ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

វញ្ឈៈ គុណនាម

[វ័ញ-ឈៈ] vonhchheak

ដែលមិនមានកូន (អា) ; ដែលមិនមានផល, ឥតប្រយោជន៍; ដែលឥតផ្លែ។

វញ្ឈៈ នាម

[វ័ញ-ឈៈ-កាំ] vonhchheak

ប្រើជាបទសមាស ការងារឥតផល, អំពើឥតប្រយោជន៍។

វញ្ឈៈ នាម

[វ័ញ-ឈៈ-ព្រឹក] vonhchheak

ឈើដែលឥតផ្លែ (ឈើអាឬឈើឈ្មោល)។

វដ្ដ គុណនាម

[វ័ត-ដៈ] vodd

ដែលវិល; មូល, ដែលជាវង់មូល។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ] vodd

ការវិលទៅមក; ដំណើរវិលកើតវិលស្លាប់; វង់មូល; តម្លៃសម្រាប់ចាយប្រើស្បៀង។

វដ្ដ នាម

[វាត់-ទុក] vodd

ទុក្ខក្នុងវដ្ដៈ គឺទុក្ខសម្រាប់សត្វដែលវិលកើតវិលស្លាប់។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ-ភៃ] vodd

ភ័យអំពីការវិលកើតវិលស្លាប់។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ-មូល] vodd

ទីតាំងរបស់វដ្ដៈ, ឫសរបស់វដ្ដៈ។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ-លោក] vodd

លោកគឺការវិលកើតវិលស្លាប់។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ-សង់-សា] vodd

ដំណើរអន្ទោលវិលកើតវិលស្លាប់។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ-សន់-ធិ] vodd

តំណវដ្ដៈ។

វដ្ដ នាម

[វ័ត-ដៈ-ស័ង-សា] vodd

(ម.ព. វដ្ដសង្សារ)។

វដ្ដទឹក

ដំណើរវិលជុំបន្តគ្នាមិនដាច់នៃបាតុភូតរំហួត កំណក ចំហាយ លំហូររបស់ទឹក :

វដ្ដទឹក នាម

[វ័ត-ទឹក] vtatoek

ដំណើរវិលជុំបន្តគ្នាមិនដាច់នៃបាតុភូតរំហួត កំណក ចំហាយ លំហូររបស់ទឹក :

វដ្ដរដូវ

ខួបរដូវរបស់ស្ត្រីចាប់ផ្ដើមពីស្ត្រីពេញក្រមុំ រហូតដល់វ័យអស់រដូវ។ មួយខួបរដូវមានរយៈពេល២៨ថ្ងៃ រាប់ចាប់ពីថ្ងៃទី១នៃរដូវរហូតដល់ថ្ងៃទី២៨នៃខួបនីមួយៗ :

វដ្ដរដូវ នាម

[វ័ត-រ-ដូវ] vtarodouv

ខួបរដូវរបស់ស្ត្រីចាប់ផ្ដើមពីស្ត្រីពេញក្រមុំ រហូតដល់វ័យអស់រដូវ។ មួយខួបរដូវមានរយៈពេល២៨ថ្ងៃ រាប់ចាប់ពីថ្ងៃទី១នៃរដូវរហូតដល់ថ្ងៃទី២៨នៃខួបនីមួយៗ :

វដ្ដៈ គុណនាម

[វ័ត-ដៈ] vtadak

(ម.ព.វដ្ដ)។

វដ្ដ—

(ម.ព. វដ្ដ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វដ្ដ— គុណនាម

[វ័ត-ដៈ—] vtadak—

(ម.ព. វដ្ដ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វឌ្ឍកី នាម

[វ័ត-ឍៈ-កី-កាំ] vodthokei

ការជាងឈើ, ការងាររបស់ជាងឈើ។

វឌ្ឍកី នាម

[វ័ត-ឍៈ-កី-ហ័ត] vodthokei

ហត្ថជាងឈើ, ហត្ថខ្នាត។

វឌ្ឍន នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ] vodthon

សេចក្ដីចម្រើន; ការលូតលាស់; ដំណើរដុះដាល; ដំណើរកើតកាលវាលគុម្ព។

វឌ្ឍន នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ-កាំ] vodthon

អំពើឬការងារដែលនាំឱ្យចម្រើនផលប្រយោជន៍។

វឌ្ឍន នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ-កាល] vodthon

កាលឬសម័យដែលមានសេចក្ដីចម្រើនប្រយោជន៍ផ្សេងៗ។

វឌ្ឍន នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ-ធ័រ] vodthon

ធម៌ឬសភាវៈដែលនាំឱ្យកើតសេចក្ដីចម្រើន។

វឌ្ឍន នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ-សៈ-ម៉ៃ] vodthon

(ម.ព. វឌ្ឍនកាល)។

វឌ្ឍននិយម

ការប្រកាន់នូវគំនិតចម្រើនជឿនលឿន ការគាំទ្រកំណែទម្រង់សង្គម :

វឌ្ឍននិយម នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ-និ-យំ] vtatheaknakniyum

ការប្រកាន់នូវគំនិតចម្រើនជឿនលឿន ការគាំទ្រកំណែទម្រង់សង្គម :

វឌ្ឍនភាគិយ គុណនាម

[វ័ត-ឍៈ-នៈ-ភា-គិ-យៈ] vtatheakneakpheakiyeak

ដែលតែងចម្រើនរុងរឿង។ (ព.ផ្ទ.) ហានភាគិយ។

វឌ្ឍនភាគី

ដែលមានចំណែកខាងចម្រើនរុងរឿង; អ្នកដែលមានចំណែកទៅខាងចម្រើនរុងរឿង, អ្នកដែលចេះតែចម្រើន។

វឌ្ឍនភាគី គុ., ន.

[វ័ត-ឍៈ-នៈ-ភា-គី] vtatheakneakpheaki

ដែលមានចំណែកខាងចម្រើនរុងរឿង; អ្នកដែលមានចំណែកទៅខាងចម្រើនរុងរឿង, អ្នកដែលចេះតែចម្រើន។

វឌ្ឍនភាព នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ-ភាប] vodthonopheap

ភាវៈឬដំណើរនាំឱ្យចម្រើន។

វឌ្ឍនាការ នាម

[វ័ត-ឍៈ-នា-កា] vodthoneakar

អាការៈនៃសេចក្ដីចម្រើន។

វឌ្ឍនៈ នាម

[វ័ត-ឍៈ] vtatheak

(ម.ព. វឌ្ឍន)។

វឌ្ឍន—

(ម.ព. វឌ្ឍន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វឌ្ឍន— នាម

[វ័ត-ឍៈ-ណៈ—] vtatheaknak—

(ម.ព. វឌ្ឍន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វឌ្ឍមានវិធី

វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធ ធ្វើឱ្យដំណើររឿងមានការរីកចម្រើនពីធូរស្រាលទៅតានតឹងឬពីតានតឹងទៅធូរស្រាលវិញ ដូចជា ក្នុងរឿងទុំទាវ ស្នេហាទុំទាវចេញដំណើរពីភាពធម្មតាទៅរកភាពតានតឹងបន្តិចម្ដងៗរហូតបណ្ដាលឱ្យតួអង្គឯកទាំងពីរស្លាប់។

វឌ្ឍមានវិធី នាម

[វ័ត-ឍៈ-មាន-វិ-ធី] vtatheakmeanvithi

វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធ ធ្វើឱ្យដំណើររឿងមានការរីកចម្រើនពីធូរស្រាលទៅតានតឹងឬពីតានតឹងទៅធូរស្រាលវិញ ដូចជា ក្នុងរឿងទុំទាវ ស្នេហាទុំទាវចេញដំណើរពីភាពធម្មតាទៅរកភាពតានតឹងបន្តិចម្ដងៗរហូតបណ្ដាលឱ្យតួអង្គឯកទាំងពីរស្លាប់។

វណរោគ

រោគពិការអាការៈខាងក្នុង មានសួត, ថ្លើម, ក្រពះ ជាដើម; រោគរបេង :

វណរោគ នាម

[វៈ-ណៈ-រោក] vonarouk

រោគពិការអាការៈខាងក្នុង មានសួត, ថ្លើម, ក្រពះ ជាដើម; រោគរបេង :

វណិជ្ជា នាម

[វៈ-និច-ជា] vonechchea

ការលក់ដូរ, ជំនួញ។

វណិព្វក នាម

[វៈ-និប-ពៈ-កៈ] ឬ [វៈ-និប-ពក់] vonepvok

(ម.ព. វនិព្វក)។

វណ៌

(ម.ព. វណ្ណ{¥¥}១{££}និងវណ្ណ{¥¥}២{££})។

វណ៌ នាម

[វ័រ-ណៈ] vonr

(ម.ព. វណ្ណ១និងវណ្ណ២)។

វណ្ដ ន., កិ.

[វាន់] vondor

(ម.ព. វ័ណ្ដ)។

វណ្ឌ ន., កិ.

[វាន់] vean

(ម.ព. វណ្ដ)។

វណ្ឌមណ្ឌល នាម ១)

[វាន់-មន់-ឌល់] veanmnodlo

ប្រវែងរង្វង់ បរិមាត្ររង្វង់។

វណ្ឌមណ្ឌល នាម ២)

[វាន់-មន់-ឌល់] veanmnodlo

ទីព័ទ្ធជុំវិញកន្លែងណាមួយ។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ] vonn

អក្សរ។

វណ្ណ នាម

[វ័រ-ណៈ-វិ-បុ័រ-យ៉ាយ] vonn

(ម.ព. វណ្ណវិបរិយាយ)។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-កៈ-វ៉ី] vonn

អ្នកប្រាជ្ញខាងអក្សរសាស្ត្រ; អ្នកប្រាជ្ញខាងកាព្យឃ្លោង។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-កូ-ប៉ិ-កា] vonn

ដបទឹកសរសេរ (ដបទឹកខ្មៅ)។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-គៈ-តិ] vonn

ដំណើររបស់អក្សរ គឺការតែងសេចក្ដី, ការចងក្រងពាក្យត្រូវតាមលក្ខណៈអក្សរ។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-តូ-លិ-កា] vonn

ប៉ាកកៃ; ស្លាបប៉ាកកា។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-តូ-លិ-កា-ទ័ន] vonn

ដងប៉ាកកៃ; ដងប៉ាកកា។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-ទូត] vonn

សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ, ដីកា។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-ព្រឹត] vonn

ឆន្ទ, កាព្យ :

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-មា-លា] vonn

ពួកអក្សរទាំងអស់។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-លេ-ខា] vonn

ដី ស។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ាយ] vonn

ការលើកតួអក្សរត្រឡប់មកដើមជាចុងឬចុងជាដើម, ដូចជា មសក ជា មកស "មូស" ជាដើម (ព.វ. បា. សំ.)។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ] vonn

ព័ណ៌, សម្បុរ; ពន្លឺ, រស្មី; ភេទ; ថ្នាក់វង្ស, ពូជ, ពូជពង្ស (របស់មនុស្ស)។

វណ្ណ នាម

[វ័រ-ណៈ-ស្រេស] vonn

(ម.ព. វណ្ណសេដ្ឋ)។

វណ្ណ នាម

[វ័រ-ណៈ-ស្រេស-ឋា] vonn

(ម.ព. វណ្ណសេដ្ឋា)។

វណ្ណ គុណនាម

[វ័ន-ណៈ-ម៉ាត់] vonn

ដែលមានត្រឹមតែសម្បុរ; ដែលបានតែព័ណ៌ឥតក្លិន :

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-ម៉ាត់-តា] vonn

(ម.ព. វណ្ណមត្ត)។

វណ្ណ គុណនាម

[វ័ន-ណៈ-មាត] vonn

ដែលមានត្រឹមតែពូជពង្សឧត្តម តែឥតចំណេះវិជ្ជា ឬខ្សត់ទ្រព្យ ឬក៏ឥតគេរាប់ :

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-វាត់-តី] vonn

(ម.ព. វណ្ណវ័ត)។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-វាត់] vonn

មានសម្បុរ (ល្អ) ; មានពូជពង្ស។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-សង់-ក] vonn

សេចក្ដីរង្កៀសចំពោះពូជពង្ស; ការលាយច្រឡំពូជពង្ស; ការលាយចម្រុះព័ណ៌។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-សន់-ឋាន] vonn

សម្បុរនិងទ្រង់ទ្រាយ :

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-សំ-ប័ត] vonn

ការបរិបូរដោយសម្បុរ។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-សេត] vonn

ដែលប្រសើរព្រោះពូជពង្ស (ព្រាហ្មណ៍ឬក្សត្រិយ៍)។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-ស័ង-ស័ក-គៈ] vonn

ការច្រឡំពូជពង្ស, ការលាយពូជពង្ស; ការកាត់ពូជពង្សដែលទីទៃពីគ្នា :

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ] vonn

លម្អ; គុណ; សេចក្ដីសរសើរ, ពាក្យសរសើរ; ពាក្យពណ៌នាកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ; រូបរាង; បែប, បែបយ៉ាង; ការកំណត់ហេតុ; លក្ខណៈ; ...។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-ទា-សី] vonn

ទាសីមានលម្អ គឺនគរសោភិនី, ស្រីពេស្យា។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-ធាត] vonn

លក្ខណៈរូបរាង។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណ័ប-ប៉ៈ-ភេត] vonn

ដំណើរបែបផ្សេងគ្នា, បែបទីទៃពីគ្នា; ...។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-វា-ទិ-នី] vonn

(ម.ព. វណ្ណវាទី)។

វណ្ណ នាម

[វ័ន-ណៈ-វា-ទី] vonn

អ្នកពោលពាក្យសរសើរ។

វណ្ណកម្ម នាម

[វ័ន-ណៈ-កាំ] vnonakkaam

ស្នាដៃតែងនិពន្ធឬវិចិត្រកម្ម :

វណ្ណនា

ពាក្យពណ៌នា, ពាក្យពន្យល់, សេចក្ដីអធិប្បាយ, អដ្ឋកថា; ការសរសេរ។

វណ្ណនា នាម

[វ័ន-ណៈ-នា] vonnonea

ពាក្យពណ៌នា, ពាក្យពន្យល់, សេចក្ដីអធិប្បាយ, អដ្ឋកថា; ការសរសេរ។

វណ្ណនាកថា

សន្ទស្សន៍អក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធសរសេរអធិប្បាយរៀបរាប់ឡើងវិញនូវដំណើររឿងរ៉ាវជាក់ស្តែងនៃជីវភាពសង្គម (ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ការធ្វើដំណើរ ឧបទ្ទវហេតុ ទំនាក់ទំនង រវាងគ្រួសារ រវាងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ) ទោះជាដំណើររឿងទាំងនោះកន្លងផុតទៅក្ដីឬកំពុងប្រព្រឹត្តទៅក្ដី មករៀ

វណ្ណនាកថា នាម

[វ័ន-ណៈ-នា-កៈ-ថា] vnonakneakaktha

សន្ទស្សន៍អក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធសរសេរអធិប្បាយរៀបរាប់ឡើងវិញនូវដំណើររឿងរ៉ាវជាក់ស្តែងនៃជីវភាពសង្គម (ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ការធ្វើដំណើរ ឧបទ្ទវហេតុ ទំនាក់ទំនង រវាងគ្រួសារ រវាងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ) ទោះជាដំណើររឿងទាំងនោះកន្លងផុតទៅក្ដីឬកំពុងប្រព្រឹត្តទៅក្ដី មករៀ

វណ្ណនាវិធី

វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធប្រើដោយលើកយកតួអង្គមនុស្ស សត្វ រឿងចម្បាំង ធម្មជាតិឬទេសភាពមកនិទានរៀបរាប់ឱ្យឃើញច្បាស់ដូចបានឃើញនឹងភ្នែកផ្ទាល់។

វណ្ណនាវិធី នាម

[វ័ន-ណៈ-នា-វិ-ធី] vnonakneavithi

វិធីតែងនិពន្ធមួយបែបដែលកវី អ្នកនិពន្ធប្រើដោយលើកយកតួអង្គមនុស្ស សត្វ រឿងចម្បាំង ធម្មជាតិឬទេសភាពមកនិទានរៀបរាប់ឱ្យឃើញច្បាស់ដូចបានឃើញនឹងភ្នែកផ្ទាល់។

វណ្ណយុត្ត

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងអក្សរ; វណ្ណយុត្តសម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាខ្មែរមាន ១៨យ៉ាងគឺ ១-វិសជ៌នី ឬ វិសគ៌ៈ ឬក៏ រះមុខ (ះ) ; ២-មូសិកទន្ត ឬ ធ្មេញកណ្ដុរ (៉) ; ៣-ត្រីសព្ទ (៊) ; ៤-ទណ្ឌឃាត ឬ បដិសេធ (៍) ; ៥-របាទ ឬ រេផៈ (៌) ; ៦-រស្សសញ្ញា ឬ បន្តក់ (់) ; ៧-សំយោគសញ្ញា (័