Khmer Dictionary

រថ នាម

[រត់-ភ្លើង] roth

រទេះភ្លើង, អយស្ម័យយាន(ម.ព. រទេះ)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-យា-ត្រា] roth

ដំណើរហែដោយរថ, ក្បួនហែដោយរថ, ក្បួនរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-យុត] roth

ការច្បាំងគ្នាដោយជិះរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-យោ-ធា] roth

ពួកទាហានរថ, ពួកទាហានរក្សារថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-រេ-នូ] roth

ឈ្មោះគ្រឿងរាប់យ៉ាងល្អិតមួយប្រភេទប្រមាណ៣៦តជ្ជារី។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-វា-ហៈ] roth

អ្នកនាំរថ គឺសេះទឹមអូសរថ, អ្នកបររថ(សារថី)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-វិ-ទ្យា] roth

វិជ្ជាធ្វើរថ; ចំណេះបររថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-វិ-ថី] roth

ផ្លូវរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-វិ-ទ្យា] roth

(ម.ព. រថវិជ្ជា)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-សា-ឡា] roth

រោងរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-សាស] roth

ក្បួន, ច្បាប់ សម្រាប់រៀនឱ្យចេះបររថ ឬ ឱ្យចេះធ្វើការរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-សិក-សា] roth

ការរៀនធ្វើរថ, ការរៀនបររថ។

រថក្រោះ

រថចម្បាំងយោធាដែលមានកង់ច្រវាក់ធំៗ និងបំពាក់ដោយកាំភ្លើងធំ។

រថក្រោះ នាម

[រត់-ក្រោះ] rothakraoh

រថចម្បាំងយោធាដែលមានកង់ច្រវាក់ធំៗ និងបំពាក់ដោយកាំភ្លើងធំ។

រថពាសដែក

យានយន្តយោធាដែលមានកង់កៅស៊ូ មានស្រទាប់ការពារគ្រាប់កាំភ្លើងនិងបំពាក់ដោយកាំភ្លើងធំមួយ :

រថពាសដែក នាម

[រត់-ពាស-ដែក] rtapeasdaek≈

យានយន្តយោធាដែលមានកង់កៅស៊ូ មានស្រទាប់ការពារគ្រាប់កាំភ្លើងនិងបំពាក់ដោយកាំភ្លើងធំមួយ :

រថយន្ត

ប្រភេទរថយន្តតូចដែលប្រើជាលក្ខណៈគ្រួសារ ជាទូទៅផ្ទុកមនុស្សមិនលើសពីប្រាំបួននាក់ដោយគិតទាំងអ្នកបើកបរ។

រថយន្ត នាម

[រត់-យន់] ruth yun

រថមួយប្រភេទដែលជាទូទៅមានកង់បួន មានទ្រង់ទ្រាយផ្សេងៗច្រើនបែប, មានចង្កូត, មានគ្រឿងទប់, ...បើកឱ្យលឿនទៅមុខឬឱ្យថយមកក្រោយក៏បានដោយកម្លាំងគ្រឿងយន្តប្រើថាមពលឥន្ធនៈឬថាមពលផ្សេងទៀត :

រថយន្ត នាម

[រត់-យន់-ក្រុង] ruth yun

រថយន្តធុនធំសម្រាប់ដឹកអ្នកដំណើរ។

រថយន្ត នាម

[រត់-យន់-គ្រួ-សា] ruth yun

ប្រភេទរថយន្តតូចដែលប្រើជាលក្ខណៈគ្រួសារ ជាទូទៅផ្ទុកមនុស្សមិនលើសពីប្រាំបួននាក់ដោយគិតទាំងអ្នកបើកបរ។

រថយន្ត្រ

(ម.ព. រថាង្គ)។

រថយន្ត្រ នាម

[រត់-យន់] rtayn≈

(ម.ព. រថយន្ត)។

រថយន្ត្រ នាម

[រៈ-ថាង] reakthang≈

អង្គឬអវយវៈរបស់រថ។

រថយន្ត្រ នាម

[រៈ-ថា-និក] reakthanik≈

ពួករថឬក្បួនរថ(ក្បួនរថយោធាក្នុងសម័យបុរាណ, យ៉ាងតិចត្រឹមរថបី រថមួយៗ មានទាហានអ្នកកាន់កាប់បួននាក់ៗរួមជា១២នាក់។

រថយន្ត្រ នាម

[រៈ-ថា-ឡ័ង-កា] reakthalngoka≈

គ្រឿងប្រដាប់តាក់តែងរថឱ្យល្អរុងរឿង។

រថយន្ត្រ នាម

[រៈ-ថា-វ៉ៈ-យៈ-វៈ] reakthavakyeakveak≈

(ម.ព. រថាង្គ)។

រថានីក

ពួកទាហានរទេះ, កងទ័ពរទេះ (ក្នុងសម័យបុរាណ)។

រថានីក នាម

[រៈ-ថា-នីក] reakthanik≈

ពួកទាហានរទេះ, កងទ័ពរទេះ (ក្នុងសម័យបុរាណ)។

រថា—

(ម.ព. រថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រថា— នាម

[រៈ-ថា—] reaktha—≈

(ម.ព. រថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រថូបករណ៍

គ្រឿងប្រដាប់រថមានទូក, កង់ជាដើម :

រថូបករណ៍ នាម

[រៈ-ថូ-ប៉ៈ-ក] rothoubkoron

គ្រឿងប្រដាប់រថមានទូក, កង់ជាដើម :

រថ—

(ម.ព. រថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រថ— នាម

[រៈ-ថៈ—] reakthak—≈

(ម.ព. រថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រទង

ដែលមានសណ្ឋានដូចជាទងមូលត្រសូលស្រួល, រគង :

រទង គុណនាម

[រ-ទង] rotong

ដែលមានសណ្ឋានដូចជាទងមូលត្រសូលស្រួល, រគង :

រទច្ឆេទី

ពពួកសត្វកកេរ មានកណ្ដុរ កំប្រុក ទន្សាយជាដើម។

រទច្ឆេទី នាម

[រៈ-ទ័ច-ឆេ-ទី] reaktchachheti≈

ពពួកសត្វកកេរ មានកណ្ដុរ កំប្រុក ទន្សាយជាដើម។

រទាស

រទែងពេញពាស, រទាសប្រទើសគ្នា។

រទាស គុណកិរិយា ១)

[រ-ទាស] roteas

ដែលទាសចុះទាសឡើងឬទាសចេញព្រមគ្នា :

រទាស គុណកិរិយា ២)

[រ-ទាស] roteas

ដែលចាប់ធ្វើការរញឹកដណ្ដើមដៃគ្នា :

រទាស គុណកិរិយា

[រ-ទាស-រ-ទែង] roteas

រទែងពេញពាស, រទាសប្រទើសគ្នា។

រទាំ

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រទូ ថា :

រទាំ បុព្វបទ

[រ-ទាំ] rotoam

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រទូ ថា :

រទាំង

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទពួកត្អួ ប្រើការជាឧស :

រទាំង នាម

[រ-ទាំង] roteang

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទពួកត្អួ ប្រើការជាឧស :

រទីស

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រទាស ថា :

រទីស បុព្វបទ

[រ-ទីស] rotis

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រទាស ថា :

រទុះ

ដែលមានប្រហោងឆ្លុះតូចៗច្រើនអន្លើ :

រទុះ គុណនាម ១)

[រ-ទុះ] rotuh

ដែលឆ្លូកសម្បុរឆ្លូកព័ណ៌ពព្រុសៗ ច្រើនអន្លើ :

រទុះ គុណនាម ២)

[រ-ទុះ] rotuh

ដែលមានសណ្ឋានអុជៗរខុញពេញពាសឬដែលមានកន្ទួលតូចៗពេញពាស :

រទុះ គុណនាម ៣)

[រ-ទុះ] rotuh

ដែលមានប្រហោងឆ្លុះតូចៗច្រើនអន្លើ :

រទូ

សូរពោលតិចៗរហ៊‍ឹមៗរឿយៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វីដោយមានទោមនស្ស :

រទូ គុណកិរិយា

[រ-ទូ] rotu

សូរពោលតិចៗរហ៊‍ឹមៗរឿយៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វីដោយមានទោមនស្ស :

រទូរទាំ

ដែលពោលរទូៗច្រំដែលរឿយៗ :

រទូរទាំ គុ.កិ., គុ.

[រ-ទូ-រ-ទាំ] roturotoam

ដែលពោលរទូៗច្រំដែលរឿយៗ :

រទើស

ដែលស្ទើរនឹងទើសគ្នា, ដែលញឹកប្រទើសគ្នា :

រទើស គុ.កិ., គុ.

[រ-ទើស] rotaus

ដែលស្ទើរនឹងទើសគ្នា, ដែលញឹកប្រទើសគ្នា :

រទេញ

ដែលញាប់រន្ថាន់ញឹកសិញ :

រទេញ គុ.កិ., គុ.

[រ-ទេញ] rotenh

ដែលញាប់រន្ថាន់ញឹកសិញ :

រទេះ

រទេះវាល មានជញ្ជាំងទាបទាំងពីរខាង, ពីខាងមុខខាងក្រោយមានក្ដារបន្ទះសម្រាប់លើកដាក់បាន, មានទូកឬដងពីរឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា, ប្រើចងខ្សែពួរទាក់នឹងចុងដងទាំងពីរសម្រាប់មនុស្សអូសដឹកសារពើទំនិញឬវត្ថុធ្ងន់ៗ មានឧសជាដើម។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ] roteh

យានមានកង់ មានទ្រង់ទ្រាយច្រើនបែបប្លែកៗពីគ្នា (ដោយជំនាងតាមកាលតាមសម័យ) សម្រាប់ទឹមគោ, ទឹមក្របីឬប្រើអូស. រុញក៏បាន; ទោះបីយានទឹមសេះឬយានដែលលឿនដោយកម្លាំងចំហាយកម្ដៅភ្លើងជាដើម ក៏ហៅ រទេះ បានដែរ (តាមទម្លាប់ពាក្យធម្មតា)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ក្រង់] roteh

រទេះមានក្រង់ទូលាយសម្រាប់ផ្ទុកទំនិញបានច្រើន។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ក្រ-បី] roteh

រទេះសម្រាប់ទឹមក្របី។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-គោ] roteh

រទេះសម្រាប់ទឹមគោ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ចាម] roteh

រទេះធំស្រោង មានផ្ទុរក្រឡូមខាងមុខខ្ពស់ជាងខាងក្រោយបន្តិច ត្រង់កណ្ដាលទាបអែនពាប់ (ធ្វើតាមបែបចាម)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ជើង-គុល] roteh

រទេះមានកង់ជាបន្ទះទាំងផ្ទាំងឥតកាំ ដូចជាកង់ជើងគុល, សម្រាប់បរក្នុងផ្លូវដែលមានភក់ផុងច្រើន។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ដឹក] roteh

រទេះធំសម្រាប់ផ្ទុកដឹករបស់ធ្ងន់។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ដែក] roteh

រទេះកង់ដែក ប្រើរុញតាមផ្លូវដែកសម្រាប់ដឹកដី។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ត្រ-ដួស] roteh

រទេះមានថ្នាក់ពីរជាន់ មួយជាន់ក្រោមសម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់, មួយជាន់ខាងលើ ហៅ ត្រដួស សម្រាប់មនុស្សជិះ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-បន់-ទុក] roteh

(ម.ព. រទេះដឹក)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-បន់-ទុក] roteh

(ព.ទ.បុ.) (ព.ប្រ.) សេចក្ដីថា ភ្ញៀវច្រើននាក់ឈប់សម្នាក់ស៊ីចុកយូរថ្ងៃនៅផ្ទះអ្នកណា រមែងតែពង្រេចពង្រឹលអ្នកនោះ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-បន់-ទុក] roteh

(ព.ប្រ.) ការធំដុំមិនគិត បែរជាគិតឯការរប៉ិចរប៉ីទៅវិញ, ដូចជាម្ចាស់រទេះ នៅពេលរទេះបាក់មិនគិតជួសជុល បែរជាគិតឯគោ ដែលបញ្ចេញអង្គជាតទៅវិញ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-បំ-បោល] roteh

រទេះលាតតូចជាងរទេះសាឡី សម្រាប់ទឹមគោបរបំបោលភ្នាល់ឬប្រណាំងគ្នា។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ផ្ទុ] roteh

រទេះមានផ្ទុរ (ហៅ រទេះដំបូល ក៏បាន)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ភ្លើង] roteh

រទេះដែលផ្សំដោយទូវែងៗបន្តគ្នារត់លើផ្លូវដែក សម្រាប់ដឹកមនុស្សឬទំនិញ មានក្បាលប្រកបដោយគ្រឿងចក្រ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-ម៉ឺន-ដា] roteh

រទេះមានតួរាងជាគ្រែ, មានជើងទៀន, មានដំបូល, ...វិចិត្រដោយក្បាច់រចនាលាបលនរំលេចព័ណ៌មានលំអដ៏រុងរឿង, សម្រាប់ទឹមគោឬក្របី, ជាយានជំនិះសម្រាប់ឥស្សរជននៅកម្ពុជរដ្ឋ ក្នុងសម័យបុរាណ, សម័យសព្វថ្ងៃនេះក្នុងខេត្តក្រៅនៅមានប្រើខ្លះដែរ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-រុញ] roteh

រទេះតូចរាងជម មានកង់តែមួយ មានឈើពីរកំណាត់បោះភ្ជាប់ជាចន្ទល់មានដងពីរសម្រាប់កាន់រុញ, យកភាគខាងមុខជាខាងក្រោយ, ប្រើដាក់អីវ៉ាន់ល្មមកម្លាំងមនុស្សម្នាក់រុញបាន (ពួកអារាមបាលឬឧយ្យានបាលច្រើនប្រើរទេះនេះ)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-លាត] roteh

រទេះដែលលាតឥតទ្រពងឥតដំបូល សម្រាប់ដឹកសសរឬឈើហុបជាដើម។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-វាល] roteh

រទេះឥតផ្ទុរ។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-សា-ឡី] roteh

រទេះវាលមាត្រធំជាងរទេះបំបោល សម្រាប់ទឹមគោបរបំបោលតាមធម្មតា (ហៅត្រឹមតែ សាឡី ក៏បាន)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-សេះ] roteh

រទេះទឹមសេះ (រថ)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-សំ-ឡី] roteh

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់ហៅរទេះទាំងធំទាំងតូចរួមគ្នា (ក្លាយមកពី រទេះសាឡី គឺរទេះនិងសាឡី សំដៅសេចក្ដីថា រទេះធំនិងរទេះតូច ទេដឹង?)។

រទេះ នាម

[រ-ទេះ-អូស] roteh

រទេះវាល មានជញ្ជាំងទាបទាំងពីរខាង, ពីខាងមុខខាងក្រោយមានក្ដារបន្ទះសម្រាប់លើកដាក់បាន, មានទូកឬដងពីរឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា, ប្រើចងខ្សែពួរទាក់នឹងចុងដងទាំងពីរសម្រាប់មនុស្សអូសដឹកសារពើទំនិញឬវត្ថុធ្ងន់ៗ មានឧសជាដើម។

រទែង

ដែលស្ទុះស្ទាកាន់ការរាល់ដៃឬដែលកាន់អ្វីៗរាល់ដៃមើលទៅឃើញច្បាស់ទែង :

រទែង គុណកិរិយា

[រ-ទែង] roteaeng

ដែលស្ទុះស្ទាកាន់ការរាល់ដៃឬដែលកាន់អ្វីៗរាល់ដៃមើលទៅឃើញច្បាស់ទែង :

រទោងៗ

ដែលចេញលំនាំគោងៗទើមៗ។

រទោងៗ គុណកិរិយា

[រ-ទោង-រ-ទោង] rotong

ដែលចេញលំនាំគោងៗទើមៗ។

រន គុណនាម

[រន] ron

ដែលលាន់សូរសព្ទចេញរន្ថាន់ផ្ទួនៗរឿយៗ :

រនង

ខ្សែវែងសម្រាប់ចងប្រចីសន្ទូចឬចងនឹងតម្ពក់ជាដើម :

រនង នាម

[រ-នង] ronong

ខ្សែវែងសម្រាប់ចងប្រចីសន្ទូចឬចងនឹងតម្ពក់ជាដើម :

រនល

ដូចគ្នានឹង ននល។

រនល កិរិយាសព្ទ

[រ-នល] ronol

ដូចគ្នានឹង ននល។

រនាត

គ្រឿងភ្លេងវាយដំ មានស្នូកវែង មានផ្លែធ្វើដោយបន្ទះឫស្សី បន្ទះឈើខ្លឹមរឹងស្រួយ បន្ទះដែក វាយដោយអន្លូងមួយគូ ប្រើក្នុងវង់ពិណពាទ្យ :

រនាត នាម

[រ-នាត] roniet

គ្រឿងភ្លេងវាយដំ មានស្នូកវែង មានផ្លែធ្វើដោយបន្ទះឫស្សី បន្ទះឈើខ្លឹមរឹងស្រួយ បន្ទះដែក វាយដោយអន្លូងមួយគូ ប្រើក្នុងវង់ពិណពាទ្យ :

រនាប

ចម្រៀកឫស្សីឬឈើជាដើម ដែលលួសឬឈូសស្អាត សម្រាប់ក្រាលសេនាសនៈមានផ្ទះជាដើម :

រនាប នាម

[រ-នាប] roneab

ចម្រៀកឫស្សីឬឈើជាដើម ដែលលួសឬឈូសស្អាត សម្រាប់ក្រាលសេនាសនៈមានផ្ទះជាដើម :

រនាម

ពស់វែកមួយប្រភេទមាត្រធំ មានពិសខ្លាំងកើតនៅក្នុងរនាម។

រនាម នាម

[រ-នាម] roniem

ព្រៃស្នាប់ក្នុងទំនាបបឹង, ដងស្ទឹង, ដងអូរ ជាដើម :

រនាម នាម

[ដំ-រ៉ី-រ-នាម] roniem

ដំរីដែលកើតក្នុងព្រៃរនាម។