វចនានុក្រមខ្មែរ

មិន គុណកិរិយា

[មិន-ដឹង-ខ្យល់] men

(សំនួន.) មិនយល់ដឹងអ្វីសោះ, គ្មានចេះអ្វី :

មិន គុណកិរិយា

[មិន-ណយ] men

(សំនួន.) មិនល្មម, មិនអន់, គ្រាន់បើ :

មិនដែលប្រទះ

មិនដែលចួប, មិនដែលឃើញ។

មិនដែលប្រទះ កិរិយាសព្ទ

[មិន-ដែល-ប្រ-ទះ] mindaelbroteah≈

មិនដែលចួប, មិនដែលឃើញ។

មិលក្ខា

(ម.ព. មិលក្ខៈ)។

មិលក្ខា នាម

[មិ-ល័ក-ខា] milkakha≈

(ម.ព. មិលក្ខៈ)។

មិលក្ខី

(ម.ព. មិលក្ខៈ)។

មិលក្ខី នាម

[មិ-ល័ក-ខី] milkakhei≈

(ម.ព. មិលក្ខៈ)។

មិលក្ខៈ

ភាសាមនុស្សមិលក្ខៈ។

មិលក្ខៈ គុ., ន.

[មិ-ល័ក-ខៈ] milkkhak

ដែលមានភាសាមិនច្បាស់លាស់, ដែលនិយាយស្ដីមិនសូវត្រូវតាមខ្យល់អក្សរ; មនុស្សព្រៃ, មនុស្សអ្នកស្រុកចុងកាត់មាត់ញកឬដែលនៅឆ្ងាយពីទីប្រជុំជន :

មិលក្ខៈ នាម

[មិ-ល័ក-ខៈ-ជាត] milkkhak

ជាតិមិលក្ខៈ, មនុស្សជាតិមិលក្ខៈ (ហៅថា មិលក្ខមនុស្ស ក៏បាន)។

មិលក្ខៈ នាម

[មិ-ល័ក-ខៈ-ប្រ-ទេស] milkkhak

ប្រទេសដែលពួកមនុស្សមិលក្ខៈនៅ, បច្ចន្តជនបទ, ប្រទេសចុងកាត់មាត់ញក។

មិលក្ខៈ នាម

[មិ-ល័ក-ខៈ-ភា-សា] milkkhak

ភាសាមនុស្សមិលក្ខៈ។

មិល្លីក្រាម

ខ្នាតរង្វាស់ទម្ងន់ដែលតូចជាងឯកតាសង់ទីក្រាម (ស.ក្រ.) ១០ដង សរសេរអក្សរកាត់ជា ម.ក្រ. :

មិល្លីក្រាម នាម

[មិល-លី-ក្រាម] millikram

ខ្នាតរង្វាស់ទម្ងន់ដែលតូចជាងឯកតាសង់ទីក្រាម (ស.ក្រ.) ១០ដង សរសេរអក្សរកាត់ជា ម.ក្រ. :

មិល្លី—

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានចំនួនតូចជាងមួយពាន់ដងនៃខ្នាតរង្វាស់ រង្វាល់ ទម្ងន់ :

មិល្លី— នាម

[មិល-លី—] milli—≈

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានចំនួនតូចជាងមួយពាន់ដងនៃខ្នាតរង្វាស់ រង្វាល់ ទម្ងន់ :

មី

សម្ដីក្លាយឃ្លាតមកពី មេ ប្រើជាសម្ដីសាមញ្ញថា :

មី នាម a

[មី] mi

ឈ្មោះម្សៅហាន់មួយប្រភេទ សម្បុរលឿង សាច់ស្វិតបន្តិចជាងគុយទាវ។

មី នាម b

[មី] mi

ឈ្មោះម្ហូបដែលចម្អិនដោយម្សៅមីព្រមទាំងគ្រឿងសម្រាប់ផ្សំផង :

មី សព្វនាម

[មី] mi

សម្ដីក្លាយឃ្លាតមកពី មេ ប្រើជាសម្ដីសាមញ្ញថា :

មីកូវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីជំងឺដែលបង្កដោយមេរោគជាពពួកផ្សិត។

មីកូវិទ្យា នាម

[មី-កូ-វិត-ទ្យា] mikouvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីជំងឺដែលបង្កដោយមេរោគជាពពួកផ្សិត។

មីកូស

ជំងឺផ្សិត។

មីកូស នាម

[មី-កូស] mikous≈

ជំងឺផ្សិត។

មីក្រុប

ភាវៈរស់តូចល្អិតដែលគេអាចមើលឃើញតែដោយសារមីក្រូទស្សន៍ ដូចជាពួកប្រូតូសូអ៊ែ បាក់តេរី វីរុស :

មីក្រុប នាម

[មី-ក្រុប] mikrub≈

ភាវៈរស់តូចល្អិតដែលគេអាចមើលឃើញតែដោយសារមីក្រូទស្សន៍ ដូចជាពួកប្រូតូសូអ៊ែ បាក់តេរី វីរុស :

មីក្រុបវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីមីក្រុប។

មីក្រុបវិទ្យា នាម

[មី-ក្រុប-វិត-ទ្យា] mikrubvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីមីក្រុប។

មីក្រូទស្សន៍

(ម.ព. អតិសុខុមទស្សន៍ ក្នុង អតិ)។

មីក្រូទស្សន៍ នាម

[មី-ក្រូ-ទស់] mikrutsa≈

(ម.ព. អតិសុខុមទស្សន៍ ក្នុង អតិ)។

មីក្រូទិន្នន័យ

ទិន្នន័យកម្រិតបុគ្គលដែលប្រមូលបានពីអង្កេត ជំរឿន ឬប្រភពរដ្ឋបាល។

មីក្រូទិន្នន័យ នាម

[មី-ក្រូ-ទិន-នៈ-នៃ] mikrutinneakney≈

ទិន្នន័យកម្រិតបុគ្គលដែលប្រមូលបានពីអង្កេត ជំរឿន ឬប្រភពរដ្ឋបាល។

មីក្រូម៉ាឃិធីង

សំណុំសកម្មភាពនិងដំណើរការកិច្ចទីផ្សាររបស់សហគ្រាសណាមួយ អំពីផលិតផលឬសេវារបស់ខ្លួនឆ្ពោះទៅក្រុមអតិថិជនជាក់លាក់។

មីក្រូម៉ាឃិធីង នាម

[មី-ក្រូ-ម៉ា-ឃិ-ធីង] mikrumakhithing≈

សំណុំសកម្មភាពនិងដំណើរការកិច្ចទីផ្សាររបស់សហគ្រាសណាមួយ អំពីផលិតផលឬសេវារបស់ខ្លួនឆ្ពោះទៅក្រុមអតិថិជនជាក់លាក់។

មីក្រូសហគ្រាស

សហគ្រាសដែលមានទុនសមមូលសរុបតិចជាង២០០លានរៀល ឬមានបុគ្គលិកពេញម៉ោងតិចជាង១០នាក់ ឬមានផលរបរប្រចាំឆ្នាំតិចជាង២៥០លានរៀល។ តួលេខនេះប្រើក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មនិងសិប្បកម្ម ដែលមានអត្រាប្ដូរប្រាក់១ដុល្លារ ស្មើនឹង៤០០០រៀល។

មីក្រូសហគ្រាស នាម

[មី-ក្រូ-សៈ-ហៈ-គ្រាស] mikrusakhakkreas≈

សហគ្រាសដែលមានទុនសមមូលសរុបតិចជាង២០០លានរៀល ឬមានបុគ្គលិកពេញម៉ោងតិចជាង១០នាក់ ឬមានផលរបរប្រចាំឆ្នាំតិចជាង២៥០លានរៀល។ តួលេខនេះប្រើក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មនិងសិប្បកម្ម ដែលមានអត្រាប្ដូរប្រាក់១ដុល្លារ ស្មើនឹង៤០០០រៀល។

មីក្រូសារពាង្គកាយ

ភាវៈរស់តូចៗក្នុងទម្រង់ជាកោសិកាតែមួយឬជាបណ្ដុំកោសិកាដែលយើងមិនអាចមើលដោយភ្នែកទទេបាន :

មីក្រូសារពាង្គកាយ នាម

[មី-ក្រូ-សា-រ៉ៈ-ពាង-កាយ] mikrusarakpeangkay≈

ភាវៈរស់តូចៗក្នុងទម្រង់ជាកោសិកាតែមួយឬជាបណ្ដុំកោសិកាដែលយើងមិនអាចមើលដោយភ្នែកទទេបាន :

មីក្រូសេដ្ឋកិច្ច

ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចសិក្សាអំពីឥរិយាបថរបស់បុគ្គល ក្រុមហ៊ុន ឬស្ថាប័ន ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងជម្រើសនិងការសម្រេចចិត្តក្នុងការឆ្លើយតបនឹងថ្លៃទំនិញនិងតម្រូវការក្នុងទីផ្សារ។

មីក្រូសេដ្ឋកិច្ច នាម

[មី-ក្រូ-សេត-ឋៈ-កិច] mikrusetthakkech≈

ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចសិក្សាអំពីឥរិយាបថរបស់បុគ្គល ក្រុមហ៊ុន ឬស្ថាប័ន ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងជម្រើសនិងការសម្រេចចិត្តក្នុងការឆ្លើយតបនឹងថ្លៃទំនិញនិងតម្រូវការក្នុងទីផ្សារ។

មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ

សេវាហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូចមួយចំនួនដែលផ្ដល់ចំពោះគ្រួសារក្រីក្រនិងមានប្រាក់ចំណូលទាប និងចំពោះសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យមផងដែរ :

មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ នាម

[មី-ក្រូ-ហិ-រ៉ាញ់-ញៈ-វ័ត-ថុ] mikruheranhnheakvtatho≈

សេវាហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូចមួយចំនួនដែលផ្ដល់ចំពោះគ្រួសារក្រីក្រនិងមានប្រាក់ចំណូលទាប និងចំពោះសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យមផងដែរ :

មីង

ឈ្មោះស្វាយមានរសជូរ ដូចពួកស្វាយមាសតែផ្លែធំៗស្រដៀងនឹងស្វាយក្បាលដំរី :

មីង នាម a

[មីង] ming

ពាក្យសម្រាប់កូនរបស់បងហៅស្ត្រីជាប្អូនរបស់មាតាឬរបស់បិតា (ម្ដាយមីង)។

មីង នាម b

[មីង] ming

ពាក្យហៅស្ត្រីដទៃមិនមែនជាញាតិ ដែលមានវ័យក្មេងជាងមាតាបិតារបស់ខ្លួនក៏បាន ដោយទុកដាក់ថាដូចជាប្អូនស្រីរបស់មាតាបិតា។

មីង នាម

[មីង] ming

ឈ្មោះស្វាយមានរសជូរ ដូចពួកស្វាយមាសតែផ្លែធំៗស្រដៀងនឹងស្វាយក្បាលដំរី :

មីងជីដូនមួយ

ស្ត្រីដែលត្រូវជាប្អូនជីដូនមួយរបស់ឪពុកឬម្ដាយ។ អាចនិយាយថា ម្ដាយមីងជីដូនមួយ។

មីងជីដូនមួយ នាម

[មីង-ជី-ដូន-មួយ] mingchidounmuoy≈

ស្ត្រីដែលត្រូវជាប្អូនជីដូនមួយរបស់ឪពុកឬម្ដាយ។ អាចនិយាយថា ម្ដាយមីងជីដូនមួយ។

មីងជីទួតមួយ

ស្ត្រីដែលត្រូវជាប្អូនជីទួតមួយរបស់ឪពុកឬម្ដាយ :

មីងជីទួតមួយ នាម

[មីង-ជី-ទួត-មួយ] mingchituotmuoy≈

ស្ត្រីដែលត្រូវជាប្អូនជីទួតមួយរបស់ឪពុកឬម្ដាយ :

មីងព្រួល

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ :

មីងព្រួល នាម

[មីង-ព្រួល] mingpruol≈

ឈ្មោះស្វាយមួយប្រភេទ :

មីញ៉ូតូនី

ការកន្ត្រាក់សាច់ដុំឬប្រព័ន្ធសាច់ដុំដោយកម្លាំងសាច់ដុំផ្ទាល់ឬដោយរំញោចពីខាងក្រៅបណ្ដាលឱ្យសាច់ដុំនោះឡើងរឹងមួយរយៈពេលខ្លី។

មីញ៉ូតូនី នាម

[មី-ញ៉ូ-តូ-នី] minhoutouni≈

ការកន្ត្រាក់សាច់ដុំឬប្រព័ន្ធសាច់ដុំដោយកម្លាំងសាច់ដុំផ្ទាល់ឬដោយរំញោចពីខាងក្រៅបណ្ដាលឱ្យសាច់ដុំនោះឡើងរឹងមួយរយៈពេលខ្លី។

មីញ៉ូប

(វេជ្ជ.) ដែលមើលឆ្ងាយមិនឃើញច្បាស់, ងងឹតឆ្ងាយ :

មីញ៉ូប គុណនាម

[មី-ញ៉ូប] minhoub≈

(វេជ្ជ.) ដែលមើលឆ្ងាយមិនឃើញច្បាស់, ងងឹតឆ្ងាយ :

មីញ៉ូសាកូម

មហារីកសាច់ដុំទាំងពីរប្រភេទគឺសាច់ដុំឆ្នូតនិងសាច់ដុំរលីង ដែលមានលក្ខណៈកាចសាហាវដោយសារការរីករាលដាលកោសិកាមហារីកលឿនតាមរយៈចរន្តឈាមនិងចរន្តឡាំហ្វ៍។

មីញ៉ូសាកូម នាម

[មី-ញ៉ូ-សា-កូម] minhousakoum≈

មហារីកសាច់ដុំទាំងពីរប្រភេទគឺសាច់ដុំឆ្នូតនិងសាច់ដុំរលីង ដែលមានលក្ខណៈកាចសាហាវដោយសារការរីករាលដាលកោសិកាមហារីកលឿនតាមរយៈចរន្តឈាមនិងចរន្តឡាំហ្វ៍។

មីតូកុងឌ្រី

ធាតុកោសិកាមានរាងជាកូនដំបងតូចៗ មានភ្នាសពីរជាន់គឺភ្នាសក្រៅនិងភ្នាសក្នុងផ្ទុកអាដេអិនដែលមានសែនសម្រាប់សំយោគប្រូតេអ៊ីន។

មីតូកុងឌ្រី នាម

[មី-តូ-កុង-ឌ្រី] mitoukongdri≈

ធាតុកោសិកាមានរាងជាកូនដំបងតូចៗ មានភ្នាសពីរជាន់គឺភ្នាសក្រៅនិងភ្នាសក្នុងផ្ទុកអាដេអិនដែលមានសែនសម្រាប់សំយោគប្រូតេអ៊ីន។

មីតូស

លំនាំដែលណ្វៃយ៉ូនៃកោសិកាមួយត្រូវបានបែងចែកជាណ្វៃយ៉ូកូនពីរ។

មីតូស នាម

[មី-តូស] mitous≈

លំនាំដែលណ្វៃយ៉ូនៃកោសិកាមួយត្រូវបានបែងចែកជាណ្វៃយ៉ូកូនពីរ។

មីន នាម a

[មីន] min

ត្រី; ឈ្មោះខែទី១២នៃសុរិយគតិ, មាន៣១ថ្ងៃ, ត្រូវគ្នានឹងខែម៉ារ្ស (ខែទី៣) បារាំងសែស :

មីន នាម b

[មីន] min

សព្វថ្ងៃប្រើជា មីនា ជាខែទី៣ដែរ។

មីន នាម

[មីន] min

យុទ្ធោបករណ៍មួយប្រភេទដែលគេដាក់នៅលើឬបង្កប់ក្រោមដី ហើយវានឹងផ្ទុះឡើងកាលណាមនុស្ស សត្វ ដើរជាន់ឬយានណាមួយបរពីលើ។ ជួនកាលគេហៅ គ្រាប់មីន :

មីនរាសី

(ម.ព. មីន)។

មីនរាសី នាម

[មី-នៈ-រា-សី] minreasei

(ម.ព. មីន)។

មីនា

ឈ្មោះខែទី ៣តាមសុរិយគតិ មានរាសីរូបត្រី។

មីនា នាម

[មី-នា] minea

ឈ្មោះខែទី ៣តាមសុរិយគតិ មានរាសីរូបត្រី។

មីនៈ

(ម.ព. មីន)។

មីនៈ នាម

[មី-នៈ] mineak≈

(ម.ព. មីន)។

មីរ

ទូទឹមឈ្លប់, ងងឹតឈ្លប់ រកកល់ភ្លៀង (ប្រើចំពោះតែមេឃ) :

មីរ គុណនាម a

[មី] mir

ច្រើន, តាន់តាប់, កកកុញ, ត្រៀបត្រា; ផេរ :

មីរ គុណកិរិយា b

[មី] mir

ដែលតាន់តាប់, ដែលកកកុញ, ដែលត្រៀបត្រា :

មីរ គុណនាម

[មី] mir

ទូទឹមឈ្លប់, ងងឹតឈ្លប់ រកកល់ភ្លៀង (ប្រើចំពោះតែមេឃ) :

មីសួ

ម្សៅពោតដែលរោយជាសរសៃនំបញ្ចុកហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួត មានរសប្រៃបន្តិចៗ មានសម្បុរសស្រអាប់ជាងតាំងហ៊ុន សម្រាប់ប្រើជាម្ហូបក្រៀម ...ឬប្រើប្រកបធ្វើជាបង្អែមក៏បាន។

មីសួ នាម

[មី-សួ] misuo

ម្សៅពោតដែលរោយជាសរសៃនំបញ្ចុកហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួត មានរសប្រៃបន្តិចៗ មានសម្បុរសស្រអាប់ជាងតាំងហ៊ុន សម្រាប់ប្រើជាម្ហូបក្រៀម ...ឬប្រើប្រកបធ្វើជាបង្អែមក៏បាន។

មីស៊ីល

អាវុធទំនើបដែលតួខ្លួនមានរាងជាបំពង់ ក្បាលជមមូល ដែលអាចបាញ់ក្នុងរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ហើយមានកម្លាំងបំផ្ទុះខ្លាំងមហិមា :

មីស៊ីល នាម

[មី-ស៊ីល] misil≈

អាវុធទំនើបដែលតួខ្លួនមានរាងជាបំពង់ ក្បាលជមមូល ដែលអាចបាញ់ក្នុងរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ហើយមានកម្លាំងបំផ្ទុះខ្លាំងមហិមា :

មឹក នាម

[មឹក] muek

ឈ្មោះត្រីសមុទ្រមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតមានពុកមាត់ច្រើន អាចម៍វាមានសម្បុរខ្មៅរលើប ធ្វើជាទឹកខ្មៅសរសេរបាន; ត្រីនេះចិនហៅ យៀវហ៊‍ឺ, ខ្មែរហៅក្លាយជា យូហ៊‍ឺ; សៀមសរសេរ ហ្មឹក "ទឹកខ្មៅ; ត្រីមឹក"; ខ្មែរស្រុកខ្លះហៅទឹកខ្មៅថា ទឹកមឹក ក៏មាន, ហៅជាប់តាមទម្លាប់ពីក្នុងសម័យបុរាណ ដែលអ្នកខ្

មឹង សព្វនាម ១)

[មឹង] mueng

ចៅ, ឯង។ ខ្មែរប្រើជាពាក្យទ្រគោះឬមើលងាយ, ច្រើននិយាយ ឯងមឹង, ដូចជាថា :

មឹង សព្វនាម ២)

[មឹង] mueng

សម័យពីដើម ចៅក្រមហៅចោរដែលចាប់បានមកថា មឹង ដែរ :

មឹត

រត់ខ្លាំងពេញទំហឹង។ (ព.ប្រ.) ប្រឹងពេញទំហឹង :

មឹត កិរិយាសព្ទ

[មឹត] muet

រត់ខ្លាំងពេញទំហឹង។ (ព.ប្រ.) ប្រឹងពេញទំហឹង :

មឹតពត់

ពត់ខ្លួនអែនអន គឺរេពត់ខ្លួនទៅឆ្វេងទៅស្ដាំឬប្រឹងពត់បន្ទន់ខ្លួនឱ្យដាបទាបចុះ, ប្រឹងសន្ធឹងជ្រោងដៃសណ្ដូកជើងពត់ខ្លួន (និយាយថា មិតពត់ ក៏មាន)។

មឹតពត់ កិរិយាសព្ទ

[មឹត-ពត់] muetopot

ពត់ខ្លួនអែនអន គឺរេពត់ខ្លួនទៅឆ្វេងទៅស្ដាំឬប្រឹងពត់បន្ទន់ខ្លួនឱ្យដាបទាបចុះ, ប្រឹងសន្ធឹងជ្រោងដៃសណ្ដូកជើងពត់ខ្លួន (និយាយថា មិតពត់ ក៏មាន)។

មឹន

ដំភ្ជិតសាច់គ្នា, ដាក់ស្លង់ដំភ្ជិត :

មឹន កិរិយាសព្ទ

[មឹន] muen

ដំភ្ជិតសាច់គ្នា, ដាក់ស្លង់ដំភ្ជិត :

មឹះៗ

(ព.ទ.បុ.) និយាយពីមនុស្សដែលមឹះៗសោះទេ ប៉ុន្តែបើធ្វើអ្វីតែមិនទាន់កើតក៏មិនលែង ដូចជាគេកេះឆ្នាំងដីទាល់តែធ្លុះ។

មឹះៗ គុ.កិ., គុ.

[មឹះ-មឹះ] mueeah

ដែលមុយៗភ្លឹះៗ :

មឹះៗ គុ.កិ., គុ.

[មឹះ-មឹះ-កេះ-ឆ្នាំង-បាយ-ធ្លុះ] mueeah

(ព.ទ.បុ.) និយាយពីមនុស្សដែលមឹះៗសោះទេ ប៉ុន្តែបើធ្វើអ្វីតែមិនទាន់កើតក៏មិនលែង ដូចជាគេកេះឆ្នាំងដីទាល់តែធ្លុះ។

មឺត

(ម.ព. មឹត)។

មឺត កិរិយាសព្ទ

[មឺត] mueut

(ម.ព. មឹត)។

មុក្ដា

ខ្សែ-កឬកង-ក ដែលប្រដាប់ដោយមុក្ដា :

មុក្ដា នាម

[មុក-ក្ដា] mukda

ឈ្មោះកែវឬត្បូងមានតម្លៃមួយប្រភេទ; ត្បូងដែលកើតអំពីខ្យង, គជ់ខ្យង; ខ្យងដាំ :

មុក្ដា នាម

[មុក-ក្ដា-ហា] mukda

ខ្សែ-កឬកង-ក ដែលប្រដាប់ដោយមុក្ដា :

មុខ

មុខរបួសដែលមុតដោយសស្ត្រា។

មុខ នាម

[មុក] mok

ប្រធាននៃសរីរប្រទេស គឺប៉ែករូបកាយត្រង់ទីប្រជុំនៃថ្ងាស, ចិញ្ចើម, ភ្នែក, ច្រមុះ, មាត់, ចង្កា។

មុខ កិរិយាសព្ទ ១)

[កាត់-មុក] mok

កាត់ចំពីមុខ :