វចនានុក្រមខ្មែរ

សម្ដែង

ថ្លែង, ប្រកាសសេចក្ដី :

សម្ដែង កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-ដែង] som daeng

ធ្វើឬបញ្ចេញឱ្យឃើញស្ដែង :

សម្ដែង កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-ដែង] som daeng

ថ្លែង, ប្រកាសសេចក្ដី :

សម្ដោក

ព្បួរស្ដោក, ប្រតោងស្ដោកចុះក្រោម :

សម្ដោក កិរិយាសព្ទ

[សំ-តោក] (ជើង ត)] samtaok](cheungt)a≈

ព្បួរស្ដោក, ប្រតោងស្ដោកចុះក្រោម :

សម្ដោះ

ទឹកមាត់ដែលស្ដោះ :

សម្ដោះ នាម

[សំ-ដោះ] somduoh

ទឹកមាត់ដែលស្ដោះ :

សម្ទក់

ដែលស្ទក់, ដែលមានជើងស្ទក់; អ្វីៗដែលស្ទក់ :

សម្ទក់ គុ., ន.

[សំ-ទក់] samtok

ដែលស្ទក់, ដែលមានជើងស្ទក់; អ្វីៗដែលស្ទក់ :

សម្ទង់

ប្រដាប់សម្រាប់ស្ទង់, គ្រឿងស្ទង់ :

សម្ទង់ នាម

[សំ-ទង់] somtong

ប្រដាប់សម្រាប់ស្ទង់, គ្រឿងស្ទង់ :

សម្ទល

ដែលស្ទល; អ្វីៗដែលមានរាងស្ទល។

សម្ទល គុ., ន.

[សំ-ទល] somtol

ដែលស្ទល; អ្វីៗដែលមានរាងស្ទល។

សម្ទាញ

ដែលស្ទាញ; អ្វីៗដែលរីកស្ទាញ។

សម្ទាញ គុ., ន.

[សំ-ទាញ] samteanh

ដែលស្ទាញ; អ្វីៗដែលរីកស្ទាញ។

សម្ទាយ

សុខទុក្ខជាធម្មតា :

សម្ទាយ គុណនាម

[សំ-ម្ទាយ] somteay

សាមញ្ញ, ដែលជាធម្មតា, រាយរង, បន្ទាប់បន្សំ; ដែលរាប់រយរាប់ពាន់ :

សម្ទាយ នាម

[មៈ-នុស-សំ-ម្ទាយ] somteay

មនុស្សសាមញ្ញ, មនុស្សរយ។

សម្ទាយ នាម

[សុក-ទុក-សំ-ម្ទាយ] somteay

សុខទុក្ខជាធម្មតា :

សម្ទារ

ដែលស្រែកឮខ្ទរខ្ទារ, ស្រែកខ្លាំង :

សម្ទារ កិ., គុ.កិ.

[សំ-ទា] samtear

ដែលស្រែកឮខ្ទរខ្ទារ, ស្រែកខ្លាំង :

សម្ទីក

ដែលស្ទីក; អ្វីៗដែលស្ទីក :

សម្ទីក គុ., ន.

[សំ-ទីក] somtik

ដែលស្ទីក; អ្វីៗដែលស្ទីក :

សម្ទុះ

(រូប.) បម្រែបម្រួលល្បឿនធៀបទៅនឹងរយៈពេល, អត្រានៃការផ្លាស់ប្ដូរល្បឿន។

សម្ទុះ នាម ១)

[សំ-ទុះ] somtuh

កម្លាំងឬទំហឹងល្បឿនដែលស្ទុះ, ដែលលឿន :

សម្ទុះ នាម ២)

[សំ-ទុះ] somtuh

(រូប.) បម្រែបម្រួលល្បឿនធៀបទៅនឹងរយៈពេល, អត្រានៃការផ្លាស់ប្ដូរល្បឿន។

សម្ទុះក្អែក

(ព.ប្រ.) សម្ទុះឬដំណើរដែលលោតអញ្ឆើលៗ ដូចជាក្អែកលោត (ច្រើនប្រើ សម្ទុះ ឬ សំទុះ ជាង) :

សម្ទុះក្អែក នាម

[សំ-ទុះ-ក្អែក] samtuhkaaek

(ព.ប្រ.) សម្ទុះឬដំណើរដែលលោតអញ្ឆើលៗ ដូចជាក្អែកលោត (ច្រើនប្រើ សម្ទុះ ឬ សំទុះ ជាង) :

សម្ទូង

សម្ទូងដែលលាស់បែកចេញជាគុម្ព។

សម្ទូង នាម

[សំ-ទូង] samtung

ស្រូវដែលយកសំណាបស្ទូង, ស្រូវស្ទូង :

សម្ទូង នាម

[សំ-ទូង-បែក-គំ] samtung

សម្ទូងដែលលាស់បែកចេញជាគុម្ព។

សម្ទើញ

ដែលស្ទើញ; អ្វីៗដែលមានសណ្ឋានស្ទើញ :

សម្ទើញ គុ., ន.

[សំ-ទើញ] samtaunh

ដែលស្ទើញ; អ្វីៗដែលមានសណ្ឋានស្ទើញ :

សម្ទេះ

ដែលស្ទេះ, ដែលរបេះរេចមាត់; សណ្ឋានដែលស្ទេះ, ដែលរបេះរេច :

សម្ទេះ គុ., ន.

[សំ-ទេះ] samteh

ដែលស្ទេះ, ដែលរបេះរេចមាត់; សណ្ឋានដែលស្ទេះ, ដែលរបេះរេច :

សម្ទែល

ដែលស្ទែល :

សម្ទែល កិរិយាសព្ទ

[សំ-ទែល] samteael

ធ្វើឱ្យឃើញស្ទែល :

សម្ទែល គុណនាម

[សំ-ទែល] samteael

ដែលស្ទែល :

សម្ទែះ

(ម.ព. សម្ទេះ)។

សម្ទែះ គុ., ន.

[សំ-ទេះ] samteeah≈

(ម.ព. សម្ទេះ)។

សម្នាក់

ទីជិតព្រះរាជា; លំនៅរបស់ព្រះរាជា, ព្រះរាជវាំង។

សម្នាក់ កិរិយាសព្ទ a

[សំ-ណាក់] somneak

ស្នាក់នៅ, ឈប់ស្នាក់នៅ, ឈរនៅអាស្រ័យមានកំណត់វេលា :

សម្នាក់ នាម b

[សំ-ណាក់] somneak

ទីជ្រកអាស្រ័យ, បន្ទុក; ការនៅដោយសារ; ទីជិត :

សម្នាក់ នាម

[រាច-សំ-ណាក់] somneak

ទីជិតព្រះរាជា; លំនៅរបស់ព្រះរាជា, ព្រះរាជវាំង។

សម្នាដៃ

ស្នាដៃ, ថ្វីដៃ, ការដែលកើតឡើងដោយដៃ :

សម្នាដៃ នាម

[សំ-ណា-ដៃ] samneadai

ស្នាដៃ, ថ្វីដៃ, ការដែលកើតឡើងដោយដៃ :

សម្នាម

ស្នាម :

សម្នាម នាម

[សំ-ណាម] samneam

ស្នាម :

សម្បក

(ម.ព. សំបក{¥¥}២{££})។

សម្បក នាម ១)

[សំ-បក] sombok

អវយវៈនៃដើមឈើ, នៃផ្លែឈើជាដើមឬអវយវៈនៃសត្វពួកខ្លះដែលស្រោបពីខាងក្រៅ ដូចជា :

សម្បក នាម ២)

[សំ-បក] sombok

(ព.ប្រ.) រង្វាល់, ចម្រក, ប្រដាប់ដាក់របស់លើកថ្លឹង :

សម្បក នាម ៣)

[សំ-បក] sombok

ប្រដាប់ដាក់អីវ៉ាន់ដែលប្រគេនបព្វជិតឬជូនឥស្សរជនហើយសុំឱ្យផ្ទេរអីវ៉ាន់ចេញ :

សម្បក គុណនាម

[ក្រៅ-សំ-បក] sombok

(ព.ប្រ.) ដែលមិនរាប់យកជាការ; ផាត់ទាត់ចេញមិនយកជាការ (ដូចជា ទម្ងន់ដែលថ្លឹងផាត់សម្បកចេញ) :

សម្បក នាម

[សំ-បក] sombok

(ម.ព. សំបក២)។

សម្បជញ្ញៈ

សេចក្ដីដឹងខ្លួន, ការមិនភ្លេចខ្លួន, ការប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច; ការត្រិះរិះរំពឹងដឹងខ្លួនជាដរាប :

សម្បជញ្ញៈ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ជ័ញ-ញៈ] sombochonhnheak

សេចក្ដីដឹងខ្លួន, ការមិនភ្លេចខ្លួន, ការប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច; ការត្រិះរិះរំពឹងដឹងខ្លួនជាដរាប :

សម្បជានមុសាវាទ

ពាក្យកុហកដែលពោលដោយដឹងខ្លួន គឺដឹងថាខ្លួនមានទោសខុសពិតហើយពោលកុហក ឬដឹងថាខ្លួនមានកំហុសពិត ក៏បិទបាំងលាក់ទោសមិនប្រាប់គេ ក្នុងវេលាដែលគេត្រូវសួរ។

សម្បជានមុសាវាទ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ជាន-នៈ-មុស-សា-វ៉ាត] sambocheanmusaveat

ពាក្យកុហកដែលពោលដោយដឹងខ្លួន គឺដឹងថាខ្លួនមានទោសខុសពិតហើយពោលកុហក ឬដឹងថាខ្លួនមានកំហុសពិត ក៏បិទបាំងលាក់ទោសមិនប្រាប់គេ ក្នុងវេលាដែលគេត្រូវសួរ។

សម្បត្តិ

សេចក្ដីសម្រេច, ការសមប្រកប; ការបរិបូណ៌; ការគ្រប់ព្រមឬគ្រប់គ្រាន់; សេចក្ដីសុខ; លំអ; គុណភាព; ទ្រព្យ, ធនធាន :

សម្បត្តិ នាម

[សំ-ប័ត] sambath

សេចក្ដីសម្រេច, ការសមប្រកប; ការបរិបូណ៌; ការគ្រប់ព្រមឬគ្រប់គ្រាន់; សេចក្ដីសុខ; លំអ; គុណភាព; ទ្រព្យ, ធនធាន :

សម្បត្តិភត្តតិរ៉ែ

ការបរិបូណ៌ដោយសម្បត្តិ។

សម្បត្តិភត្តតិរ៉ែ នាម

[សំ-ប័ត-ភ័ត-តិ-រ៉ែ] sambtaphtaterae≈

(ម.ព. ភត្តតិរែក)។

សម្បត្តិភត្តតិរ៉ែ នាម

[សំ-ប័ត-សំ-បូ] sambtasambou≈

ការបរិបូណ៌ដោយសម្បត្តិ។

សម្បថ

(ម.ព. សំបថ)។

សម្បថ នាម

[សំ-បត់] somboth

(ម.ព. សំបថ)។

សម្បទា

(ម.ព. សម្ប័ទ)។

សម្បទា នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ទា] smobaktea≈

(ម.ព. សម្ប័ទ)។

សម្បទាន

(ម.ព. សម្បទានសាធន)។

សម្បទាន នាម ១)

[ស័ម-ប៉ៈ-ទាន] sombotean

ការប្រគល់ឱ្យ, ការឱ្យដល់ដៃ; ការឱ្យដាច់; ការទទួលអំណោយ :

សម្បទាន នាម ២)

[ស័ម-ប៉ៈ-ទាន] sombotean

ឈ្មោះវិភត្តិនាមលំដាប់ទី ៤ដែលហៅថា ចតុត្ថីវិភត្តិ, ប្រាប់សេចក្ដីទទួល ..., សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី ប្រើពាក្យអាយតនិបាតថា ដល់, ដើម្បី, បម្រុង, ចំពោះ, នឹង (ព.វ.)។

សម្បទាន នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ទា-នៈ-សា-ធន់] sombotean

សាធនៈប្រាប់សេចក្ដីទទួលអំណោយ (ចតុត្ថីវិភត្តិស្ទុះចេញជាអញ្ញបទ), ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលី (ព.វ.)។

សម្បទាន នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ទា-នៈ-សា-ធៈ-នៈ] sombotean

(ម.ព. សម្បទានសាធន)។

សម្បទានិក

អ្នកទទួលសម្បទាន។

សម្បទានិក នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ទា-និក] smobakteanik≈

អ្នកទទួលសម្បទាន។

សម្បធាន

ការពិចារណា, ការគិតឈ្លេចឈ្លីរកឱ្យឃើញ :

សម្បធាន នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ធាន] sambothean

ការពិចារណា, ការគិតឈ្លេចឈ្លីរកឱ្យឃើញ :

សម្បយុត្ត

ប្រកប, ផ្សំ; ដែលប្រកប, ដែលផ្សំហើយ, ដែលលាយច្រឡំ, ដែលរួមចូលគ្នា :

សម្បយុត្ត កិ., គុ.

[ស័ម-ប៉ៈ-យុត] samboyutt

ប្រកប, ផ្សំ; ដែលប្រកប, ដែលផ្សំហើយ, ដែលលាយច្រឡំ, ដែលរួមចូលគ្នា :

សម្បយោគ

ការប្រកប, ការផ្សំចូលគ្នា; ការរួបរួមគ្នា; សមាគម។

សម្បយោគ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-យោក] somboyouk

ការប្រកប, ការផ្សំចូលគ្នា; ការរួបរួមគ្នា; សមាគម។

សម្បរាយ

អនាគតកាល; បរលោក :

សម្បរាយ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ាយ] somboreay

អនាគតកាល; បរលោក :

សម្បរាយិក

សុខដែលនឹងបានទៅក្នុងអនាគតកាលឬបរលោកនាយ។

សម្បរាយិក គុណនាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ា-យិ-កៈ] ឬ [ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ា-យិក] somboreayik

ដែលនឹងមានទៅក្នុងអនាគតកាល ឬទៅក្នុងបរលោកនាយ, ខាងអនាគតកាល, ខាងបរលោកនាយ។

សម្បរាយិក នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ា-យិ-កៈ-ប្រ-យ៉ោច] somboreayik

ប្រយោជន៍ទៅខាងមុខ។

សម្បរាយិក នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ា-យិ-កៈ-សុក] somboreayik

សុខដែលនឹងបានទៅក្នុងអនាគតកាលឬបរលោកនាយ។

សម្បរិវត្តនភាព

(ម.ព. សម្បរិវត្តន៍)។

សម្បរិវត្តនភាព នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ិ-វ័ត-តៈ-ណៈ-ភាប] smobakrevtataknakpheab≈

(ម.ព. សម្បរិវត្តន៍)។

សម្បរិវត្តន៍

អាការៈនៃសម្បរិវត្តន៍។

សម្បរិវត្តន៍ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ិ-វ័ត] samborivttan

ការប្រែត្រឡប់, ការប្រែប្រួល, ប្រែខ្វែ; ការរើរុះពាក្យសម្ដី; ការផ្លាស់ប្ដូរ។

សម្បរិវត្តន៍ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-រ៉ិ-វ័ត-តៈ-ណា-កា] samborivttan

អាការៈនៃសម្បរិវត្តន៍។

សម្បសាទ

សេចក្ដីជ្រះថ្លាខ្លាំង; សេចក្ដីជឿទុកចិត្តឥតរង្កៀស :

សម្បសាទ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-សាត] sombosat

សេចក្ដីជ្រះថ្លាខ្លាំង; សេចក្ដីជឿទុកចិត្តឥតរង្កៀស :

សម្បសាទន៍

(ម.ព. សម្បសាទ)។

សម្បសាទន៍ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-សាត] smobaksat≈

(ម.ព. សម្បសាទ)។

សម្បហារ

ស្រុកកើតចម្បាំង។

សម្បហារ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ហា] sambohar

ការតយុទ្ធគ្នា, ការចូលប្រឡូកកាប់សម្លាប់គ្នា; សង្គ្រាម។

សម្បហារ នាម

[ស័ម-ប៉ៈ-ហា-រៈ-ភូម] sambohar

សមរភូមិ។

សម្បហារ នាម

[ស្រុក-កើត-ស័ម-ប៉ៈ-ហា] sambohar

ស្រុកកើតចម្បាំង។

សម្បា

ពាក្យប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ខឹង :