វចនានុក្រមខ្មែរ

ឋានន្តររបស់សេនាបតីសម្រាប់ទោ ខាងក្រសួងយុត្តិធម៌ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ក្នុងសម័យណាដែលមានក្សត្រិយ៍ ឧភយោរាជ; សម័យសព្វថ្ងៃនេះ តាំងជាទីអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងនុះដែរ :

វង្សាអគ្គរាជ នាម

[វង់-សា-អ័ក-គៈ-រាជ] vongseaakkoreach

ឋានន្តររបស់សេនាបតីសម្រាប់ទោ ខាងក្រសួងយុត្តិធម៌ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ក្នុងសម័យណាដែលមានក្សត្រិយ៍ ឧភយោរាជ; សម័យសព្វថ្ងៃនេះ តាំងជាទីអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងនុះដែរ :

វង្សា— នាម

[វង់-សា—] vngosa—≈

(ម.ព. វង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វង្ស– នាម

[—វង់] —vngo≈

(ម.ព. វង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ។

វង្ស— នាម

[វង់-សៈ—] vngosak—≈

(ម.ព. វង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វចនតា

មូលតាមួយបែបដែលជាពាក្យទោល ឬជាប្ញស ឬក៏ជាធាតុនៃពាក្យក្នុងភាសាឥណ្ឌូអឺរ៉ុប :

វចនតា នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-តា] veakchaknakta≈

មូលតាមួយបែបដែលជាពាក្យទោល ឬជាប្ញស ឬក៏ជាធាតុនៃពាក្យក្នុងភាសាឥណ្ឌូអឺរ៉ុប :

វចនលេខន៍

ការសរសេរ និងការរៀបរៀងចងក្រងវចនានុក្រមដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងខាងវចនវិទ្យា។

វចនលេខន៍ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-ឡេក] veakchaknaklek≈

ការសរសេរ និងការរៀបរៀងចងក្រងវចនានុក្រមដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងខាងវចនវិទ្យា។

វចនវិទ្យា

ទីបំផុតឬទីបញ្ចប់សម្ដី, ចុងពាក្យ, ចុងសម្ដី។

វចនវិទ្យា នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-វិត-ទ្យា] veakchaknakvittyea≈

ផ្នែកមួយនៃភាសាវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីវាក្យសព្ទ ក្នុងនោះមាន ការបង្កើតពាក្យ ការប្រើពាក្យ ន័យនិងទំនាក់ទំនងន័យរបស់ពាក្យ ជាដើម។

វចនវិទ្យា នាម

[វៈ-ចៈ-ណា-នុ-រូប] veakchaknanurub≈

តាមសមគួរដល់ពាក្យ; ការអនុលោមតាមពាក្យ។

វចនវិទ្យា នាម

[វៈ-ចៈ-ណា-ឡាំង-កា] veakchaknalaamngka≈

គ្រឿងប្រដាប់ពាក្យ គឺសម្ដីសម្រាប់ប្រើកែមស៊ែមឱ្យស្រួលស្តាប់; សព្ទសម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងប្រដាប់រំលេចពាក្យឱ្យស្រួលស្តាប់។

វចនវិទ្យា នាម

[វៈ-ចៈ-ណា-វៈ-សាន] veakchaknaveaksan≈

ទីបំផុតឬទីបញ្ចប់សម្ដី, ចុងពាក្យ, ចុងសម្ដី។

វចនាធិប្បាយ

អធិប្បាយពាក្យ គឺសេចក្ដីពន្យល់អំពីពាក្យនីមួយៗឱ្យឃើញច្បាស់លាស់; អភិធាន។

វចនាធិប្បាយ នាម

[វៈ-ចៈ-ណា-ធិប-បាយ] vochoneathibbay

អធិប្បាយពាក្យ គឺសេចក្ដីពន្យល់អំពីពាក្យនីមួយៗឱ្យឃើញច្បាស់លាស់; អភិធាន។

វចនានុក្រម

ឈ្មោះសៀវភៅដែលមានរៀបរៀងពាក្យតាមលំដាប់អក្ខរក្រម :

វចនានុក្រម នាម ១)

[វៈ-ចៈ-ណា-នុ-ក្រំ] vochoneanukrom

លំដាប់ពាក្យ, លំដាប់ពាក្យដែលរៀបរៀងតាមរបៀបមុនក្រោយ។

វចនានុក្រម នាម ២)

[វៈ-ចៈ-ណា-នុ-ក្រំ] vochoneanukrom

ឈ្មោះសៀវភៅដែលមានរៀបរៀងពាក្យតាមលំដាប់អក្ខរក្រម :

វចនានុក្រមវិទ្យា

ការសិក្សាបែបពណ៌នានិងវិភាគអំពីទំនាក់ទំនងន័យ ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងរវាងវចនតានៅក្នុងប្រព័ន្ធវចនសព្ទនៃភាសាណាមួយ។

វចនានុក្រមវិទ្យា នាម

[វៈ-ចៈ-ណា-នុ-ក្រំ-វិត-ទ្យា] veakchaknanukrumvittyea≈

ការសិក្សាបែបពណ៌នានិងវិភាគអំពីទំនាក់ទំនងន័យ ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងរវាងវចនតានៅក្នុងប្រព័ន្ធវចនសព្ទនៃភាសាណាមួយ។

វចនា— នាម

[វៈ-ចៈ-ណា—] veakchakna—≈

(ម.ព. វចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វចនោកាស នាម

[វៈ-ចៈ-ណោ-កាស] veakchaknaokas≈

សិល្បៈនៃការនិយាយ សំនួនវោហារ។

វចនៈ

ការរៀបចំឬចងក្រងពាក្យពេចន៍ឱ្យចុះរបៀបត្រឹមត្រូវ។

ប្រភេទពាក្យប្រាប់ចំនួនតិចច្រើនដែលកំណត់តាមបែបវេយ្យាករណ៍, សម្រាប់ភាសាបាលីមាន ២យ៉ាងគឺ ឯកវចនៈ ប្រាប់ដំណើរថា មានតែមួយ ឬប្រាប់ដំណើរដែលប្រមូលចំនួនច្រើនរួបរួមតែមួយ បើធៀបនឹងភាសាខ្មែរដូចពាក្យថា មហាជន ប្រជុំជន ក្រុមយោធា ក្រុមជំនុំ ហ្វូងសត្វ ជាដើម; ពហុវចនៈ ប្រាប់ចំនួនពីត្

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-ក] vochaneak

អ្នកធ្វើតាមពាក្យ គឺអ្នកយកពាក្យ, អ្នកស្តាប់បង្គាប់។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-កា] vochaneak

(ម.ព. វចនករ)។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-ក្រំ] vochaneak

លំដាប់ពាក្យ។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-គា-រៈ-វ៉ាក់] vochaneak

ការគោរពសម្ដី គឺការជឿកាន់តាមពាក្យប្រដៅ។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-គោ-រប់] vochaneak

(ម.ព. វចនគារវៈ)។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-ភេត] vochaneak

ការខ្ចាយសម្ដី, ដំណើរបែកការលេចឮខ្ចរខ្ចាយ, ដំណើរផ្សេងសម្ដីគ្នា។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-មា-លា] vochaneak

កម្រងពាក្យ។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-មិត] vochaneak

មិត្រដែលជាគូនិយាយសន្ទនាគ្នា, ដែលចេះនិយាយឱ្យពេញចិត្ត។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-មិត] vochaneak

(ម.ព. វចនមិត្ត)។

វចនៈ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-រៈ-ចៈ-ណា] vochaneak

ការរៀបចំឬចងក្រងពាក្យពេចន៍ឱ្យចុះរបៀបត្រឹមត្រូវ។

វចន—

(ម.ព. វចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វចន— នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ—] veakchaknak—≈

(ម.ព. វចនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វចី

ការប្រព្រឹត្តល្អដោយវាចា ការស្ដីនិយាយត្រឹមត្រូវ។

វចី នាម

[វៈ-ចី] vochei

វាចា, សម្ដី, ពាក្យ។

វចី នាម

[វៈ-ចី-កាំ] vochei

អំពើដែលកើតអំពីសម្ដី, ការធ្វើដោយសម្ដី។

វចី នាម

[វៈ-ចី-គា-រៈ-វៈ] vochei

ការគោរពដោយវាចា។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ទុច-ចៈ-រ៉ិត] vochei

ការប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយវាចា។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ទ្វា] vochei

ទ្វារវាចា។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ប៉ៈ-ណាម] vochei

ការបង្អោនវាចា គឺការបញ្ចេញវាចាសរសើរគុណដែលគួរគោរពឬការគោរពដោយសម្ដី។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ប៉ៈ-យោក] vochei

ការប្រកបអំពើដោយវាចា, ការបញ្ចេញវាចាប្រើគេឱ្យសម្រេចអំពើ។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ប៉ៈ-រ៉ៈ-ម៉ៈ-មិត] vochei

មិត្រដែលបានតែមាត់ ដែលល្អតែមាត់។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ប៉ៈ-រ៉ៈ-ម៉ៈ-មិត] vochei

(ម.ព. វចីបរមមិត្ត)។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ប្រ-ណាម] vochei

(ម.ព. វចីបណាម)។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ប្រ-យោក] vochei

(ម.ព. វចីបយោគ)។

វចី នាម

[វៈ-ចី-ភេត] vochei

ការបញ្ចេញវាចាឱ្យគេឮច្បាស់; ដំណើរផ្សេងសម្ដីគ្នា។

វចី នាម

[វៈ-ចី-មុក] vochei

ពាក្យផ្ដើម, អារម្ភកថា, ឧបន្យាសកថា។

វចី នាម

[វៈ-ចី-សង់-ហ] vochei

ការនាំពាក្យញុះញង់។

វចី នាម

[វៈ-ចី-សង់-ហៈ-រិ-នី] vochei

(ម.ព. វចីសង្ហរី)។

វចី នាម

[វៈ-ចី-សង់-ហៈ-រ៉ី] vochei

អ្នកនាំពាក្យញុះញង់។

វចី នាម

[វៈ-ចី-សៈ-ម៉ា-ចា] vochei

ការប្រព្រឹត្តរៀបរយដោយវាចា ការប្រើសម្ដីសុភាពរាបទាប ការប្រើវាចាស្មោះស្មើ។

វចី នាម

[វៈ-ចី-សុ-ចៈ-រ៉ិត] vochei

ការប្រព្រឹត្តល្អដោយវាចា ការស្ដីនិយាយត្រឹមត្រូវ។

វច្ច នាម

[វ័ច-ចៈ] vochch

អាចម, លាមក។

វច្ច នាម

[វ័ច-ចៈ-កុត] vochch

បង្គន់។

វច្ច នាម

[វ័ច-ចៈ-ទ្វា] vochch

ទ្វារឬផ្លូវវច្ចៈ (ទ្វារឧច្ចារៈ, ទ្វារធំ, ទ្វារបាត)។

វច្ច នាម

[វ័ច-ចៈ-ម័ក] vochch

(ម.ព. វច្ចទ្វារ)។

វច្ចៈ

(ម.ព. វច្ច)។

វច្ចៈ នាម

[វ័ច-ចៈ] vchachak≈

(ម.ព. វច្ច)។

វជិរៈ

រឹងស្រួយ; មានលំអ។

វជិរៈ នាម

[វៈ-ជិ-រៈ] vochireak

ពេជ្រ; កាំរន្ទះ; ខ្សែរស្មីផ្លេកបន្ទោរ; ...។

វជិរៈ នាម

[វៈ-ជិ-រៈ-ម័យ] vochireak

ដែលប្រដាប់ដោយពេជ្រ ដែលដាំពេជ្រ។

វជិរៈ នាម

[វៈ-ជិ-រៈ] vochireak

អាវុធរបស់ព្រះឥន្ទ្រ (ពួកជាងតាំងពីព្រេងនាយរៀងមក គូរឬឆ្លាក់ ធ្វើជារូបមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងផ្កាចំប៉ីរីក ឬជួនកាលធ្វើជារូបខ្សែរស្មីផ្លេកបន្ទោរ, មានដងខ្លីដូចដងព្រះខ័ឌ្គ)។