Khmer Dictionary

លវោ

ឈ្មោះរាជធានីចាស់មួយរបស់ប្រទេសសៀម មាននិយាយចេញឈ្មោះក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរថា នគរលវោ; ពួកជនចាស់ៗច្រើនហៅ នគរស្រីលវោ; លុះមកខាងក្រោយសៀមប្រែឈ្មោះហៅ លពបុរី វិញ។

លវោ នាម

[លៈ-វោ] ឬ [ល្វោ] lovou

ឈ្មោះរាជធានីចាស់មួយរបស់ប្រទេសសៀម មាននិយាយចេញឈ្មោះក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរថា នគរលវោ; ពួកជនចាស់ៗច្រើនហៅ នគរស្រីលវោ; លុះមកខាងក្រោយសៀមប្រែឈ្មោះហៅ លពបុរី វិញ។

លស់

រំលងចោលខ្លះ។

លស់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លស់] lous

ធ្វើឱ្យរលស់ គឺបន្ថយចំនួន ឬធ្វើឱ្យតិចចុះ មិនឱ្យនៅតាមចំនួនដើម :

លស់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លស់] lous

រំលង :

លស់ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-លស់-ជំ-ហ៊ាន] lous

ដើររំលងលំដាប់ជំហាន គឺឈានវែងខ្លះខ្លីខ្លះ ចម្រុះគ្នា។

លស់ កិរិយាសព្ទ

[លស់-ចោល] lous

រំលងចោលខ្លះ។

លស់ព្រលឹង

ភ័ន្តថយស្មារតីព្រោះភ្ញាក់ភ័យតក់ស្លុតរន្ធត់ខ្លាំង :

លស់ព្រលឹង កិរិយាសព្ទ

[លស់-ព្រ-លឹង] losprolerng

ភ័ន្តថយស្មារតីព្រោះភ្ញាក់ភ័យតក់ស្លុតរន្ធត់ខ្លាំង :

លស់លា

បន្ថយទោសចេញខ្លះ ដោយត្រាប្រណី។

លស់លា កិរិយាសព្ទ

[លស់-លា] louslea

បន្ថយទោសចេញខ្លះ, លើកកំហុសចោលខ្លះ :

លស់លា កិរិយាសព្ទ

[លស់-លា-ត្រា-ប្រ-ណី] louslea

បន្ថយទោសចេញខ្លះ ដោយត្រាប្រណី។

លហុ

ភារៈស្រាល, បន្ទុកស្រាល។

លហុ គុណនាម

[លៈ-ហ៊ុ] lohu

ស្រាល; រហ័ស, ឆាប់, រួសរាន់; ភ្លាម; រប៉ិចរប៉ី, រាយរង; ...។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ] lohu

(ព.វ.) អក្សរដែលមានសំនៀងស្រាលរហ័ស ជាគូគ្នានឹងអក្សរគរុ :

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-កាំ] lohu

កម្មស្រាល; ការងារស្រាល; ការរប៉ិចរប៉ី, រាយរង។

លហុ ន., គុ.

[លៈ-ហ៊ុ-ចិត] lohu

ចិត្តរហ័ស; ដែលមានចិត្តរហ័សឬស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ចិន-ដា] lohu

គំនិតរហ័ស, គំនិតវៃ។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ទ័ន-ឌៈ-កាំ] lohu

ទណ្ឌកម្មស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ទោស] lohu

ទោសស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ខា] lohu

បរិក្ខារ ឬរបស់រាយរង; ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនា សំដៅរបស់រាយរងមានបាត្រនិងចីវរជាដើម។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ភ័ន] lohu

(ម.ព. លហុបរិក្ខារ)។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ភាប] lohu

ភាពឬភាវៈស្រាល។

លហុ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-ភា-រៈ] lohu

ភារៈស្រាល, បន្ទុកស្រាល។

លហុកាបត្តិ

អាបត្តិស្រាល គឺអាបត្តិ ៥កង តាំងពីថុល្លច្ច័យចុះទៅដល់ទុញ្ភសិត (ព.វិ.)។

លហុកាបត្តិ នាម

[លៈ-ហ៊ុ-កា-ប័ត] lohukabat

អាបត្តិស្រាល គឺអាបត្តិ ៥កង តាំងពីថុល្លច្ច័យចុះទៅដល់ទុញ្ភសិត (ព.វិ.)។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា] lea

លាតឬត្រដាងអ្វីៗដែលមូរ, ដែលបត់, ដែលក្ដាប់ឬក្ដោប ឱ្យរលា :

លា គុ.កិ., គុ.

[លា] lea

ដែលរលា, ដែលរីកត្រដាង :

លា កិរិយាសព្ទ ១)

[លា] lea

ប្រាប់ឱ្យដឹងថាត្រូវលាកចាកគ្នាទៅ :

លា កិរិយាសព្ទ ២)

[លា] lea

ប្រាប់ថាឈប់លែងទទួលភារៈ ឬលែងធ្វើការតទៅទៀត :

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-ចាក-លោក] lea

ស្លាប់, បាត់បង់ជីវិត :

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-បាប-លា-កាំ] lea

តាំងប្ដេជ្ញាថា លែងធ្វើអំពើពុំប្រសើរតទៅទៀត។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-បំ-ណន់] lea

និយាយរៀបរាប់ស្រាយបំណន់។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា] lea

(ម.ព. លាក)។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-សំ-ដី] lea

លើកសម្ដីដើមចោលកុំឱ្យអ្នកម្ខាងប្រកាន់យកជាការតទៅ។

លា នាម

[លា-សិក-ខា] lea

ពោលពាក្យប្រាប់ថាឈប់ លែងធ្វើជាអ្នកបួស, ចាកសិក្ខា។

លា នាម

[លា-សីល-ផ្នួស] lea

(ម.ព. លាសិក្ខា)។

លា កិរិយាសព្ទ

[លា-សឹក] lea

ប្រាប់ឱ្យដឹងថានឹងសឹក (ចាកផ្នួស)។

លា គុ., ន.

[លា] lea

មាតាឬបិតារបស់លួត :

លា នាម

[លា] lea

កូនរបស់ចៅលួត :

លា នាម

[លា] lea

សត្វពាហនៈមួយប្រភេទ រូបរាងប្រហែលនឹងសេះ តែស្លឹកត្រចៀកវែងជាង កន្ទុយស្រដៀងនឹងកន្ទុយគោតែខ្លីជាង។

លាក កិរិយាសព្ទ

[លាក] leak

ងាក, បែរ, ថយ, ទាស, ឃ្លាតចាកទី, ចាកគ្នា ឬ ឃ្លាតចាកប្រក្រតី :

លាក កិរិយាសព្ទ

[លាក-លា] leak

លាដើម្បីចេញចាកគ្នា ឬលារួចហើយចេញចាកគ្នា (ព.កា. ប្រើជា លាលាក ក៏បាន) :

លាកុដិក

អ្នកបម្រើស្រី។

លាកុដិក នាម

[លា-កុដ-ដិក] ឬ [លា-កុដ-ដិ-កៈ] leakodirk

អ្នកបម្រើ :

លាកុដិក កិរិយាសព្ទ

[លា-កុដ-ដិ-កា] leakodirk

អ្នកបម្រើស្រី។

លាក់

លាក់ទុកត្រដក់ត្រសុំ។

លាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាក់] leakk

ធ្វើឱ្យមានគន្លាក់ :

លាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លាក់] leakk

បិទបាំង, បំបាំងឬទុកមិនឱ្យគេឃើញ មិនឱ្យគេដឹង :

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-កំ-ណួច] leakk

(ម.ព. កំណួច)។

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-បាំង-អ្វី] leakk

(សំនួន.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្ដើមប្រាប់សេចក្ដីទៀងត្រង់មិនលាក់មិនបំបាំង :

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-លៀប] leakk

លាក់ក្បិតក្បៀតទុកសំចៃ ឬលាក់ទុកនៅកៀនកោះ។

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-លៀម] leakk

(ម.ព. លាក់លៀប)។

លាក់ កិរិយាសព្ទ

[លាក់-សុំ] leakk

លាក់ទុកត្រដក់ត្រសុំ។

លាក់កន្សែង

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយក្មេងច្រើននាក់អង្គុយដំកង់ទល់មុខគ្នា ក្មេងម្នាក់ឆ្មូលកន្សែងកាន់ដើរក្រឡឹងជុំវិញ ដើម្បីលបដាក់កន្សែងលាក់ពីក្រោយខ្នងក្មេងណាម្នាក់, ហាមផ្ដាច់មិនឱ្យអ្នកអង្គុយដំកង់ងាកមើលក្រោយ ឬយកដៃស្ទាបពីក្រោយឡើយ, បើក្មេងដែលគេលាក់កន្សែងពីក្រោយខ្នងនោះមិនដ

លាក់កន្សែង នាម

[លាក់-កន់-សែង] leakkonsaeng

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយក្មេងច្រើននាក់អង្គុយដំកង់ទល់មុខគ្នា ក្មេងម្នាក់ឆ្មូលកន្សែងកាន់ដើរក្រឡឹងជុំវិញ ដើម្បីលបដាក់កន្សែងលាក់ពីក្រោយខ្នងក្មេងណាម្នាក់, ហាមផ្ដាច់មិនឱ្យអ្នកអង្គុយដំកង់ងាកមើលក្រោយ ឬយកដៃស្ទាបពីក្រោយឡើយ, បើក្មេងដែលគេលាក់កន្សែងពីក្រោយខ្នងនោះមិនដ

លាក់កូនកាស

ឈ្មោះល្បែងកូនក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយបោះខ្នាច់មួយបណ្ដែតទឹក ហើយនាំគ្នាកញ្ជ្រោកទឹកពន្លិចខ្នាច់នោះ រួចឈប់បង្អង់គន់រកមើលខ្នាច់ដែលអណ្ដែតឡើងវិញ, បើអ្នកណាឃើញមុនគេហើយចាប់យកខ្នាច់បានអ្នកនោះត្រូវចាប់ញៀចស្លឹកត្រចៀកអ្នកទាំងអស់គ្នា ស្រែកថា ញៀច! ...រួចខ្លួនតែអ្នកដែលមុជទឹកទាន់ :

លាក់កូនកាស នាម

[លាក់-កូន-កាស] leakkonkas

ឈ្មោះល្បែងកូនក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយបោះខ្នាច់មួយបណ្ដែតទឹក ហើយនាំគ្នាកញ្ជ្រោកទឹកពន្លិចខ្នាច់នោះ រួចឈប់បង្អង់គន់រកមើលខ្នាច់ដែលអណ្ដែតឡើងវិញ, បើអ្នកណាឃើញមុនគេហើយចាប់យកខ្នាច់បានអ្នកនោះត្រូវចាប់ញៀចស្លឹកត្រចៀកអ្នកទាំងអស់គ្នា ស្រែកថា ញៀច! ...រួចខ្លួនតែអ្នកដែលមុជទឹកទាន់ :

លាក់ធ្យូង

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយមានគ្នាច្រើននាក់ អង្គុយសណ្ដូកជើងទាំងពីរផ្កាប់បាតដៃទាំងពីរក្ដោបដាក់លើក្បាលជង្គង់, មានក្មេងពីរនាក់មិនអង្គុយសណ្ដូកជើងទេ, ម្នាក់កាន់ធ្យូងរឹងមួយដុំតូចចាប់បើកបាតដៃក្ដោបទាំងអស់នោះផ្អឹបៗរៀងតាមលំដាប់លាក់ធ្យូងក្នុងដៃណាមួយ, ម្នាក់ទៀតចាំទាយ,

លាក់ធ្យូង នាម

[លាក់-ធ្យូង] leakthyung

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយមានគ្នាច្រើននាក់ អង្គុយសណ្ដូកជើងទាំងពីរផ្កាប់បាតដៃទាំងពីរក្ដោបដាក់លើក្បាលជង្គង់, មានក្មេងពីរនាក់មិនអង្គុយសណ្ដូកជើងទេ, ម្នាក់កាន់ធ្យូងរឹងមួយដុំតូចចាប់បើកបាតដៃក្ដោបទាំងអស់នោះផ្អឹបៗរៀងតាមលំដាប់លាក់ធ្យូងក្នុងដៃណាមួយ, ម្នាក់ទៀតចាំទាយ,

លាក់ពោះ

មានគភ៌តែមិនបង្ហាញឱ្យឃើញផ្ទៃពោះធំដូចស្ត្រីដែលមានគភ៌ដទៃទៀត។

លាក់ពោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាក់-ពោះ] leakpoeah≈

មិនហ៊ានបរិភោគឬពិសាឱ្យឆ្អែត :

លាក់ពោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[លាក់-ពោះ] leakpoeah≈

បរិភោគឆ្អែត តែមិនបង្ហាញឱ្យឃើញពោះប៉ោងធំ។

លាក់ពោះ កិរិយាសព្ទ ៣)

[លាក់-ពោះ] leakpoeah≈

មានគភ៌តែមិនបង្ហាញឱ្យឃើញផ្ទៃពោះធំដូចស្ត្រីដែលមានគភ៌ដទៃទៀត។

លាឃព

(ម.ព. លាឃវៈ)។

លាឃព នាម

[លា-ឃប់] leakhba≈

(ម.ព. លាឃវៈ)។

លាឃវៈ

ការស្រាល; ការប្រញាប់, រំហ័ស; គំនិតរហ័ស, វាងវៃ; អនាម័យ :

លាឃវៈ នាម

[លា-ឃៈ-វៈ] leakhoveak

ការស្រាល; ការប្រញាប់, រំហ័ស; គំនិតរហ័ស, វាងវៃ; អនាម័យ :

លាង កិរិយាសព្ទ

[លាង] leang

ជម្រះ, សម្អាត ដោយវត្ថុរាវមានទឹកជាដើម :

លាង នាម

[លាង-ចិត] leang

(ព.ប្រ.) ជម្រះចិត្ត, សម្អាតចិត្ត ឱ្យបរិសុទ្ធ។

លាង នាម

[លាង-បាប] leang

ជម្រះឱ្យអស់បាប (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ជាដើម)។

លាង កិរិយាសព្ទ

[លាង-ពៀ] leang

ជម្រះពៀរ គឺលែងចងពៀរតទៅទៀត។

លាង កិរិយាសព្ទ

[លាង-មុក] leang

ជម្រះមុខ, លុបមុខ។

លាងលុយ

យកលុយដែលរកបានដោយមិនស្របច្បាប់ ឱ្យក្លាយទៅជាលុយស្របច្បាប់តាមគ្រប់មធ្យោបាយ។

លាងលុយ កិរិយាសព្ទ

[លាង-លុយ] leangluy≈

យកលុយដែលរកបានដោយមិនស្របច្បាប់ ឱ្យក្លាយទៅជាលុយស្របច្បាប់តាមគ្រប់មធ្យោបាយ។

លាងសាធ

ដែលសះជាលែងប្ដឹងគ្នាតទៅទៀត :

លាងសាធ កិរិយាសព្ទ a

[លាង-សាត] leangsat

ព្រមសុខចិត្តសះជាលែងប្ដឹងប្រកាន់គ្នាតទៅទៀត :

លាងសាធ គុណនាម b

[លាង-សាត] leangsat

ដែលសះជាលែងប្ដឹងគ្នាតទៅទៀត :

លាចាក

ឈប់ បោះបង់ ចាកចេញ :

លាចាក កិរិយាសព្ទ ១)

[លា-ចាក] leajak

ផ្លាស់ភេទជាបព្វជិតមកជាគ្រហស្ថ ឬលែងប្រព្រឹត្តអ្វីមួយបន្តទៀត :

លាចាក កិរិយាសព្ទ ២)

[លា-ចាក] leajak

អស់ជីវិត, ស្លាប់ :

លាចាក កិរិយាសព្ទ ៣)

[លា-ចាក] leajak

ឈប់ បោះបង់ ចាកចេញ :

លាជ

គ្រាប់ធញ្ញជាតិមានស្រូវជាដើម ដែលផ្ទុះបែករីកព្រោះលីង :

លាជ នាម

[លាច] leach

គ្រាប់ធញ្ញជាតិមានស្រូវជាដើម ដែលផ្ទុះបែករីកព្រោះលីង :

លាជផ្ទុះ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទសាច់រឹងស្រួយ, ច្រើនដុះនៅទំនាប ឬក្នុងព្រៃរនាម, ផ្ការីកមានសម្បុរស សណ្ឋានដូចលាជដែលលីងផ្ទុះ, ដើមប្រើការរាយរងមានធ្វើដងកណ្ដបជាដើមបាន។

លាជផ្ទុះ នាម

[លាច-ផ្ទុះ] leachphtuh

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទសាច់រឹងស្រួយ, ច្រើនដុះនៅទំនាប ឬក្នុងព្រៃរនាម, ផ្ការីកមានសម្បុរស សណ្ឋានដូចលាជដែលលីងផ្ទុះ, ដើមប្រើការរាយរងមានធ្វើដងកណ្ដបជាដើមបាន។

លាញ

អាខូច!, អាហិនហោច! (ពាក្យជេរ)។

លាញ កិរិយាសព្ទ

[លាញ] leanh

ខូច, វិនាស, អន្តរាយ :

លាញ កិរិយាសព្ទ

[លាញ-ទៅ] leanh

ខូចទៅ! (ពាក្យផ្ដន្ទា)។

លាញ កិរិយាសព្ទ

[អា-លាញ] leanh

អាខូច!, អាហិនហោច! (ពាក្យជេរ)។

លាត កិរិយាសព្ទ

[លាត] leat

លា, ត្រដាង; សន្ធឹង; ក្រាល; ធ្វើឱ្យរណៈ លាតដៃ, លាតជើង; លាតតម្បាញ; លាតកម្រាល; លាតស្លឹក។

លាត គុណនាម ១)

[លាត] leat

រលីងទទេ ឥតក្បាច់, ឥតផ្កា, ឥតភ្ញី, ឥតស្នាមគំនូស :

លាត គុណនាម ២)

[លាត] leat

(ព.ប្រ.) ដែលនៅលីវសុទ្ធសូន្យ :

លាត គុណនាម ៣)

[លាត] leat

ដែលគ្មានចំណេះអ្វី សូម្បីតែអក្សរក៏ពុំចេះ :

លាតត្រដាង

ដាក់បង្ហាញឱ្យឃើញ, ស្រាយបំភ្លឺ :

លាតត្រដាង កិរិយាសព្ទ

[លាត-ត្រ-ដាង] leattrodang≈

ដាក់បង្ហាញឱ្យឃើញ, ស្រាយបំភ្លឺ :

លាត់

(ម.ព. អ្នកលេងលាត់សើយ)។

លាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លាត់] lort

សើយត្រឡប់យកក្នុងជាក្រៅ ពីក្រោមឡើងលើ :

លាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លាត់] lort

បកទាញស្បែកត្រឡប់មកក្នុងជាក្រៅ :

លាត់ កិរិយាសព្ទ

[លាត់-កង់-ខើញ-ចូល] lort

លាត់សម្លៀកកង្ខើញចូល។