យាយ នាម
[យាយ-លួត] yy
យាយទួតរបស់ម្ដាយឬយាយទួតរបស់ឪពុក។
Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
[យាយ-លួត] yy
យាយទួតរបស់ម្ដាយឬយាយទួតរបស់ឪពុក។
បៀតបៀនរឿយៗឬធ្វើទុក្ខបុកម្នេញឱ្យបានសេចក្ដីលំបាករឿយៗ។
[យា-យី] yeayi
បៀតបៀន, ជន្លជន្លេញ, បន្លាច :
[យា-យី] yeayi
បៀតបៀនរឿយៗឬធ្វើទុក្ខបុកម្នេញឱ្យបានសេចក្ដីលំបាករឿយៗ។
ឈ្មោះសេកមួយប្រភេទមាឌស្រដៀងនឹងសេកសោមតែមានចំពុះខ្មៅ :
[យា] year
ដែលស្លុយ, ស្រុងចុះ, យុលចុះ, ដែលសំយាកចុះ; ជ្រុលចុះក្រោម :
[ដំ-ឡូង-យា] year
មើមដំឡូងដែលនៅជាប់នឹងគល់កប់ក្នុងដីហួសរដូវហើយ ស្វិតសាច់ស្ប៉តស្ងោរមិនរលួយ។
[យា-ស្យត] year
ដែលធ្លាក់រយីករយាក, ដែលស្លុយចុះ, ដែលស្រុងចុះ, ដែលសំយាកចុះក្រោមស្តត មើលទៅមិនសមរម្យ :
[យុ-យា] year
ដែលធូរស្វតយុរចុះរយាក, ដែលយុលរយីករយាក :
[យូ-យា] year
យូរជ្រុល, យូរហួសកំណត់ :
[យា] year
ងាដាប :
[យា] year
ឈ្មោះសេកមួយប្រភេទមាឌស្រដៀងនឹងសេកសោមតែមានចំពុះខ្មៅ :
[យាវ] yeav
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមតូចៗ សម្បុរបៃតងចាស់ សាច់ស្វិតល្អួត ប្រើការវេញខ្សែបាន, ស្លឹកខ្ចីប្រើជាបន្លែ លាយផ្សំជាមួយនឹងបន្លែឯទៀតក៏បានខ្លះ :
ដែលគួរប្រកបការបានតែត្រឹមពីព្រឹកទល់នឹងថ្ងៃត្រង់; ភោជនដែលពួកបព្វជិតឬឧបាសកអ្នកសមាទានឧបោសថសីល ត្រូវបរិភោគបានតែត្រឹមពីព្រឹកទៅទល់នឹងថ្ងៃត្រង់ (ព.វិ.)។
[យា-វៈ-កា-លិក] yeavkalik
ដែលគួរប្រកបការបានតែត្រឹមពីព្រឹកទល់នឹងថ្ងៃត្រង់; ភោជនដែលពួកបព្វជិតឬឧបាសកអ្នកសមាទានឧបោសថសីល ត្រូវបរិភោគបានតែត្រឹមពីព្រឹកទៅទល់នឹងថ្ងៃត្រង់ (ព.វិ.)។
ដែលប្រព្រឹត្តទៅបានដរាបដល់អស់ជីវិត; ថ្នាំបំបាត់រោគដែលភិក្ខុ ពុទ្ធសាសនិកទទួលប្រគេនហើយ ទុកដាក់ដោយខ្លួនឯងឆាន់បានដរាបទាល់តែប្រើប្រាស់អស់ (ព.វិ.)។
[យា-វៈ-ជី-វិក] yeavchivik
ដែលប្រព្រឹត្តទៅបានដរាបដល់អស់ជីវិត; ថ្នាំបំបាត់រោគដែលភិក្ខុ ពុទ្ធសាសនិកទទួលប្រគេនហើយ ទុកដាក់ដោយខ្លួនឯងឆាន់បានដរាបទាល់តែប្រើប្រាស់អស់ (ព.វិ.)។
ដរាបដល់អស់ជីវិត, ទាល់អស់ជីវិត, រហូតមួយជីវិត :
[យា-វៈ-ជី-វ័ង] yeavchivum
ដរាបដល់អស់ជីវិត, ទាល់អស់ជីវិត, រហូតមួយជីវិត :
[យាស] yeas
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ យាង ថា :
(ព.ប្រ.) មនុស្សដែលស្គមប្រដក់ប្រដឺតកំព្រឹង ដូចជាដំណាំដែលក្រាចាប់។
[យាស់] yeas
ក្រាដែលរោមដំណាំឱ្យវិនាស :
[មៈ-នុស-យាស់-ជញ់-ជាប់] yeas
(ព.ប្រ.) មនុស្សដែលស្គមប្រដក់ប្រដឺតកំព្រឹង ដូចជាដំណាំដែលក្រាចាប់។
[យំាង] yangg
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ យូរ ថា :
(ម.ព. យីថោ)។
[យិត-ថោ] yitothao
(ម.ព. យីថោ)។
ឈ្មោះរុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលផ្ដល់មើមសម្រាប់ប្រើជាឱសថនិងបំប៉នសុខភាព :
[យិន-ស៊ិន] yinsin≈
ឈ្មោះរុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលផ្ដល់មើមសម្រាប់ប្រើជាឱសថនិងបំប៉នសុខភាព :
សូរលាន់មាត់ដោយភ័យ; ស្លន់; ត្អូញ; បន្ទោស :
[យី] yi≈
សូរលាន់មាត់ដោយភ័យ; ស្លន់; ត្អូញ; បន្ទោស :
(ម.ព. យេកយោគ)។
[យីក-យោក] yikoyouk
(ម.ព. យេកយោគ)។
(ម.ព. យេកយោគ)។
[យីក-យោគ] yikyok≈
(ម.ព. យេកយោគ)។
ឈ្មោះល្បែងមហោស្រពមួយប្រភេទ លេងស្រដៀងនឹងល្ខោន តែមានទះស្គរតូចខ្លះធំខ្លះបញ្ជើចជាមួយនឹងការច្រៀងរាំ, ស្គរទាំងអស់នោះមានរាងមូលខ្លីៗ ដាសតែម្ខាង (ហៅលិកេ ក៏បាន)។
[យី-កេ] yike
ឈ្មោះល្បែងមហោស្រពមួយប្រភេទ លេងស្រដៀងនឹងល្ខោន តែមានទះស្គរតូចខ្លះធំខ្លះបញ្ជើចជាមួយនឹងការច្រៀងរាំ, ស្គរទាំងអស់នោះមានរាងមូលខ្លីៗ ដាសតែម្ខាង (ហៅលិកេ ក៏បាន)។
ឈ្មោះឈើផ្កាមានសន្លឹកតូចជមវែងស្រួចៗ មានជ័រសផ្កាជាចង្កោម សម្បុរក្រហមខ្ចី មានស្រទាប់ ស្ទើរចាប់ច្រឡំនឹងផ្កាកុលាប ក្លិនក្រអូបប្រហើរឆ្អិតតែផ្សាយមិនសូវបានឆ្ងាយ, បើកាត់ឱ្យជាប់ទាំងមែកត្រាំក្នុងទឹកដបទុកបានយូរថ្ងៃ, ហៅថា យីថោក្រហម ឥឡូវក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានយីថោមួយប្រភេទផ្
[យី-ថោ] yithao
ឈ្មោះឈើផ្កាមានសន្លឹកតូចជមវែងស្រួចៗ មានជ័រសផ្កាជាចង្កោម សម្បុរក្រហមខ្ចី មានស្រទាប់ ស្ទើរចាប់ច្រឡំនឹងផ្កាកុលាប ក្លិនក្រអូបប្រហើរឆ្អិតតែផ្សាយមិនសូវបានឆ្ងាយ, បើកាត់ឱ្យជាប់ទាំងមែកត្រាំក្នុងទឹកដបទុកបានយូរថ្ងៃ, ហៅថា យីថោក្រហម ឥឡូវក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានយីថោមួយប្រភេទផ្
ឈ្មោះឈើផ្កាមួយប្រភេទ ដើមស្លឹក ផ្កាសណ្ឋានកុលាបតែឥតក្លិន, ផ្កាមានព័ណ៌ផ្សេងៗ គឺ ស, ស-ភាវ, ក្រហមចាស់, ក្រហមប្រឿង (អ្នកខ្លះហៅ កុលាបឥតក្លិន)។
[យី-ស៊ុន] yisun
ឈ្មោះឈើផ្កាមួយប្រភេទ ដើមស្លឹក ផ្កាសណ្ឋានកុលាបតែឥតក្លិន, ផ្កាមានព័ណ៌ផ្សេងៗ គឺ ស, ស-ភាវ, ក្រហមចាស់, ក្រហមប្រឿង (អ្នកខ្លះហៅ កុលាបឥតក្លិន)។
គ្រឿងសម្គាល់; នាមដែលតាំងជាសម្គាល់របស់ឈ្មួញ; កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ក្នុងការជួញ :
[យី-ហោ] yihao
គ្រឿងសម្គាល់; នាមដែលតាំងជាសម្គាល់របស់ឈ្មួញ; កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ក្នុងការជួញ :
ឈ្មោះថ្នាំគំនូរមួយប្រភេទ ជាម្សៅម៉ដ្ឋសម្បុរស។
[យី-ហ៊ុន] yihun
ឈ្មោះថ្នាំគំនូរមួយប្រភេទ ជាម្សៅម៉ដ្ឋសម្បុរស។
ឈ្មោះឈើផ្កាមួយប្រភេទ ផ្កា ស្រដៀងនឹងមន្ទារតែតូចជាង ស្រទាប់ខាងក្នុងសម្បុរសក្លិនក្រអូបឆ្អិត។
[យី-ហ៊ុប] yihub
ឈ្មោះឈើផ្កាមួយប្រភេទ ផ្កា ស្រដៀងនឹងមន្ទារតែតូចជាង ស្រទាប់ខាងក្នុងសម្បុរសក្លិនក្រអូបឆ្អិត។
សូរលាន់មាត់ដោយមានអស្ចារ្យប្លែកក្នុងចិត្ត, ដោយស្ងើច; ដោយឆ្ងល់ :
[យី-អើ] yiaaeu≈
សូរលាន់មាត់ដោយមានអស្ចារ្យប្លែកក្នុងចិត្ត, ដោយស្ងើច; ដោយឆ្ងល់ :
ភ័ព្វសំណាង, រាសី :
[យី-អ៊ុន] yiaun≈
ភ័ព្វសំណាង, រាសី :
[យីះ] yieah≈
សូរលាន់មាត់ដោយភ្ញាក់, ស្លន់, ខឹង :
កិន, ទរ, ប្រមោកដាក់ ឥតញញើត ឥតប្រណី; ស៊ីបាយឥតសំចៃ ដណ្ដើម ឬប្លន់យកទ្រព្យ; វាយ, ដាល់, តប់, ទាត់, ធាក់ :
[យឹត] yuet
ទាញឱ្យដាបមកជិត :
[យឹត] yuet
ទាញឱ្យខ្លបចូល :
[យឹត] yuet
សម្រឹងស្មិងស្មាធិ៍ដោយតាំងអារម្មណ៍ឱ្យមូល ទាញយកនិមិត្តឱ្យឃើញដូចចិត្តផ្សងឆ្ពោះទៅរកកិច្ចការអ្វីមួយ, ខាបឱ្យឃើញ :
[យឹត] yuet
ស្រវឹងជ្រុលជ្រប់, ងោងខ្លាំង :
[យឹត] yuet
កិន, ទរ, ប្រមោកដាក់ ឥតញញើត ឥតប្រណី; ស៊ីបាយឥតសំចៃ ដណ្ដើម ឬប្លន់យកទ្រព្យ; វាយ, ដាល់, តប់, ទាត់, ធាក់ :
(ម.ព. ជេរយឹតយោង)។
[យឹត-យោង] yuetoyoung
ស្រោចស្រង់ សង្គ្រោះឱ្យបានរួចពីការក្រ, ឱ្យបានរួចពីសេចក្ដីក្រីក្រលំបាក :
[ជេ-យឹត-យោង] yuetoyoung
ជេរប្រទេចផ្ដាសាបូរបាច់ ឱ្យហិនហោចឱ្យវិនាស។
[ជេ-យោង-យឹត] yuetoyoung
(ម.ព. ជេរយឹតយោង)។
ដែលមានសាច់ស្វិតទាញទៅលូតវែងលែងមកវិញរួញចូល :
[យឺត] yueut
ដែលមិនរហ័ស, មិនរួសរាន់ :
[យឺត-យ៉ាវ] yueut
ដែលច្រអូសមិនរហ័សរហួន :
[យឺត-យូ] yueut
យូរព្រោះយឺត។
[រឿង-យឺត-យ៉ាវ] yueut
រឿងយូរអង្វែងហើយ។
[យឺត] yueut
ដែលលូតវែងបន្តិចជាងប្រក្រតីដើម ព្រោះទាញ; ដែលលាចេញមិនរួញ :
[យឺត] yueut
ដែលមានសាច់ស្វិតទាញទៅលូតវែងលែងមកវិញរួញចូល :
ដែលឋិតនៅបានយូរ, ឋិតថេរ។
[យឺន] yueun
ដែលតាំងនៅឬធន់នៅបានយូរ :
[យឺន-យូ] yueun
ដែលឋិតនៅបានយូរ, ឋិតថេរ។
ឈ្មោះភមរជាតិមួយប្រភេទ ពួកម្រោមតែនៅក្នុងរន្ធដីធ្វើចំពួយ សម្រាប់ចេញចូល ចេះធ្វើក្អមដាក់ទឹកបាន ទឹកមានរសផ្អែម ស្រដៀងនឹងទឹកម្រោមដែរ។
[យុក] yuk
ឈ្មោះភមរជាតិមួយប្រភេទ ពួកម្រោមតែនៅក្នុងរន្ធដីធ្វើចំពួយ សម្រាប់ចេញចូល ចេះធ្វើក្អមដាក់ទឹកបាន ទឹកមានរសផ្អែម ស្រដៀងនឹងទឹកម្រោមដែរ។
(ម.ព. យោក្ប័ត្រ)។
[យុក-ក្បាត់] yukkboatror
(ម.ព. យោក្ប័ត្រ)។
ដែលប្រើអាការៈកិរិយាយ៉ាងកាច, ដែលកញ្ឆក់កញ្ឆែងឥតក្រែង ឥតប្រណី, ដែលគ្រលុកឬលុកលុយតាមការ :
[យុក-យាក់] yukyeak
ដែលប្រើអាការៈកិរិយាយ៉ាងកាច, ដែលកញ្ឆក់កញ្ឆែងឥតក្រែង ឥតប្រណី, ដែលគ្រលុកឬលុកលុយតាមការ :
ដំណាក់កាលដែលមនុស្សចេះយកស្ពាន់មកធ្វើជារូបធាតុដើមសម្រាប់ផលិតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ អាវុធ និងគ្រឿងអលង្ការ :
[យុក] yuk
នឹម; គូ; អាយុ, អាយុពិភពលោក; កាល, គ្រា, សម័យ។
[យុក] yuk
ដំណើរ កំណត់កាលរបស់ពិភពលោក; តាមលទ្ធិបុរាណថាយុគមាន ៤គឺ ទី ១ក្រឹតយុគ (សំ. ក្ឫត) "យុគមាស, អាយុមាស" (ហៅ សត្យយុគ "យុគប្រកបដោយពាក្យសត្យ" ក៏បាន) មានកំណត់ត្រឹម ១ ៧២៨ ០០០ឆ្នាំមនុស្ស ត្រូវជា ៤ ៨០០ឆ្នាំទិព្យ (ពួកមនុស្សក្នុង យុគនេះមានអាយុវែងៗ មានសេចក្ដីសុខច្រើន) ; ទី ២ត្រេ
[យុក] yuk
(ប្រវត្តិ.) ចន្លោះពេលនៃកាលភូគព្ភសាស្ត្រ :
[យុក-ដែក] yuk
ដំណាក់កាលដែលមនុស្សយកដែកមកប្រើប្រាស់បន្តពីសំរឹទ្ធ :
[យុក-ថ្ម-កន់-ដាល] yuk
(ប្រវត្តិ.) ដំណាក់កាលអន្តរកាលចន្លោះយុគថ្មបំបែកនិងយុគថ្មរំលីងដែលនៅពេលនោះ មនុស្សបំណែកថ្មមកធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ដោយមានការកែច្នៃនិងរចនាឧបករណ៍នោះជាច្រើនប្រភេទ :
[យុក-ថ្ម-បំ-បែក] yuk
(ប្រវត្តិ.) ដំណាក់កាលដំបូងនៃសង្គមមនុស្សដែលចេះយកថ្មធម្មជាតិមកបំបែកធ្វើឧបករណ៍ប្រើប្រាស់។ ក្រៅពីឧបករណ៍ថ្ម មនុស្សក៏ចេះយកឆ្អឹង ស្នែង និងឈើ ធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ផងដែរ :
[យុក-ថ្ម-រំ-លីង] yuk
(ប្រវត្តិ.) ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃយុគថ្មដែលនៅពេលនោះ មនុស្សយកថ្មមកបំបែក ហើយរំលីងឬសំលៀងធ្វើជាឧបករណ៍ប្រើប្រាស់។ នៅក្នុងយុគនេះ មនុស្សចេះធ្វើកសិកម្មផងដែរ :
[យុក-ទឹក-កក] yuk
(ប្រវត្តិ.) កាលសម័យដ៏យូរដែលទឹកកកបានគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃផែនដីក្នុងអតីតកាល :
[យុក-លោ-ហៈ] yuk
ដំណាក់កាលបន្ទាប់ពីយុគថ្មរំលីងដែលមនុស្សចេះយកលោហៈមកប្រើប្រាស់។ យុគលោហៈចែកចេញជាបីគឺ យុគស្ពាន់ យុគសំរឹទ្ធ និងយុគដែក :
[យុក-ស្ពាន់] yuk
ដំណាក់កាលដែលមនុស្សចេះយកស្ពាន់មកធ្វើជារូបធាតុដើមសម្រាប់ផលិតឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ អាវុធ និងគ្រឿងអលង្ការ :
ការប្រកាន់ជា គូៗ គឺការប្រកាន់ពួក (ដំណើរប្រកាន់ថាពួកយើងពួកគេ) :
[យុ-គៈ-គ្រាះ] yukkakreah
ការប្រកាន់ជា គូៗ គឺការប្រកាន់ពួក (ដំណើរប្រកាន់ថាពួកយើងពួកគេ) :
កាលឬសម័យជាទីបំផុតនៃយុគ; កាលឬសម័យ ជាទីបំផុតនៃអាយុ។
[យុ-គ័ន-តៈ-កាល] yuknotakkal≈
កាលឬសម័យជាទីបំផុតនៃយុគ; កាលឬសម័យ ជាទីបំផុតនៃអាយុ។
ភ្នំដែលទ្រទ្រង់ នូវគូនៃព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទ្រ(ឈ្មោះភ្នំមួយក្នុងពួកភ្នំសត្តបរិភណ្ឌ) :
[យុ-គន់-ធ] yuknthor
ប្រដាប់ទ្រទ្រង់នូវគូ(ទូករទេះ; ចន្ទាសរថ; ដងរ៉ែក)។
[យុ-គន់-ធ] yuknthor
ភ្នំដែលទ្រទ្រង់ នូវគូនៃព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទ្រ(ឈ្មោះភ្នំមួយក្នុងពួកភ្នំសត្តបរិភណ្ឌ) :
ពាក្យសន្មតឱ្យជា ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយយ៉ាង (:) ដូចគ្នានឹង ដឺពង់ក៍ (Deux points) របស់បារាំងសែស, សម្រាប់ប្រើចុចពីខាងមុខអក្សរ ដែលមានសំឡេង ជា អៈ, អាៈ, អេៈ, ជាដើម ដូចជាខេមរៈ, ធុរៈ, ភារៈ, មរណៈ, លក្ខណៈ, សក្ការៈ, ស្រៈ, អក្ខរៈ, អ៊ីថាៈ, អេៈអុៗ, រអេះរអុ ជាដើម; ប៉ុន្តែ ពាក្យដែ
[យុ-គៈ-លៈ-ពិន-ទុ] yuklopintu
ចំណុចមួយគូឬចំណុចពីរទន្ទឹមគ្នា។
[យុ-គៈ-លៈ-ពិន-ទុ] yuklopintu
ពាក្យសន្មតឱ្យជា ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយយ៉ាង (:) ដូចគ្នានឹង ដឺពង់ក៍ (Deux points) របស់បារាំងសែស, សម្រាប់ប្រើចុចពីខាងមុខអក្សរ ដែលមានសំឡេង ជា អៈ, អាៈ, អេៈ, ជាដើម ដូចជាខេមរៈ, ធុរៈ, ភារៈ, មរណៈ, លក្ខណៈ, សក្ការៈ, ស្រៈ, អក្ខរៈ, អ៊ីថាៈ, អេៈអុៗ, រអេះរអុ ជាដើម; ប៉ុន្តែ ពាក្យដែ
(ម.ព. យុគលហត្ថ)។
[យុ-គៈ-លៈ] yukoleak
គូ; ខ្មែរច្រើនប្រើតែដែលប្រកបជាបទសមាសៈ។