វចនានុក្រមខ្មែរ

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋពីសម័យបុរាណ, តមក តាំងជាស្រុកហៅថា ស្រុកលង្វែក នៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង, លុះចំណេរតមកក្រោយទៀត ដាក់ទៅជា ស្រុកកំពង់ត្រឡាចវិញ នៅក្នុងខេត្តដដែល ដរាបដល់សព្វថ្ងៃ។

លង្វែក នាម b

[លង់-វែក] longvaek

ឈ្មោះបន្ទាយមួយជារាជធានីចាស់របស់កម្ពុជរដ្ឋ, ឋិតនៅខាងទិសឦសាននៃបន្ទាយឧដុង្គមានជ័យ :

លង្ហិន

(ម.ព. លង់ហិន)។

លង្ហិន នាម

[លង់-ហិន] longhen

(ម.ព. លង់ហិន)។

លជ្ជាភាព

ភាវៈនៃសេចក្ដីខ្មាស, ដំណើរអៀនខ្មាស :

លជ្ជាភាព នាម

[ល័ច-ជា-ភាប] lochjeapheap

ភាវៈនៃសេចក្ដីខ្មាស, ដំណើរអៀនខ្មាស :

លជ្ជិន

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជិន គុ., ន.

[ល័ច-ជិន] lchachin≈

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជិនី

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជិនី គុណនាម

[ល័ច-ជិ-នី] lochchini

(ម.ព. លជ្ជី)។

លជ្ជី

ភាព, ដំណើររបស់អ្នកមានសេចក្ដីខ្មាស។

លជ្ជី គុ., ន.

[ល័ច-ជី] lochchi

ដែលមានសេចក្ដីខ្មាស; អ្នកមានខ្មាស :

លជ្ជី នាម

[ល័ជ-ជី-ភាប] lochchi

ភាព, ដំណើររបស់អ្នកមានសេចក្ដីខ្មាស។

លញ់

(ព.ប្រ.) ធ្វើការស្ទើរៗមិនពេញដៃមិនពេញកម្លាំង :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លុញ] lonh

ធ្វើវត្ថុទន់ជ្រាយឱ្យមូលដោយយកបាតដៃប្រមៀលទៅប្រមៀលមករឿយៗ :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លុញ] lonh

ពពៀចដីជ្រាយវីវាចរឿយៗឱ្យស្មើឱ្យស្អាត :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លុញ] lonh

អង្អែលឈ្លីរឿយៗ :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ៤)

[លុញ] lonh

ឈូសឈើឱ្យមូលឱ្យស្អាត :

លញ់ កិរិយាសព្ទ ៥)

[លុញ] lonh

(ព.ប្រ.) ធ្វើការស្ទើរៗមិនពេញដៃមិនពេញកម្លាំង :

លញ្ច

ការបានសំណូក។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប] lonhchor

សំណូក។ សម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនិងសព្ទដទៃជា។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ទាន] lonhchor

ការឱ្យសំណូក (ការសូក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ទា-យក់] lonhchor

អ្នកឱ្យសំណូក (អ្នកសូក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ចៈ-ទា-យិ-កា] lonhchor

(ម.ព. លញ្ចទាយក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហៈ-កៈ] lonhchor

អ្នកទទួលសំណូក (អ្នកស៊ីសំណូក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-ប៉ៈ-ដិក-គា-ហិ-កា] lonhchor

(ម.ព. លញ្ចប្បដិគ្គាហក)។

លញ្ច នាម

[ឡ័ញ-ច័ប-លាប] lonhchor

ការបានសំណូក។

លញ្ឆករ

ត្រា (សម្រាប់បោះ) ; ប្រើជា (រ.ស.) ព្រះលញ្ឆករ (ព្រះរាជមុទ្រា)។

លញ្ឆករ នាម

[ឡ័ញ-ឆៈ-ក] lonhchhokar

ត្រា (សម្រាប់បោះ) ; ប្រើជា (រ.ស.) ព្រះលញ្ឆករ (ព្រះរាជមុទ្រា)។

លញ្ឆការ

ជាងធ្លាក់ត្រា។

លញ្ឆការ នាម

[ឡ័ញ-ឆៈ-កា] lonhchhokar

ជាងធ្លាក់ត្រា។

លញ្ជិកា

ស្រីពេស្យា។

លញ្ជិកា នាម

[ឡ័ញ-ជិកា] lnhochika≈

ស្រីពេស្យា។

លត នាម

[លត] lot

ឈ្មោះនំស្រស់មួយប្រភេទ ធ្វើដោយរំងាស់ម្សៅឱ្យឆ្អិនឱ្យខាប់ ហើយដួសដាក់លើប្រទាសវាចសង្កត់ឱ្យចេញជាដុំតូចៗធ្លាក់មកក្នុងទឹកត្រជាក់ដែលដាក់ក្នុងចានធំឬផើង, ប្រើបរិភោគជាមួយនឹងទឹកខ្ទិះលាយស្ករ :

លត នាម

[លត-ឆា] lot

អាហារធ្វើដោយឆាសរសៃលតខ្លីកន្តុលជាមួយនឹងសាច់គោ ស៊ុត ខាត់ណា សណ្ដែកបណ្ដុះ ជាដើម :

លត នាម

[លត-ស្វិត] lot

បង្អែមលតម្យ៉ាងមានសរសៃស្វិត :

លតា

ទោច; ស្វា។ល។

លតា នាម

[លៈ-ដា] lota

វល្លិ។

លតា នាម

[លៈ-ដា-ជាត] lota

ជាតិវល្លិ, វល្លិគ្រប់ប្រភេទ; ជាតិដំណាំឡើងទ្រើងឬដំណាំផ្សេងៗដែលបោះទងវារគ្រប់ប្រភេទ។

លតា នាម

[លៈ-ដា-មៈ-នី] lota

កែវប្រពាល។

លតា នាម

[លៈ-តា-ម្រឹគ] lota

ទោច; ស្វា។ល។

លតាបត្រ

តែមបិទលើផលិតផលដែលបានបង់ពន្ធហើយ។

លតាបត្រ នាម

[លៈ-ដា-ប័ត] leakdabta≈

តែមបិទលើផលិតផលដែលបានបង់ពន្ធហើយ។

លត់

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យបាត់ក្ដៅ, បំបាត់ក្រោធ :

លត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លត់] lot

ធ្វើឱ្យរលត់ :

លត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លត់] lot

ជ្រលក់ដែកដែលកំពុងឆេះទៅក្នុងទឹក ដោយស្ទង់ល្បត់តាមត្រូវការ :

លត់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លត់] lot

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យបាត់ក្ដៅ, បំបាត់ក្រោធ :

លត់ដំ

ហ្វឹកហ្វឺន, បំពាក់បំប៉នទាំងកាយទាំងចិត្តដោយវិន័យតឹងរ៉ឹង :

លត់ដំ កិរិយាសព្ទ

[លត់-ដំ] ltadam≈

ហ្វឹកហ្វឺន, បំពាក់បំប៉នទាំងកាយទាំងចិត្តដោយវិន័យតឹងរ៉ឹង :

លទ្ធ

(ម.ព. លទ្ធលាភ)។

លទ្ធ គុណនាម

[ឡ័ត-ធៈ] ltatheak≈

ដែលបានហើយ។

លទ្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ភោ-ជន់] ltatheakphochno≈

ភោជន, លាភ, សម្បត្តិ ដែលបានហើយ។

លទ្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-លាប] ltatheakleab≈

(ម.ព. លទ្ធភោជន)។

លទ្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-សំ-ប័ត] ltatheaksambta≈

(ម.ព. លទ្ធលាភ)។

លទ្ធកម្ម

ការទិញឬការរកបាននូវទំនិញ សំណង់ សេវាកម្មសាធារណៈ ទីប្រឹក្សាតាមរយៈវិធីសាស្ត្រដែលមានចែងក្នុងច្បាប់។

លទ្ធកម្ម នាម ១)

[ឡ័ត-ធៈ-កាំ] ltatheakkaam≈

ការទទួលបាន ការឡើងជាម្ចាស់សិទ្ធិនៃវត្ថុណាមួយដោយការងាររបស់ខ្លួនក្ដី ដោយទិញឬដូរក្ដី :

លទ្ធកម្ម នាម ២)

[ឡ័ត-ធៈ-កាំ] ltatheakkaam≈

ការទិញឬការរកបាននូវទំនិញ សំណង់ សេវាកម្មសាធារណៈ ទីប្រឹក្សាតាមរយៈវិធីសាស្ត្រដែលមានចែងក្នុងច្បាប់។

លទ្ធផល

ផលដែលទទួលបានពីការប្រឡង។

លទ្ធផល នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ផល់] litphol

ផលដែលបានហើយ; ផលនៃការងារដែលបានសម្រេចហើយ, កម្រៃដែលបានសម្រេចមកពីការប្រកបកិច្ចការផ្សេងៗ; សេចក្ដីសម្រេចនៃការគិតលេខ :

លទ្ធផល នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ផល់-ប្រ-ឡង] litphol

ផលដែលទទួលបានពីការប្រឡង។

លទ្ធពន្ធ

ពន្ធសរុបដែលប្រមូលបាន។

លទ្ធពន្ធ នាម

[ឡ័ត-ធៈ-ពន់] ltatheakpno≈

ពន្ធសរុបដែលប្រមូលបាន។

លទ្ធភាព

ភាពដែលនឹងត្រូវបានត្រូវមាន, ផ្លូវ ឬដំណើរទំនងដែលនឹងអាចធ្វើឱ្យកើតការ, ការដែលអាចធ្វើឬអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន :

លទ្ធភាព នាម ១)

[ឡ័ត-ធៈ-ភាប] litapheap

ភាពនៃអ្វីៗដែលបានសម្រេចហើយ។

លទ្ធភាព នាម ២)

[ឡ័ត-ធៈ-ភាប] litapheap

ភាពដែលនឹងត្រូវបានត្រូវមាន, ផ្លូវ ឬដំណើរទំនងដែលនឹងអាចធ្វើឱ្យកើតការ, ការដែលអាចធ្វើឬអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន :

លទ្ធិ

ការឃើញ, សេចក្ដីយល់ឃើញ; សេចក្ដីប្រកាន់ជំនឿ, ជំនឿ (យ៉ាងដូចជឿសាសនាជាដើម) ; ការប្រកាន់តាមយោបល់របស់ខ្លួនឬតាមទម្លាប់; ពិធី, បែបបទ; ការនិយម :

លទ្ធិ នាម

[ឡ័ត-ធិ] lotthi

ការឃើញ, សេចក្ដីយល់ឃើញ; សេចក្ដីប្រកាន់ជំនឿ, ជំនឿ (យ៉ាងដូចជឿសាសនាជាដើម) ; ការប្រកាន់តាមយោបល់របស់ខ្លួនឬតាមទម្លាប់; ពិធី, បែបបទ; ការនិយម :

លទ្ធ—

(ម.ព. លទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លទ្ធ— នាម

[ឡ័ត-ធៈ—] ltatheak—≈

(ម.ព. លទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លន កិរិយាសព្ទ

[លន] lon

លាបដោយម្រ័ក្សណ៍, ដោយជាតហិង្គុល ឱ្យឡើងសម្បុររលោង; លនម្រ័ក្សណ៍, លនជាតហិង្គុល។

លន នាម

[រ-ទេះ-លន] lon

រទេះដែលលនម្រ័ក្សណ៍ ឬជាតហិង្គុល។

លន់

ក្រៃ, ពេក, ក្រៃពេក; ពន់ពេក; ដែលហួស, ហួសពេក, ហួសប្រមាណ; ដែលពេញហៀរ :

លន់ គុ.កិ., គុ.

[លន់] lon

ក្រៃ, ពេក, ក្រៃពេក; ពន់ពេក; ដែលហួស, ហួសពេក, ហួសប្រមាណ; ដែលពេញហៀរ :

លន់តួ

អង្វរសូមទោសដោយទទួលកំហុសលើខ្លួន :

លន់តួ កិរិយាសព្ទ

[លន់-តួ] lonotuo

អង្វរសូមទោសដោយទទួលកំហុសលើខ្លួន :

លន្តែ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទមានផ្កាក្រអូប។

លន្តែ នាម

[លន់-តែ] lonteae

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទមានផ្កាក្រអូប។

លន្លង់

ច្រើននិយាយផ្សំនឹងពាក្យ លន្លោច ថា :

លន្លង់ គុណនាម

[លន់-លង់] lonlong

ដែលស្រងេះស្រងោច ព្រោះឃើញវាលធំធេងឆ្ងាយសន្លឹមឬឃើញទីប្លែកចិត្ត :

លន្លង់ គុណកិរិយា

[លន់-លង់] lonlong

ឆ្ងាយសន្លឹមស្រងាត់ :

លន្លង់ បុព្វបទ

[លន់-លង់] lonlong

ច្រើននិយាយផ្សំនឹងពាក្យ លន្លោច ថា :

លន្លាម

ដែលធំល្ហល្ហេវមើលទៅឃើញល្ហាច :

លន្លាម គុណនាម

[លន់-លាម] lonleam

ដែលធំល្ហល្ហេវមើលទៅឃើញល្ហាច :

លន្លឹម

ឆ្ងាយឬខ្ពស់មើលទៅឃើញលឹមៗ, សន្លឹម :

លន្លឹម គុណនាម

[លន់-លឹម] lonluem

ឆ្ងាយឬខ្ពស់មើលទៅឃើញលឹមៗ, សន្លឹម :

លន្លោច

ដែលឆ្ងាយស្រឡោច :

លន្លោច គុណនាម ១)

[លន់-លោច] lonlouch

ដែលនឹកសង្វេគស្រងោចចិត្ត ឬដែលស្រងេះស្រងោច; ដែលព្រួយចំបែងសង្រេងចិត្ត :

លន្លោច គុណនាម ២)

[លន់-លោច] lonlouch

ដែលឆ្ងាយស្រឡោច :

លប នាម

[លប] lob

ឈ្មោះនេសាទុបករណ៍ពួកទ្រូតែមានរាងស្មើចុងស្មើដើម ឬខ្ពស់ម្ខាង ឬក៏ខ្ពស់ទាំងពីរខាង សម្រាប់ដាក់ផ្ដេកក៏មាន ដាក់បញ្ឈរក៏មាន ឱ្យមច្ឆជាតិចូលតាមប្រឹស :

លប កិរិយាសព្ទ

[លប] lob

ពួន, សំងំ, អែបខ្លួន, ធ្វើដោយស្ងាត់, ឈ្លប, ឃ្លាំ, ចូលឬចេញមិនឱ្យគេដឹង :

លប កិរិយាសព្ទ

[លប-លាក់] lob

លាក់ខ្លួនឬលាក់អ្វីៗបំបាំងមិនឱ្យគេឃើញ។