Khmer Dictionary

រាជទូត នាម

[រា-ជៈ-ទូត] reacheaktut≈

ព្រះរាជបម្រើអ្នកនាំព្រះរាជសាសន៍ទៅកាន់ប្រទេសដទៃ (ក្នុងបុរាណសម័យ) ; អ្នករាជការដែលចេញទៅនៅក្នុងប្រទេសដទៃជាតំណាងជាតិនិងប្រទេសរបស់ខ្លួន (ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន)។

រាជទេយ្យ នាម

[រា-ជៈ-ទៃ] reacheaktey≈

របស់ឬរង្វាន់ដែលស្ដេចទ្រង់ព្រះរាជទាន។

រាជទ្រព្យ

ទ្រព្យរបស់ព្រះរាជា (ទ្រព្យសម្រាប់ព្រះអង្គ មិនមែនសម្រាប់រាជ្យ; (ព.ផ្ទ.) រាជ្យទ្រព្យ)។

រាជទ្រព្យ នាម

[រា-ជៈ-ទ្រ័ប] reacheaktorb≈

ទ្រព្យរបស់ព្រះរាជា (ទ្រព្យសម្រាប់ព្រះអង្គ មិនមែនសម្រាប់រាជ្យ; (ព.ផ្ទ.) រាជ្យទ្រព្យ)។

រាជធានី

ទីក្រុងដែលជាទីតាំងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយ :

រាជធានី នាម ១)

[រាច-ធា-នី] reachtheani

នគរ, ក្រុង ដែលព្រះរាជាទ្រង់គង់នៅ។

រាជធានី នាម ២)

[រាច-ធា-នី] reachtheani

ទីក្រុងដែលជាទីតាំងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយ :

រាជធីតុបតី

កូនប្រសាប្រុសរបស់ព្រះរាជា (ហៅត្រឹមតែ ព្រះធីតុបតី ក៏បាន)។

រាជធីតុបតី នាម

[រាច-ធី-តុ-ប៉ៈ-ដី] reachthitobakdei≈

កូនប្រសាប្រុសរបស់ព្រះរាជា (ហៅត្រឹមតែ ព្រះធីតុបតី ក៏បាន)។

រាជនិពន្ធ

ក្រុមនាម៉ឺនអ្នកកាន់ការខាងព្រះរាជពង្សាវតារ ..., ហៅថា ក្រុមព្រះរាជនិពន្ធ។

រាជនិពន្ធ នាម ១)

[រាច-និ-ពន់] reachnipno≈

សេចក្ដីឬរឿងរ៉ាវដែលព្រះរាជាទ្រង់តែងដោយព្រះអង្គឯង។

រាជនិពន្ធ នាម ២)

[រាច-និ-ពន់] reachnipno≈

ក្រុមនាម៉ឺនអ្នកកាន់ការខាងព្រះរាជពង្សាវតារ ..., ហៅថា ក្រុមព្រះរាជនិពន្ធ។

រាជនីតិ

ច្បាប់ឬបែបបទសម្រាប់ព្រះរាជា សម្រាប់ព្រះរាជឱរស ដែលនឹងបានជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ, សម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រទេស។

រាជនីតិ នាម

[រាច-នី-តិ] reachnite≈

ច្បាប់ឬបែបបទសម្រាប់ព្រះរាជា សម្រាប់ព្រះរាជឱរស ដែលនឹងបានជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ, សម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រទេស។

រាជនេតិ

ឈ្មោះច្បាប់ដំបូន្មានបុរាណមួយជាស្នាព្រះហស្តព្រះបាទស្រីធម្មរាជា (ព្រះរាជសម្ភារ)។ ហៅថា ច្បាប់ព្រះរាជសម្ភារ ដូច្នេះក៏បាន។

រាជនេតិ នាម

[រា-ជៈ-នេត] reacheaknet≈

ឈ្មោះច្បាប់ដំបូន្មានបុរាណមួយជាស្នាព្រះហស្តព្រះបាទស្រីធម្មរាជា (ព្រះរាជសម្ភារ)។ ហៅថា ច្បាប់ព្រះរាជសម្ភារ ដូច្នេះក៏បាន។

រាជបញ្ជា

សេចក្ដីបង្គាប់នៃព្រះរាជា, ព្រះរាជឱង្ការត្រាស់បង្គាប់។

រាជបញ្ជា នាម

[រាច-បាញ់-ជា] reachbanhchea≈

សេចក្ដីបង្គាប់នៃព្រះរាជា, ព្រះរាជឱង្ការត្រាស់បង្គាប់។

រាជបណ្ឌិត្យសភា នាម

[រាច-បន់-ឌិ-ត្យៈ-សៈ-ភា] reachbondetyosophea

(ម.ព. រាជបណ្ឌិត្យស្ថាន)។

សភា ឬ រាជសភា សម្រាប់ក្រុមបណ្ឌិត ឬក្រុមរាជបណ្ឌិត គឺក្រុមអ្នកប្រាជ្ញអ្នកបង្កើតវិទ្យាសាស្ត្រផ្សេងៗមានអក្សរសាស្ត្រជាដើម ព្រមទាំងមានសិទ្ធិ អាចញ៉ាំងវិទ្យាសាស្ត្រនោះៗឱ្យប្រព្រឹត្តទៅស្មើក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួនផងទៀត (ហៅ រាជបណ្ឌិត្យសភា ក៏បាន) "។ ពួកបណ្ឌិតក្នុងស្ថានឬសភានេះហ

រាជបណ្ឌិត្យស្ថាន នាម

[រាច-បន់-ឌិត-ស្ថាន] reachbandetysthan

សភា ឬ រាជសភា សម្រាប់ក្រុមបណ្ឌិត ឬក្រុមរាជបណ្ឌិត គឺក្រុមអ្នកប្រាជ្ញអ្នកបង្កើតវិទ្យាសាស្ត្រផ្សេងៗមានអក្សរសាស្ត្រជាដើម ព្រមទាំងមានសិទ្ធិ អាចញ៉ាំងវិទ្យាសាស្ត្រនោះៗឱ្យប្រព្រឹត្តទៅស្មើក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួនផងទៀត (ហៅ រាជបណ្ឌិត្យសភា ក៏បាន) "។ ពួកបណ្ឌិតក្នុងស្ថានឬសភានេះហ

រាជបុត្រ

បុត្រប្រុសរបស់ព្រះរាជា (ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រា)។

រាជបុត្រ នាម

[រា-ជៈ-បុត] reachbotror

បុត្រប្រុសរបស់ព្រះរាជា (ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រា)។

រាជបុត្រា

(ម.ព. រាជបុត្រ)។

រាជបុត្រា នាម

[រា-ជៈ-បុត-ត្រា] reacheakbottrea≈

(ម.ព. រាជបុត្រ)។

រាជបុត្រី

កូនស្រីរបស់ព្រះរាជា (ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី)។

រាជបុត្រី នាម

[រា-ជៈ-បុត-ត្រី] reacheakbottri≈

កូនស្រីរបស់ព្រះរាជា (ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី)។

រាជបុរោហិត

បុរោហិតរបស់ព្រះរាជា។

រាជបុរោហិត នាម

[រាច-បុ-រ៉ោ-ហិត] reachboraohet≈

បុរោហិតរបស់ព្រះរាជា។

រាជពង្សាវតារ

(ម.ព. រាជប្រវត្តិ)។

រាជពង្សាវតារ នាម

[រាច-ពង់-សាវ៉ៈ-ដា] reachpngosavakda≈

(ម.ព. រាជប្រវត្តិ)។

រាជពិធី

(ម.ព. ពិធី)។

រាជពិធី នាម

[រាច-ពិ-ធី] reachpithi≈

(ម.ព. ពិធី)។

រាជព្រឹក្ស

ឈើដែលគេសន្មតឱ្យឈ្មោះថាស្ដេច (ស្ដេចឈើ) ឬឈើរបស់ស្ដេច; ឈើមានផ្កាល្អរុងរឿង។ ខ្មែរហៅឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗរាងជមស្រួច ផ្កាជាចង្កោមវែងៗ សម្បុរលឿងខ្ចី ផ្លែមូលវែងៗ, ច្រើនដុះនៅដីទួលឬលើក្បាលដំបូក (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ រាជឆ្ពឹស អ.ថ. រាច)។

រាជព្រឹក្ស នាម

[រា-ជៈ-ព្រឹក] reachprueksar

ឈើដែលគេសន្មតឱ្យឈ្មោះថាស្ដេច (ស្ដេចឈើ) ឬឈើរបស់ស្ដេច; ឈើមានផ្កាល្អរុងរឿង។ ខ្មែរហៅឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗរាងជមស្រួច ផ្កាជាចង្កោមវែងៗ សម្បុរលឿងខ្ចី ផ្លែមូលវែងៗ, ច្រើនដុះនៅដីទួលឬលើក្បាលដំបូក (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ រាជឆ្ពឹស អ.ថ. រាច)។

រាជរដ្ឋាភិបាល

រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជា, ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលទាក់ទងដោយព្រះមហាក្សត្រិយ៍, រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយដែលកាន់របបរាជានិយម, អង្គការនីតិប្រតិបត្តិនៃព្រះរាជាណាចក្រដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី មានសមត្ថកិច្ចកំណត់និងអនុវត្តនយោបាយរបស់រដ្ឋស្របតាមគោលការណ៍ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

រាជរដ្ឋាភិបាល នាម

[រាច-រ័ត-ឋា-ភិ-បាល] reachrothaphibal

រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជា, ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលទាក់ទងដោយព្រះមហាក្សត្រិយ៍, រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយដែលកាន់របបរាជានិយម, អង្គការនីតិប្រតិបត្តិនៃព្រះរាជាណាចក្រដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី មានសមត្ថកិច្ចកំណត់និងអនុវត្តនយោបាយរបស់រដ្ឋស្របតាមគោលការណ៍ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

រាជរថ

រថហ្លួង, រថព្រះទីន័ង។

រាជរថ នាម

[រា-ជៈ-រ័ត] reacheakrta≈

រថហ្លួង, រថព្រះទីន័ង។

រាជលញ្ឆករ

(ម.ព. ជមុទ្រា)។

រាជលញ្ឆករ នាម

[រា-ជៈ-ឡ័ញ-ឆៈ-ក] reacheaklnhochhakka≈

(ម.ព. ជមុទ្រា)។

រាជលិខិត

សំបុត្រហ្លួង គឺសំបុត្រដែលហ្លួងសរសេរដោយព្រះអង្គឯង។

រាជលិខិត នាម

[រា-ជៈ-លិ-ខិត] reacheaklikhet≈

សំបុត្រហ្លួង គឺសំបុត្រដែលហ្លួងសរសេរដោយព្រះអង្គឯង។

រាជវង្ស

វង្សស្ដេច។

រាជវង្ស នាម

[រា-ជៈ-វង់] reacheakvngo≈

វង្សស្ដេច។

រាជវង្សានុវង្ស

វង្យស្ដេចនិងវង្សដែលជាប់ក្រសែស្ដេច តែយារឬឃ្លាតក្លាយហើយ។

រាជវង្សានុវង្ស នាម

[រា-ជៈ-វ័ង-សា-នុ-វង់] reacheakvngosanuvngo≈

វង្យស្ដេចនិងវង្សដែលជាប់ក្រសែស្ដេច តែយារឬឃ្លាតក្លាយហើយ។

រាជវាំង

(ម.ព. រាជវ័ង)។

រាជវាំង នាម

[រា-ជៈ-វាំង] reachveang

(ម.ព. រាជវ័ង)។

រាជវ័តិ

ចម្រៀកឫស្សីឬឈើខ្វែងអបជារបងព័ទ្ធជុំវិញទីប្រជុំធ្វើបុណ្យធំឬទីតាំងហោមពិធីដើម្បីកុំឱ្យមនុស្សឬសត្វចូលរហេតរហូត ...។

រាជវ័តិ នាម

[រា-ជៈ-វ័ត] reachvorte

ចម្រៀកឫស្សីឬឈើខ្វែងអបជារបងព័ទ្ធជុំវិញទីប្រជុំធ្វើបុណ្យធំឬទីតាំងហោមពិធីដើម្បីកុំឱ្យមនុស្សឬសត្វចូលរហេតរហូត ...។

រាជសព្ទ

សព្ទស្ដេច គឺពាក្យសម្រាប់ស្ដេចឬពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះស្ដេចនិងរាជវង្ស, ដូចជា :

រាជសព្ទ នាម

[រា-ជៈ-ស័ប] reacheaksba≈

សព្ទស្ដេច គឺពាក្យសម្រាប់ស្ដេចឬពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះស្ដេចនិងរាជវង្ស, ដូចជា :

រាជសម្បត្តិ

សម្បត្តិសម្រាប់ព្រះរាជា ឬសម្បត្តិសម្រាប់ផែនដី។

រាជសម្បត្តិ នាម

[រាច-សំ-បាត់] reachsambat≈

សម្បត្តិសម្រាប់ព្រះរាជា ឬសម្បត្តិសម្រាប់ផែនដី។

រាជសម្ភារ

តេជះរបស់ព្រះរាជា។

រាជសម្ភារ នាម ១)

[រាច-សំ-ភា] reachsamphea≈

ការទំនុកបម្រុង ស្រោចស្រង់ សង្គ្រោះ របស់ព្រះរាជា; ប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "បុណ្យឬតេជះរបស់ស្ដេច" ក៏មាន។

រាជសម្ភារ នាម ២)

[រាច-សំ-ភា] reachsamphea≈

តេជះរបស់ព្រះរាជា។

រាជសុណិសា

កូនប្រសាស្រីរបស់ព្រះរាជា (ហៅត្រឹមតែ ព្រះសុណិសា ឬ ព្រះសុណ្ហា ក៏បាន)។

រាជសុណិសា នាម

[រាច-សុ-ណិ-សា] reachsonesa≈

កូនប្រសាស្រីរបស់ព្រះរាជា (ហៅត្រឹមតែ ព្រះសុណិសា ឬ ព្រះសុណ្ហា ក៏បាន)។

រាជហទ័យ

(ម.ព. រាជហឫទ័យ)។

រាជហទ័យ នាម

[រាច-ហៈ-ទៃ] reachhaktey≈

(ម.ព. រាជហឫទ័យ)។

រាជហឫទ័យ

ព្រះទ័យ (ចិត្ត) របស់ស្ដេច។

រាជហឫទ័យ នាម

[រាច-ហៈ-រឺ-ទៃ] reachhrytey

ព្រះទ័យ (ចិត្ត) របស់ស្ដេច។

រាជអាជ្ញា

អាជ្ញានៃព្រះរាជា; ខ្មែរប្រើសំដៅសេចក្ដីថា អ្នកទទួលអំណាចពីព្រះរាជា។

រាជអាជ្ញា នាម

[រាច-អាច-ញ៉ា] reachaachnha≈

អាជ្ញានៃព្រះរាជា; ខ្មែរប្រើសំដៅសេចក្ដីថា អ្នកទទួលអំណាចពីព្រះរាជា។

រាជអាណាចក្រ

អាណាចក្ររបស់ព្រះរាជា។

រាជអាណាចក្រ នាម

[រាច-អា-ណា-ចាក់] reachaanachak≈

អាណាចក្ររបស់ព្រះរាជា។

រាជឱង្ការ

សម្ដីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។ តាមច្បាប់រាជសព្ទខ្មែរថា :

រាជឱង្ការ នាម

[រា-ជៈ-អោង-កា] reacheakaaongka≈

សម្ដីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។ តាមច្បាប់រាជសព្ទខ្មែរថា :

រាជា

ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ :

រាជា នាម

[រា-ជា] reachea

ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ :

រាជាគណៈ

លោកទ្រទូង; ពាក្យហៅសមណសក្ដិទីទ្រទូងសម្រាប់បព្វជិតក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; បើធៀបនឹងឋានន្តរសក្ដិរបស់មន្ត្រីខាងអាណាចក្រ ត្រូវគ្នានឹងបណ្ដាសក្ដិទី ឧកញ៉ា, ជួនកាលឡើងដល់ទី សម្ដេច ក៏មាន; រាជាគណៈមាន ៤សម្រាប់គឺសម្រាប់ ឯក, ទោ, ត្រី, ចត្វា; សម្រាប់ឯក ជារាជាគណៈរបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្

រាជាគណៈ នាម

[រា-ជា-គៈ-ណៈ] reacheakanak

លោកទ្រទូង; ពាក្យហៅសមណសក្ដិទីទ្រទូងសម្រាប់បព្វជិតក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; បើធៀបនឹងឋានន្តរសក្ដិរបស់មន្ត្រីខាងអាណាចក្រ ត្រូវគ្នានឹងបណ្ដាសក្ដិទី ឧកញ៉ា, ជួនកាលឡើងដល់ទី សម្ដេច ក៏មាន; រាជាគណៈមាន ៤សម្រាប់គឺសម្រាប់ ឯក, ទោ, ត្រី, ចត្វា; សម្រាប់ឯក ជារាជាគណៈរបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្