លាវ័ណ្យ
រសប្រៃ; លម្អ, សម្អគួរឱ្យស្រឡាញ់; មនុស្សដែលគួរគេស្រឡាញ់ :
Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
រសប្រៃ; លម្អ, សម្អគួរឱ្យស្រឡាញ់; មនុស្សដែលគួរគេស្រឡាញ់ :
[លា-វ័ន] leavoanyar
រសប្រៃ; លម្អ, សម្អគួរឱ្យស្រឡាញ់; មនុស្សដែលគួរគេស្រឡាញ់ :
[លាស] leas
ដែលមានចម្ងាយរយាល, រង្វើល, ស្រយាល; កន្ធែក ឃ្លាតពីគ្នា :
អ្នកចាក់ក្បាច់កែក្រាយ, អ្នករាំ, ល្ខោន :
[លា-សៈ-កៈ] ឬ [លា-សក់] leasak
អ្នកចាក់ក្បាច់កែក្រាយ, អ្នករាំ, ល្ខោន :
អាការៈនៃដំណើររាំ :
[លា-សៈ-ណៈ] ឬ [លា-សន់] leasan
ដំណើរ ឬលំនាំចាក់ក្បាច់កែក្រាយ, ការរាំ។
[លា-សៈ-ណៈ-វិច-ជា] leasan
ចំណេះរាំ, ចំណេះល្ខោន។
[លា-សៈ-ណៈ-វិត-ទ្យា] leasan
(ម.ព. លាសនវិជ្ជា)។
[លា-សៈ-ណៈ-វិ-ធី] leasan
ពិធីរាំ។
[លា-សៈ-ណា-កា] leasan
អាការៈនៃដំណើររាំ :
(ម.ព. លាសក)។
[លា-សិ-កា] leaseka
(ម.ព. លាសក)។
លូតបែកចេញត្រួយចេញស្លឹក :
[លាស់] lors
ដែលលូតវែង :
[លាស់] lors
(ព.ប្រ.) ដែលគិតឃើញវែងឆ្ងាយ, វាងវៃ, ស្រួចស្រាល់ :
[លាស់] lors
លូតបែកចេញត្រួយចេញស្លឹក :
បណ្ដា, ជំនុំ, អម្បាល; ពាក្យសម្រាប់ដករំលែកចំនួននីមួយអំពីចំនួនស្មើគ្នាឬច្រើន ឱ្យដាច់ចេញដោយឡែក :
[លាំ] loam
ដែលស្ទើរតែនឹងដូចគ្នាឬប៉ុនគ្នា, រលឿគ្នា, ប្រហែលគ្នា, ស្រដៀងគ្នា :
[លាំ] loam
អណ្ដាតស្រឡៃឬប៉ី :
[លាំ] loam
ក្រៃលែង, ប្រសើរ, ផុត, ជាជាង :
[លាំ] loam
បណ្ដា, ជំនុំ, អម្បាល; ពាក្យសម្រាប់ដករំលែកចំនួននីមួយអំពីចំនួនស្មើគ្នាឬច្រើន ឱ្យដាច់ចេញដោយឡែក :
ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកចាប់ច្រឡំនឹងច្រេស ខ្លឹមចាប់ច្រឡំនឹងនាងនួន :
[លាំង] leang
ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកចាប់ច្រឡំនឹងច្រេស ខ្លឹមចាប់ច្រឡំនឹងនាងនួន :
(ម.ព. លាំងជ័យ)។
[លាំង-ជៃ] leaumngchey≈
(ម.ព. លាំងជ័យ)។
ឈ្មោះឈើ, មានពីរប្រភេទគឺ មួយប្រភេទស្លឹកតូចៗ ជាសំណុំៗ, មួយប្រភេទទៀតស្លឹកធំៗរាយៗ, ច្រើនកើតមានដង្កូវដួងស៊ីដើមចេញជ័រជ្រាយគគុល, ដង្កូវដួងនោះហៅថា ដួងលាំងជ័យ។
[លាំង-ជៃ] leangjei
ឈ្មោះឈើ, មានពីរប្រភេទគឺ មួយប្រភេទស្លឹកតូចៗ ជាសំណុំៗ, មួយប្រភេទទៀតស្លឹកធំៗរាយៗ, ច្រើនកើតមានដង្កូវដួងស៊ីដើមចេញជ័រជ្រាយគគុល, ដង្កូវដួងនោះហៅថា ដួងលាំងជ័យ។
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែជាប់គ្នារដឹកចេញពីស្មែងសំបកផ្លែស្តើងសម្បុរស សាច់ជាក្លែបៗដូចបង្គៅ តែជ្រាយបន្តិចជាងបង្គៅ មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ, បរិភោគបាន, គ្រាប់មានរសល្វីង។
[លាំង-សាត] leangsat
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែជាប់គ្នារដឹកចេញពីស្មែងសំបកផ្លែស្តើងសម្បុរស សាច់ជាក្លែបៗដូចបង្គៅ តែជ្រាយបន្តិចជាងបង្គៅ មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ, បរិភោគបាន, គ្រាប់មានរសល្វីង។
ស្តែងៗ, មែនៗ; ថ្មីៗ, ស្រស់ៗ, ភ្លាមៗ :
[លាំង-លាំង] leang
ស្តែងៗ, មែនៗ; ថ្មីៗ, ស្រស់ៗ, ភ្លាមៗ :
ប្រសើរលើស, ក្រៃលែងជាង, ល្អជាង (មានប្រើខ្លះតែក្នុងកាព្យបុរាណ) :
[លាំ-លើស] loams
ប្រសើរលើស, ក្រៃលែងជាង, ល្អជាង (មានប្រើខ្លះតែក្នុងកាព្យបុរាណ) :
(ម.ព. យីកេ)។
[លិ-កេ] like
(ម.ព. យីកេ)។
ឈ្មោះមាត្រាវាស់យ៉ាងល្អិតទំហំមួយពងចៃ; រាប់តាមលំដាប់ថា :
[លិ-ខា] likkha
ពងចៃ។
[លិ-ខា] likkha
ឈ្មោះមាត្រាវាស់យ៉ាងល្អិតទំហំមួយពងចៃ; រាប់តាមលំដាប់ថា :
(ម.ព. លិក្ខា)។
[លិក-សា] liksa≈
(ម.ព. លិក្ខា)។
ការសរសេរ, ការគូរវាស :
[លិ-ខៈ-ណៈ-កាំ] likhnokamm
ការសរសេរ, ការគូរវាស :
ដំណើររវល់ដោយការសរសេរ ឬដោយការគូរ :
[លិ-ខៈ-ណៈ-កិច] likhnokechch
ដំណើររវល់ដោយការសរសេរ ឬដោយការគូរ :
(ម.ព. លិខនកិច្ច)។
[លិ-ខៈ-នៈ-កិត-ត្យា] likhakneakkettyea≈
(ម.ព. លិខនកិច្ច)។
(ម.ព. លិខនកិច្ច)។
[លិ-ខៈ-ណៈ-ក្រឹត] likhaknakkroet≈
(ម.ព. លិខនកិច្ច)។
ផ្នែកខាងលើលិខិតរដ្ឋបាលនានាដែលមានរូបសញ្ញាស្ថាប័ននិងអក្សរជាគ្រឿងសម្គាល់។
[លិ-ខិត] likhet
សរសេរ, គូរ (ច្រើនប្រើតែក្នុងការតែងកាព្យឃ្លោង។
[លិ-ខិត] likhet
(រ.ស.) សរសេរ :
[លិ-ខិត] likhet
ដែលសរសេរឬដែលគូររួចហើយ។
[លិ-ខិត] likhet
សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ, ដីកា (បុរាណប្រើចំពោះតែសំបុត្ររបស់បព្វជិត) :
[លិ-ខិត] likhet
ខ្មែរច្រើនប្រើជាបទសមាសភ្ជាប់នឹងសព្ទដទៃជាឋានន្តរសម្រាប់ពួកស្មៀនឬក្រៅពីពួកស្មៀនក៏មានខ្លះ ដូចជា :
[ក្បាល-លិ-ខិត] likhet
ផ្នែកខាងលើលិខិតរដ្ឋបាលនានាដែលមានរូបសញ្ញាស្ថាប័ននិងអក្សរជាគ្រឿងសម្គាល់។
លិខិតរបស់លោកចៅអធិការវត្តបញ្ជាក់បរិសុទ្ធនៃភិក្ខុឬសាមណេរដែលចេញចរទៅកាន់ខេត្តដទៃតាមបញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេស កម្ពុជា ដោយប្រយ័ត្នក្រែងមានបព្វជិតក្លែងក្លាយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកបួសបរិសុទ្ធ...។
[លិ-ខិត-គោ-ច] likhetkouchor
លិខិតរបស់លោកចៅអធិការវត្តបញ្ជាក់បរិសុទ្ធនៃភិក្ខុឬសាមណេរដែលចេញចរទៅកាន់ខេត្តដទៃតាមបញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេស កម្ពុជា ដោយប្រយ័ត្នក្រែងមានបព្វជិតក្លែងក្លាយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកបួសបរិសុទ្ធ...។
លិខិតដែលក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចបានចេញឱ្យធ្វើដំណើរឆ្លងដែននៃរដ្ឋមួយទៅកាន់រដ្ឋដទៃ :
[លិ-ខិត-ឆ្លង-ដែន] likhetchhlongodaen
លិខិតដែលក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចបានចេញឱ្យធ្វើដំណើរឆ្លងដែននៃរដ្ឋមួយទៅកាន់រដ្ឋដទៃ :
លិខិតដែលមានលក្ខណៈជាសេចក្ដីសម្រេចផ្ទៃក្នុងប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្គាប់ និងតែងតាំងមន្ត្រីរាជការម្នាក់ ឬច្រើននាក់ឱ្យបំពេញភារកិច្ចអ្វីមួយ។
[លិ-ខិត-បង់-គាប់-កា] likhetbngokeabka≈
លិខិតដែលមានលក្ខណៈជាសេចក្ដីសម្រេចផ្ទៃក្នុងប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្គាប់ និងតែងតាំងមន្ត្រីរាជការម្នាក់ ឬច្រើននាក់ឱ្យបំពេញភារកិច្ចអ្វីមួយ។
លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាត់តាំងមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមចុះបំពេញមុខងារ ភារកិច្ច ឬកិច្ចការក្រៅក្នុងសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័ន អង្គភាព និងកិច្ចការពាក់ព័ន្ធដោយតម្រូវឱ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទចូលរួមនៅទីឆ្ងាយ ជិត និងក្រៅប្រទេស។
[លិ-ខិត-ប័ញ-ជា-ប៉េ-សៈ-កៈ-កាំ] likhetbnhocheabesakkakkaam≈
លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាត់តាំងមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមចុះបំពេញមុខងារ ភារកិច្ច ឬកិច្ចការក្រៅក្នុងសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័ន អង្គភាព និងកិច្ចការពាក់ព័ន្ធដោយតម្រូវឱ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទចូលរួមនៅទីឆ្ងាយ ជិត និងក្រៅប្រទេស។
អត្ថបទច្បាប់ បទបញ្ជា លិខិតបទដ្ឋានដែលចេញដោយស្ថាប័នរដ្ឋ ឬក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងទំនាក់ទំនងគ្នា ដើម្បីផលប្រយោជន៍សាធារណៈ សន្តិសុខ សុខុមាលភាពប្រជាជន ទំនាក់ទំនងការទូត និងការពារជាតិ។
[លិ-ខិត-ប៉ៈ-ទ័ត-ឋាន] likhetbakttathan≈
អត្ថបទច្បាប់ បទបញ្ជា លិខិតបទដ្ឋានដែលចេញដោយស្ថាប័នរដ្ឋ ឬក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងទំនាក់ទំនងគ្នា ដើម្បីផលប្រយោជន៍សាធារណៈ សន្តិសុខ សុខុមាលភាពប្រជាជន ទំនាក់ទំនងការទូត និងការពារជាតិ។
លិខិតព្រមព្រៀងរវាងភាគីរដ្ឋនានា ដែលមានលក្ខណៈមិនដូចកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញាទេ។ លិខិតប្ដូរសារអាចជាការព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ មុនពេលសម្រេចធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញានៅជំហានបន្ទាប់ទៀត :
[លិ-ខិត-ប្ដូ-សា] likhetbdousa≈
លិខិតព្រមព្រៀងរវាងភាគីរដ្ឋនានា ដែលមានលក្ខណៈមិនដូចកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញាទេ។ លិខិតប្ដូរសារអាចជាការព្រមព្រៀងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋ មុនពេលសម្រេចធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងឬសន្ធិសញ្ញានៅជំហានបន្ទាប់ទៀត :
លិខិតដែលម្ចាស់កម្មវិធីយកមកជូនអ្នកណាម្នាក់ឱ្យចូលរួមក្នុងកម្មវិធីរបស់ខ្លួន, លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលអញ្ជើញអ្នកណាម្នាក់ឬច្រើនអ្នកឱ្យចូលរួមតាមកម្មវត្ថុដែលមានចែងក្នុងលិខិតនោះ។
[លិ-ខិត-អញ់-ជើញ] likhetanhcheunh≈
លិខិតដែលម្ចាស់កម្មវិធីយកមកជូនអ្នកណាម្នាក់ឱ្យចូលរួមក្នុងកម្មវិធីរបស់ខ្លួន, លិខិតរដ្ឋបាលមួយបែបដែលអញ្ជើញអ្នកណាម្នាក់ឬច្រើនអ្នកឱ្យចូលរួមតាមកម្មវត្ថុដែលមានចែងក្នុងលិខិតនោះ។
លិខិតរដ្ឋបាលមួយប្រភេទដែលចេញដោយប្រធានស្ថាប័ន ក្រសួង គ្រឹះស្ថានសាធារណៈ ឬអង្គការសង្គម ផ្ដល់ជូនមន្ត្រីឬបុគ្គលិកឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ក្រសួងស្ថាប័ន នៅកន្លែងណាមួយក្នុងរយៈពេលមានកំណត់ :
[លិ-ខិត-អ៊ុត-ទេស-សៈ-នាម] likhetauttessakneam≈
លិខិតរដ្ឋបាលមួយប្រភេទដែលចេញដោយប្រធានស្ថាប័ន ក្រសួង គ្រឹះស្ថានសាធារណៈ ឬអង្គការសង្គម ផ្ដល់ជូនមន្ត្រីឬបុគ្គលិកឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ក្រសួងស្ថាប័ន នៅកន្លែងណាមួយក្នុងរយៈពេលមានកំណត់ :
ភេទឬលក្ខណៈជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹត កំណត់តាមការន្ត, មាន ៣យ៉ាងគឺ បុំលិង្គឬ បុល្លិង្គ ភេទប្រុស; ឥត្ថីលិង្គ ឬស្ត្រីលិង្គ ភេទស្រី; នបុំ. ភេទខ្ទើយ គឺមិនមែនភេទប្រុសស្រី; ឬរាប់យក អលិង្គ ដែលមិនប្រាកដជាភេទអ្វីមកផ្សំផងជា ៤យ៉ាង (ព.វ.)។ ឯខាងភាសាខ្មែរមានត្រឹមតែ
[លឹង] lingkor
ភេទ; គ្រឿងសម្គាល់; លក្ខណៈ; អង្គជាតរបស់បុរស :
[លឹង] lingkor
ដុំថ្មដែលគេឆ្លាក់ជារូបអង្គជាតបុរស សន្មតថាជារបស់ព្រះឥសូរ សម្រាប់គោរពបូជា តាមលទ្ធិរាមាយណៈ។
[លឹង] lingkor
ភេទឬលក្ខណៈជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹត កំណត់តាមការន្ត, មាន ៣យ៉ាងគឺ បុំលិង្គឬ បុល្លិង្គ ភេទប្រុស; ឥត្ថីលិង្គ ឬស្ត្រីលិង្គ ភេទស្រី; នបុំ. ភេទខ្ទើយ គឺមិនមែនភេទប្រុសស្រី; ឬរាប់យក អលិង្គ ដែលមិនប្រាកដជាភេទអ្វីមកផ្សំផងជា ៤យ៉ាង (ព.វ.)។ ឯខាងភាសាខ្មែរមានត្រឹមតែ
អ្នកលួចភេទ គឺបុរសដែលក្លែងធ្វើជាអ្នកបួសខ្លួនឯង, ឥតមានគ្រូឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យណាបំបួសឡើយ, ប្រកាសខ្លួនថាជាសាមណេរ នៅរួមជាមួយនិងសាមណេរមែនទែន, ហៅថា ថេយ្យសំវាសកៈ ផង)។
[លឹង-គ័ត-ថេ-ណៈ-កៈ] lingktthenokak
អ្នកលួចភេទ គឺបុរសដែលក្លែងធ្វើជាអ្នកបួសខ្លួនឯង, ឥតមានគ្រូឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យណាបំបួសឡើយ, ប្រកាសខ្លួនថាជាសាមណេរ នៅរួមជាមួយនិងសាមណេរមែនទែន, ហៅថា ថេយ្យសំវាសកៈ ផង)។
(ព.វិ.) (ម.ព. នាសនង្គ)។
[លឹង-គៈ-សៈ-ណា] lingkneasonea
(ព.វិ.) (ម.ព. នាសនង្គ)។
ប្រព្រឹត្តិត្រឡប់មុខជាក្រោយៗជាមុខ; អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើត្រឡប់មុខជាក្រោយ, មនុស្សមានគំនិតត្រឡប់ត្រឡិន។
[លឹង-គៈ-ព្រឹត] lingkpruette
ប្រព្រឹត្តិត្រឡប់មុខជាក្រោយៗជាមុខ; អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើត្រឡប់មុខជាក្រោយ, មនុស្សមានគំនិតត្រឡប់ត្រឡិន។
ដំណើរវិបរិតឬប្រែប្រួលលិង្គ គឺបុំលិង្គប្រើជាឥត្ថីលិង្គ ឬឥត្ថីលិង្គប្រើជាបុំលិង្គជាដើម (ព.វ.)។
[លឹង-គៈ-វិ-បុ័ល-ឡាស] lingkviblleas
ដំណើរវិបរិតឬប្រែប្រួលលិង្គ គឺបុំលិង្គប្រើជាឥត្ថីលិង្គ ឬឥត្ថីលិង្គប្រើជាបុំលិង្គជាដើម (ព.វ.)។
បព្វជិតដែលប្រសើរត្រឹមតែភេទ ឬដែលល្អដោយសារតែភេទ គឺអ្នកបួសទ្រុស្តសីល ប៉ុន្តែស្លៀកដណ្ដប់ត្រឹមត្រូវតាមបែបបទ ធ្វើឫកពាស្រគត់ស្រគំ ល្មមឱ្យអ្នកផងពេញចិត្ត។
[លឹង-គៈ-អៈ-រិ-យៈ] lingkaoriyeak
បព្វជិតដែលប្រសើរត្រឹមតែភេទ ឬដែលល្អដោយសារតែភេទ គឺអ្នកបួសទ្រុស្តសីល ប៉ុន្តែស្លៀកដណ្ដប់ត្រឹមត្រូវតាមបែបបទ ធ្វើឫកពាស្រគត់ស្រគំ ល្មមឱ្យអ្នកផងពេញចិត្ត។
(ម.ព. លិង្គអរិយៈ)។
[លឹង-គា-រិ-យៈ] loengkeariyeak≈
(ម.ព. លិង្គអរិយៈ)។
ល្ងង់ដូចជាមនុស្សវង្វេងទិសឬល្ងង់មិនស្គាល់ទិស។
[លិច] lix
លិបចុះបាត់ទៅ, ចូលកប់បាត់ទៅ ក្នុងទឹកជាដើម :
[លិច] lix
អស្តង្គត :
[លិច] lix
(ព.ប្រ.) វិនាស, ខូច, អន្តរាយ; បាត់ឈ្មោះ; លង់គំនិត :
[លិច] lix
ដែលធ្ងន់មិនអណ្ដែតទឹក :
[លិច] lix
ដែលទាបឬជ្រៅតែងតែលិចទឹក :
[លិច-កញ់-ចង់] lix
ហិនហោចវិនាសអន្តរាយទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយមារយាទមិនល្អ; គេច្រើននិយាយភ្ជាប់ថា :ដែលចេះតែហិនហោចវិនាសទ្រព្យសម្បត្តិជានិច្ច :
[លិច-កញ់-ជង់-លង់-កញ់-ជើ] lix
(ព.សា.) ហិនហោចវិនាសដូចគេលិចលង់ក្នុងទឹកទាំងកញ្ជើដាក់អីវ៉ាន់។
[លិច-កន់-ដេង-ដី] lix
វិនាសដូចជាកប់បាត់ទៅក្នុងដីកណ្ដេង។
[លិច-ក្បាល] lix
ទ្រទូងដៃ ដែលលិចក្បាលបាត់ទៅឃើញតែដៃទាំងពីរលើកជ្រោងឡើង :
[លិច-ក្រ-ជាំ] lix
វិនាសទ្រព្យធនអាប់កេរ្តិ៍ឈ្មោះ។
[លិច-តែ-ម្ដង] lix
ខូចតែម្ដង!