វចនានុក្រមខ្មែរ

សម្មោសា កិរិយាសព្ទ

[ស័ម-ម៉ោ-សា] smomaosa≈

(រ.ស.) ភ្លេច :

សម្រក កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ក] somrok

ធ្វើឱ្យស្រក :

សម្រក កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ក] somrok

រើឬចង្អោរចេញ (ម.ប្រ.)។

សម្រក នាម ១)

[សំ-រ៉ក] somrok

រដូវទឹកស្រក (កាលជាខាងចុងនៃរដូវភ្លៀង) :

សម្រក នាម ២)

[សំ-រ៉ក] somrok

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ប្រើជាថ្នាំដុសលាបសាច់ដែលហើមឱ្យស្រក :

សម្រក់

ធ្វើឱ្យស្រក់ :

សម្រក់ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ក់] samrok

ធ្វើឱ្យស្រក់ :

សម្រង់

ម្លូដែលជ្រើសរើសយកសុទ្ធតែស្លឹកល្អ (ម្លូសម្រាំង)។

សម្រង់ គុណនាម

[សំ-រ៉ង់] somrong

ដែលស្រង់យកមក, ដែលបានដោយស្រង់ :

សម្រង់ នាម

[សំ-រ៉ង់] somrong

អ្វីៗដែលស្រង់យកមក :

សម្រង់ នាម

[ម្លូ-សំ-រ៉ង់] somrong

ម្លូដែលជ្រើសរើសយកសុទ្ធតែស្លឹកល្អ (ម្លូសម្រាំង)។

សម្រន់

ធ្វើឱ្យស្រន់ គឺគ្រាន់តែទប់ទល់ឱ្យអន់សិន :

សម្រន់ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ន់] somron

ធ្វើឱ្យស្រន់ គឺគ្រាន់តែទប់ទល់ឱ្យអន់សិន :

សម្រប

ធ្វើឱ្យស្រប, ឱ្យអែបស្របគ្នា :

សម្រប កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ប] samrob

ធ្វើឱ្យស្រប, ឱ្យអែបស្របគ្នា :

សម្របសម្រួល

ធ្វើឱ្យស្របស្រួលនឹងគ្នា ធ្វើឱ្យអ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន :

សម្របសម្រួល កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ប-សំ-រួល] samrbasamruol≈

ធ្វើឱ្យស្របស្រួលនឹងគ្នា ធ្វើឱ្យអ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន :

សម្រស់

ការស្រស់, ការល្អល្អះ, ភាពប្រិមប្រិយ :

សម្រស់ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ស់] somros

ធ្វើឱ្យស្រស់ទឹក :

សម្រស់ នាម

[សំ-រ៉ស់] somros

ការស្រស់, ការល្អល្អះ, ភាពប្រិមប្រិយ :

សម្រាក

ធ្វើឱ្យស្រាកស្រាល។

សម្រាក កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាក] somrak

ធ្វើឱ្យស្រាក, ឈប់ឱ្យស្រាកនឿយ :

សម្រាក កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាក-សំ-រ៉ន់] somrak

ធ្វើឱ្យស្រាកស្រន់។

សម្រាក កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាក-សំ-រ៉ាន] somrak

ធ្វើឱ្យស្រាកស្រាន្ត។

សម្រាក កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាក-សំ-រ៉ាល] somrak

ធ្វើឱ្យស្រាកស្រាល។

សម្រាជ

អធិរាជ, មហារាជ។

សម្រាជ នាម

[សំ-រ៉ាច] somreach

អធិរាជ, មហារាជ។

សម្រាត

ធ្វើឱ្យស្រាត, ចាប់ទាញសម្លៀកចេញពីខ្លួនអ្នកដទៃឱ្យអាក្រាត :

សម្រាត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាត] somreat

ធ្វើឱ្យស្រាត, ចាប់ទាញសម្លៀកចេញពីខ្លួនអ្នកដទៃឱ្យអាក្រាត :

សម្រាន្ត

ដេក (សម្រាប់គ្រហស្ថជាឥស្សរជនឬគ្រហស្ថដែលគួរគោរព) :

សម្រាន្ត កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ាន] samreantor

ធ្វើឱ្យស្រាន្ត។

សម្រាន្ត គុណនាម

[សំ-រ៉ាន] samreantor

ដែលស្ងប់ឥតទុក្ខភ័យ, ដែលមានសុខស្រួល :

សម្រាន្ត កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ាន] samreantor

ដេក (សម្រាប់គ្រហស្ថជាឥស្សរជនឬគ្រហស្ថដែលគួរគោរព) :

សម្រាប់

សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជ; ... (ក្នុងសម័យពីដើម)។

សម្រាប់ គុណនាម ១)

[សំ-រ៉ាប់] somrab

ដែលមានស្រាប់, ដែលបម្រុង, ដែលត្រូវប្រកបតាមការ :

សម្រាប់ នាម ២)

[សំ-រ៉ាប់] somrab

វត្ថុដែលបម្រុងឱ្យមានស្រាប់, ប្រដាប់ :

សម្រាប់ នាម a

[សំ-រ៉ាប់] somrab

ចង្ហាន់ដែលទាយកទាយិការៀបផ្គត់ផ្គង់បម្រុង ឬប្រចាំទុកឱ្យមានស្រេចស្រាប់ ដើម្បីប្រគេនបព្វជិតរាល់ថ្ងៃ :

សម្រាប់ នាម

[មន់-ត្រី-សំ-រ៉ាប់-អែក] somrab

មន្ត្រីសម្រាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

សម្រាប់ នាម

[សំ-រ៉ាប់-ទោ] somrab

សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជ; ... (ក្នុងសម័យពីដើម)។

សម្រាយ

ពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែស្រាយពីភាសាដទៃមកជាភាសាសម្រាប់ជាតិ (ច្រើនហៅចំពោះពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែពីបាលីឬពីសំស្ក្រឹតមកជាភាសាខ្មែរ) :

សម្រាយ នាម

[សំ-រ៉ាយ] samreay

ពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែស្រាយពីភាសាដទៃមកជាភាសាសម្រាប់ជាតិ (ច្រើនហៅចំពោះពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែពីបាលីឬពីសំស្ក្រឹតមកជាភាសាខ្មែរ) :

សម្រាយបំភ្លឺ

ការស្រាយបំភ្លឺ, សម្រាយបញ្ជាក់, សេចក្ដីស្រាយបំភ្លឺ :

សម្រាយបំភ្លឺ នាម

[សំ-រ៉ាយ-បំ-ភ្លឺ] samraybamphleu≈

ការស្រាយបំភ្លឺ, សម្រាយបញ្ជាក់, សេចក្ដីស្រាយបំភ្លឺ :

សម្រាល

(ព.ប្រ.) កើតចេញពីផ្ទៃ, ប្រសូត :

សម្រាល កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ាល] somrarl

ធ្វើឱ្យស្រាល, ជួយរំលែក, រម្លោះ, រំដោះ ឱ្យស្រាល :

សម្រាល កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ាល] somrarl

(ព.ប្រ.) កើតចេញពីផ្ទៃ, ប្រសូត :

សម្រាលកូន

ផ្ដល់កំណើតកូន, សម្ភព, កើតកូន។

សម្រាលកូន កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាល-កូន] samralkoun≈

ផ្ដល់កំណើតកូន, សម្ភព, កើតកូន។

សម្រាស់

មែកឈើឬមែកឫស្សីជាដើម ដែលស្រាស់ខាំងរាំងផ្លូវឬច្រកល្ហកលើគោកឬក៏ក្នុងទឹក :

សម្រាស់ នាម

[សំ-រ៉ាស់] somreas

មែកឈើឬមែកឫស្សីជាដើម ដែលស្រាស់ខាំងរាំងផ្លូវឬច្រកល្ហកលើគោកឬក៏ក្នុងទឹក :

សម្រាំង

(ម.ព. សម្រិត)។

សម្រាំង កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ាំង] somreang

ធ្វើឱ្យស្រាំង :

សម្រាំង កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ាំង] somreang

ជ្រើសរើសយកតែល្អ :

សម្រាំង កិរិយាសព្ទ ៣)

[សំ-រ៉ាំង] somreang

តាំងចិត្តគំនិតឱ្យល្អ :

សម្រាំង កិរិយាសព្ទ ៤)

[សំ-រ៉ាំង] somreang

ប្រុងប្រយ័ត្នមិនប្រហែសធ្វេស :

សម្រាំង កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ិត-សំ-រ៉ាំង] somreang

(ម.ព. សម្រិត)។

សម្រាំងនិយម

គោលជំហរដែលប្រមូលផ្ដុំនិងសំយោគនូវទស្សនៈល្អៗពីសាសនានិងទស្សនវិជ្ជាដទៃទៀត :

សម្រាំងនិយម នាម

[សំ-រ៉ាំង-និ-យំ] samraamngniyum≈

គោលជំហរដែលប្រមូលផ្ដុំនិងសំយោគនូវទស្សនៈល្អៗពីសាសនានិងទស្សនវិជ្ជាដទៃទៀត :

សម្រិត

ដែលស្រិតរួចហើយ (ប្រើចំពោះតែអង្ករ) :

សម្រិត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ិត] somrit

ធ្វើឱ្យស្អាត, ឱ្យបរិសុទ្ធ; សិតទឹកឬផាត់ទឹកសម្រេងមិនឱ្យដោយកករជាដើម :

សម្រិត កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ិត-សំ-រ៉ាំង] somrit

ផ្ចិតផ្ចង់ឱ្យស្អាត, ឱ្យបរិសុទ្ធ :

សម្រិត កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ិត-សំ-រ៉ាំង] somrit

រើសសម្រាំងយកតែល្អ :

សម្រិត គុណនាម

[សំ-រ៉ិត] somrit

ដែលស្រិតរួចហើយ (ប្រើចំពោះតែអង្ករ) :

សម្រិល

ធ្វើឱ្យឡើងព័ណ៌ខ្មៅស្រិល (ម.ប្រ.)។

សម្រិល កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ិល] somril

ធ្វើឱ្យឡើងព័ណ៌ខ្មៅស្រិល (ម.ប្រ.)។

សម្រឹង

សម្លឹងធ្មឹងទ្រឹងរំពឹងជញ្ជឹងគិត :

សម្រឹង កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ឹង] somrueng

សម្លឹងធ្មឹងទ្រឹងរំពឹងជញ្ជឹងគិត :

សម្រុក

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងប្រែងធ្វើអ្វីមួយយ៉ាងពេញទំហឹង, ចាប់ផ្ដើមបំពេញកិច្ចការណាមួយយ៉ាងសកម្ម :

សម្រុក កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ុក] samruk

រុករុលចូលពេញទំហឹង :

សម្រុក កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ុក] samruk

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងប្រែងធ្វើអ្វីមួយយ៉ាងពេញទំហឹង, ចាប់ផ្ដើមបំពេញកិច្ចការណាមួយយ៉ាងសកម្ម :

សម្រុង

ភាគឬប៉ែកដែលស្រុងចុះ :

សម្រុង នាម

[សំ-រ៉ុង] somrung

ភាគឬប៉ែកដែលស្រុងចុះ :

សម្រុញ

ធ្វើឱ្យស្រុញ, ចាប់រុញឱ្យស្រុញ, សង្កត់ឱ្យស្រុញ :

សម្រុញ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុញ] somrunh

ធ្វើឱ្យស្រុញ, ចាប់រុញឱ្យស្រុញ, សង្កត់ឱ្យស្រុញ :

សម្រុត

ធ្វើឱ្យស្រុតចុះក្រោម :

សម្រុត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុត] somrut

ធ្វើឱ្យស្រុតចុះក្រោម :

សម្រុះ

ធ្វើ, នាំ ឱ្យស្រុះគ្នា (ម.ប្រ.)។

សម្រុះ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុះ] somruh

ធ្វើ, នាំ ឱ្យស្រុះគ្នា (ម.ប្រ.)។

សម្រុះសម្រួល

ធ្វើឱ្យស្រុះស្រួល ធ្វើឱ្យត្រូវរ៉ូវ ផ្សះផ្សា :

សម្រុះសម្រួល កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុះ-សំ-រួល] samruhsamruol

ធ្វើឱ្យស្រុះស្រួល ធ្វើឱ្យត្រូវរ៉ូវ ផ្សះផ្សា :

សម្រូត

បណ្ដោយឱ្យរអិលខ្លួនចុះក្រោម, ឱ្យរបូតចុះមកក្រោម :

សម្រូត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ូត] somrut

បណ្ដោយឱ្យរអិលខ្លួនចុះក្រោម, ឱ្យរបូតចុះមកក្រោម :

សម្រូប

(វេជ្ជ.) ការចូលសារធាតុពីខាងក្រៅទៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយដោយពុំបង្កឱ្យមានត្រូម៉ា :

សម្រូប នាម ១)

[សំ-រ៉ូប] somrub

ការស្រូប, ការបឺតចូល។

សម្រូប គុណនាម

[សំ-រ៉ូប] somrub

ដែលចាក់ទឹកលាយជាមួយដើម្បីឱ្យងាយស្រូប :

សម្រូប នាម ២)

[សំ-រ៉ូប] somrub

(វេជ្ជ.) ការចូលសារធាតុពីខាងក្រៅទៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយដោយពុំបង្កឱ្យមានត្រូម៉ា :

សម្រួច

សម្រាំងគំនិតស្មារតីប្រុងទុកស្រេច។

សម្រួច កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រួច] samruoch

ធ្វើឱ្យស្រួច, បិតឱ្យស្រួច :

សម្រួច កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រួច] samruoch

ពង្រឹងជំហរ, ឆន្ទៈ,..., ធ្វើឱ្យមុតស្រួច រឹងប៉ឹង មុតមាំ :

សម្រួច កិរិយាសព្ទ ៣)

[សំ-រួច] samruoch

(ព.ប្រ.) ប្រុងចាំ, ប្រុងទុកឱ្យហើយ :

សម្រួច កិរិយាសព្ទ

[សំ-រួច-សំ-រ៉ាំង] samruoch

សម្រាំងគំនិតស្មារតីប្រុងទុកស្រេច។

សម្រួត

ធ្វើឱ្យស្រួតសរសៃ :

សម្រួត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រួត] somruot

ធ្វើឱ្យស្រួតសរសៃ :

សម្រួល

(រ.ស.) សើច :

សម្រួល កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រួល] somroul

ធ្វើ, នាំ ឱ្យស្រួល; កែឱ្យបានស្រួលឡើង :

សម្រួល កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រួល] somroul

(រ.ស.) សើច :

សម្រើប

សេចក្ដីស្រើបស្រាល។

សម្រើប កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ើប] samraub

នាំឱ្យស្រើប :

សម្រើប នាម

[សំ-រ៉ើប] samraub

សេចក្ដីស្រើប :

សម្រើប នាម

[សំ-រ៉ើប-សំ-រ៉ាល] samraub

សេចក្ដីស្រើបស្រាល។