Khmer Dictionary

លេស នាម

[លេស] les

ហេតុបន្តិចបន្តួច; ការតូចតាច; ពុត; កិច្ចកល, ឧបាយ, ហេតុជាគ្រឿងអាង :

លេស នាម

[លេ-សៈ-ភាប] les

ភាវៈនៃលេស, ដំណើរលេស។

លេស នាម

[លេ-សៈ-មិត] les

ការយកលេសជាប្រមាណ, ជាដុំកំភួន; ដំណើរត្រឹមតែលេស។

លេស នាម

[លេ-សៈ-មាត] les

(ម.ព.លេសមត្ត)។

លេស នាម

[លេ-សា-ប៉ៈ-ទេស] les

ការអាងលេស, ដំណើរយកលេសជាអាង។ល។

លេះ

(ម.ព. លែះ)។

លេះ កិរិយាសព្ទ

[លេះ] leh

(ម.ព. លែះ)។

លែ កិរិយាសព្ទ

[លែ] leae

មើល, រមឹល, រមឹលមើល, ក្រឡេកមើល; ខ្មែរច្រើននិយាយចំពោះរូបឆោមដែលអន់ឬចាស់ ដោយប្រើពាក្យបដិសេធផង :

លែង

ចំហខ្លួន :

លែង កិរិយាសព្ទ ១)

[លែង] laeng

ឈប់, លើកឈប់ធ្វើ, មិនរវល់; លះស្រឡះ មិនត្រូវការ :

លែង កិរិយាសព្ទ ២)

[លែង] laeng

បណ្ដោយឱ្យទៅតាមការ, បើកអំណាចឱ្យចេញ :

លែង កិរិយាសព្ទ ៣)

[លែង] laeng

បណ្ដោយឱ្យរបូត, ឱ្យឃ្លាតចេញពីកណ្ដាប់ដៃ :

លែង កិរិយាសព្ទ ៤)

[លែង] laeng

ចំហខ្លួន :

លែងបង់

បោះបង់, លះបង់, រត់ចោល, លែងនឹកអាឡោះអាល័យ។

លែងបង់ កិរិយាសព្ទ

[លែង-បង់] lengbngo≈

បោះបង់, លះបង់, រត់ចោល, លែងនឹកអាឡោះអាល័យ។

លែងលះ

លែងគ្នាស្រឡះ ឬលែងដាច់ស្រឡះមិនត្រូវការតទៅទៀត :

លែងលះ កិរិយាសព្ទ

[លែង-លះ] lengleah≈

លែងគ្នាស្រឡះ ឬលែងដាច់ស្រឡះមិនត្រូវការតទៅទៀត :

លែងអី

គង់តែ មុខតែ :

លែងអី គុណកិរិយា

[លែង-អី] lengaei≈

គង់តែ មុខតែ :

លែន

(ប.ព.) បណ្ដាញកុំព្យូទ័រក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រជិតៗដូចជា ក្នុងបន្ទប់តែមួយ ការិយាល័យតែមួយ អគារតែមួយ ជាដើម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកុំព្យូទ័រអាចចែករំលែកគ្នាប្រើនូវឯកសារ កម្មវិធី និងឧបករណ៍ផ្សេងៗ។

លែន នាម

[លែន] len≈

(ប.ព.) បណ្ដាញកុំព្យូទ័រក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រជិតៗដូចជា ក្នុងបន្ទប់តែមួយ ការិយាល័យតែមួយ អគារតែមួយ ជាដើម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកុំព្យូទ័រអាចចែករំលែកគ្នាប្រើនូវឯកសារ កម្មវិធី និងឧបករណ៍ផ្សេងៗ។

លែនពែន

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមសំប៉ែតដំបារសាច់ទន់ជ្រាក :

លែនពែន នាម

[លែន-ពែន] leaenopeaen

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមសំប៉ែតដំបារសាច់ទន់ជ្រាក :

លែនលន

ភែសភល, យឺតៗ ស្ទើរៗ, ដែលចាប់មិនពេញដៃមិនពេញកម្លាំង :

លែនលន គុ.កិ., គុ.

[លែន-លន] leaenolon

ភែសភល, យឺតៗ ស្ទើរៗ, ដែលចាប់មិនពេញដៃមិនពេញកម្លាំង :

លែបខាយ

មនុស្សដែលច្រើនប្រើសម្ដីម៉េតប្រាយ។

លែបខាយ គុ.កិ., គុ.

[លែប-ខាយ] leaebakhay

ដែលចេញម៉េតប្រាយ :

លែបខាយ នាម

[មៈ-នុស-លែប-ខាយ] leaebakhay

មនុស្សដែលច្រើនប្រើសម្ដីម៉េតប្រាយ។

លែះ

វត្ថុដែលត្រូវលិទ្ធភ្លក្ស, ដែលត្រូវជញ្ជក់ជញ្ជាប; របស់តិចតួចស្តួចស្តើង :

លែះ នាម

[លែះ] leaeeah

វត្ថុដែលត្រូវលិទ្ធភ្លក្ស, ដែលត្រូវជញ្ជក់ជញ្ជាប; របស់តិចតួចស្តួចស្តើង :

លៃ

(ព.ប្រ.) មនុស្សខ្ពស់ចង្គ្រោងលើសគេទាំងពួង (ព.សា.)។

លៃ កិរិយាសព្ទ

[លៃ] ley

បែង, ចែក, រលែក, គ្នេរ ដោយស្ទង់តាមប្រមាណ :

លៃ គុណនាម

[លៃ] ley

ខ្ពស់ស្រោង, ខ្ពស់ល្ហេវ :

លៃ នាម

[មៈ-នុស-លៃ] ley

(ព.ប្រ.) មនុស្សខ្ពស់ចង្គ្រោងលើសគេទាំងពួង (ព.សា.)។

លៃលក

គ្នេរគ្នាន់ឱ្យល្មមដល់ការ, ស្ទង់មើលតាមប្រមាណ :

លៃលក កិរិយាសព្ទ

[លៃ-លក] leylok

គ្នេរគ្នាន់ឱ្យល្មមដល់ការ, ស្ទង់មើលតាមប្រមាណ :

លោ កិរិយាសព្ទ ១)

[លោ] lou

យោគខ្លួនទៅមុខ, យោគខ្លួនស្ទុះចូល :

លោ កិរិយាសព្ទ ២)

[លោ] lou

ហែលទឹកយោគខ្លួនធ្លោៗ :

លោ នាម

[លោ] lou

លំនាំឬទំហឹងដែលយោគខ្លួនទៅមុខ :

លោ គុណកិរិយា ១)

[លោ] lou

ក្រែង, ចួនក្រែង :

លោ គុណកិរិយា

[លោ] lou

ចួនជា :

លោ គុណកិរិយា ២)

[លោ] lou

ហាក់ដូច :

លោ គុណកិរិយា

[លោ] lou

ត្រឡប់បែរជា :

លោក

សម្រាប់ហៅបព្វជិតទាំងពួង :

លោក នាម

[លោក] lok

សភាវធម៌ដែលតែងកើតតែងវិនាសរឿយៗ ឬដែលបាត់ៗឃើញៗ គឺដែលកើតមានហើយបាត់ៗ ហើយមានឡើងវិញតាមកាលសម័យ; បើនិយាយដោយការរៀបរាប់ គឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស; មនុស្សសត្វទូទៅទាំងអស់; ឋានមនុស្ស; ឋានសួគ៌; ឋានព្រហ្ម; ឋាននរក, ប្រេត។ល។

លោក នាម

[ប៉េ-តៈ-លោក] lok

ឋានប្រេត, លំនៅរបស់ពួកប្រេត។

លោក នាម

[ភា-ជៈ-នៈ-លោក] lok

ប្រទេសសម្រាប់សត្វលោកនៅអាស្រ័យ, កន្លែងកើតស្លាប់របស់ពពួកសត្វ។

លោក នាម

[លោ-កោ-ឡា-ហល់] lok

ការភ្ញាក់ផ្អើល, ជ្រួលជ្រើម ក្នុងពិភពលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ខា-ណុ] lok

(ព.ប្រ.) មនុស្សដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ក្រៃពេកទុកដូចជាដង្គត់ឬដូចជាចម្រូងក្នុងលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-គៈ-តិ] lok

ដំណើររបស់លោក គឺអំពើឬកិច្ចការរបស់មនុស្សឬសត្វ។

លោក នាម

[លោ-កៈ-គៈ-រុ] lok

អ្នកធ្ងន់ក្នុងលោកឬដែលជាគ្រូរបស់សត្វលោកគឺព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ព្រះព្រហ្ម។

លោក នាម

[លោ-កៈ-គុ-រុ] lok

(ម.ព. លោកគរុ)។

លោក នាម

[លោក-ច័ក-ខុ] ឬ [លោ-កៈ-ច័ក-ខុ] lok

ភ្នែករបស់លោក គឺព្រះអាទិត្យ។

លោក នាម

[លោក-ច័ក-ក្សុ] ឬ [លោ-កៈ-ច័ក-ក្សុ] lok

(ម.ព. លោកចក្ខុ)។

លោក នាម

[លោក-ច-ឡា-ចល់] ឬ [លោ-កៈ-ចៈ-ឡា-ចល់] lok

ការកម្រើករំពើកក្នុងលោក។

លោក នាម

[លោក-ចិន-ដា] ឬ [លោ-កៈ-ចិន-ដា] lok

សេចក្ដីរិះគិតអំពីលោក គឺការរិះគិតរកហេតុរកដំណើរក្នុងលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ជៈ-នក់] lok

បិតារបស់លោក គឺព្រះសិវៈឬវិស្ណុ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ជៈ-នៈ-នី] lok

មាតារបស់លោក គឺនាងឧមាឬលក្ស្មី (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ជេត] lok

អ្នកប្រសើរឬចម្បងជាងសត្វលោក គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ព្រះព្រហ្ម។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ជេស] lok

(ម.ព. លោកជេដ្ឋ)។

លោក នាម

[លោ-ក័ត-ថៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] lok

ការប្រព្រឹត្តអំពើជាប្រយោជន៍ដល់លោក (ចរិយារបស់ពុទ្ធាទិបណ្ឌិត)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ត្រៃ] lok

លោកបី គឺមនុស្សលោក, ទេវលោក, ព្រហ្មលោក; មានន័យដទៃផ្សេងថា មេឃឬឋានសួគ៌, ផែនដី, ឱកាសកណ្ដាល (ចន្លោះមេឃនិងដី) ឬបាតាល។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ថា] lok

រឿងរ៉ាវសម្រាប់លោក, រឿងព្រេង។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ធ័រ] lok

ធម៌សម្រាប់លោក គឺអាការៈ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬធម្មតារបស់សត្វលោក; តាមពុទ្ធសាសនាថាមាន ៨យ៉ាងគឺ ១លាភៈ ការបាន; ២អលាភៈ ការខានបានឬខាតបង់; ៣យសៈ ការមានយសស័ក្ដិ; ៤អយសៈ ការមិនមានយសស័ក្ដិ ឬការថ្លោះធ្លាក់យសស័ក្ដិ; ៥និន្ទា ការតិះដៀល; ៦បសំសា ការសរសើរ; ៧សុខៈ ការបានសុខ; ៨ទុក្ខៈ ការបាន

លោក នាម

[លោ-កៈ-ធ័ម-មៈ-ដា] lok

ធម្មតារបស់លោក គឺការមិនទៀងរបស់លោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ធា-តា] lok

អ្នកបង្កើតលោក គឺព្រះព្រហ្ម ឬព្រះសិវៈ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ធាត] lok

ចក្រវាល, ទំហំលោកក្នុងមណ្ឌលចក្រវាលមួយៗ។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ធាត] lok

(ម.ព. លោកធាតា)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-នាត] lok

អ្នកដែលជាពំនាក់របស់សត្វលោក គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ, ព្រះនារាយណ៍។

លោក នាម

[លោក-នា-យក់] lok

អ្នកដឹកនាំសត្វលោក (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-និន-នាត] lok

សូរសព្ទគឹកកងក្នុងលោក; ដំណើរល្បីលេចឮសាយសុសក្នុងលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-និ-យំ] lok

ធម្មតារបស់លោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-និស-សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ធ័រ] lok

ធម៌ជាគ្រឿងរលាស់ខ្លួនចេញចាកលោក (លោកុត្តរធម៌)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-និស-សិត] lok

ដែលអាស្រ័យនៅក្នុងលោក, មនុស្សឬអ្វីៗទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងលោក។

លោក នាម

[លោ-កន់-តៈ-គូ] ឬ [លោ-ក័ន-តៈ-គូ] lok

អ្នកដល់នូវទីបំផុតលោក (ព្រះខីណាស្រព)។

លោក នាម

[លោ-កន់-តៈ-ទស់-សី] ឬ [លោ-ក័ន-តៈ-ទ័ស-សី] lok

អ្នកឃើញទីបំផុតលោក គឺអ្នកឃើញព្រះនិញ្វន (ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត)។

លោក នាម

[លោ-កន់-ដ] lok

ទីឬប្រទេសជាចន្លោះលោក; ឈ្មោះនរកនៅត្រង់ចន្លោះលោក (ហៅ លោកន្តរនរក ក៏បាន)។

លោក នាម

[លោ-កន់-តៈ-រ៉ិ-កៈ-ស័ត] ឬ [លោ-ក័ន-តៈ-រ៉ិ-កៈ-ស័ត] lok

សត្វដែលកើតក្នុងលោកន្តរនរក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-បត់] lok

ផ្លូវលោក គឺសណ្ដាប់ធ្នាប់, បែបបទ, ទំនៀមរបស់សត្វលោក; ទំនៀមស្រុកទេស។

លោក នាម

[លោ-កៈ-បត់] lok

(ម.ព. លោកបថ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-បាល] lok

អ្នករក្សាលោក គឺមហារាជ ៤អង្គជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-បី-ដា] lok

(ម.ព. លោកជនក)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-បី-ដា-មៈ-ហា] lok

ជីតារបស់សត្វលោក គឺមហាព្រហ្ម (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

លោក នាម

[លោ-ក័ប-ប៉ៈ-ប័ត] lok

ពង្សាវតារលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ប្រ-ទីប] lok

ប្រទីប (ពន្លឺ) របស់លោក (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ប្រ-វ័ត] lok

(ម.ព. លោកប្បត្តិ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ប្រ-សិត] lok

ដែលប្រាកដ, ជាក់ច្បាស់ដល់ពួកមនុស្សទូទៅ, ដែលមានគេដឹងឬស្គាល់ពេញពាស។

លោក នាម

[លោ-កៈ-មា-ដា] lok

(ម.ព. លោកជននី)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-យា-ត្រា] lok

ដំណើរ, ការប្រព្រឹត្តទៅរបស់លោក; កិច្ចការរបស់មនុស្ស; ការរស់នៅរបស់សត្វលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វ័ត-ឍៈ-នៈ] lok

សេចក្ដីចម្រើនរបស់លោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វាត] lok

សម្ដីឬវោហាររបស់លោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វិច-ជា] lok

វិជ្ជាសម្រាប់លោក (តាមសម័យនិយម)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វិត] lok

អ្នកចេះវិជ្ជាសម្រាប់លោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វិ-ទូ] lok

អ្នកដឹងច្បាស់នូវលោក (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វិច-ទ្យា] lok

(ម.ព. លោកវិជ្ជា)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វិ-នាស] lok

សេចក្ដីវិនាសលោក, ការប្រល័យលោក។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វុត-ឍិ] lok

(ម.ព. លោកវឌ្ឍនៈ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-វោ-ហា] lok

(ម.ព. លោកវាទ)។

លោក នាម

[លោ-កៈ-ស័ក-ខី] lok

បន្ទាល់របស់លោក គឺភ្លើង; ព្រះព្រហ្ម។

លោក នាម

[លោ-កៈ-សង់-គ្រោះ] lok

ការសង្គ្រោះមនុស្សមិនរើសមុខ, ការជួយទំនុកបម្រុងមនុស្សផងគ្នាឱ្យបានសុខ, ឱ្យកើតសន្តិភាព។