វចនានុក្រមខ្មែរ

យស នាម

[យៈ-សៈ-ស័ម-ប័ត] yos

ការបរិបូណ៌ដោយយស។

យសុម្ម័ទ នាម

[យៈ-សុម-ម៉័ត] yeaksommta≈

ការឆ្កួតយស ការឈ្លក់វង្វេងនឹងយស។

យសោធរា

ស្ត្រីអ្នកទ្រទ្រង់យស; ព្រះនាមក្សត្រីមួយអង្គជាកន្សៃសព៌េជ្ញនៃព្រះសក្យមុនីគោតម (ព្រះនាងពិម្ពា)។

យសោធរា នាម

[យៈ-សោ-ធៈ-រា] yosaothorea

ស្ត្រីអ្នកទ្រទ្រង់យស; ព្រះនាមក្សត្រីមួយអង្គជាកន្សៃសព៌េជ្ញនៃព្រះសក្យមុនីគោតម (ព្រះនាងពិម្ពា)។

យាង កិរិយាសព្ទ

[យាង] yeang

(រ.ស.) ដើរ, ដើរទៅមក :

យាង កិរិយាសព្ទ

[យាង-ព្រះ-បា-ទា] yeang

យាងដោយព្រះបាទាឥតយានជំនិះ :

យាង នាម

[យាង] yeang

ឈើទាល (ពាក្យអ្នកបាត់ដំបង, សៀមរាប) :

យាងចុះ

ចុះស៊ប់, ចុះកាន់; ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យទេសនាបុរាណ :

យាងចុះ កិរិយាសព្ទ

[យាង-ចុះ] yeangochoh

ចុះស៊ប់, ចុះកាន់; ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យទេសនាបុរាណ :

យាងយាវ គុ.កិ., គុ. ១)

[យាង-យាវ] yeangoyeav

ដែលឈានតឹងជំហានដើរដោយលំនាំរង្វើលៗមួយៗ :

យាងយាវ គុ.កិ., គុ. ២)

[យាង-យាវ] yeangoyeav

ដែលលើកដាក់ៗរង្វើលៗ មួយៗ :

យាងយាស កិរិយាសព្ទ

[យាង-យាស] yeangoyeas

ដើរដោយមានលំនាំ, ដើរដោយលំនាំល្វាសល្វន់។

យាចនា នាម

[យា-ចៈ-ណា] yeachakna≈

ការសូម ការអង្វរ ការស្នើសុំ។

យាណូវ

ឈ្មោះគ្រឿងពុលមួយប្រភេទ (ហៅថា យីណូវ ឬ ជ័រណូវ ក៏មាន, តាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។

យាណូវ នាម

[យា-ណូវ] yanov

ឈ្មោះគ្រឿងពុលមួយប្រភេទ (ហៅថា យីណូវ ឬ ជ័រណូវ ក៏មាន, តាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។

យាត្រា នាម a

[យាត-ត្រា] yeatra

ការដើរ, ការចេញចរ, ការដើរផ្លូវ; ការដើរហែ, ការដើរជាពួកជាកង; ការចិញ្ចឹមជីវិត :

យាត្រា កិរិយាសព្ទ b

[យាត-ត្រា] yeatra

ដើរ, ចេញចរ, ដើរហែ, ដើរជាពួកជាកង :

យាន នាម

[យាន] yean

គ្រឿងដឹកនាំ, គ្រឿងនាំបន្ទុកទៅមក, គ្រឿងសម្រាប់ជិះ ដូចយ៉ាងរទេះ, រថ, ទូក ជាដើម :

យាន នាម

[យា-ណ័ត-ឋាន] yean

កន្លែងដាក់យាន, កន្លែងសំចតយាន។

យាន នាម

[យាន-ពា-ហៈ-នៈ] yean

(ម.ព. ពាហនៈ)។

យាន នាម

[យាន-ពិ-សេស] yean

(ម.ព. យានវិសេស)។

យាន នាម

[យាន-មាស] yean

យានបិទមាស; (រ.ស.) ឈ្មោះបល័្លង្កគ្រឿងសែងមួយប្រភេទ មានភ្នាក់ដៃមានបង្អែក រចនាវិចិត្រផ្សេងៗ សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់គង់។

យាន នាម

[យាន-វិ-សេស] yean

យានដែលប្លែកឬយាន ដែលទុកសម្រាប់ប្រើដោយឡែកម្ដងៗ។

យាន នាម

[យា-នុ-មាស] yean

(ម.ព. យានមាស)។

យានជំនិះ

យានសម្រាប់ដឹកមនុស្សឬទំនិញនៅលើផ្លូវ ឬសម្រាប់សណ្ដោងឬត្រូវគេសណ្ដោង។

យានជំនិះ នាម

[យាន-ជំ-និះ] yeanchumnieah≈

យានសម្រាប់ដឹកមនុស្សឬទំនិញនៅលើផ្លូវ ឬសម្រាប់សណ្ដោងឬត្រូវគេសណ្ដោង។

យានបាត្រ

ទូកក្ដោងយ៉ាងធំ, ភេត្រា(កប៉ាល់ក៏គួរហៅថា យានបាត្រ បានដែរ)។

យានបាត្រ នាម

[យា-នៈ-បាត] yeanbatrar

ទូកក្ដោងយ៉ាងធំ, ភេត្រា(កប៉ាល់ក៏គួរហៅថា យានបាត្រ បានដែរ)។

យានយន្ត នាម

[យាន-យន់] yeanyn≈

យានដែលធ្វើចរាចរណ៍ដោយម៉ាស៊ីន។

យានយន្តូបករណ៍

យានយន្តពិសេសដែលមានឧបករណ៍ គ្រឿងចក្របំពាក់បន្ថែមដោយគ្មានផ្ទុកមនុស្សឬគ្មានផ្ទុកអីវ៉ាន់នៅក្រៅកាប៊ីន :

យានយន្តូបករណ៍ នាម

[យាន-យន់-តូ-ប៉ៈ-ក] yeanyntoubakka≈

យានយន្តពិសេសដែលមានឧបករណ៍ គ្រឿងចក្របំពាក់បន្ថែមដោយគ្មានផ្ទុកមនុស្សឬគ្មានផ្ទុកអីវ៉ាន់នៅក្រៅកាប៊ីន :

យានសង្គ្រោះ

យានដឹកជញ្ជូនដែលបំពាក់ឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ ដើម្បីសង្គ្រោះបន្ទាន់នូវអ្នកជំងឺ អ្នករបួស ជនរងគ្រោះផ្សេងៗ ឬដឹកសាកសព។

យានសង្គ្រោះ នាម

[យាន-សង់-គ្រោះ] yeansngokroeah≈

យានដឹកជញ្ជូនដែលបំពាក់ឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ ដើម្បីសង្គ្រោះបន្ទាន់នូវអ្នកជំងឺ អ្នករបួស ជនរងគ្រោះផ្សេងៗ ឬដឹកសាកសព។

យានអវកាស

យានវិទ្យាសាស្ត្រដែលបង្ហោះចូលទៅក្នុងគន្លងផែនដីនិងភពនានា ក្នុងគោលបំណងដើម្បីស្រាវជ្រាវ។

យានអវកាស នាម

[យាន-អៈ-វៈ-កាស] yeanaakveakkas≈

យានវិទ្យាសាស្ត្រដែលបង្ហោះចូលទៅក្នុងគន្លងផែនដីនិងភពនានា ក្នុងគោលបំណងដើម្បីស្រាវជ្រាវ។

យានូបករណ៍ នាម

[យា-នូ-ប៉ៈ-ក] yeanubkaron

គ្រឿងប្រដាប់ជាទព្វសម្ភារៈនៃយានទាំងពួង :

យានូបភោគ

ស្ថានីយផ្គត់ផ្គង់ កន្លែងផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់យានយន្ត និងអ្នកដំណើរ។

យានូបភោគ នាម

[យា-នូ-ប៉ៈ-ភោក] yeanubakphok≈

ស្ថានីយផ្គត់ផ្គង់ កន្លែងផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់យានយន្ត និងអ្នកដំណើរ។

យាបនមត្ត

ដែលល្មមចម្អែតអាត្មាបាន, ដែលល្មមមួយចម្អែត។

យាបនមត្ត នាម a

[យា-ប៉ៈ-ណៈ-ម៉ាត់] yeabnomott

អាហារសម្រាប់ញ៉ាំងជីវិតឱ្យប្រព្រឹត្តទៅ គឺស្បៀងសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត :

យាបនមត្ត គុណនាម b

[យា-ប៉ៈ-ណៈ-ម៉ាត់] yeabnomott

ដែលល្មមចម្អែតអាត្មាបាន, ដែលល្មមមួយចម្អែត។

យាប្លង

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទដើមជាថ្នាំង មានស្នូលសត្រសុសនៅក្នុង ចាក់រុញបញ្ចេញមកក្រៅបានដោយងាយ :

យាប្លង នាម

[យា-ប្លង] yeablong

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទដើមជាថ្នាំង មានស្នូលសត្រសុសនៅក្នុង ចាក់រុញបញ្ចេញមកក្រៅបានដោយងាយ :

យាម នាម

[យាម] yeam

ប្រដាប់របស់នង្គ័លដែលភ្ជាប់ផ្នៀងនិងដងមានសណ្ឋានរៀវខាងចុង រាងកោងស្រួចមកខាងក្រោយសម្រាប់កាន់ភ្ជួរ :

យាម នាម

[យាម] yeam

វេលាដែលបែងជាសង្កាត់ៗ ក្នុងថ្ងៃមួយៗ, បើគិតជាម៉ោង ក្នុងមួយយាមមានបីម៉ោង ឬបួនម៉ោង, ក្នុងថ្ងៃមួយយប់មួយមាន ៨យាមឬ៦យាម ត្រូវជា ២៤ម៉ោង ហៅរួមថាមួយថ្ងៃ។ ក្នុងសម័យបុរាណ ច្រើនប្រើហៅថា យាម តែក្នុងវេលាយប់ៗមួយមានបីយាមគឺ យាមទី១ហៅបឋមយាម ឬ ប្រថមយាម, ទី២ហៅមជ្ឈិមយាម ឬ មធ្យមយាម, ទី