សារពើសូត្រ
ឈ្មោះការរចនាមួយបែប មានសណ្ឋានរបត់ញោចជាបីជ្រុង :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ឈ្មោះការរចនាមួយបែប មានសណ្ឋានរបត់ញោចជាបីជ្រុង :
[សា-រ៉ៈ-ពើ-សូត] sarpausoutrar
ឈ្មោះការរចនាមួយបែប មានសណ្ឋានរបត់ញោចជាបីជ្រុង :
(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។
[សា-រ៉ៈ-ពេច] sarpechnhor
(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។
ព័ត៌មានមានសារៈ គឺកាសែតដែលប្រាប់ដំណឹងគួរអានគួរដឹង។
[សា-រ៉ៈ-ព័រ-ដ-មាន] sa pormean
ព័ត៌មានមានសារៈ គឺកាសែតដែលប្រាប់ដំណឹងគួរអានគួរដឹង។
សព្វ, សារពើ :
[សា-រ៉ៈ-ព័ន] saropoan
សព្វ, សារពើ :
កិ. ឆ្លើយឬបង្ហាញតាមភាវៈពិត, ស្ដែងពីអារម្មណ៍តាមសេចក្ដីពិត :
[សា-រ៉ៈ-ភាប] sarpheap
ភាវៈពិត, ដំណើរឬសេចក្ដីពិត។
[សា-រ៉ៈ-ភាប] sarpheap
កិ. ឆ្លើយឬបង្ហាញតាមភាវៈពិត, ស្ដែងពីអារម្មណ៍តាមសេចក្ដីពិត :
មន្ទីរដាក់របស់មានតម្លៃ; វិវិធភណ្ឌដ្ឋាន។
[សា-រ៉ៈ-មន់-ទី] sarakmnoti≈
មន្ទីរដាក់របស់មានតម្លៃ; វិវិធភណ្ឌដ្ឋាន។
ការប្រកួតប្រណាំង, ការប្រកួតប្រជែង។
[សា-រ៉័ម] sarmo≈
ការប្រកួតប្រណាំង, ការប្រកួតប្រជែង។
សម្ដីប្រណាំងប្រជែង, សម្ដីដណ្ដើមយកឈ្នះ, ពាក្យប្រកួតប្រណាំង :
[សា-រុ័ម-ភៈ-កៈ-ថា] sarmphokotha
សម្ដីប្រណាំងប្រជែង, សម្ដីដណ្ដើមយកឈ្នះ, ពាក្យប្រកួតប្រណាំង :
(ម.ព. សារព័ស្តុ)។
[សា-រ៉ៈ-វ័ត-ថុ] sarakvtatho≈
(ម.ព. សារព័ស្តុ)។
ដែលមានសារៈ, ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលសំខាន់, ប្រកបដោយខ្លឹមសារ។
[សា-រ៉ៈ-វាន់] sarakvean≈
ដែលមានសារៈ, ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលសំខាន់, ប្រកបដោយខ្លឹមសារ។
សម័យសព្វថ្ងៃហៅចំពោះតែអ្នកដែលត្រួតក្បួនហែធំមើលប្រយ័ត្នមិនឱ្យមនុស្សដើរទទីសទទាសខុសរបៀប។
[សា-រ៉ៈ-វ៉ាត់] sarvoatror
អ្នកត្រួតត្រាកិច្ចការទូទៅ, អ្នកមើលការខុសត្រូវគ្រប់ទីតំបន់។
[សា-រ៉ៈ-វ៉ាត់] sarvoatror
សម័យសព្វថ្ងៃហៅចំពោះតែអ្នកដែលត្រួតក្បួនហែធំមើលប្រយ័ត្នមិនឱ្យមនុស្សដើរទទីសទទាសខុសរបៀប។
ឧល្លម្ពបក្សី, ពពួកបក្សីដែលម្រាមជើងប្រទល់គ្នា សួតាមមែកឈើ :
[សា-រ៉ៈ-សៈ-ប័ក-សី] saraksakbkasei≈
ឧល្លម្ពបក្សី, ពពួកបក្សីដែលម្រាមជើងប្រទល់គ្នា សួតាមមែកឈើ :
ពាក្យពិត; ពាក្យមានប្រយោជន៍, មានតម្លៃ។
[សា-ស័ប] sasba≈
ពាក្យពិត; ពាក្យមានប្រយោជន៍, មានតម្លៃ។
ព័ត៌មានខ្លីណាមួយសម្រាប់ឱ្យមនុស្សយល់ដឹងនិងពិចារណាលើបញ្ហាអ្វីមួយ :
[សា-អប់-រំ] saabrum≈
ព័ត៌មានខ្លីណាមួយសម្រាប់ឱ្យមនុស្សយល់ដឹងនិងពិចារណាលើបញ្ហាអ្វីមួយ :
លិខិតមានកម្មវត្ថុដូចគ្នាតែមួយដែលប្រាស្រ័យចំពោះបុគ្គលច្រើនគ្នា ដូចយ៉ាងលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលប្រាស្រ័យកិច្ចការជាមួយនឹងក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីនានាជាដើម :
[សា-រ៉ា-ច] sareachor
លិខិតមានកម្មវត្ថុដូចគ្នាតែមួយដែលប្រាស្រ័យចំពោះបុគ្គលច្រើនគ្នា ដូចយ៉ាងលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលប្រាស្រ័យកិច្ចការជាមួយនឹងក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីនានាជាដើម :
សារាចរដែលមានលក្ខណៈជាបទបញ្ជា :
[សា-រ៉ា-ច-ណែ-នាំ] sarachanaeneaum≈
សារាចរដែលមានលក្ខណៈជាបទបញ្ជា :
អំពើដែលត្រូវនឹកឃើញមិនភ្លេច, អំពើដែលជាហេតុនាំឱ្យនឹកឃើញ។
[សា-រ៉ា-ណី] sareaneiy
ដែលជាហេតុនាំឱ្យរឭក; ដែលគួរឱ្យនឹករឭក, ឱ្យនឹកឃើញមិនភ្លេច :
[សា-រ៉ា-ណី-យ៉ៈ-កៈ-ថា] sareaneiy
សម្ដីដែលគួរឱ្យនឹករឭក គឺសម្ដីដែលបានចួបសន្ទនាគ្នាហើយគួរឱ្យនឹករឭកគ្នាមិនភ្លេច, ពាក្យសំណេះសំណាល :
[សា-រ៉ា-ណី-យ៉ៈ-កាំ] sareaneiy
អំពើដែលត្រូវនឹកឃើញមិនភ្លេច, អំពើដែលជាហេតុនាំឱ្យនឹកឃើញ។
វារិជជាតិមួយប្រភេទដើមល្អិតៗសៃមម៉ៃ ដុះក្នុងទឹកបឹង, ត្រពាំងឬដុះនៅថ្មជាដើមក្នុងសមុទ្រ :
[សា-រ៉ាយ] sareay
វារិជជាតិមួយប្រភេទដើមល្អិតៗសៃមម៉ៃ ដុះក្នុងទឹកបឹង, ត្រពាំងឬដុះនៅថ្មជាដើមក្នុងសមុទ្រ :
ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ :
[សា-រាយ-អន់-ដែត] sareayandaet≈
ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ :
(ម.ព. សារ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-រ៉ា—] sara—≈
(ម.ព. សារ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ, មាន ៣ប្រភេទគឺ សារិកាកែវ ឬ សារិកាឪឡុង សម្បុរខ្មៅ ចំពុះលឿងទុំ ទងត្រចៀកយារ សម្បុរស និងលឿងខ្ចី សំឡេងក្រអួន, បើចាប់យកពីតូចមកដាក់ទ្រុងចិញ្ចឹមបង្ហាត់ឱ្យរៀនថាតាម អាចនិយាយភាសាមនុស្សបាន ប៉ុន្តែចេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ; សារិកាក្របី សម្បុរខ្មៅមាត្រតូចជាងសារិក
[សា-រ៉ិ-កា] sarika
ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ, មាន ៣ប្រភេទគឺ សារិកាកែវ ឬ សារិកាឪឡុង សម្បុរខ្មៅ ចំពុះលឿងទុំ ទងត្រចៀកយារ សម្បុរស និងលឿងខ្ចី សំឡេងក្រអួន, បើចាប់យកពីតូចមកដាក់ទ្រុងចិញ្ចឹមបង្ហាត់ឱ្យរៀនថាតាម អាចនិយាយភាសាមនុស្សបាន ប៉ុន្តែចេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ; សារិកាក្របី សម្បុរខ្មៅមាត្រតូចជាងសារិក
ឈ្មោះផ្លែឈើមួយប្រភេទ មកពីប្រទេសក្រៅ, ប្រើជាអាហារជម្រះមាត់។
[សា-រី] sari
ឈ្មោះផ្លែឈើមួយប្រភេទ មកពីប្រទេសក្រៅ, ប្រើជាអាហារជម្រះមាត់។
នាមព្រះអរហន្តអង្គមួយ ជាអគ្គសាវ័ក (សាវ័កស្ដាំ) នៃព្រះសក្យមុនីគោតម, ជាគូនឹងព្រះមោគ្គល្លាន; បកតិនាមរបស់ព្រះមហាថេរអង្គនេះជា ឧបតិស្សៈ, លុះមកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា ព្រះបរមសាស្ដាទ្រង់ហៅថា សារីបុត្ត ព្រោះលោកជាបុត្តនៃនាងព្រាហ្មណីឈ្មោះ សារី; ហៅដោយដាក់ពាក្យ មហា ស៊ែមមកផងជា មហ
[សា-រ៉ី-បុត] saribott
នាមព្រះអរហន្តអង្គមួយ ជាអគ្គសាវ័ក (សាវ័កស្ដាំ) នៃព្រះសក្យមុនីគោតម, ជាគូនឹងព្រះមោគ្គល្លាន; បកតិនាមរបស់ព្រះមហាថេរអង្គនេះជា ឧបតិស្សៈ, លុះមកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា ព្រះបរមសាស្ដាទ្រង់ហៅថា សារីបុត្ត ព្រោះលោកជាបុត្តនៃនាងព្រាហ្មណីឈ្មោះ សារី; ហៅដោយដាក់ពាក្យ មហា ស៊ែមមកផងជា មហ
(ម.ព. សារីបុត្ត)។
[សា-រ៉ី-បុត] sareibot≈
(ម.ព. សារីបុត្ត)។
គម្ពីរ, ក្បួន, តម្រា, វិជ្ជា សម្រាប់រៀនសង្កេតឱ្យស្គាល់លក្ខណៈអាការៈក្នុងរូបកាយ ឬសម្រាប់សង្កេតឱ្យស្គាល់អាការៈរោគក្នុងសរីរៈ។
[សា-រ៉ី-រ៉ៈ-សាស] sareiraksas≈
គម្ពីរ, ក្បួន, តម្រា, វិជ្ជា សម្រាប់រៀនសង្កេតឱ្យស្គាល់លក្ខណៈអាការៈក្នុងរូបកាយ ឬសម្រាប់សង្កេតឱ្យស្គាល់អាការៈរោគក្នុងសរីរៈ។
ព្រះអដ្ឋិធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (ហៅដោយគោរពយ៉ាងក្រៃលែងថា ព្រះបរមសារីរិកធាតុ)។
[សា-រ៉ី-រិក] saririk
ដែលកើតឬមានក្នុងសរីរៈ; ដែលជាប់ទាក់ទងដោយសរីរៈ។
[សា-រ៉ី-រ៉ិក-កៈ-ធាត] saririk
ព្រះអដ្ឋិធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (ហៅដោយគោរពយ៉ាងក្រៃលែងថា ព្រះបរមសារីរិកធាតុ)។
សំពត់អំបោះឬសូត្រ ត្បាញចាក់ជាក្រឡាឆ្លាស់ព័ណ៌ ឬធ្វើជាផ្កា ជាគំនូរ រំលេចព័ណ៌សម្រាប់ភ្ជើញស្លៀកសម្លុយ, ជាសម្លៀករបស់ចាមជ្វាជាដើម :
[សា-រ៉ុង] sarung
សំពត់អំបោះឬសូត្រ ត្បាញចាក់ជាក្រឡាឆ្លាស់ព័ណ៌ ឬធ្វើជាផ្កា ជាគំនូរ រំលេចព័ណ៌សម្រាប់ភ្ជើញស្លៀកសម្លុយ, ជាសម្លៀករបស់ចាមជ្វាជាដើម :
(ម.ព. សារូប)។
[សា-រ៉ុប-បៈ] sarubb
(ម.ព. សារូប)។
ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់ស្ដើងម៉ដ្ឋខៃ, មកពីប្រទេសក្រៅ។
[សា-រូ] saru
ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់ស្ដើងម៉ដ្ឋខៃ, មកពីប្រទេសក្រៅ។
ដែលសមរម្យ, សមគួរ; ដែលគួរដល់ភ្នែក; ដែលត្រូវបែប, ចុះបែប :
[សា-រ៉ូប] ឬ [សា-រូប] sarub
ដែលសមរម្យ, សមគួរ; ដែលគួរដល់ភ្នែក; ដែលត្រូវបែប, ចុះបែប :
(ម.ព. សរោជ)។
[សា-រ៉ោច] sarouch
(ម.ព. សរោជ)។
(ម.ព. សារ{¥¥}១{££})។
[សា-រ៉ៈ] sarak≈
(ម.ព. សារ១)។
ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅប្រទេសឡាវ ដែលគេរាំជាវង់មានចង្វាក់ញាប់។
[សា-រ៉ា-វ៉ាន់] saravan≈
ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅប្រទេសឡាវ ដែលគេរាំជាវង់មានចង្វាក់ញាប់។
(ម.ព. សារ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-រ៉ៈ—] sarak—≈
(ម.ព. សារ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សាល] sal
សាលា; រោងធំ, បន្ទប់ធំ។
[សាល] sal
ខ្មែរសម័យពីដើមហៅចំពោះតែ "សាលាជំនុំក្ដី" :
[សាល-ក្រំ] sal
សំបុត្រសម្រេចសេចក្ដីដែលចៅក្រមប្រគល់ឱ្យគូក្ដីអ្នកឈ្នះ កាន់រក្សាទុកជាសម្គាល់ (ពាក្យធម្មតាហៅ សានក្រម)។
[សាល-ដន់-ត្រី] sal
សាលបង្រៀនភ្លេង; សាលជាទីប្រគំតន្ត្រី, រោងសម្រាប់សម្ដែងរបាំផ្សេងៗ។
[សាល-សន់-និ-សិត] sal
សាលសម្រាប់ប្រជុំធ្វើសន្និសីទ។
ឈ្មោះមហាសាលមួយខ្នងឋិតនៅក្បែរ មាត់ទន្លេចតុម្មុខ ក្នុងព្រះរាជធានីភ្នំពេញ មានទ្រង់ទ្រាយល្អប្លែកតាមសម័យនិយម ដោយស្នាដៃនៃវិស្វករខ្មែរ, ជាសាលសម្រាប់ប្រើការបានច្រើនពិធីមានការប្រជុំធ្វើសន្និសីទធំៗនិងមហោស្រពពិសេសម្ដងម្កាលជាដើម, សាលចតុម្មុខ នេះកើតមានឡើងក្នុងសម័យរាជរដ្ឋាភ
[សាល-ចៈ-តុម-មុក] salchotommukh
ឈ្មោះមហាសាលមួយខ្នងឋិតនៅក្បែរ មាត់ទន្លេចតុម្មុខ ក្នុងព្រះរាជធានីភ្នំពេញ មានទ្រង់ទ្រាយល្អប្លែកតាមសម័យនិយម ដោយស្នាដៃនៃវិស្វករខ្មែរ, ជាសាលសម្រាប់ប្រើការបានច្រើនពិធីមានការប្រជុំធ្វើសន្និសីទធំៗនិងមហោស្រពពិសេសម្ដងម្កាលជាដើម, សាលចតុម្មុខ នេះកើតមានឡើងក្នុងសម័យរាជរដ្ឋាភ
(ច្ប.) សេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាជម្រះក្ដីជាន់ខ្ពស់ដែលមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ទៅតាមទម្រង់ច្បាប់បានកំណត់។
[សាល-ដី-កា] saldeika≈
(ច្ប.) សេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាជម្រះក្ដីជាន់ខ្ពស់ដែលមានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់ទៅតាមទម្រង់ច្បាប់បានកំណត់។
រោងធំ ឬអគារដែលមានដាក់តាំងរបស់ផ្សេងៗជារបៀបមានលំអបង្ហាញឱ្យមហាជនមើល :
[សាល-ពិ-ព័រ] salpipro≈
រោងធំ ឬអគារដែលមានដាក់តាំងរបស់ផ្សេងៗជារបៀបមានលំអបង្ហាញឱ្យមហាជនមើល :
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានស្លឹកវែងៗ ស្រួចៗ ជាឈើធំ មានផ្កាចេញទងពីតួដើម និងពីមែកធំៗ ផ្កាមូលៗធំៗ (មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងនាគម៉ុងសាយចិន) សម្បុរក្រហមលាយលឿង មានក្លិនក្រអូបឈ្ងប់ រីកហើយឆាប់រោយទៅវិញ ជ្រុះត្របកនិងកេសរមករោយរាយលើផែនដី ផ្លែមូលៗធំៗជាងផ្លែក្របៅ ក្នុងមួយឆ្នាំៗជ្រុះស្លឹក
[សាល-ឡៈ-ព្រឹក] salprueksar
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានស្លឹកវែងៗ ស្រួចៗ ជាឈើធំ មានផ្កាចេញទងពីតួដើម និងពីមែកធំៗ ផ្កាមូលៗធំៗ (មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងនាគម៉ុងសាយចិន) សម្បុរក្រហមលាយលឿង មានក្លិនក្រអូបឈ្ងប់ រីកហើយឆាប់រោយទៅវិញ ជ្រុះត្របកនិងកេសរមករោយរាយលើផែនដី ផ្លែមូលៗធំៗជាងផ្លែក្របៅ ក្នុងមួយឆ្នាំៗជ្រុះស្លឹក
ផ្ទះ, មន្ទីរ; រោង។
[សា-ឡា] sla
ផ្ទះ, មន្ទីរ; រោង។
សាលាបណ្ដុះបណ្ដាលគរុសិស្សសម្រាប់បង្រៀននៅកម្រិតបឋមសិក្សាតាមខេត្តនិងរាជធានី :
[សា-ឡា-គៈ-រុ-កោ-សល់] salakeakrukaoslo≈
គ្រឹះស្ថានសិក្សាដែលបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជានានាទាក់ទងនឹងការបង្រៀន និង ការរៀនដល់គរុសិស្ស គរុនិស្សិត ឬ សិក្ខាកាមជាគ្រូបង្រៀន :
[សា-ឡា-គៈ-រុ-កោ-សល់-និង-វិ-ក្រឹ-តៈ-កា] salakeakrukaosloningvikroetakka≈
សាលាបណ្ដុះបណ្ដាលគរុសិស្សសម្រាប់បង្រៀននៅកម្រិតបឋមសិក្សាតាមខេត្តនិងរាជធានី :
(ច្ប.) សាលាសម្រាប់កាត់រឿងក្ដី រួមមានសាលាដំបូង សាលាឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូល។
[សា-ឡា-ជំ-រះ-ក្ដី] salachumreahkdei≈
(ច្ប.) សាលាសម្រាប់កាត់រឿងក្ដី រួមមានសាលាដំបូង សាលាឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូល។
មន្ទីរសម្រាប់ធ្វើការជំនុំក្ដី, មន្ទីរតុលាការ។
[សា-ឡា-ជំ-នុំ] salachumnuum≈
មន្ទីរសម្រាប់ធ្វើការជំនុំក្ដី, មន្ទីរតុលាការ។
សាលាដមួយប្រភេទមានស្លឹករួញក្រញាញ់ ដែលគេយកមកប្រើជាបន្លែស្រស់ :
[សា-ឡាត] salead
ម្ហូបញាំបារាំង ឬបន្លែផ្សេងៗដែលប្រើជាញាំបាន។
[សា-ឡាត] salead
ខ្មែរហៅចំពោះតែស្ពៃមួយប្រភេទ ដែលហៅ ស្ពៃញាំ ឬ ស្ពៃស ក៏បាន :
[សា-ឡាត-ក្ដោប] salead
សាលាដមួយប្រភេទមានស្លឹកក្ដោបចូលគ្នាជាដុំមូល ប៉ុន្តែមានស្លឹកស្ដើងជាងស្ពៃក្ដោប ដែលគេយកមកប្រើជាបន្លែស្រស់បាន :
[សា-ឡាត-ក្រ-ញ៉ាញ់] salead
សាលាដមួយប្រភេទមានស្លឹករួញក្រញាញ់ ដែលគេយកមកប្រើជាបន្លែស្រស់ :