វចនានុក្រមខ្មែរ

រតែក បុព្វបទ

[រ-តែក] rotaek

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រតោក ថា :

រតែង បុព្វបទ

[រ-តែង] rotaeng

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ រតោង ថា :

រតោក គុណកិរិយា

[រ-តោក] rotaok

ដែលយារស្តោកឬដែលព្យួររណោងជិតៗគ្នា :

រតោង គុណកិរិយា

[រ-តោង] rotaong

ដែលព្យួរដូចគេចងបន្តោងជិតៗគ្នា :

រត់

ឡើងមកនៅរួមរស់ជាមួយដោយស្ម័គ្រចិត្តឯងឥតមានអ្នកណាហៅរក :

រត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[រត់] rut

ស្ទុះដោយល្បឿន :

រត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[រត់] rut

ឆេះ ដើរ(ចំពោះម៉ាស៊ីន) ; បើកលើផ្លូវ (ដូចជា ម៉ូតូ កង់បី រថយន្ត រថភ្លើង ជាដើម) :

រត់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[រត់] rut

បម្រើសេវាប្រៃសណីយ៍ បម្រើសេវានៅតាមភោជនីយដ្នាន ប្រកបរបរជាអ្នកបើកបរយានជំនិះ រត់ឈ្នួល :

រត់ កិរិយាសព្ទ ៤)

[រត់] rut

គេចភៀសបំបាត់ខ្លួនពីទីកន្លែង :

រត់ កិរិយាសព្ទ

[រត់] rut

គេចវៀះចៀសឱ្យផុតមុខ, ឱ្យផុតអំណាច :

រត់ កិរិយាសព្ទ ៥)

[រត់] rut

គេចវៀះដោះខ្លួនលូនត្បុលចូលពួនក្នុងព្រៃ :

រត់ កិរិយាសព្ទ ៦)

[រត់] rut

(ព.ប្រ.) ដែលប្រព្រឹត្តទៅស្រួលឥតទើសទាក់ :

រត់ គុណកិរិយា

[រត់-គន់-លង] rut

ដែលមានរបៀបគន្លងត្រូវគ្នា។

រត់ គុណនាម

[រត់-ជួ] rut

ដែលត្រូវជួរគ្នា។

រត់ គុណនាម

[រត់-ដៃ] rut

ដែលថ្នឹកដៃ, ស្ទាត់ដៃ ដោយរហ័ស។

រត់ កិរិយាសព្ទ

[រត់-ប្រាស-អា-យុ] rut

(ព.ប្រ.) រត់ចេញយ៉ាងប្រថុចញ៉ុចឬគេចចេញពីកន្លែងណាមួយ ដើម្បីឱ្យតែបានរួចជីវិត :

រត់ កិរិយាសព្ទ

[រត់-បះ-សក់] rut

(សំនួន.) រត់យករួចខ្លួន ដោយភ័យខ្លាចខ្លាំង។

រត់ គុណនាម

[រត់-ផ្នត់] rut

ដែលត្រូវផ្នត់គ្នាឥតល្អៀង។

រត់ គុណកិរិយា

[រត់-មុក-គេ] rut

ដែលខំប្រឹងធ្វើការឬប្រឹងរៀនប្រឹងទន្ទេញ ឱ្យបានលឿនជឿនជាងគេ :

រត់ គុណនាម

[រត់-រ-បត់] rut

ដែលត្រូវគ្នាតាមកម្រិត, តាមបែបបទឬតាមសណ្ដាប់ធ្នាប់តែមួយ។

រត់ គុណនាម

[រត់-រ-បប] rut

ដែលមានរបបដូចគ្នា។

រត់ គុណនាម

[រត់-រ-បៀប] rut

ដែលមានរបៀបត្រូវគ្នា, ដែលចុះរបៀបគ្នា។

រត់ គុណនាម

[រត់-សាច់-មួយ] rut

រលាយសាច់មួយ។

រត់ កិរិយាសព្ទ

[រត់-ឡើង] rut

ឡើងមកនៅរួមរស់ជាមួយដោយស្ម័គ្រចិត្តឯងឥតមានអ្នកណាហៅរក :

រត់ការ

ជួយសម្រួលដំណើរបំពេញការងារណាមួយឱ្យបានរលូន :

រត់ការ កិរិយាសព្ទ

[រត់-កា] rtaka≈

ជួយសម្រួលដំណើរបំពេញការងារណាមួយឱ្យបានរលូន :

រត់ម៉ារ៉ាតុង នាម

[រត់-ម៉ា-រ៉ា-តុង] rtamaratong≈

កីឡារត់ប្រណាំងមួយបែប :

រត់យួន កិរិយាសព្ទ

[រត់-យួន] rotayuon

បោលរាយជើងស្មើៗត្រឹកៗ (ចំពោះតែសេះ) :

រត់សណ្ដាប

រត់ខ្លាំង, រត់ពេញកម្លាំង ឬរត់ពេញទំហឹងបែកញើសដាប។

រត់សណ្ដាប គុណកិរិយា

[រត់-សន់-ដាប] rotosondab

រត់ខ្លាំង, រត់ពេញកម្លាំង ឬរត់ពេញទំហឹងបែកញើសដាប។

រត្ត គុណនាម

[រ័ត-តៈ] rott

ដែលជ្រលក់ហើយ; ដែលផាត់ព័ណ៌ហើយ; ក្រហម។

រត្ត គុណនាម

[រ័ត-តៈ-ក័ម-ពល់] rott

សំពត់កម្ពលក្រហម។

រត្ត គុណនាម

[រ័ត-តៈ-គា-វី] rott

មេគោក្រហម។

រត្ត គុណនាម

[រ័ត-តៈ-រឿង-រ័ង-សី] rott

រស្មីក្រហមរុងរឿង (ព.កា.)។

រត្ត គុណនាម

[រ័ត-តៈ-សុ-វ៉ាន់] rott

មាសក្រហម (មាសឆ្អិន; មាសឱ្យដី)។

រត្ត នាម

[ទី-ឃៈ-រ័ត] rott

រាត្រីវែង, កាលមានរាត្រីវែង (កាលវែង, កាលអង្វែង) :

រត្ត នាម

[អ័ត-ឍៈ-រ័ត] rott

កន្លះរាត្រី, ពាក់កណ្ដាលយប់ (អធ្រាត្រ) :

រត្ត នាម

[រ័ត-ត័ញ-ញូ] rott

អ្នកដឹងរាត្រីគឺអ្នកដែលមានអាយុច្រើន(ចាស់) ជាអ្នកដឹងកិច្ចការផ្សេងៗច្រើន :

រត្ត នាម ១)

[រ័ត-តិ-ច] rott

សត្វដែលចេញរកស៊ីតែក្នុងវេលាយប់ វេលាថ្ងៃឈប់ដេក :

រត្ត នាម ២)

[រ័ត-តិ-ច] rott

ចោរ; ព្រាយអាកាស; បិសាចដើរយប់។

រត្ត គុណនាម

[រ័ត-តិ-ច] rott

ដែលចេញចរតែក្នុងវេលាយប់, ដែលចេញរកស៊ីតែក្នុងពេលយប់។

រត្ត នាម

[រ័ត-តិច-ឆេ-ទៈ] ឬ [រ័ត-តិច-ឆែត] rott

ដំណើរដាច់រាត្រី ... (ព.វិ.) ក្នុងវិធីធ្វើបរិវាសកម្ម)។

រត្ត នាម

[រ័ត-តិន-ទិប] rott

យប់និងថ្ងៃ, មួយយប់មួយថ្ងៃ :

រត្ត នាម

[រ័ត-តិ-ភាក] rott

ចំណែកនៃរាត្រី គឺពេលយប់ទាំងមូល, វេលាពេញមួយយប់ :

រត្ត នាម

[រ័ត-តុប-បល់] rott

ព្រលឹតក្រហម; លំចង់ក្រហម។

រត្ត—

(ម.ព. រត្ត{¥¥}១{££}{¥¥}២{££}) បើភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រត្ត— នាម

[រ័ត-តៈ—] rtatak—≈

(ម.ព. រត្ត១២) បើភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រត្នត្រ័យ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-ត្រៃ] rotnatrai

(ម.ព. រតនត្រ័យ)។

រត្នត្រ័យ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-ត្រៃ-ប្រ-ណាម] rotnatrai

ការបង្អោនកាយវាចាចិត្តគោរពព្រះរត្នត្រ័យ។

រត្នា នាម

[រ័ត-ត្នា] rotna

ដូចគ្នានឹង រតនា (ម.ព. រតនៈ)។

រត្នាករ នាម

[រ៍ត-ត្នា-ក] rotnakar

ដូចគ្នានឹង រតនាករ, ...រតនាវលី។

រត្នាវលី នាម

[រ័ត-ត្នា-វៈ-លី] rtatneaveakli≈

(ម.ព. រត្នាករ)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-គ័រ] rtatneakkro≈

(ម.ព. រតនគភ៌)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-គ័រ-ភា] rtatneakkrophea≈

(ម.ព. រតនគញ្ភ ក្នុង រតនៈ)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-ត្រៃ] rtatneaktrey≈

(ម.ព. រតនត្រ័យ)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្ន័ប-ប្រៈ-ភា] rtatanbbreakphea≈

(ម.ព. រតនប្បភា ក្នុង រតនៈ)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-ពិ-ចិត] rtatneakpichet≈

(ម.ព. រតនវិចិត្រ ក្នុង រតនៈ)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-ព័ស] (ជើង ត)] rtatneakps]a(cheungt)a≈

(ម.ព. រតនវត្ថុ ក្នុង រតនៈ)។

រត្នៈ នាម

[រ័ត-ត្នៈ-សុ-ព័រ] rtatneaksopro≈

(ម.ព. រតនសុវណ្ណ ក្នុង រតនៈ)។

រត្នៈ—

(ម.ព. រតនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមនាមសព្ទដទៃ។

រត្នៈ— នាម

[រ័ត-ត្នៈ—] rtatneak—≈

(ម.ព. រតនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមនាមសព្ទដទៃ។

រថ នាម ១)

[រត់] roth

រទេះទឹមសេះ(រទេះសេះ) មានទ្រង់ទ្រាយផ្សេងៗ ទីទៃពីរទេះគោរទេះក្របី :

រថ នាម ២)

[រត់] roth

យានទំនើបថ្មីដែលមិនទឹមសត្វពាហនៈ ក៏គួរហៅ រថ បានដែរ។

រថ នាម ១)

[រត់-អូស] roth

យានស្រាលមានកង់ពីរ រាងខ្ពស់ស្រោងមានកន្លែងជិះ មានដំបូលសំពត់ក្រាស់សម្រាប់ដំឡើងបើកឬតម្លោះបិទបាន ពីខាងមុខមានដងពីរឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ចូលក្នុងចន្លោះចាប់សង្កត់ដោយដៃទាំងពីរទាញអូសរត់លឿនទៅយ៉ាងធូរ។

រថ នាម ២)

[រត់-អូស] roth

រថធាក់មួយបែបទៀត មានកង់បីដែរ, ទ្រង់ទ្រាយតួរងបន្ទុកស្រដៀងនឹងរថអូសតែទាបជាង(សម្រាប់មនុស្សជិះ), មានទូកធ្វើដោយដែកចាប់ភ្ជាប់ពីខាងក្រោយរហូតទៅខាងមុខ, មានកន្លែងសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ជិះធាក់រុញពីក្រោយឱ្យលឿនទៅ។ យានបែបនេះ ក៏ហៅ រថធាក់រុញ ដែរ។

រថ នាម

[ភ័ន-ឌៈ-រត់] roth

យានដឹកទំនិញឬអីវ៉ាន់។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-កា] roth

អ្នកធ្វើរថ(ជាងរថ)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-កា-រ៉ី] roth

(ម.ព. រថ)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-កែត] roth

ទង់សម្រាប់រថ(ទង់រថ)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] roth

ការបង្ហាត់រថ គឺការបង្ហាត់សេះឱ្យថ្នឹកអូសរថឬការហាត់បររថ; ដំណើរទៅដោយរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-ច័រ-យ៉ា] roth

(ម.ព. រថចរិយា)។

រថ នាម

[រត់-ត្រី-ច័ក] roth

រថធាក់មានកង់តូចបី ខាងក្រោយមួយខាងមុខពីរ ជិះធាក់ពីក្រោយរុញឱ្យលឿនទៅមុខ។

រថ នាម

[រត់-ធាក់] roth

យានស្រាលមានកង់តូចពីរ, មានឈ្នាន់, ច្រវាក់ ខ្សែពាន, ...សម្រាប់ជិះឱ្យលឿនទៅដោយកម្លាំងជើងធាក់។

រថ នាម

[រត់-ធាក់-ទ្វិ-ច័ក] roth

(ម.ព. រថធាក់)។

រថ នាម

[រត់-ធាក់-រុញ] roth

រថធាក់មានកង់តូចបី កង់មួយពីក្រោយកង់ពីរពីមុខ, មានតួរងបន្ទុកពីខាងមុខទ្រង់ទ្រាយដូចជាហឹបឬមានសណ្ឋានជាទ្រុង សម្រាប់ដាក់នំប៉័ងលក់ឬដាក់ទំនិញ ឬក៏វត្ថុអ្វីផ្សេងៗ, មនុស្សម្នាក់ជិះធាក់រុញពីខាងក្រោយឱ្យលឿនទៅ។

រថ នាម

[រត់-ធាក់-អូស] roth

រថមានកង់តូចបី ពីខាងមុខមួយ ពីខាងក្រោយពីរ, មានទូកធ្វើដោយដែកចាប់ភ្ជាប់ពីខាងក្រោយរហូតទៅខាងមុខ, មានកន្លែងរងបន្ទុកនៅខាងក្រោយសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរថអូស តែទាបជាង, មនុស្សម្នាក់ជិះពីខាងមុខធាក់អូសឱ្យលឿនទៅ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-នា-យក់] roth

អ្នកត្រួតត្រាលើក្រុមរក្សារថ, អ្នកត្រួតពួករថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-ប័ញ-ជ] roth

រាងរថ, ផ្ទះរថ, តួរថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-បត់] roth

(ម.ព. រថវិថី)។

រថ នាម

[រត់-បន់-តោង] roth

រថធាក់ទ្វិចក្រ បន្តោងសណ្ដោងតួរងបន្ទុក(ដែលសម្រាប់មនុស្សជិះឬដាក់អីវ៉ាន់ក៏បាន, មនុស្សជិះយ៉ាងច្រើនបានបួននាក់) ពីខាងមុខមានមនុស្សម្នាក់ជិះធាក់ទាញអូសឱ្យលឿនទៅ(ហៅតាមពាក្យបារាំងសែសថា អាឡារ៉ឺម៉ក à la remorque)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-បាត] roth

ជើងរថ, កង់រថ។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-ពា-ហៈ] roth

(ម.ព. រថវាហៈ)។

រថ នាម

[រៈ-ថៈ-ភ័ន] roth

គ្រឿងរថ, ប្រដាប់រថ។