Khmer Dictionary

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-ជី-វិត] lukh

ការរស់នៅដោយសៅហ្មង, ការរស់ត្រដាបត្រដួស។

លូខ គុណនាម

[លូ-ខៈ-ជី-វិន] lukh

ដែលរស់នៅត្រដាបត្រដួស។

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-ជី-វិ-នី] lukh

(ម.ព. លូខជីវិន)។

លូខ នាម

[លូ-ខ័ប-ប៉ៈ-ណី-តៈ-ភាប] lukh

ភាពឬភាវៈសៅហ្មងឬថោកទាបនិងឧត្តម។

លូខ គុណនាម

[លូ-ខៈ-ប្រ-ណិត] lukh

ថោកថយខ្លះឧត្តមខ្លះ :

លូខ កិរិយាសព្ទ

[លូ-ខៈ-ព័រ] lukh

សម្បុរសៅហ្មង, អន់, ស្រអាប់។

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-ភាប] lukh

សេចក្ដីសៅហ្មង, ដំណើរថោកទាប។

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-ភោ-ជន់] lukh

ភោជនថោកទាប។

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-វា-ចា] lukh

សម្ដីខ្ជីខ្ជា, ពាក្យពុំគប្បី។

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-វាត] lukh

(ម.ព. លូខវាចា)។

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-វា-ទិន] lukh

អ្នកដែលពោលពាក្យខ្ជីខ្ជា, ពុំគាប្បី :

លូខ នាម

[លូ-ខៈ-វា-ទិ-នី] lukh

(ម.ព. លូខវាទិន)។

លូខ—

(ម.ព. លូខ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លូខ— នាម

[លូ-ខៈ—] lukhak—≈

(ម.ព. លូខ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

លូច

ពន្លៀនចេញ ពីក្នុងស្រោម, ពីក្នុងក្លែប, ពីក្នុងសំបក (ព.អា.) (ព.គ.) បន្លិច, បញ្ចេញ។

លូច កិរិយាសព្ទ

[លូច] luch

ពន្លៀនចេញ ពីក្នុងស្រោម, ពីក្នុងក្លែប, ពីក្នុងសំបក (ព.អា.) (ព.គ.) បន្លិច, បញ្ចេញ។

លូត

(ព.ទ.បុ.) កាលបើអ្នកធំសង្គ្រោះទំនុកបម្រុង អ្នកតូចរមែងតែលូតលាស់ខ្ពស់តាម។

លូត កិរិយាសព្ទ

[លូត] lut

ដុះចម្រើនកើន, ដុះចម្រើនខ្ពស់ឡើង :

លូត គុណនាម

[លូត] lut

(ព.ប្រ.) ដែលកើនហួស, លើសប្រមាណ :

លូត គុណនាម

[ឈើ-តូច-លូត-តាម-ឈើ-ធំ] lut

(ព.ទ.បុ.) កាលបើអ្នកធំសង្គ្រោះទំនុកបម្រុង អ្នកតូចរមែងតែលូតលាស់ខ្ពស់តាម។

លូតលាស់

(ព.ប្រ.) ចម្រើនដោយទ្រព្យធន, បុណ្យស័ក្ដិ :

លូតលាស់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លូត-លាស់] lutleas≈

លូតបែកមែកបែកសន្លឹក :

លូតលាស់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លូត-លាស់] lutleas≈

(ព.ប្រ.) ចម្រើនដោយទ្រព្យធន, បុណ្យស័ក្ដិ :

លូធែនិយម

ទម្រង់ដំបូងនៃលទ្ធិប្រូតេស្តង់ដែលបង្កើតឡើងដោយ ម៉ាទីន លូធែ (Martin Luther 1483 1546 German) នាសតវត្សទី១៦នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ លទ្ធិនេះផ្ដោតទៅលើការបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូគ្រិស្ដ និងសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើជំនឿនិងសេចក្ដីស្មោះត្រង់របស់បុគ្គលទៅលើអំណាចរួមរបស់សហគមន៍គ្រិស្តសាសនា :

លូធែនិយម នាម

[លូ-ធែ-និ-យំ] lutheniyum≈

ទម្រង់ដំបូងនៃលទ្ធិប្រូតេស្តង់ដែលបង្កើតឡើងដោយ ម៉ាទីន លូធែ (Martin Luther 1483 1546 German) នាសតវត្សទី១៦នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ លទ្ធិនេះផ្ដោតទៅលើការបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូគ្រិស្ដ និងសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើជំនឿនិងសេចក្ដីស្មោះត្រង់របស់បុគ្គលទៅលើអំណាចរួមរបស់សហគមន៍គ្រិស្តសាសនា :

លូន

(ព.ប្រ.) សូមចូលមកដោយសភាពរាបទាបហាក់ដូចជាលូន ...។

លូន កិរិយាសព្ទ ១)

[លូន] lun

ពន្លឿនសព៌ាង្គកាយដែលមានពោះដិតលើផ្ទៃខាងក្រោមឱ្យជ្រុលទៅមុខដោយប្រឹងរង្កៀក :

លូន កិរិយាសព្ទ ២)

[លូន] lun

រំកិលខ្លួនដែលមានទ្រូងដិតលើផ្ទៃខាងក្រោម ឱ្យលឿនជ្រុលទៅមុខដោយជើងទធាក់ដៃប្រវា :

លូន កិរិយាសព្ទ

[រត់-លូន] lun

(ម.ព. រត់)។

លូន នាម

[ស័ត-លូន] lun

សត្វដែលទៅមកបានតែដោយលូន (ឧរគសត្វ)។

លូន នាម

[ស័ត-លូន] lun

(ព.ប្រ.) សូមចូលមកដោយសភាពរាបទាបហាក់ដូចជាលូន ...។

លួង

លោមដោយលួងចិត្ត, ល្បួងលួងឱ្យស្រួលចិត្ត។

លួង កិរិយាសព្ទ

[លួង] long

ពោលពាក្យទន់ផ្អែមល្ហែមសម្រួលចិត្តអ្នកដទៃឱ្យធូរឱ្យស្រួល :

លួង កិរិយាសព្ទ

[លួង-លោម] long

លោមដោយលួងចិត្ត, ល្បួងលួងឱ្យស្រួលចិត្ត។

លួច

ក្លែងធ្វើជាភិក្ខុ រួមសំវាសជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃ (ព.វិ.)។

លួច កិរិយាសព្ទ ១)

[លួច] louch

លបយកអ្វីមួយរបស់អ្នកដទៃដែលគេមិនឱ្យដោយថេយ្យចិត្ត :

លួច កិរិយាសព្ទ ២)

[លួច] louch

ធ្វើអ្វីមួយដោយលាក់បាំង(មិនឱ្យអ្នកដទៃដឹង) ; នឹកភ្នកឬកួចចិត្តទៅលើអ្វីមួយដោយលាក់បាំង :

លួច កិរិយាសព្ទ ៣)

[លួច] louch

កែតម្រូវដោយរំកិលបន្ថែមឬបន្ថយក្នុងកិច្ចការជាង :

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-គំ-និត] louch

លបធ្វើតាមគំនិតគេ ឬលបបំបាត់គំនិតដែលគេបង្គាប់ ធ្វើតាមគំនិតខ្លួនវិញ។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ចិត] louch

ក្បត់ចិត្ត។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ចំ-ណេះ] louch

លបយកចំណេះដោយមិនបាច់រៀនផ្ទាល់ពីគេ។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ឈ្មោះ] louch

លប សរសេរចុះឈ្មោះគេ ឬលបយកឈ្មោះគេទៅថ្លែង។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ប្ដី-គេ] louch

លបធ្វើអំពើស្មន់អន្ធករជាមួយនិងប្ដីគេ។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ប្រ-ពន់-គេ] louch

លបធ្វើអំពើស្មន់អន្ធករជាមួយនឹងប្រពន្ធគេ។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ភេទ] louch

ក្លែងភេទធ្វើជាអ្នកបួសខ្លួនឯង (ព.វិ.)។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-លាក់] louch

លបលាក់។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ល្បិច] louch

លបយកល្បិចគេ។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-សប់] louch

លបយកសពក្នុងវេលាយប់ស្ងាត់ពីក្នុងទីសាមញ្ញមកតម្កល់ក្នុងទីដ៏រុងរឿង ដើម្បីនឹងដង្ហែឱ្យគគ្រឹកគគ្រេង។

លួច កិរិយាសព្ទ

[លួច-ស័ង-វ៉ាស] louch

ក្លែងធ្វើជាភិក្ខុ រួមសំវាសជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃ (ព.វិ.)។

លួចល្បក់

លបលួចធ្វើអំពើនីមួយក្នុងវេលាដែលគេប្រហែសធ្វេសមួយស្របក់ :

លួចល្បក់ កិរិយាសព្ទ

[លួច-ល្បក់] luochlobk≈

លបលួចធ្វើអំពើនីមួយក្នុងវេលាដែលគេប្រហែសធ្វេសមួយស្របក់ :

លួត

កូនរបស់ចៅទួត :

លួត គុ., ន.

[លួត] luot

មាតាឬបិតារបស់ទួត :

លួត នាម

[លួត] luot

កូនរបស់ចៅទួត :

លួស

ខ្សែធ្វើដោយលោហធាតុផ្សេងៗ ឬធ្វើដោយប្រាក់, មាស :

លួស កិរិយាសព្ទ

[លួស] luos

កាត់, ច្រាស់ ទ្រួសៗ ឱ្យដាច់មែកតូចៗឬសំបករាក់ៗជាដើម :

លួស នាម

[លួស] luos

ខ្សែធ្វើដោយលោហធាតុផ្សេងៗ ឬធ្វើដោយប្រាក់, មាស :

លួសបន្លា

លួសបន្លាដែលមានបង្កប់ដែកមុតដូចឡាម :

លួសបន្លា នាម

[លួស-បន់-ឡា] luosbnola≈

លួសដែលបង្កប់ដែកស្រួចខ្លីៗ ប្រើសម្រាប់ព័ទ្ធរបងជាដើម :

លួសបន្លា នាម

[លួស-បន់-ឡា-ឡាម] luosbnolalam≈

លួសបន្លាដែលមានបង្កប់ដែកមុតដូចឡាម :

លើ

ពាក្យសម្រាប់ទទួលរងដំណើរអំពីអកម្មកិរិយាមានពាក្យ ដេក, អង្គុយជាដើម :

លើ ធ. ១)

[លើ] ler

ខាងខ្ពស់, ដែលជាប៉ែកខាងខ្ពស់ :

លើ គុណកិរិយា ២)

[លើ] ler

ចំពោះត្រង់ :

លើ គុណកិរិយា ៣)

[លើ] ler

ប្រើអំណាចឆ្ពោះទៅរក :

លើ គុណកិរិយា ៤)

[លើ] ler

ពាក្យសម្រាប់ទទួលរងដំណើរអំពីអកម្មកិរិយាមានពាក្យ ដេក, អង្គុយជាដើម :

លើក

តាំងប្រសិទ្ធីតាមក្បួនតម្រាសូត្ររំលើករាសីដែលអាប់ឱ្យត្រឡប់រុងរឿងឡើង។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក] leuk

យកពីក្រោមឡើងទៅលើ, យកពីទំនាបទៅទីខ្ពស់; យកពីទីមួយទៅទីដទៃ; ជ្រោងឡើង, ទ្រឡើង, ស្ទួយឡើង; គ្រាហ៍ឡើង; ធ្វើឱ្យខ្ពស់, ដាក់បំពេញឬពូនឱ្យខ្ពស់ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-កំ-ណាប] leuk

តែងកាព្យ។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ខ្មោច] leuk

គាស់ខ្មោច :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ខ្មោច-ស្រោច-ឆ្អឹង] leuk

(ព.សា.) គាស់ខ្មោចហើយស្រោចទឹកលាងឆ្អឹង។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ខ្លួន] leuk

អួតខ្លួន, តម្កើងខ្លួន :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-គ្នា] leuk

នាំគ្នាច្រើននាក់។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ចោល] leuk

បោះចោល; ចោលមិនយកជាការ, ចោលលែងត្រូវការ។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ជើង] leuk

សរសើរ ឬបញ្ជោរនាំឱ្យឡើងទឹកចិត្តឬឱ្យបានចិត្ត, ឱ្យលង់ឬឱ្យស៊ុនគំនិត :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ដាក់] leuk

លើកឱ្យអង្គុយហើយដាក់ផ្ដេកទៅវិញ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ដំ-កើង] leuk

ធ្វើឱ្យថ្កើង :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទុក] leuk

បញ្ឈប់ទុក, ស្លេះទុក; លើកលែង។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទោស] leuk

ពោលទោស។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទោស-ចោល] leuk

លែងប្រកាន់ទោស, បដិសេធទោស។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ទ័ព] leuk

នាំកងទ័ពចេញទៅឬត្រឡប់មក។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-បំ-ណន់] leuk

តាំងរៀបពិធីឬតាំងរបៀបបន់ស្រន់។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-មៈ-នុស] leuk

តម្កើងមនុស្ស :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-មុក] leuk

នាំឱ្យពេញមុខ, ឱ្យមានសេចក្ដីសរសើរ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-យក] leuk

នាំយក :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-រា-សី] leuk

(ម.ព. រាសី)។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-រឿង] leuk

តែងរឿងប្រតិដ្ឋចេញពីគំនិតខ្លួន។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ឡាក់] leuk

រំលងចោលខ្លះមិនឱ្យសព្វគ្រប់ :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-ស័ត] leuk

លើកគ្នាច្រើននាក់ចូលលុកព្រៃបង្អើលសត្វ ដើម្បីបាញ់ឬឱ្យជាប់ដោយនេសាទុបករណ៍។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-សប់] leuk

គាស់សព (ព.ខ្ព.) (ព.សា.) លើកខ្មោច។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-សប់-សង់-កា] leuk

(ម.ព. លើកសពសំស្ការ)។

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-សប់-ស័ង-ស្កា] leuk

លើកសពសង្ខារ គឺគាស់សពហើយធ្វើឈាបនកិច្ច (ព.ខ្ព.) (ព.សា.) លើកខ្មោចស្រោចឆ្អឹង។

លើក នាម

[លើក] leuk

ដង, កាល, គ្រា :

លើក កិរិយាសព្ទ

[លើក-រា-សី] leuk

តាំងប្រសិទ្ធីតាមក្បួនតម្រាសូត្ររំលើករាសីដែលអាប់ឱ្យត្រឡប់រុងរឿងឡើង។

លើក!

ចូរលើក!; ពាក្យបង្គាប់ឱ្យលើកអ្វីៗព្រមគ្នា ឬបង្គាប់សត្វពាហនៈ មានគោក្របីជាដើមឱ្យលើកជើង។

លើក! កិរិយាសព្ទ

[លើក] leuk≈

ចូរលើក!; ពាក្យបង្គាប់ឱ្យលើកអ្វីៗព្រមគ្នា ឬបង្គាប់សត្វពាហនៈ មានគោក្របីជាដើមឱ្យលើកជើង។

លើកកម្ពស់

គាំទ្រឬលើកទឹកចិត្តដើម្បីមូលហេតុឬគោលបំណងណាមួយ។

លើកកម្ពស់ កិរិយាសព្ទ ១)

[លើក-កំ-ពស់] leukkampsa≈

អួតយកកម្ពស់ :

លើកកម្ពស់ កិរិយាសព្ទ ២)

[លើក-កំ-ពស់] leukkampsa≈

គាំទ្រឬលើកទឹកចិត្តដើម្បីមូលហេតុឬគោលបំណងណាមួយ។

លើកទឹកចិត្ត

ផ្ដល់កម្លាំងចិត្ត, ជំរុញទឹកចិត្ត :

លើកទឹកចិត្ត កិ., គុ.

[លើក-ទឹក-ចិត] leuktoekchet≈

ផ្ដល់កម្លាំងចិត្ត, ជំរុញទឹកចិត្ត :