Khmer Dictionary

សម្បា គុណកិរិយា ១)

[ស័ម-បា] sambea

ដែលឆាប់បាត់, ឆាប់រសាយ។

សម្បា គុណកិរិយា ២)

[ស័ម-បា] sambea

ពាក្យប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ខឹង :

សម្បាច់

ទ្រព្យកេរ្តិ៍, របស់ជាដំណែល, មរតក :

សម្បាច់ គុណនាម

[ស័ម-បាច់] sombeach

ដែលជាកេរ្តិ៍, ជាដំណែល, ជាមរតក :

សម្បាច់ នាម

[ស័ម-បាច់] sombeach

ទ្រព្យកេរ្តិ៍, របស់ជាដំណែល, មរតក :

សម្បារ

ចម្រៀកស្រទបចេក ដែលច្រៀកធ្វើជាចំណងចងអ្វីៗ, ច្រើនហៅពេញថា សម្បារចេក។

សម្បារ នាម

[សំ-បា] sambear

ចម្រៀកស្រទបចេក ដែលច្រៀកធ្វើជាចំណងចងអ្វីៗ, ច្រើនហៅពេញថា សម្បារចេក។

សម្បុក

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋភាគឦសាន, សព្វថ្ងៃនេះ រួមចូលក្នុងស្រុកសម្បូណ៌នៅក្នុងអាណាខេត្តក្រចេះ។

សម្បុក នាម

[សំ-បុក] sombuk

លំនៅរបស់សត្វតិរច្ឆានពួកខ្លះ (ដែលកធ្វើឡើង) សម្រាប់ដាក់ស៊ុត, ដាក់កូនឬសម្រាប់ជ្រកអាស្រ័យ :

សម្បុក នាម

[កូន-មួយ-សំ-បុក] sombuk

កូនច្រើនដែលកើតអំពីមេមួយឬអំពីមាតាមួយ ហើយនៅរួមតែក្នុងសម្បុកមួយឬតែក្នុងបន្ទុកមួយ, កូនមួយគ្រក។

សម្បុក នាម

[ពង-ចាំ-សំ-បុក] sombuk

ពងសត្វដែលរួនមិនញាស់ (ព.ខ្ព. ថា ស៊ុតចាំសម្បុក)។

សម្បុក នាម

[សំ-បុក-កាត់] sombuk

សម្បុកដង្កូវនាងដែលវាចោះកាត់ចេញមកជាមេអំបៅហើយ។

សម្បុក នាម

[សំ-បុក-ពោះ] sombuk

(ព.ប្រ.) ទំហំឬសម្រុងថ្នក់ពោះ :

សម្បុក នាម

[សំ-បុក-សំ-ប័ត] sombuk

សម្បត្តិដែលទុកក្នុងទីកំបាំង, សម្បត្តិក្នុងផ្ទះ។

សម្បុក នាម

[សំ-បុក] sombuk

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋភាគឦសាន, សព្វថ្ងៃនេះ រួមចូលក្នុងស្រុកសម្បូណ៌នៅក្នុងអាណាខេត្តក្រចេះ។

សម្បុកចាប

ឈ្មោះនំក្រៀមមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានសុកមម៉ុករហោសៗស្រដៀងនឹងសំបុកចាប, មានស្នូលក្នុង :

សម្បុកចាប នាម

[សំ-បុក-ចាប] sambukachab

ឈ្មោះនំក្រៀមមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានសុកមម៉ុករហោសៗស្រដៀងនឹងសំបុកចាប, មានស្នូលក្នុង :

សម្បុកទ្រយុក

សណ្ដាប់ធ្នាប់ទ្រព្យធនក្នុងផ្ទះមួយគ្រួ :

សម្បុកទ្រយុក នាម

[សំ-បុក-ទ្រ-យុក] sombuktroyuk

សណ្ដាប់ធ្នាប់ទ្រព្យធនក្នុងផ្ទះមួយគ្រួ :

សម្បុដ

(ម.ព. សំបុត្រ)។

សម្បុដ នាម

[សំ-បុត] sombud

(ម.ព. សំបុត្រ)។

សម្បុរ

ព័ណ៌ (សម្រាប់ប្រើចំពោះមនុស្សនិងសត្តនិករទាំងពួង) :

សម្បុរ នាម

[សំ-បុល] sombur

ព័ណ៌ (សម្រាប់ប្រើចំពោះមនុស្សនិងសត្តនិករទាំងពួង) :

សម្បុរថ្ងៃ

សម្បុរស្បែកខាងក្រៅ, ឆវិ (និយាយចំពោះបានតែមនុស្ស) :

សម្បុរថ្ងៃ នាម

[សំ-បុល-ថ្ងៃ] samburthngai

សម្បុរស្បែកខាងក្រៅ, ឆវិ (និយាយចំពោះបានតែមនុស្ស) :

សម្បុរល្វែង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកមានក្លិនក្រអូបប្រហើរសម្រាប់ប្រើជាថ្នាំក្ដៅ, ជាគូគ្នានឹងសំបកទេពទារូ :

សម្បុរល្វែង នាម

[សំ-បុល-ល្វែង] samburlveaeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកមានក្លិនក្រអូបប្រហើរសម្រាប់ប្រើជាថ្នាំក្ដៅ, ជាគូគ្នានឹងសំបកទេពទារូ :

សម្បុរស្បែក

(ម.ព. សម្បុរថ្ងៃ)។

សម្បុរស្បែក នាម

[សំ-បុល-ស្បែក] sombursbaek

(ម.ព. សម្បុរថ្ងៃ)។

សម្បូងសង្រូង

(ម.ព. សំបូងសង្រូង)។

សម្បូងសង្រូង នាម

[សំ-បូង-សង់-រ៉ូង] sambungsangrung

(ម.ព. សំបូងសង្រូង)។

សម្បូណ៌

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋភាគឦសាន, សព្វថ្ងៃនេះតាំងជាស្រុក, រួមខេត្តសម្បុកចូលមកផង, ហៅ ស្រុកសម្បូណ៌ នៅក្នុងខេត្តក្រចេះ។

សម្បូណ៌ គុណនាម

[សំ-បូ] sambunr

ដែលពេញពាស, បរិបូណ៌ណាស់, ច្រើនលើសលន់។

សម្បូណ៌ គុណនាម

[ស្រុក-សំ-បូ] sambunr

ស្រុកដែលមានស្បៀងអាហារឬភោគផលសល់ច្រើន។

សម្បូណ៌ នាម

[សំ-បូ] sambunr

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋភាគឦសាន, សព្វថ្ងៃនេះតាំងជាស្រុក, រួមខេត្តសម្បុកចូលមកផង, ហៅ ស្រុកសម្បូណ៌ នៅក្នុងខេត្តក្រចេះ។

សម្បូណ៌ាជ្ញាសិទ្ធិរាជ្យ

អំណាចព្រះមហាក្សត្រដែលសម្រេចកិច្ចការតាមព្រះតម្រិះដោយអង្គឯង។

សម្បូណ៌ាជ្ញាសិទ្ធិរាជ្យ នាម

[សំ-បូ-ណាច-ញ៉ា-សិត-ធិ-រាច] sambounachnhasetthireach≈

អំណាចព្រះមហាក្សត្រដែលសម្រេចកិច្ចការតាមព្រះតម្រិះដោយអង្គឯង។

សម្បូរ

សម្បូរគរគោក។

សម្បូរ កិ., គុ.

[សំ-បូ] sbo

ពេញពាស; បរិបូរក្រៃពេក, គរគោក :

សម្បូរ គុណនាម

[សំ-បូ-ពោ-ពាស] sbo

សម្បូរសល់ផល។

សម្បូរ គុណនាម

[សំ-បូ-ហូ-ហៀ] sbo

សម្បូរគរគោក។

សម្បូរណ៍

ការគ្រប់គ្រាន់, ការគ្រប់ក្រៃពេក, គរគោក, ពាសពេញ។

សម្បូរណ៍ នាម

[សំ-បូ] samburon

ការគ្រប់គ្រាន់, ការគ្រប់ក្រៃពេក, គរគោក, ពាសពេញ។

សម្បួរ

ឈ្មោះឈើពួកមួយ មាន ៣ប្រភេទ គឺ ១សម្បួរកក់ សម្បួរដើមស្ទើរជាវល្លិមានបន្លា ផ្លែមានរសជូរ, ប្រើជាគ្រឿងកក់សក់ឬលាងជម្រះ, គេច្រើនយកផ្លែទុំក្រៀមមកដាក់ត្រាំក្នុងទឹកផ្តិល លាយជាមួយនឹងចំណិតផ្លែក្រូចសើច ហៅថា ទឹកសម្បួរ ប្រើជាទឹកមង្គលសម្រាប់ជជុះរលាស់ប្រោះព្រំជម្រះចង្រៃ (តាមលទ្ធ

សម្បួរ នាម

[សំ-បួ] sambuor

ឈ្មោះឈើពួកមួយ មាន ៣ប្រភេទ គឺ ១សម្បួរកក់ សម្បួរដើមស្ទើរជាវល្លិមានបន្លា ផ្លែមានរសជូរ, ប្រើជាគ្រឿងកក់សក់ឬលាងជម្រះ, គេច្រើនយកផ្លែទុំក្រៀមមកដាក់ត្រាំក្នុងទឹកផ្តិល លាយជាមួយនឹងចំណិតផ្លែក្រូចសើច ហៅថា ទឹកសម្បួរ ប្រើជាទឹកមង្គលសម្រាប់ជជុះរលាស់ប្រោះព្រំជម្រះចង្រៃ (តាមលទ្ធ

សម្បើម

ដែលគួរស្បើម :

សម្បើម គុ.កិ., គុ.

[សំ-បើម] sombaum

ដែលគួរស្បើម :

សម្បែង

(ម.ព. សំបែង)។

សម្បែង បុព្វបទ

[សំ-បែង] sombeaeng

(ម.ព. សំបែង)។

សម្បោរ

រំអិលដែលធ្លាក់មកតាមឧច្ចារមគ្គ :

សម្បោរ នាម a

[សំ-បោ] sombour

ធាតុទឹករាវឬខាប់ដែលហូរចេញមកតាមរន្ធច្រមុះ ដោយមានរោគផ្ដាសាយឬកើតឫសដូងច្រមុះ, ត្រូវចំហាយក្ដៅជាដើម :

សម្បោរ នាម b

[សំ-បោ] sombour

រំអិលដែលធ្លាក់មកតាមឧច្ចារមគ្គ :

សម្ប័ទ

(ម.ព. គុណសម្បត្តិ)។

សម្ប័ទ នាម

[សំ-ប័ត] somboat

ការដល់ព្រម, ការគ្រប់ព្រមឬគ្រប់គ្រាន់, ការបរិបូណ៌; ការសមប្រកប; គុណជាតិជាគ្រឿងសម្រេចប្រយោជន៍; សម្បត្តិ :

សម្ប័ទ នាម

[គុ-ណៈ-សំ-ប័ត] somboat

(ម.ព. គុណសម្បត្តិ)។

សម្ផប្បលាប

សម្ដីបង្ខូចប្រយោជន៍, សម្ដីឥតប្រយោជន៍, ពាក្យរោយរាយ, សម្ដីឥតសព្ទឥតសារ (រាប់ចូលក្នុងវចីទុច្ចរិត)។

សម្ផប្បលាប នាម

[ស័ម-ផ័ប-ប៉ៈ-ឡាប] samphobbaleab

សម្ដីបង្ខូចប្រយោជន៍, សម្ដីឥតប្រយោជន៍, ពាក្យរោយរាយ, សម្ដីឥតសព្ទឥតសារ (រាប់ចូលក្នុងវចីទុច្ចរិត)។

សម្ផស្ស

សម្រស់, សោភណភាព :

សម្ផស្ស នាម

[ស័ម-ផ័ស-សៈ] ឬ [សំ-ផស់] somphors

ការប៉ះពាល់ត្រូវព្រម ឬការប៉ះពាល់ត្រូវពេញ គឺការប៉ះប្រសព្វចួបគ្នានៃអាយតនៈខាងក្នុងនិងអាយតនៈខាងក្រៅក៏កើតសេចក្ដីដឹងឡើង ដូចយ៉ាងភ្នែក (ជាអាយតនៈខាងក្នុង) ឃើញរូប (ដែលជាអាយតនៈខាងក្រៅ) ក៏កើតចក្ខុវិញ្ញាណគឺសេចក្ដីដឹងតាមភ្នែក ថារូបនេះ រូបនោះជាដើម; សម្ផស្សមាន ៦យ៉ាងគឺ ចក្ខុសម្

សម្ផស្ស នាម

[ស័ម-ផ័ស-សៈ] ឬ [សំ-ផស់] somphors

ខ្មែរហៅពាក្យចួនក្នុងពាក្យដែលទទួលគ្នាឬដែលមានសូរសព្ទធ្ងន់ស្រាល តាមកំណត់មាត្រាកាព្យថា សម្ផស្ស ដែរ :

សម្ផស្ស នាម

[ស័ម-ផ័ស-សៈ] ឬ [សំ-ផស់] somphors

សម្រស់, សោភណភាព :

សម្ផុល

(ម.ព. សម្ផុល្ល)។

សម្ផុល គុណនាម

[សំ-ផុល] samphol≈

(ម.ព. សម្ផុល្ល)។

សម្ផុល្ល

(ម.ព. សម្ផុល្លបុប្ផា)។

សម្ផុល្ល គុណនាម

[សំ-ផុល] somphull

ដែលរីក, ដែលរីកស្គុសស្គាយ :

សម្ផុល្ល នាម

[សំ-ផុល-ឡៈ-បុប-ផា] somphull

ផ្ការីក (ព.កា.)។

សម្ផុល្ល នាម

[សំ-ផុល-ឡៈ-បុស] somphull

(ម.ព. សម្ផុល្លបុប្ផា)។

សម្ពង្ស

ឈ្មោះក្បួនមើលខែឆ្នាំគូបុរសស្ត្រី ឬក្បួនមើលគូព្រេង :

សម្ពង្ស នាម ១)

[សំ-ពង់] sampongsor

ការរួមវង្សឬរួមត្រកូលគ្នា; ការបានគ្នាជាស្វាមីភរិយា; ដំណើរត្រូវខែឆ្នាំគ្នាគួរផ្សំផ្គុំជាស្វាមីភរិយាបាន :

សម្ពង្ស នាម ២)

[សំ-ពង់] sampongsor

ឈ្មោះក្បួនមើលខែឆ្នាំគូបុរសស្ត្រី ឬក្បួនមើលគូព្រេង :

សម្ពច្ឆរៈ

វេលាឬកាលដាច់ឆ្នាំ គឺវេលាដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ចូលឆ្នាំថ្មី; ហៅ សម្ពច្ឆរច្ឆិន្នពិធី ក៏បាន "ពិធីដាច់ឆ្នាំ, ពិធីសង្ក្រាន្ត, ពិធីត្រស្តិ ឬត្រុដិ, ពិធីត្រស្តិសង្ក្រាន្តឬត្រុដិសង្ក្រាន្ត"។

សម្ពច្ឆរៈ នាម

[ស័ម-ព័ច-ឆៈ-រ៉ៈ] sampochchhareak

ឆ្នាំ។

សម្ពច្ឆរៈ នាម

[ស័ម-ព័ច-ឆៈ-រុ័ច-ឆិន] sampochchhareak

វេលាឬកាលដាច់ឆ្នាំ គឺវេលាដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ចូលឆ្នាំថ្មី; ហៅ សម្ពច្ឆរច្ឆិន្នពិធី ក៏បាន "ពិធីដាច់ឆ្នាំ, ពិធីសង្ក្រាន្ត, ពិធីត្រស្តិ ឬត្រុដិ, ពិធីត្រស្តិសង្ក្រាន្តឬត្រុដិសង្ក្រាន្ត"។

សម្ពន្ធ នាម a

[សំ-ព័ន] samponthor

ការចងភ្ជាប់គ្នា, ការតភ្ជាប់គ្នា; ដំណើរទាក់ទងរកគ្នា។

សម្ពន្ធ នាម b

[សំ-ព័ន] samponthor

ការចងពន្ធ គឺការចងមេត្រីជាដន្លងនឹងគ្នា ឬការដណ្ដឹងកូនស្រីឱ្យកូនប្រុស :

សម្ពន្ធ នាម

[ញាត-សំ-ព័ន] samponthor

ញាតិពន្ធ។

សម្ពន្ធ នាម

[មិត-ត្រៈ-សំ-ព័ន-ជាត] samponthor

អ្នកដែលមានជាតិផ្សេងគ្នាចងគ្នាជាមិត្រ។

សម្ពន្ធ នាម

[លើក-សំ-ព័ន] samponthor

លើកបទមួយៗ (ក្នុងប្រយោគ) ឱ្យឃើញដំណើរចូលរកគ្នា។

សម្ពន្ធ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-ជាត] samponthor

ជាតិផ្សេងគ្នារួមរស់ជាស្វាមីភរិយា, ស្វាមីភរិយាដែលមានជាតិផ្សេងគ្នា :

សម្ពន្ធ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-ពង់] samponthor

វង្សដែលភ្ជាប់ជាញាតិនឹងគ្នាតៗមកមិនដាច់ ឬវង្សដែលជាប់ទងគន្លងជាញាតិនឹងគ្នា។

សម្ពន្ធ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-វង់] samponthor

(ម.ព. សម្ពន្ធពង្ស)។

សម្ពន្ធភាព

ភាពចងស្ពានមេត្រី, ភាពតភ្ជាប់គ្នា, ភាពទាក់ទងជាមួយគ្នា :

សម្ពន្ធភាព នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-ភាប] sampnotheakpheab≈

ភាពចងស្ពានមេត្រី, ភាពតភ្ជាប់គ្នា, ភាពទាក់ទងជាមួយគ្នា :

សម្ពន្ធមិត្ត

មិត្រដែលចងសេចក្ដីរាប់អានដោយបានប្ដេជ្ញាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងមាំមួន។

សម្ពន្ធមិត្ត នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-មិត] sampnotheakmit≈

មិត្រដែលចងសេចក្ដីរាប់អានដោយបានប្ដេជ្ញាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងមាំមួន។

សម្ពន្ធមិត្រ

(ម.ព. សម្ពន្ធមិត្ត)។

សម្ពន្ធមិត្រ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-មិត] sampnotheakmit≈

(ម.ព. សម្ពន្ធមិត្ត)។

សម្ពន្ធមេត្រី

ការរាប់អានគ្នាតាមចំណងប្ដេជ្ញា ឬសន្យាដ៏មាំមួន។

សម្ពន្ធមេត្រី នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-មេ-ត្រី] sampnotheakmetri≈

ការរាប់អានគ្នាតាមចំណងប្ដេជ្ញា ឬសន្យាដ៏មាំមួន។

សម្ពន្ធិន

ដែលជាប់តគ្នា, ដែលចងភ្ជាប់គ្នា, ដែលទាក់ទងរកគ្នា, ដែលជាប់ទងគន្លងគ្នា :

សម្ពន្ធិន គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធិន] somponthin

ដែលជាប់តគ្នា, ដែលចងភ្ជាប់គ្នា, ដែលទាក់ទងរកគ្នា, ដែលជាប់ទងគន្លងគ្នា :

សម្ពន្ធិនី

(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។

សម្ពន្ធិនី គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធិ-នី] somponthini

(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។

សម្ពន្ធី

(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។

សម្ពន្ធី គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធី] sampnothi≈

(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។

សម្ពន្ធ—

(ម.ព. សម្ពន្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពន្ធ— គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធៈ—] sampnotheak—≈

(ម.ព. សម្ពន្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពរ

ការសង្រួម, ការស្ងៀមស្ងប់, ស្រគត់ស្រគំ, រម្យទម :

សម្ពរ នាម

[សំ-ពៈ-រៈ] ឬ [សំ-ព] sompor

ការសង្រួម, ការស្ងៀមស្ងប់, ស្រគត់ស្រគំ, រម្យទម :

សម្ពល

ស្បៀងសម្រាប់ដើរផ្លូវ, ស្បៀងលៀងជីវិតតាមផ្លូវឆ្ងាយ :