Khmer Dictionary

សាគរវិទ្យា នាម

[សា-គៈ-រៈ-វិត-ទ្យា] sakrovityea

វិទ្យានិយាយអំពីសមុទ្រ។

ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងក្រកោ តែដើមទាបៗ មានមើមសម្បុរស ប្រើស្ងោរបរិភោគជាអាហារ ឬហាន់ឱ្យស្ដើងៗលាយបាយក៏បាន កិនឆៅច្រោះជាម្សៅក៏បាន, បើស្រុកកើតទុរ្ភិក្ស ប្រើជាអាហារជាជំនួសបាយបាន, ជាដំណាំងាយដាំ មានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងសម្រាប់ប្រទេសខ្មែរ :

សាគូ នាម

[សា-គូ] saku

ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងក្រកោ តែដើមទាបៗ មានមើមសម្បុរស ប្រើស្ងោរបរិភោគជាអាហារ ឬហាន់ឱ្យស្ដើងៗលាយបាយក៏បាន កិនឆៅច្រោះជាម្សៅក៏បាន, បើស្រុកកើតទុរ្ភិក្ស ប្រើជាអាហារជាជំនួសបាយបាន, ជាដំណាំងាយដាំ មានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងសម្រាប់ប្រទេសខ្មែរ :

សាគូរនាម

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រាស់ស្រួចៗ ផ្លែតូចៗ ទ្រើសជាងផ្លែតង្កៀបក្ដាម, ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរល្មម បរិភោគបាន, ច្រើនដុះក្នុងព្រៃរនាមឬដុះតាមមាត់ស្ទឹង, មាត់ព្រែក, មាត់អូរ។

សាគូរនាម នាម

[សា-គូ-រ-នាម] sakuroneam

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រាស់ស្រួចៗ ផ្លែតូចៗ ទ្រើសជាងផ្លែតង្កៀបក្ដាម, ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរល្មម បរិភោគបាន, ច្រើនដុះក្នុងព្រៃរនាមឬដុះតាមមាត់ស្ទឹង, មាត់ព្រែក, មាត់អូរ។

សាង កិរិយាសព្ទ

[សាង] sang

ក, ធ្វើ, សង់ ឱ្យកើតឡើង (ចំពោះការកុសល) :

សាង កិរិយាសព្ទ

[សាង-សង់] sang

សង់សម្អិតសម្អាងឱ្យបានកើតឡើងជាការកុសល។

សាង កិរិយាសព្ទ

[សាង-សូម] sang

សាងហើយប្រាថ្នាថាសូមឱ្យបានសម្រេចតាមបំណង។

សាង នាម ១)

[សាង] sang

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានផ្លែ៥ឬ ៦បែកជាចង្វែកក្រញាង ធ្វើដោយឫស្សីឬដែក មានដងវែងសម្រាប់ចាក់ត្រីតូចៗ ឱ្យត្បៀតជាប់ក្នុងចង្វែកផ្លែ។

សាង នាម ២)

[សាង] sang

ប្រដាប់ធ្វើដោយឫស្សី មានសណ្ឋានដូចជាសាង សម្រាប់ដោតអំពៅដែលកាត់ជាកង់ខ្លីៗ :

សាង កិរិយាសព្ទ

[សាង] sang

រើអីវ៉ាន់ចេញពីយានមួយទៅដាក់ក្នុងយានមួយទៀតដោយមូលហេតុផ្សេងៗ :

សាងញ៉ាង

ដែលបែកក្រញាងកន្ទ្រាញចេញក្រៅ :

សាងញ៉ាង គុណនាម

[សាង-ញ៉ាង] sangnheang

ដែលបែកក្រញាងកន្ទ្រាញចេញក្រៅ :

សាច កិរិយាសព្ទ ១)

[សាច] sach

កោយទឹកដោយបាតដៃបាចឱ្យបែកចេញឡើងព្រោង :

សាច កិរិយាសព្ទ ២)

[សាច] sach

ទឹកភ្លៀងចូលដោយកម្លាំងខ្យល់បក់ :

សាច កិរិយាសព្ទ

[បាច-សាច] sach

(ម.ព. បាច)។

សាច់

បងប្អូន។

សាច់ នាម ១)

[សាច់] sach

អាការៈមួយប្រភេទជាបឋវីធាតុនារាងកាយមនុស្សនឹងសត្វ ត្រង់សព៌ាង្គបន្ទាប់ពីស្បែកទៅស្រោបឆ្អឹង ទីទៃពីសរសៃ :

សាច់ នាម ២)

[សាច់] sach

តួផ្លែឈើក្នុងសំបកក្រៅពីគ្រាប់, ក្រៅពីលលាដ៍ :

សាច់ នាម ៣)

[សាច់] sach

តួដើមឈើខាងក្នុងសំបក :

សាច់ នាម ៤)

[សាច់] sach

បឋវីធាតុដែលជារូបរបស់ឬវត្ថុផ្សេងៗ :

សាច់ នាម

[ញាត-សាច់] sach

(ម.ព. សាច់ញាតិ)។

សាច់ នាម

[សាច់-ក្រក] sach

សាច់ដែលចិញ្ច្រាំញាត់ក្នុងពោះវៀនហើយហាលថ្ងៃ (ច្រើនតែសាច់ជ្រូកនិងពោះវៀនជ្រូក)។

សាច់ នាម

[សាច់-ឈាម] sach

សាច់និងឈាម; សាច់ញាតិ។

សាច់ នាម

[សាច់-ញាត] sach

អ្នកដែលជាប់ជាញាតិនឹងគ្នា, ក្រសែញាតិ។

សាច់ នាម

[សាច់-ដុំ-កំ-ភួន] sach

ញាតិជិត។

សាច់ នាម

[សាច់-ថ្លៃ] sach

បងថ្លៃឬប្អូនថ្លៃ។

សាច់ នាម

[សាច់-ធ័រ] sach

អត្ថន័យរបស់ធម៌, រូបសេចក្ដីធម៌។

សាច់ នាម

[សាច់-ប័ញ-ញ៉ើ] sach

កូនសុំឬកូនចិញ្ចឹម; កូនសិស្ស; អ្នកដទៃដែលរាប់អានទុកស្មើញាតិជិត។

សាច់ នាម

[សាច់-ផ្ញើ-សាំ] sach

(ម.ព. សាច់បញ្ញើ)។

សាច់ នាម

[សាច់-ផ្ញើ-សាំ] sach

(ព.ទ.បុ.) អត់បើអត់ នាំឱ្យមានវល់ឥតប្រយោជន៍ឬប្រយោជន៍បានទៅគេ ខ្លួនបានតែខាងទទួលទុក្ខទោស :

សាច់ នាម

[សាច់-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] sach

ញាតិសន្តាន។

សាច់ នាម

[សាច់-សា-លោ-ហិត] sach

បងប្អូន។

សាច់ជូរ

ធាតុផ្សំមានបែបភាពជាអំបិលជូរ សាច់រឹងជាដុំ សម្រាប់ប្រើកូរលាយទឹកជ្រលក់ឱ្យដិតស្រស់ព័ណ៌ជាដើម; មាន ២ប្រភេទ គឺ សាច់ជូរ ស មានសាច់ព័ណ៌ស; សាច់ជូរខៀវ មានព័ណ៌ខៀវស្ទើរបៃតងចាស់ (ច្រើនប្រើជាថ្នាំ)។

សាច់ជូរ នាម

[សាច់-ជូ] sachachur

ធាតុផ្សំមានបែបភាពជាអំបិលជូរ សាច់រឹងជាដុំ សម្រាប់ប្រើកូរលាយទឹកជ្រលក់ឱ្យដិតស្រស់ព័ណ៌ជាដើម; មាន ២ប្រភេទ គឺ សាច់ជូរ ស មានសាច់ព័ណ៌ស; សាច់ជូរខៀវ មានព័ណ៌ខៀវស្ទើរបៃតងចាស់ (ច្រើនប្រើជាថ្នាំ)។

សាច់ដុំ

សំណុំនៃសរសៃជាលិកាឆ្មារៗក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬ សត្វ ដែលអាចបន្តឹងឬបន្ធូរដើម្បីឱ្យផ្នែកណាមួយនៃដងខ្លួនធ្វើចលនា :

សាច់ដុំ នាម

[សាច់-ដុំ] sachdoam≈

សំណុំនៃសរសៃជាលិកាឆ្មារៗក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬ សត្វ ដែលអាចបន្តឹងឬបន្ធូរដើម្បីឱ្យផ្នែកណាមួយនៃដងខ្លួនធ្វើចលនា :

សាច់ប្រាក់

ក្រដាសប្រាក់ កាក់ប្រាក់ ឬបញ្ញើសាច់ប្រាក់ដែលត្រូវបានតម្កល់នៅក្នុងគណនីធនាគារឬស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ :

សាច់ប្រាក់ នាម

[សាច់-ប្រាក់] sachbreak≈

ក្រដាសប្រាក់ កាក់ប្រាក់ ឬបញ្ញើសាច់ប្រាក់ដែលត្រូវបានតម្កល់នៅក្នុងគណនីធនាគារឬស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ :

សាជី

(ម.ព. សជី)។

សាជី នាម

[សា-ជី] sachi

(ម.ព. សជី)។

សាជីវកម្ម

ការមូលមតិគ្នាជាក្រុមក្នុងការបង្កើតអាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនជាមួយគ្នា។

សាជីវកម្ម នាម

[សា-ជី-វៈ-កាំ] sachiveakkaam≈

ការមូលមតិគ្នាជាក្រុមក្នុងការបង្កើតអាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនជាមួយគ្នា។

សាជូរ

(ម.ព. សាច់ជូរ)។

សាជូរ នាម

[សា-ជូ] sachur

(ម.ព. សាច់ជូរ)។

សាញ

សាញក្រៃពេក, សាញមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច :

សាញ គុណនាម ១)

[សាញ] sanh

ដែលប្រទាក់ចាក់ស្រែះ, ដែលស៊កសៀតរវីមរវាម :

សាញ គុណនាម ២)

[សាញ] sanh

ដែលសាំញ៉ាំ, ដែលមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច, ដែលល្អិតល្អោចហួសពេក :

សាញ គុណនាម

[សាញ-ចាក់-ស្មុក] sanh

(ព.ប្រ.) ដែលសាញពេកហួសហេតុហួសទំនង :

សាញ កិ., គុ.

[សាញ-ប្រ-ដាញ] sanh

សាញក្រៃពេក, សាញមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច :

សាញ្ជនសត្វ

សត្វពួកជីងចក់ឬពួកបង្គួយ :

សាញ្ជនសត្វ នាម

[សាញ-ជៈ-នៈ-ស័ត] sanhchnosotvor

សត្វពួកជីងចក់ឬពួកបង្គួយ :

សាដក

សំពត់; សំពត់ងូត។

សាដក នាម

[សា-ដក់] sadak

សំពត់; សំពត់ងូត។

សាដាន

សំបុត្របង្កាន់ដៃពន្ធ (ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ហៅថា សំបុត្រសាដាន)។

សាដាន នាម

[សា-ដាន] sadan

សំបុត្របង្កាន់ដៃពន្ធ (ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ហៅថា សំបុត្រសាដាន)។

សាដៀវ

ឈ្មោះគ្រឿងតន្ត្រីមួយប្រភេទ មានខ្សែលួសស្ពាន់តែមួយ មានសំបកឃ្លោកមូល (ឃ្លោកសាដៀវ) មួយកំណាត់ទ្រភ្ជាប់ពីក្រោមដងមានប៉ោលសម្រាប់រឹតឬបន្ធូរខ្សែ, ប្រើជាគ្រឿងដេញ មានសូរសព្ទមូលរងំ :

សាដៀវ នាម

[សា-ដៀវ] sadiev

ឈ្មោះគ្រឿងតន្ត្រីមួយប្រភេទ មានខ្សែលួសស្ពាន់តែមួយ មានសំបកឃ្លោកមូល (ឃ្លោកសាដៀវ) មួយកំណាត់ទ្រភ្ជាប់ពីក្រោមដងមានប៉ោលសម្រាប់រឹតឬបន្ធូរខ្សែ, ប្រើជាគ្រឿងដេញ មានសូរសព្ទមូលរងំ :

សាណ

សំពត់សម្បកធ្មៃ ឬសរសៃវល្លិផ្សេងៗ :

សាណ នាម

[សាន] san

សំពត់សម្បកធ្មៃ ឬសរសៃវល្លិផ្សេងៗ :

សាណពស្ត្រ នាម

[សា-ណៈ-ព័ស] sanpostror

(ម.ព. សាណ)។

សាណព័ស្ត្រ

(ម.ព. សាណ)។

សាណព័ស្ត្រ នាម

[សា-ណៈ-ព័ស] sanakpsa≈

(ម.ព. សាណ)។

សាណិ

ខ្មែប្រើ ជា (រ.ស.) ច្រើនហៅជាប់ដោយវិភត្តិសត្តមីថា សាណិយា "ក្នុងវាំងនន", សំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "វាំងនន"; ហៅក្លាយជា សន្ធិយា ក៏មានខ្លះ :

សាណិ នាម ១)

[សា-ណិ] sane

វាំងនន, រនាំង; ឆាក; ឡប់ឡែ។

សាណិ នាម ២)

[សា-ណិ] sane

ខ្មែប្រើ ជា (រ.ស.) ច្រើនហៅជាប់ដោយវិភត្តិសត្តមីថា សាណិយា "ក្នុងវាំងនន", សំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "វាំងនន"; ហៅក្លាយជា សន្ធិយា ក៏មានខ្លះ :

សាណិយា

(ម.ព. សាណិ)។

សាណិយា នាម

[សា-ណិ-យ៉ា] saneyea

(ម.ព. សាណិ)។

សាណី

(ម.ព. សាណិ)។

សាណី នាម

[សា-ណី] sanei≈

(ម.ព. សាណិ)។

សាត គុណនាម

[សាត] sat

ដែលសុខចិត្តសះជាលែងប្រកាន់គ្នាតទៅទៀត, ដែលទុកជាស្មើគ្នាមិនឈ្នះមិនចាញ់ :

សាត នាម

[សា-តៈ-គ្រឹះ] sat

ផ្ទះដែលនៅបានសេចក្ដីសុខ, ដែលស្រួលនៅ។

សាត នាម

[សា-តៈ-ចិត] sat

ចិត្តរីករាយ។

សាត នាម

[សា-ត័ត-ឋាន] sat

ទីសប្បាយ។

សាត នាម

[សា-តៈ-មន់-ទី] sat

(ម.ព. សាតគ្រឹះ)។

សាត នាម

[សា-តា-រ៉ម់] sat

អាម្មរណ៍រីករាយ។

សាតាំង

សំពត់រលើប, ជាឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់រលីងម៉ដ្ឋសម្បុររលើបរលោង មានព័ណ៌ផ្សេងៗ ជាសំពត់មកពីប្រទេសក្រៅ :

សាតាំង នាម

[សា-តាំង] satang

សំពត់រលើប, ជាឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់រលីងម៉ដ្ឋសម្បុររលើបរលោង មានព័ណ៌ផ្សេងៗ ជាសំពត់មកពីប្រទេសក្រៅ :

សាត់

(ម.ព. សាត់អណ្ដែត)។

សាត់ កិរិយាសព្ទ

[សាត់] sat

ប៉ើង, ហើរ តាមខ្យល់ ឬអណ្ដែតតាមខ្សែទឹក (រសាត់)។

សាត់ កិរិយាសព្ទ

[សាត់-ព្រាត់] sat

ចេញចោលស្រុកទេសខ្ចាត់ភ្លាត់ព្រាត់បងប្អូនញាតិមិត្រ :

សាត់ គុណនាម

[សាត់-ភ្លាត់] sat

ដែលខិលខូចដើរសាត់អណ្ដែតតាមតែប្រទះគ្មានលំនៅជាប្រាកដ :

សាត់ គុណនាម

[សាត់-អន់-ដែត] sat

ដែលដើរសាត់ព្រាត់ទៅតាមតែប្រទះឥតមានទីនៅជាប្រាកដ :

សាត់ គុណនាម

[សាត់-អន់-ដែត] sat

(ម.ព. សាត់អណ្ដែត)។

សាត្រា

សាត្រាសម្រាប់មើលលេង (សាស្ត្រាប្រលោមលោក)។

សាត្រា នាម

[សា-ត្រា] satra

គម្ពីរ, ក្បួន។

សាត្រា នាម

[សា-ត្រា-ច្បាប់] satra

សាត្រាកាព្យ, ពាក្យសុភាសិតជាច្បាប់ប្រដៅ។

សាត្រា នាម

[សា-ត្រា-ទេស] satra

សាត្រាសម្រាយពាក្យរាយនិយាយពីធម៌វិន័យឬពីរឿងនិទានក្នុងពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ទេសន៍។

សាត្រា នាម

[សា-ត្រា-ល្បែង] satra

សាត្រាសម្រាប់មើលលេង (សាស្ត្រាប្រលោមលោក)។

សាត—

(ម.ព. សាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សាត— គុណនាម

[សា-តៈ—] satak—≈

(ម.ព. សាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សាទរ

អ្នកពោលពាក្យសាទរ។

សាទរ គុ., ន.

[សា-ទ] sator

ការសម្ដែងសេចក្ដីអើពើ, គោរព; សេចក្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ :

សាទរ នាម

[សា-ទៈ-រៈ-កៈ-ថា] sator

សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ; សម្ដីសម្ដែងសេចក្ដីគោរព។

សាទរ ន., គុ.

[សា-ទៈ-រៈ-ភាប] sator

ភាពនៃសេចក្ដីគោរព; ការរាក់ទាក់, រួសរាយ។

សាទរ នាម

[សា-ទៈ-រៈ-វា-ចា] sator

(ម.ព. សាទរកថា)។

សាទរ គុ., ន.

[សា-ទៈ-រៈ-វា-ទិ-នី] sator

(ម.ព. សាទរវាទី)។

សាទរ នាម

[សា-ទៈ-រៈ-វា-ទី] sator

អ្នកពោលពាក្យសាទរ។

សាគរ នាម

សាគរវិទ្យា នាម

សាគូ នាម

សាគូរនាម នាម

សាង កិរិយាសព្ទ

សាង កិរិយាសព្ទ

សាង កិរិយាសព្ទ

សាង នាម ១)

សាង នាម ២)

សាង កិរិយាសព្ទ

សាងញ៉ាង គុណនាម

សាច កិរិយាសព្ទ ១)

សាច កិរិយាសព្ទ ២)

សាច កិរិយាសព្ទ

សាច់ នាម ១)

សាច់ នាម ២)

សាច់ នាម ៣)

សាច់ នាម ៤)

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ នាម

សាច់ជូរ នាម

សាច់ដុំ នាម

សាច់ប្រាក់ នាម

សាជី នាម

សាជីវកម្ម នាម

សាជូរ នាម

សាញ គុណនាម ១)

សាញ គុណនាម ២)

សាញ គុណនាម

សាញ កិ., គុ.

សាញ្ជនសត្វ នាម

សាដក នាម

សាដាន នាម

សាដៀវ នាម

សាណ នាម

សាណពស្ត្រ នាម

សាណព័ស្ត្រ នាម

សាណិ នាម ១)

សាណិ នាម ២)

សាណិយា នាម

សាណី នាម

សាត គុណនាម

សាត នាម

សាត នាម

សាត នាម

សាត នាម

សាត នាម

សាតាំង នាម

សាត់ កិរិយាសព្ទ

សាត់ កិរិយាសព្ទ

សាត់ គុណនាម

សាត់ គុណនាម

សាត់ គុណនាម

សាត្រា នាម

សាត្រា នាម

សាត្រា នាម

សាត្រា នាម

សាត— គុណនាម

សាទរ គុ., ន.

សាទរ នាម

សាទរ ន., គុ.

សាទរ នាម

សាទរ គុ., ន.

សាទរ នាម