វចនានុក្រមខ្មែរ

(ព.បុ.) ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទស្លឹកធំៗស្រដៀងនឹងស្លឹកពង្រ, ផ្លែមូលសំបកក្រាស់ សាច់ជ្រាកមានសរសៃស្វិតជាប់នឹងគ្រាប់ ខ្លះមានរសជូរ ខ្លះជូរអែម, សំបកផ្លែប្រើជាបន្លែស្លម្ជូរបាន។ មានពាក្យតំណាលថា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះឧទ័យរាជា (ក្សត្រិយ៍កម្ពុជរដ្ឋ) ទ្រង់សព្វព្រះរាជហឫទ័យ ទ្រង់ប្

លោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[លោះ] luoh

(ព.បុ.) ចេញថ្លៃយករបស់ដែលបញ្ចាំឬយកមនុស្សមកធ្វើជាទាសៈឬទាសី :

លោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[លោះ] luoh

សងប្រាក់ទៅម្ចាស់បំណុលសុំដកខ្លួនឱ្យរួចអំពីទាសភាព :

លោះ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លោះ] luoh

បាញ់ :

លោះ កិរិយាសព្ទ ៤)

[លោះ] luoh

(ព.ប្រ.) ស្ដីឱ្យម៉ាំងៗឬខ្ជាំងៗ ឬក៏ជេរពេញទ្រពងមាត់ ឥតក្រែង :

លោះ នាម

[លោះ] luoh

(ព.បុ.) ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទស្លឹកធំៗស្រដៀងនឹងស្លឹកពង្រ, ផ្លែមូលសំបកក្រាស់ សាច់ជ្រាកមានសរសៃស្វិតជាប់នឹងគ្រាប់ ខ្លះមានរសជូរ ខ្លះជូរអែម, សំបកផ្លែប្រើជាបន្លែស្លម្ជូរបាន។ មានពាក្យតំណាលថា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះឧទ័យរាជា (ក្សត្រិយ៍កម្ពុជរដ្ឋ) ទ្រង់សព្វព្រះរាជហឫទ័យ ទ្រង់ប្

លោះលាយ

(ព.បុ.) ក្សេមក្សាន្ត, សុខស្រួល, សុខសប្បាយ; បរិបូណ៌។

លោះលាយ គុណនាម

[លោះ-លាយ] luohy

(ព.បុ.) ក្សេមក្សាន្ត, សុខស្រួល, សុខសប្បាយ; បរិបូណ៌។

លៅ

ប្រហោងផ្លែប៉ូវថៅឬផ្លែដឹង សម្រាប់បញ្ចុះដង :

លៅ នាម

[លៅ] lov

ប្រហោងផ្លែប៉ូវថៅឬផ្លែដឹង សម្រាប់បញ្ចុះដង :

លំ គុ.កិ., គុ.

[លំ] lum

ដែលគ្រាន់តែសម្រួលបន្តិចៗមិនទាន់សម្រេចយកជាការ; ច្បោល ឬច្បោលៗ :

លំគេញ

ដែលញាប់រមេញ :

លំគេញ គុ.កិ., គុ.

[លំ-គិញ] lumkenh

ដែលញាប់រមេញ :

លំចង់

ឈ្មោះឧប្បលមួយប្រភេទដើមសម្បុរស្វាយស្រគាំ ផ្កាសម្បុរខៀវស្វាយ (នីលុប្បល) :

លំចង់ នាម

[លំ-ចង់] lumchang

ឈ្មោះឧប្បលមួយប្រភេទដើមសម្បុរស្វាយស្រគាំ ផ្កាសម្បុរខៀវស្វាយ (នីលុប្បល) :

លំញង

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗ ជាចង្កោម សម្បុរបៃតង រសខារបន្តិចៗ, ប្រើជាបន្លែ ឬជាអន្លក់បាន, ងាយដុះឯងមិនបាច់ដាំ :

លំញង គុណនាម

[លំ-ញង] lumnhong

ទងវង, ញ៉ែងញ៉ង, ល្វតល្វៃ, (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

លំញង នាម

[លំ-ញង] lumnhong

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗ ជាចង្កោម សម្បុរបៃតង រសខារបន្តិចៗ, ប្រើជាបន្លែ ឬជាអន្លក់បាន, ងាយដុះឯងមិនបាច់ដាំ :

លំញ័រ

ភាពញ័រ, ការញ័រ :

លំញ័រ នាម

[លំ-ញ័រ] lumnhro≈

ភាពញ័រ, ការញ័រ :

លំដាប់

(ជីវ.) ផ្នែកសំខាន់នៃវគ្គីសាស្ត្រស្ថិតនៅបន្ទាប់ពីថ្នាក់ :

លំដាប់ នាម ១)

[លំ-ដាប់] lomdab

របៀប, ថ្នាក់,ជាន់; សង្កាត់ :

លំដាប់ នាម ២)

[លំ-ដាប់] lomdab

តំណវេលា :

លំដាប់ នាម ៣)

[លំ-ដាប់] lomdab

(ជីវ.) ផ្នែកសំខាន់នៃវគ្គីសាស្ត្រស្ថិតនៅបន្ទាប់ពីថ្នាក់ :

លំដោយ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ លំដាប់ ថា លំដាប់លំដោយ លំដាប់ដែលត្រូវរៀងមុនរៀងក្រោយ លំដាប់ហូរហែ : ដាក់តាមលំដាប់លំដោយឱ្យមានរបៀបរៀបរយ :

លំដោយ បុព្វបទ

[លំ-ដោយ] lomdaoy

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ លំដាប់ ថា លំដាប់លំដោយ លំដាប់ដែលត្រូវរៀងមុនរៀងក្រោយ លំដាប់ហូរហែ : ដាក់តាមលំដាប់លំដោយឱ្យមានរបៀបរៀបរយ :

លំទោន

បង្អោនឬបន្ទន់កាយវាចាឱ្យទន់ភ្លន់ ឱ្យសុភាព :

លំទោន កិរិយាសព្ទ

[លំ-ទោន] lomtoun

បង្អោនឬបន្ទន់កាយវាចាឱ្យទន់ភ្លន់ ឱ្យសុភាព :

លំនាច

នីវ៉ូសមុទ្រទាបដែលបណ្ដាលមកពីចលនាទឹកសមុទ្រថយពីផ្ទាំងទ្វីបដោយសារកម្លាំងផ្គុំគ្នានៃទំនាញរបស់ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងផែនដី។ លំនាចមានពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ។

លំនាច នាម ១)

[លំ-នាច] lumneach

ការនាចនៃទឹក :

លំនាច នាម ២)

[លំ-នាច] lumneach

នីវ៉ូសមុទ្រទាបដែលបណ្ដាលមកពីចលនាទឹកសមុទ្រថយពីផ្ទាំងទ្វីបដោយសារកម្លាំងផ្គុំគ្នានៃទំនាញរបស់ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងផែនដី។ លំនាចមានពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ។

លំនាំ

ទំនង; បែបបទ, បែបភាព; ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ; ដំណើរ :

លំនាំ នាម

[លំ-នាំ] lumnorm

ទំនង; បែបបទ, បែបភាព; ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ; ដំណើរ :

លំនាំសមសារ

លំនាំសមរម្យ, ដំណើរឫកពា; បែបភាពនៃរាងកាយ :

លំនាំសមសារ នាម

[លំ-នាំ-សំ-សា] lomnormmosar

លំនាំសមរម្យ, ដំណើរឫកពា; បែបភាពនៃរាងកាយ :

លំនឹង

ភាពនឹង, ការឋិតនៅនឹង :

លំនឹង នាម

[លំ-នឹង] lomnueng

ភាពនឹង, ការឋិតនៅនឹង :

លំនៅ

ទីឬកន្លែងដែលនៅឬសម្រាប់នៅ :

លំនៅ នាម

[លំ-នៅ] lumnov

ទីឬកន្លែងដែលនៅឬសម្រាប់នៅ :

លំនៅឋាន

(ម.ព. លំនៅ)។

លំនៅឋាន នាម

[លំ-នៅ-ឋាន] lumnovthan≈

(ម.ព. លំនៅ)។

លំបាក

សេចក្ដីលំបាក; ដំណើរតោកយ៉ាក ការទ័លក្រ :

លំបាក កិរិយាសព្ទ

[លំ-បាក] lombak

ពិបាក, ធ្វើបានដោយកម្រ :

លំបាក គុណនាម

[លំ-បាក] lombak

ដែលពិបាក; ដែលក្រីក្រ, តោកយ៉ាក :

លំបាក នាម

[លំ-បាក] lombak

សេចក្ដីលំបាក; ដំណើរតោកយ៉ាក ការទ័លក្រ :

លំបិន

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ លំបាក ថា លំបាកលំបិន ពិបាកពិបិន, លំបាកត្រដាបត្រដួស។

លំបិន បុព្វបទ

[លំ-បិន] lumben

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ លំបាក ថា លំបាកលំបិន ពិបាកពិបិន, លំបាកត្រដាបត្រដួស។

លំបេក

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ លំបាក ថា លំបេកលំបាក លំបាកក្រៃពេក, លំបាកត្រដេបត្រដាប។

លំបេក បុព្វបទ

[លំ-បេក] lumbek

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ លំបាក ថា លំបេកលំបាក លំបាកក្រៃពេក, លំបាកត្រដេបត្រដាប។

លំប៉ា

(ម.ព. ឡាំប៉ា)។

លំប៉ា កិរិយាសព្ទ

[លំ-ប៉ា] lompa

(ម.ព. ឡាំប៉ា)។

លំផក

ប្រដាប់ធ្វើដោយសំពត់ស្មាច់ មានកំពូលស្រួចវែងឆ្លឹម សម្បុរស បិទចម្រៀកក្រដាសថងយន់ត្រង់កណ្ដាប់មាត់ ឬមិនបិទ ក៏មាន, សម្រាប់ពួកមន្ត្រីពាក់សីសៈ ក្នុងកាលដែលមានព្រះរាជពិធីហែធំៗ ឬសម្រាប់ឱ្យកុលបុត្រ ដែលកោរសក់រួចហើយពាក់ហែចេញទៅបួស :

លំផក នាម

[លំ-ផក] lumphak

ប្រដាប់ធ្វើដោយសំពត់ស្មាច់ មានកំពូលស្រួចវែងឆ្លឹម សម្បុរស បិទចម្រៀកក្រដាសថងយន់ត្រង់កណ្ដាប់មាត់ ឬមិនបិទ ក៏មាន, សម្រាប់ពួកមន្ត្រីពាក់សីសៈ ក្នុងកាលដែលមានព្រះរាជពិធីហែធំៗ ឬសម្រាប់ឱ្យកុលបុត្រ ដែលកោរសក់រួចហើយពាក់ហែចេញទៅបួស :