Khmer Dictionary

សម្ភារៈ នាម

[សំ-ភា-រៈ] sampheareak≈

គ្រឿងទ្រទ្រង់។

សម្ភារៈ នាម

[សំ-ភា-រៈ-អ៊ុ-ប៉ៈ-ទេស] sampheareakaubaktes≈

សម្ភារៈសម្រាប់ជាជំនួយដល់ការបង្រៀន :

សម្ភាវកថា

ពាក្យសរសើរ, ពាក្យស្ងើច :

សម្ភាវកថា នាម

[ស័ម-ភា-វៈ-កៈ-ថា] sampheavokatha

ពាក្យសរសើរ, ពាក្យស្ងើច :

សម្ភាវនៈ

(ម.ព. សម្ភាពន៍)។

សម្ភាវនៈ នាម

[ស័ម-ភា-វៈ-នៈ] sampheavoneak

(ម.ព. សម្ភាពន៍)។

សម្ភាវរាគ

តម្រេកដែលជាហេតុឱ្យសត្វកើតសំដៅចំពោះសុក្កៈរបស់បុរសស្ត្រីឬសត្វញីឈ្មោលដែលឃ្លាតចេញដោយការធ្វើមេថុនសេវនៈ។

សម្ភាវរាគ នាម

[សំ-ភា-វៈ-រាក] sampheavoreak

តម្រេកដែលជាហេតុឱ្យសត្វកើតសំដៅចំពោះសុក្កៈរបស់បុរសស្ត្រីឬសត្វញីឈ្មោលដែលឃ្លាតចេញដោយការធ្វើមេថុនសេវនៈ។

សម្ភាវិត

(ម.ព. សម្ភាវិតមិត្ត)។

សម្ភាវិត គុណនាម

[សំ-ភា-វិត] sampheavit

ដែលបានចម្រើនហើយ; ដែលធ្វើឱ្យលូតលាស់ហើយ; ដែលបានបង្វឹកឬបង្ហាត់ត្រឹមត្រូវហើយ, ថ្នឹកហើយ; ដែលស្គាល់ចិត្តគំនិតគ្នា; ដែលស្រួលទាំងគ្រប់។

សម្ភាវិត នាម

[សំ-ភា-វិ-តៈ-ចិត] sampheavit

ចិត្តដែលហាត់ថ្នឹក។

សម្ភាវិត នាម

[សំ-ភា-វិ-តៈ-មិត] sampheavit

មិត្រដែលស្គាល់ចិត្តគំនិតគ្នា, មិត្រទំនុកទុកចិត្ត។

សម្ភាវិត នាម

[សំ-ភា-វិ-តៈ-មិត] sampheavit

(ម.ព. សម្ភាវិតមិត្ត)។

សម្ភាស

ការហាត់និយាយឱ្យត្រូវបែបបទ។

សម្ភាស នាម

[សំ-ភាស] sompheas

ការនិយាយបំភ្លឺ, ការនិយាយរកគ្នា, ការរាក់ទាក់រកគ្នា; ពាក្យសសោះអន្ទង; សម្ដីឆ្លើយឆ្លងឬសាសងដោយលំអុត; សល្លាបកថា, សង្កថា។ សព្វថ្ងៃប្រើសំដៅយកការសុំចួបនឹងជនណាមួយ ដើម្បីសន្ទនាសាកសួរអំពីកិច្ចការ, អំពីយោបល់ឬគោលបំណងជាដើមរបស់ជននោះ :

សម្ភាស នាម

[សំ-ភា-សៈ-ប័ន] sompheas

(ម.ព. សម្ភាសបត្រ)។

សម្ភាស នាម

[សំ-ភា-សៈ-ប័ត] sompheas

សំបុត្រឆ្លើយតបទៅវិញទៅមកដោយសេចក្ដីរាប់អានគ្នា។

សម្ភាស នាម

[សំ-ភា-សៈ-សិក-សា] sompheas

ការហាត់និយាយឱ្យត្រូវបែបបទ។

សម្ភាសន៍

(ម.ព. សម្ភាស)។

សម្ភាសន៍ នាម

[សំ-ភាស] sampheas≈

(ម.ព. សម្ភាស)។

សម្ភាសា

សម្ដីសួរឬឆ្លើយរបស់អ្នកយាមល្បាត, ដូចជាថា អ្នកណាដើរនុ៎ះ? ខ្ញុំ ជាដើម :

សម្ភាសា នាម ១)

[ស័ម-ភា-សា] sampheasa

សម្ដីនិយាយរកគ្នា; សម្ដីសួរឆ្លើយ :

សម្ភាសា នាម ២)

[ស័ម-ភា-សា] sampheasa

សម្ដីសួរឬឆ្លើយរបស់អ្នកយាមល្បាត, ដូចជាថា អ្នកណាដើរនុ៎ះ? ខ្ញុំ ជាដើម :

សម្ភាសិត

ដែលនិយាយគ្នាហើយ; សម្ដីដែលនិយាយគ្នាហើយ។

សម្ភាសិត គុ., ន.

[ស័ម-ភា-សិត] sompheaset

ដែលនិយាយគ្នាហើយ; សម្ដីដែលនិយាយគ្នាហើយ។

សម្ភិត

សេចក្ដីខ្លាចខ្លាំង។

សម្ភិត កិ., គុ.

[សំ-ភិត] samphit

ភ័យខ្លាំង, ភ័យចំប្រប់; ដែលខ្លាចខ្លាំង :

សម្ភិត នាម

[សំ-ភិ-តៈ-ចិត] samphit

ចិត្តភ័យចំប្រប់។

សម្ភិត នាម

[សំ-ភិ-តៈ-ភាប] samphit

សេចក្ដីខ្លាចខ្លាំង។

សម្ភិន្ន

បែកឬធ្លាយហើយ; ដែលបែកឬធ្លាយហើយ; ដែលបែកបាក់គ្នា :

សម្ភិន្ន កិ., គុ.

[សំ-ភិន] somphinn

បែកឬធ្លាយហើយ; ដែលបែកឬធ្លាយហើយ; ដែលបែកបាក់គ្នា :

សម្ភិន្ន—

វង្ស, ត្រកូលដែលបែកគ្នា។

សម្ភិន្ន— កិ., គុ.

[សំ-ភិ-នៈ—] samphineak—≈

(ម.ព. សម្ភិន្ន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ភិន្ន— នាម

[ស័ម-ភិន-នៈ-ញាត] smophinneaknheat≈

ញាតិដែលបែកគ្នា, ដែលកើតឈ្លោះប្រកែកបែកបាក់គ្នា។

សម្ភិន្ន— នាម

[ស័ម-ភិន-នៈ-វង់] smophinneakvngo≈

វង្ស, ត្រកូលដែលបែកគ្នា។

សម្ភី

ឱហាត, សង្វាត, ខំប្រឹង ដោយសង្កេត, ពិនិត្យ, យកចិត្តទុកដាក់ ខ្លាចក្រែងមិនសម្រេច :

សម្ភី កិរិយាសព្ទ

[សំ-ភី] samphi

ឱហាត, សង្វាត, ខំប្រឹង ដោយសង្កេត, ពិនិត្យ, យកចិត្តទុកដាក់ ខ្លាចក្រែងមិនសម្រេច :

សម្ភីត

(ម.ព. សម្ភិត)។

សម្ភីត កិ., គុ.

[សំ-ភីត] samphit≈

(ម.ព. សម្ភិត)។

សម្ភូតិ

ដើមកំណើត; ច្បាប់ដើម; គំរូឬបែបដើម; ពលស័ក្ដិ។

សម្ភូតិ នាម

[សំ-ភូ-តិ] ឬ [សំ-ភូត] samphute

ដើមកំណើត; ច្បាប់ដើម; គំរូឬបែបដើម; ពលស័ក្ដិ។

សម្ភេទ

ការបែកឬធ្លាយ; ការបែកបាក់គ្នាឬបែកខ្ញែកគ្នា :

សម្ភេទ នាម ១)

[សំ-ភេត] samphet

ការប្រចួបឬប្រសព្វចូលគ្នា, ការរួមចូលគ្នា :

សម្ភេទ នាម ២)

[សំ-ភេត] samphet

ដំណើរលាយច្រឡំគ្នា :

សម្ភេទ នាម ៣)

[សំ-ភេត] samphet

ការបែកឬធ្លាយ; ការបែកបាក់គ្នាឬបែកខ្ញែកគ្នា :

សម្ភោគ

ការបរិភោគជាមួយ; ការប្រើប្រាស់អ្វីៗផងគ្នាឬរួមគ្នា; ការរួមមេត្រីជាមួយ, ការរួមសុខទុក្ខជាមួយគ្នា; ការគប់រក, ការសេពគប់រាប់រកគ្នា; សេចក្ដីសុខក្នុងកាម។

សម្ភោគ នាម

[ស័ម-ភោក] ឬ [សំ-ភោក] samphouk

ការបរិភោគជាមួយ; ការប្រើប្រាស់អ្វីៗផងគ្នាឬរួមគ្នា; ការរួមមេត្រីជាមួយ, ការរួមសុខទុក្ខជាមួយគ្នា; ការគប់រក, ការសេពគប់រាប់រកគ្នា; សេចក្ដីសុខក្នុងកាម។

សម្ភោជ

លៀងភ្ញៀវ, ចំពោះការលៀងភ្ញៀវក្នុងវេលាប្រជុំឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើម; ទោះបីមិនមានលៀងភោជនាហារសោះទេ គ្រាន់តែប្រជុំភ្ញៀវឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើមក៏ហៅ សម្ភោជដែរ; ប្រើជា សម្ភោទ្យក៏បាន, បើមានថ្លែងសេចក្ដីរៀបរាប់ពីដំណើរកិច្ចការនោះផង ច្រើនហៅ សម្ពោធឬ សម្ពោធន៍ (ហៅចំពោះតែការធំដ

សម្ភោជ នាម a

[សំ-ភោច] somphouch

ការបរិភោគអាហារជាមួយគ្នា; ការលៀងភ្ញៀវ។

សម្ភោជ កិរិយាសព្ទ b

[សំ-ភោច] somphouch

លៀងភ្ញៀវ, ចំពោះការលៀងភ្ញៀវក្នុងវេលាប្រជុំឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើម; ទោះបីមិនមានលៀងភោជនាហារសោះទេ គ្រាន់តែប្រជុំភ្ញៀវឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើមក៏ហៅ សម្ភោជដែរ; ប្រើជា សម្ភោទ្យក៏បាន, បើមានថ្លែងសេចក្ដីរៀបរាប់ពីដំណើរកិច្ចការនោះផង ច្រើនហៅ សម្ពោធឬ សម្ពោធន៍ (ហៅចំពោះតែការធំដ

សម្ភោទ្យ

(ម.ព. សម្ភោជ)។

សម្ភោទ្យ នាម

[សំ-ភោត] somphoutyor

(ម.ព. សម្ភោជ)។

សម្ភោរ

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងពិណពាទ្យមួយប្រភេទរាងមូលជ្រលម ខាងដើមធំជាងខាងចុង ដាសស្បែកទាំងពីរខាងមានចម្រៀកស្បែករឹតព័ទ្ធស្រោបតួ, ដាក់ផ្ដេកភ្ជាប់លើជើងទ្រពីក្រោម, កាលណារៀបនឹងទះលេងភ្លេង ត្រូវកិនបាយលាយផេះបិទចំកណ្ដាលស្បែកដាស ដើម្បីឱ្យលាន់សូរធំតូចក្រអួន, ប្រើទះនឹងបាតដៃទាំងពីរខាង :

សម្ភោរ នាម

[សំ-ភោ] samphour

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងពិណពាទ្យមួយប្រភេទរាងមូលជ្រលម ខាងដើមធំជាងខាងចុង ដាសស្បែកទាំងពីរខាងមានចម្រៀកស្បែករឹតព័ទ្ធស្រោបតួ, ដាក់ផ្ដេកភ្ជាប់លើជើងទ្រពីក្រោម, កាលណារៀបនឹងទះលេងភ្លេង ត្រូវកិនបាយលាយផេះបិទចំកណ្ដាលស្បែកដាស ដើម្បីឱ្យលាន់សូរធំតូចក្រអួន, ប្រើទះនឹងបាតដៃទាំងពីរខាង :

សម្មជ្ជន

ការបោស, ការបោសច្រាស, ការបោសសម្អាត (ហៅ សម្មជ្ជនកម្ម ក៏បាន :

សម្មជ្ជន នាម

[ស័ម-មុ័ច-ជៈ-នៈ] sammochchon

ការបោស, ការបោសច្រាស, ការបោសសម្អាត (ហៅ សម្មជ្ជនកម្ម ក៏បាន :

សម្មជ្ជនី

អានិសង្ស (ប្រយោជន៍) ដែលកើតពីការបោសសម្អាត។

សម្មជ្ជនី នាម

[ស័ម-មុ័ច-ជៈ-នី] sommochchoni

អំបោស :

សម្មជ្ជនី នាម

[ស័ម-មុ័ច-ជៈ-នៈ-កិច] sommochchoni

ការរវល់បោសសម្អាត។

សម្មជ្ជនី នាម

[ស័ម-មុ័ច-ជៈ-នៈ-វ័ត] sommochchoni

វត្តឬច្បាប់ប្រាប់បែបបោសសម្អាត។

សម្មជ្ជនី នាម

[ស័ម-មុ័ច-ជៈ-នៈ-វេ] sommochchoni

វេនបោសសម្អាត។

សម្មជ្ជនី នាម

[ស័ម-មុ័ច-ជៈ-នា-និ-សង់] sommochchoni

អានិសង្ស (ប្រយោជន៍) ដែលកើតពីការបោសសម្អាត។

សម្មត

(ម.ព. សន្មត)។

សម្មត កិរិយាសព្ទ

[ស័ម-ម៉ត់] sammot

(ម.ព. សន្មត)។

សម្មតិ

ភិក្ខុសង្ឃបុថុជ្ជនដែលបានឧបសម្បទាដោយញត្តិចតុត្ថកម្មវាចា (ព.ពុ.)។

សម្មតិ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ] sommote

(ម.ព. សន្មតិ)។

សម្មតិ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-ទេប] sommote

ទេពតាដោយសន្មតិ គឺមនុស្សដែលគេសន្មតទុកដូចជាទេវតារបស់មនុស្ស (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) :

សម្មតិ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-ទេប-ពី] sommote

ព្រះអគ្គមហេសីនៃក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

សម្មតិ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-ទេ-វី] sommote

(ម.ព. សម្មតិទេពី)។

សម្មតិ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-វោ-ហា] sommote

ពាក្យដែលសន្មតប្រើ, ពាក្យផ្សំប្រើ។

សម្មតិ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-សង់] sommote

ភិក្ខុសង្ឃបុថុជ្ជនដែលបានឧបសម្បទាដោយញត្តិចតុត្ថកម្មវាចា (ព.ពុ.)។

សម្មតិនាម

ឈ្មោះហៅក្រៅ, ឈ្មោះមិនផ្លូវការ, នាមបញ្ញតិដែលឧបជ្ឈាដាក់ឱ្យភិក្ខុ :

សម្មតិនាម នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-នាម] smomakteneam≈

ឈ្មោះហៅក្រៅ, ឈ្មោះមិនផ្លូវការ, នាមបញ្ញតិដែលឧបជ្ឈាដាក់ឱ្យភិក្ខុ :

សម្មតិលិង្គ

លិង្គដោយសន្មតិសម្រាប់ប្រើក្នុងតន្តិភាសាទាំងពួង មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងភាសាបាលីជាដើម; សំស្ក្រឹតនិងបាលី កំណត់យក ការន្ត គឺស្រៈ ជាទីបំផុតនៃនាមសព្ទជាគោល ឱ្យដឹងថាជា បុំលិង្គ, ជា ឥត្ថីលិង្គ, ឬជា នបុំ. ដូចជា ទារ (ទារោ) "ប្រពន្ធ", មាតុគ្រាម ឬ មាតុគ្គាម (មាតុគ្គាមោ) "ស្ត្រី

សម្មតិលិង្គ នាម

[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-លិង] sommotelingkor

លិង្គដោយសន្មតិសម្រាប់ប្រើក្នុងតន្តិភាសាទាំងពួង មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងភាសាបាលីជាដើម; សំស្ក្រឹតនិងបាលី កំណត់យក ការន្ត គឺស្រៈ ជាទីបំផុតនៃនាមសព្ទជាគោល ឱ្យដឹងថាជា បុំលិង្គ, ជា ឥត្ថីលិង្គ, ឬជា នបុំ. ដូចជា ទារ (ទារោ) "ប្រពន្ធ", មាតុគ្រាម ឬ មាតុគ្គាម (មាតុគ្គាមោ) "ស្ត្រី

សម្មា

គំនិតត្រូវ យោបល់ត្រូវ។

សម្មា គុណនាម

[ស័ម-ម៉ា] sammea

ប្រពៃ, ពិត, មែន, ត្រូវ, ត្រឹមត្រូវ (ព.ផ្ទ.) មិច្ឆា)។

សម្មា នាម

[ស័ម-ម៉ា-ចា] sammea

ការកាន់ត្រូវ; មារយាទត្រឹមត្រូវ; មារយាទល្អ។

សម្មា នាម

[ស័ម-ម៉ា-ទស់-សៈ-ណៈ] sammea

ការយល់ឃើញត្រូវ។

សម្មា នាម

[ស័ម-ម៉ា-ប៉ៈ-ដិ-ប័ត] sammea

ការប្រតិបត្តិត្រូវ។

សម្មា នាម

[ស័ម-ម៉ា-ប៉ៈ-ដិ-ប៉ៈ-ទា] sammea

(ម.ព. សម្មាបដិបត្តិ)។

សម្មា នាម

[ស័ម-ម៉ា-មៈ-តិ] sammea

គំនិតត្រូវ យោបល់ត្រូវ។

សម្មាន

ដំណើររាប់អានគ្នា :

សម្មាន នាម

[ស័ម-ម៉ាន] ឬ [ស័ម-ម៉ា-ណៈ] sammean

សេចក្ដីរាប់អាន, ការរាប់រក; សេចក្ដីគោរព, សេចក្ដីគួរសម។

សម្មាន នាម

[ស័ម-ម៉ា-ណៈ-ភាប] sammean

ដំណើររាប់អានគ្នា :

សម្មាមគ្គ

ផ្លូវត្រូវ, គន្លងឬលំអានត្រូវ។

សម្មាមគ្គ នាម

[ស័ម-ម៉ា-ម័ក] smomamka≈

ផ្លូវត្រូវ, គន្លងឬលំអានត្រូវ។

សម្មាសម្ពុទ្ធ

លោកអ្នកត្រាស់ដឹងឯងដោយប្រពៃ (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ) :

សម្មាសម្ពុទ្ធ នាម

[ស័ម-ម៉ា-ស័ម-ពុត] sommeasmputthor

លោកអ្នកត្រាស់ដឹងឯងដោយប្រពៃ (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ) :

សម្មា—

(ម.ព. សម្មា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្មា— នាម

[ស័ម-ម៉ា—] smoma—≈

(ម.ព. សម្មា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្មុខីកម្ម

ការប្រទល់មុខ ការទូរគ្នា ការប្រឈមមុខ។

សម្មុខីកម្ម នាម

[ស័ម-មុ-ខី-កាំ] smomukheikaam≈

ការប្រទល់មុខ ការទូរគ្នា ការប្រឈមមុខ។

សម្មុខីភូត

ដែលមានឬដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ, ដែលប្រទះឃើញនៅមុខ, ដែលប្រាកដនៅមុខ :

សម្មុខីភូត គុណនាម

[ស័ម-មុ-ខី-ភូត] sammukheiphut

ដែលមានឬដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ, ដែលប្រទះឃើញនៅមុខ, ដែលប្រាកដនៅមុខ :

សម្មោទនកថា

សម្ដីដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីរីករាយ, ឱ្យមានអំណរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :

សម្មោទនកថា នាម

[ស័ម-ម៉ោ-ទៈ-នៈ-កៈ-ថា] sommoutnokotha

សម្ដីដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីរីករាយ, ឱ្យមានអំណរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :

សម្មោទនីយកថា

សម្ដីដែលគួររីករាយ, គួរត្រេកអរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :

សម្មោទនីយកថា នាម

[ស័ម-ម៉ោទៈ-នី-យៈ-កៈ-ថា] sammoutniyokatha

សម្ដីដែលគួររីករាយ, គួរត្រេកអរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :

សម្មោសា

(រ.ស.) ភ្លេច :