Khmer Dictionary

ល្បុក្កតោ

ឈ្មោះស្នៀតគុនដែលមានល្បុក្កតោជាគ្រឿងការពារ :

ល្បុក្កតោ នាម ១)

[ល្បុក-កៈ-តោ] lbukkotao

ដំបងខ្លីមួយប្រភេទសម្រាប់កាន់អបផ្ទាប់នឹងកំភួនដៃ ជាគ្រឿងការពាររងដំបងវែងឬបុកបុះការពារខ្លួន។

ល្បុក្កតោ នាម ២)

[ល្បុក-កៈ-តោ] lbukkotao

ឈ្មោះស្នៀតគុនដែលមានល្បុក្កតោជាគ្រឿងការពារ :

ល្បួង កិរិយាសព្ទ

[ល្បួង] lbuong

លួងឬបញ្ឆោតដោយប្រើឧបាយកលឱ្យលង់គំនិត ដើម្បីឱ្យបានការតាមបំណង :

ល្បួង កិរិយាសព្ទ

[ល្បួង-លួង-លោម] lbuong

លួងលោមដោយល្បួង។

ល្បើក

ពាក្យរាយរៀលដែលលើកលេងសម្រាប់សូត្រដើម្បីសើចសប្បាយ :

ល្បើក នាម ១)

[ល្បើក] lbauk

ចម្ងាយទីដែលល្មមដើរ, រត់, បោលពេញកម្លាំងមួយលើក :

ល្បើក នាម ២)

[ល្បើក] lbauk

ចម្ងាយទីឬទំហឹងដែលលើកគ្នាចោមដេញតាម :

ល្បើក នាម ៣)

[ល្បើក] lbauk

ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទដែលត្បាញលើកសាច់ ជាក្បាច់រំលេចផ្កានិងជរ, សម្រាប់បុរសស្លៀក :

ល្បើក នាម ៤)

[ល្បើក] lbauk

ពាក្យរាយរៀលដែលលើកលេងសម្រាប់សូត្រដើម្បីសើចសប្បាយ :

ឧបទេសអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជារឿងនិទានដោយលើកយកគុណវិបត្តិមនុស្សនៅក្នុងសង្គមមកធ្វើជាប្រធានរឿង។ តួអង្គនៅក្នុងល្បើកកថាភាគច្រើនជាតួអង្គសត្វដែលជានិមិត្តរូបឬគំរូមនុស្សប្រភេទណាមួយក្នុងសង្គម។ ល្បើកកថាឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវភាព ទំនៀមទម្លាប់ បែបបទរស់នៅរបស់

ល្បើកកថា នាម

[ល្បើក-កៈ-ថា] lbaeukkaktha≈

ឧបទេសអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជារឿងនិទានដោយលើកយកគុណវិបត្តិមនុស្សនៅក្នុងសង្គមមកធ្វើជាប្រធានរឿង។ តួអង្គនៅក្នុងល្បើកកថាភាគច្រើនជាតួអង្គសត្វដែលជានិមិត្តរូបឬគំរូមនុស្សប្រភេទណាមួយក្នុងសង្គម។ ល្បើកកថាឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវភាព ទំនៀមទម្លាប់ បែបបទរស់នៅរបស់

ល្បើង

ល្បើងដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងស៊ីតូប្លាសនៃកោសិកាដើម្បីផលិតអាល់កុលនិងឧស្ម័នកាបូនិក :

ល្បើង នាម

[ល្បើង] lbaeung≈

ដំណើរការដែលកោសិកាទទួលបានថាមពលពីគ្លុយកូសដោយមិនត្រូវការអុកស៊ីសែន។

ល្បើង នាម

[ល្បើង-អាល់-កុល] lbaeungaalkol≈

ល្បើងដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងស៊ីតូប្លាសនៃកោសិកាដើម្បីផលិតអាល់កុលនិងឧស្ម័នកាបូនិក :

ល្បឿន

ល្បឿនដាលរបស់កាំរស្មីអេឡិចត្រូម៉ាញេទិក (និមិត្តសញ្ញា c)។ ល្បឿនពន្លឺក្នុងសុញ្ញកាសគឺ ២៩៩ ៧៩២ ៤៥៨ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី។

ល្បឿន នាម

[ល្បឿន] lbeun

កម្លាំងដែលលឿន :

ល្បឿន នាម

[ល្បឿន-ពន់-លឺ] lbeun

ល្បឿនដាលរបស់កាំរស្មីអេឡិចត្រូម៉ាញេទិក (និមិត្តសញ្ញា c)។ ល្បឿនពន្លឺក្នុងសុញ្ញកាសគឺ ២៩៩ ៧៩២ ៤៥៨ម៉ែត្រក្នុងមួយវិនាទី។

ល្បែង

ការលេង, អំពើដែលលេង :

ល្បែង នាម

[ល្បែង] lbeaeng

ការលេង, អំពើដែលលេង :

ល្បោយ

(ម.ព. របោយ{¥¥}២{££})។

ល្បោយ នាម

[ល្បោយ] lbouy

(ម.ព. របោយ២)។

ល្បោះ

(ម.ព. របោះ)។

ល្បោះ នាម

[ល្បោះ] lbuoh

(ម.ព. របោះ)។

ល្បោះល្បោយ

(ម.ព. របោះរបោយ)។

ល្បោះល្បោយ នាម

[ល្បោះ-ល្បាយ] lbuohbaoy

(ម.ព. របោះរបោយ)។

ល្បះ

ធាតុនៃកំណាព្យដែលកើតឡើងដោយចំនួនឃ្លាជាក់លាក់និងបញ្ចប់ដោយសញ្ញាខណ្ឌ «។» :

ល្បះ នាម

[ល្បះ] lbeah

ការលះ គឺលះទ្រព្យជាទាន (បរិច្ចាគ), ឬការលះអំពើអ្វីៗដែលគួរលះចោល, ការលះបង់ការងារជាមុខការនាទីរបស់ខ្លួន :

ល្បះ នាម

[ល្បះ-មុក-កា-រ-បោះ-ខ្លួន] lbeah

ការលះបង់ចោលមុខការរបស់ខ្លួន។

ល្បះ នាម

[ល្បះ] lbeah

ប្រយោគ, បង្គុំពាក្យដែលមានន័យសេចក្ដីពេញលេញ ស្តាប់បាន។ ល្បះឬប្រយោគ ត្រូវមានកន្សោមនាមប្រធាន និង កន្សោមកិរិយា (ប្រណាប់ប្រធានឬបម្រាប់ប្រធាន) :

ល្បះ នាម

[ល្បះ-ក្រង] lbeah

ល្បះដែលកើតឡើងពីល្បះទោលច្រើនដាក់បន្តបន្ទាប់គ្នាដោយដំណកឃ្លាឬភ្ជាប់គ្នាដោយឈ្នាប់ចង ដូចជា មាន់រងាវ សេះកញ្ជ្រៀវ គោរោទ៍។ សុភាពពូកែអក្សរសាស្ត្រប៉ុន្តែនាងខ្សោយរូបវិទ្យា ជាដើម។

ល្បះ នាម

[ល្បះ-ទោល] lbeah

ល្បះដែលមានប្រធានមួយនិងបម្រាប់ប្រធានមួយហើយមានន័យគ្រប់គ្រាន់ ដូចជា លោកគ្រូមកដល់ហើយ។ លោកនាយកមិននៅទេ។ គោស៊ីស្មៅ។

ល្បះ នាម

[ល្បះ-ប៉ៈ-ដិ-សែត] lbeah

ល្បះដែលក្នុងនោះគេប្រើអវិជ្ជមានបទ (មិន...ទេឬឡើយ, អត់...ទេឬឡើយ,...) ដើម្បីសម្ដែងគំនិតអវិជ្ជមាន ដូចជា លោកនាយកមិននៅទេ។ វាអត់ទៅសាលាទេ។

ល្បះ នាម

[ល្បះ-ផ្សំ] lbeah

(ម.ព. ល្បះល្បាយ)។

ល្បះ នាម

[ល្បះ-ល្បាយ] lbeah

ល្បះដែលកើតឡើងដោយសារការផ្សំរវាងឃ្លាគោលនិងឃ្លារណប។ ឃ្លារណបភ្ជាប់នឹងឃ្លាគោលដោយសារឈ្នាប់ឃ្លា :

ល្បះ នាម

[ល្បះ-សង់-កត់-នៃ] lbeah

ល្បះដែលគេផ្ដោតអារម្មណ៍លើធាតុណាមួយ (ប្រធាន, កម្មបទ, កម្មទេសកាល) នៃល្បះ :

ល្បះ នាម

[ល្បះ] lbeah

ធាតុនៃកំណាព្យដែលកើតឡើងដោយចំនួនឃ្លាជាក់លាក់និងបញ្ចប់ដោយសញ្ញាខណ្ឌ «។» :

ល្បះកត្តុ

(ម.ព. កត្តុវាចកៈ)។

ល្បះកត្តុ នាម

[ល្បះ-កាត់] lbahkat≈

(ម.ព. កត្តុវាចកៈ)។

ល្បះកម្ម

(ម.ព. កម្មវាចក)។

ល្បះកម្ម នាម

[ល្បះ-កាំ] lbahkaam≈

(ម.ព. កម្មវាចក)។

ល្ពេញល្ពៅ

ទ្រទេសទ្រទន់, ស្រលួតស្រឡះស្រស់បស់ :

ល្ពេញល្ពៅ គុណនាម

[ល្ពេញ-ល្ពៅ] lpenhlpov

ទ្រទេសទ្រទន់, ស្រលួតស្រឡះស្រស់បស់ :

ល្ពៅ

ឈ្មោះវល្លិដំណាំវារ, ផ្កាសម្បុរលឿង, ផ្លែធំមានរាងមូលត្រមៀចខ្លះ, ច្រឡោខ្លះ, ទ្រវែងខ្លះ សាច់ខាងក្នុងសម្បុរលឿង, ប្រើជាបន្លែឬធ្វើជាបង្អែមក៏បាន; ទងខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែ ឬទងខ្ចីស្រុះប្រើជាអន្លក់ក៏បាន; គ្រាប់ទុំប្រើប្រឡាក់អំបិលលីងធ្វើជាអាហារ មានរសឈ្ងុយពិសាគ្រាន់បើដែរ

ល្ពៅ នាម

[ល្ពៅ] lpov

ឈ្មោះនំចំហុយមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតបួនជ្រុង ធ្វើពីល្ពៅលាយច្របល់ជាមួយម្សៅ ខ្ទិះដូង និងស្ករស រួចខ្ចប់ស្លឹកចេកចំហុយ។

ល្ពៅ នាម

[ល្ពៅ] lpov

ឈ្មោះវល្លិដំណាំវារ, ផ្កាសម្បុរលឿង, ផ្លែធំមានរាងមូលត្រមៀចខ្លះ, ច្រឡោខ្លះ, ទ្រវែងខ្លះ សាច់ខាងក្នុងសម្បុរលឿង, ប្រើជាបន្លែឬធ្វើជាបង្អែមក៏បាន; ទងខ្ចីនិងផ្កាប្រើជាបន្លែ ឬទងខ្ចីស្រុះប្រើជាអន្លក់ក៏បាន; គ្រាប់ទុំប្រើប្រឡាក់អំបិលលីងធ្វើជាអាហារ មានរសឈ្ងុយពិសាគ្រាន់បើដែរ

ល្មម

គួរឬសមឱ្យគេថាបាន។

ល្មម គុណកិរិយា

[ល្មម] lmom

គួរដល់ការ; សម, សមគួរ; ធួន; គ្រប់គ្រាន់, មិនលើសមិនខ្វះ, មិនតិចមិនច្រើន :

ល្មម គុណកិរិយា

[ល្មម-តែ] lmom

សមតែ, គួរតែ; បានត្រឹមតែ :

ល្មម គុណនាម

[ល្មម-អោយ-គេ-ថា-បាន] lmom

គួរឬសមឱ្យគេថាបាន។

ល្មមល្មៃ

ល្វតល្វៃ, ទន់ភ្លន់ សមរម្យ :

ល្មមល្មៃ គុណនាម

[ល្មម-ល្មៃ] lmomolmey

ល្វតល្វៃ, ទន់ភ្លន់ សមរម្យ :

ល្មាក់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ល្មម ថា ចេះល្មាក់ល្មមទេ ចេះល្មមដែរទេ, ចេះមិនច្រើនប៉ុន្មានទេ។

ល្មាក់ បុព្វបទ

[ល្មាក់] lmeak

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ល្មម ថា ចេះល្មាក់ល្មមទេ ចេះល្មមដែរទេ, ចេះមិនច្រើនប៉ុន្មានទេ។

ល្មាស

ដែលឡើងសម្បុរស្បែកជាំពភ្លក់ដូចជាឡើងអាចម៍អណ្ដើក :

ល្មាស គុណនាម

[ល្មាស] lmeas

ដែលមានសម្បុរពភ្លក់ឡើងអាចម៍អណ្ដើករកកល់ពុក ព្រោះសើមអួអាប់ :

ល្មាស គុណនាម

[ល្មាស-ស្បែក] lmeas

ដែលឡើងសម្បុរស្បែកជាំពភ្លក់ដូចជាឡើងអាចម៍អណ្ដើក :

ល្មាំង

(ម.ព. រមាំង)។

ល្មាំង នាម

[ល្មាំង] lmeang

(ម.ព. រមាំង)។

ល្មិច

(ម.ព. ល្មេច)។

ល្មិច នាម

[ល្មិច] lmich

(ម.ព. ល្មេច)។

ល្មីល្មើ

ដែលមានអាការៈល្ងីល្ងើព្រោះកំពុងដេកលក់មិនទាន់ស្កប់ ហើយភ្ញាក់ឡើងទាំងបង្ខំ :

ល្មីល្មើ គុ.កិ., គុ.

[ល្មី-ល្មើ] lmilmau

ដែលមានអាការៈល្ងីល្ងើព្រោះកំពុងដេកលក់មិនទាន់ស្កប់ ហើយភ្ញាក់ឡើងទាំងបង្ខំ :

ល្មុង

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ ដូចគ្នានឹងខ្លារខិនដែរប៉ុន្តែមាត្រធំជាង ឬខ្លារខិនយ៉ាងធំ :

ល្មុង នាម

[ល្មុង] lmung

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ ដូចគ្នានឹងខ្លារខិនដែរប៉ុន្តែមាត្រធំជាង ឬខ្លារខិនយ៉ាងធំ :

ល្មុត

ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ ផ្លែទុំសាច់ក្លែបជ្រាយបន្តិចជាងខ្នុរណាំងប៉ុន្តែជ្រាយមិនដល់ខ្នុរបាយស្រាទេ មានរសផ្អែមឆ្អិត :

ល្មុត នាម

[ល្មុត] lmut

ឈ្មោះឈើដំណាំ ប្រើផ្លែទុំជាអាហារ, មានពីរប្រភេទគឺ ល្មុតសែដា ផ្លែថ្លោសៗមានច្រើនបែប; ល្មុតខ្មែរ (ស. លះមុតសីដា ឬ លះមុតទៃយ អ.ថ. ឡៈមុតស៊ីដា ឬ ថៃ "ល្មុតសៀម") ដើមធំស្លឹករង្វើលៗ ផ្លែសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្លែព្កុលតែធំជាង វេលាទុំជោរឡើងសម្បុរក្រហមក្រមៅសាច់ផុសៗបន្តិច មានរសផ្អែមស្

ល្មុត នាម

[ល្មុត] lmut

ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ ផ្លែទុំសាច់ក្លែបជ្រាយបន្តិចជាងខ្នុរណាំងប៉ុន្តែជ្រាយមិនដល់ខ្នុរបាយស្រាទេ មានរសផ្អែមឆ្អិត :

ល្មូន

ប្រវា, សត្វដែលលូនដោយទ្រូង ដោយពោះ, ពពួកឧរង្គសត្វ :

ល្មូន នាម ១)

[ល្មូន] lmun

ការលូន, ដំណើរពន្លឿនសព៌ាង្គកាយដែលមានពោះដិតលើផ្ទៃខាងក្រោមឱ្យជ្រុលទៅមុខដោយប្រឹងរង្កៀក ការរំកិលខ្លួនដែលមានទ្រូងដិតលើផ្ទៃខាងក្រោមឱ្យលឿនជ្រុលទៅមុខដោយជើងទធាក់ ឬដោយការរលាស់ផ្នត់ខ្លួន។

ល្មូន នាម ២)

[ល្មូន] lmun

ប្រវា, សត្វដែលលូនដោយទ្រូង ដោយពោះ, ពពួកឧរង្គសត្វ :

ល្មួច

អំពើលួច; ដែលរកស៊ីដោយអំពើលួច :

ល្មួច ន., គុ.

[ល្មួច] lmuoch

អំពើលួច; ដែលរកស៊ីដោយអំពើលួច :

ល្មួត

ដែលចាប់ក្រណាន់ ឬចាប់មាំស្អិតមិនងាយលែង :

ល្មួត គុណនាម

[ល្មួត] lmuot

ដែលស្អិតជាប់គ្នាល្អួត :

ល្មួត គុណកិរិយា

[ល្មួត] lmuot

ដែលចាប់ក្រណាន់ ឬចាប់មាំស្អិតមិនងាយលែង :

ល្មើស

ដំណើរល្មើសច្បាប់ :

ល្មើស កិរិយាសព្ទ

[ល្មើស] lmaus

ប្រព្រឹត្តលើសរំលងលើច្បាប់, ច្រឡើសបំពានលើបញ្ញត្តិ :

ល្មើស នាម

[ទោស-ល្មើស] lmaus

ទោសដែលមានព្រោះល្មើសបញ្ញត្តិ។

ល្មើស នាម

[បត់-ល្មើស] lmaus

ដំណើរល្មើសច្បាប់ :

ល្មឿង

ដែលមានសម្បុរលឿងលាយចម្រុះដោយខៀវឆ្លុះរលើប :

ល្មឿង គុណនាម

[ល្មឿង] lmoeang

ដែលមានសម្បុរលឿងលាយចម្រុះដោយខៀវឆ្លុះរលើប :

ល្មឿយ

ទន់ខ្លួនល្មៃព្រោះគ្មានកម្លាំងប្រឹង។

ល្មឿយ គុណនាម

[ល្មឿយ] lmoeay

ដែលទន់ល្មៃ, ទន់ដូចសំឡី :

ល្មឿយ គុណនាម

[ទន់-ខ្លួន-ល្មឿយ] lmoeay

ទន់ខ្លួនល្មៃព្រោះគ្មានកម្លាំងប្រឹង។

ល្មៀត

(ម.ព. រមៀត)។

ល្មៀត នាម

[ល្មៀត] lmiet

(ម.ព. រមៀត)។

ល្មេច

សត្វទឹកពួកអដ្ឋិចម្មជាតិមួយប្រភេទ សន្តានអណ្ដើក។ ស្រុកខ្លះហៅ ល្មិច។

ល្មេច នាម

[ល្មិច] lmech

សត្វទឹកពួកអដ្ឋិចម្មជាតិមួយប្រភេទ សន្តានអណ្ដើក។ ស្រុកខ្លះហៅ ល្មិច។

ល្មេញល្មើ

ល្ងីល្ងើ, ស្ទើរឆ្កួត, ពាក់កណ្ដាលឆ្កួត :

ល្មេញល្មើ គុណនាម

[ល្មិញ-ល្មើ] lmenhlmau

ល្ងីល្ងើ, ស្ទើរឆ្កួត, ពាក់កណ្ដាលឆ្កួត :

ល្មែះ

ឈ្មោះកណ្ដុរមួយប្រភេទ មាត្រតូចមានក្លិនខ្មោះច្រើនកើតនៅក្នុងទីសុកមម៉ុកក្នុងភូមិ :

ល្មែះ នាម

[ល្មែះ] lmeaeeah

ឈ្មោះកណ្ដុរមួយប្រភេទ មាត្រតូចមានក្លិនខ្មោះច្រើនកើតនៅក្នុងទីសុកមម៉ុកក្នុងភូមិ :

ល្មៃ

ល្អប្រពៃ ផូរផង់ ទន់ល្វន់ :

ល្បី នាម

ល្បឺ នាម

ល្បុក្កតោ នាម ១)

ល្បុក្កតោ នាម ២)

ល្បុង នាម

ល្បួង កិរិយាសព្ទ

ល្បួង កិរិយាសព្ទ

ល្បើក នាម ១)

ល្បើក នាម ២)

ល្បើក នាម ៣)

ល្បើក នាម ៤)

ល្បើកកថា នាម

ល្បើង នាម

ល្បើង នាម

ល្បឿន នាម

ល្បឿន នាម

ល្បែង នាម

ល្បោយ នាម

ល្បោះ នាម

ល្បោះល្បោយ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះ នាម

ល្បះកត្តុ នាម

ល្បះកម្ម នាម

ល្ពេញល្ពៅ គុណនាម

ល្ពៅ នាម

ល្ពៅ នាម

ល្មម គុណកិរិយា

ល្មម គុណកិរិយា

ល្មម គុណនាម

ល្មមល្មៃ គុណនាម

ល្មាក់ បុព្វបទ

ល្មាស គុណនាម

ល្មាស គុណនាម

ល្មាំង នាម

ល្មិច នាម

ល្មីល្មើ គុ.កិ., គុ.

ល្មុង នាម

ល្មុត នាម

ល្មុត នាម

ល្មូន នាម ១)

ល្មូន នាម ២)

ល្មួច ន., គុ.

ល្មួត គុណនាម

ល្មួត គុណកិរិយា

ល្មើស កិរិយាសព្ទ

ល្មើស នាម

ល្មើស នាម

ល្មឿង គុណនាម

ល្មឿយ គុណនាម

ល្មឿយ គុណនាម

ល្មៀត នាម

ល្មេច នាម

ល្មេញល្មើ គុណនាម

ល្មែះ នាម