliengmaet≈

ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់បរិមាណនៃកំណកអាកាសនៅទីកន្លែងណាមួយ។

ភ្លេង

ភ្លេងដែលមានល្បិចចង្វាក់ផ្សេងៗ ឬបទភ្លេងតូចៗ រាយរងផ្សេងៗ (ព.សា.)។

ភ្លេង នាម ១)

[ភ្លេង] phleng

តន្ត្រី, គ្រឿងដេញដំផ្លុំកូតផ្សេងៗ សម្រាប់កម្សាន្តចិត្តឬសម្រើបចិត្ត :

ភ្លេង នាម ២)

[ភ្លេង] phleng

បទតន្ត្រីផ្សេងៗ :

ភ្លេង នាម

[ភ្លេង-ភ្លាត់] phleng

ភ្លេងដែលមានល្បិចចង្វាក់ផ្សេងៗ ឬបទភ្លេងតូចៗ រាយរងផ្សេងៗ (ព.សា.)។

ភ្លេងជាតិ

ភ្លេងផ្លូវការរបស់ជាតិ :

ភ្លេងជាតិ នាម

[ភ្លេង-ជាត] phlengcheat≈

ភ្លេងផ្លូវការរបស់ជាតិ :

ភ្លេច

ចោលរបស់ដោយមិនបានចាប់ភ្លឹក។

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច] plex

ចាំមិនបាន, នឹកមិនឃើញ :

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លាំង-ភ្លេច] plex

(ម.ព. ភ្លេចភ្លាំង)។

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-ខ្លួន] plex

ភ្លាំងគំនិតមិនគិតពីដំណើរខ្លួន :

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-ឈ្មោះ] plex

នឹកឈ្មោះគេពុំឃើញ។

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-ត្រ-ចៀក] plex

ធ្វេសស្មារតីមិនប្រុងត្រចៀកស្ដាប់ ឬមិនប្រុងប្រយ័ត្នថែរក្សា។

ភ្លេច គុណកិរិយា

[ភ្លេច-បាយ-ភ្លេច-ទឹក] plex

(ព.ប្រ.) ដែលឈប់ឬលែងនឹកនាដល់ការបរិភោគ ដោយរវល់ខ្លាំង ជក់នឹងអ្វីមួយ ឬកើតទុក្ខជាខ្លាំង) :

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-ភ្លាំង] plex

ភ្លេចដោយភ្លាំងស្មារតី។

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-មុក] plex

ចាំមុខគេពុំបាន។

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-មុក] plex

(សំនួន.) ភ្លេចញឹកញយ ម្ដងភ្លេចនេះម្ដងភ្លេចនោះ :

ភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-រ-បស់] plex

ចោលរបស់ដោយមិនបានចាប់ភ្លឹក។

ភ្លែត

សម្ទុះ, ដំណើរដែលរហ័ស :

ភ្លែត គុណកិរិយា

[ភ្លែត] plaet

ដែលរហ័សភ្លាម, រហ័សណាស់ :

ភ្លែត នាម

[ភ្លែត] plaet

សម្ទុះ, ដំណើរដែលរហ័ស :

ភ្លែមៗ

អំពីអាការៈដែលលៀនអណ្ដាតលិទ្ធខ្វៃៗ :

ភ្លែមៗ គុណកិរិយា

[ភ្លែម-ភ្លែម] phleaem

អំពីអាការៈដែលលៀនអណ្ដាតលិទ្ធខ្វៃៗ :

ភ្លែល

ធ្លែល :

ភ្លែល គុណកិរិយា

[ភ្លែល] phleael

ធ្លែល :