សាលាដិ៍
(ម.ព. សាលាដ)។
Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
(ម.ព. សាលាដ)។
[សា-ឡាត] salat≈
(ម.ព. សាលាដ)។
មន្ទីរសម្រាប់ជំនុំក្ដី ជាដំបូងបង្អស់ក្នុងក្រុងនិងក្នុងខេត្តក្រៅ, មន្ទីរតុលាការថ្នាក់ដំបូង។
[សា-ឡា-ដំ-បូង] saladamboung≈
មន្ទីរសម្រាប់ជំនុំក្ដី ជាដំបូងបង្អស់ក្នុងក្រុងនិងក្នុងខេត្តក្រៅ, មន្ទីរតុលាការថ្នាក់ដំបូង។
រោងរៀនរបស់អាចារ្យធំនោះហៅថា សាលាទិសាបាមោក្ខ ឬរោងរៀនទិសាបាមោក្ខ។
[សា-ឡា-ទិ-សា-ប៉ា-ម៉ោក] salatisabamaok≈
រោងរៀនរបស់អាចារ្យធំនោះហៅថា សាលាទិសាបាមោក្ខ ឬរោងរៀនទិសាបាមោក្ខ។
(ម.ព. សាលារៀន)។
[សា-ឡា-បង់-រៀន] salabngorien≈
(ម.ព. សាលារៀន)។
សាលារៀនចំណេះទូទៅចាប់ពីថ្នាក់ទី១ដល់ថា្នក់ទី៦:
[សា-ឡា-ប៉ៈ-ឋំ-សិក-សា] ឬ [សា-ឡា-ប៉ៈ-ឋៈ-ម៉ៈ-សិក-សា] salabakthamseksa]rue[salabakthakmakseksa≈
សាលារៀនចំណេះទូទៅចាប់ពីថ្នាក់ទី១ដល់ថា្នក់ទី៦:
សាលារៀនសម្រាប់កុមារតូចៗមុនដល់អាយុចូលរៀនថ្នាក់ទី១:
[សា-ឡា-ម័ត-តៃ-សិក-សា] ឬ [សា-ឡា-ម័ត-តៃ-យ៉ៈ-សិក-សា] salamtataiseksa]rue[salamtataiyakseksa≈
សាលារៀនសម្រាប់កុមារតូចៗមុនដល់អាយុចូលរៀនថ្នាក់ទី១:
សាលារៀនចំណេះទូទៅចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ដល់ថ្នាក់ទី១២:
[សា-ឡា-មៈ-ធ្យំ-សិក-សា] ឬ [សា-ឡា-មៈ-ធ្យំ-មៈ-សិក-សា] salameakthyumseksa]rue[salameakthyummeakseksa≈
សាលារៀនចំណេះទូទៅចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ដល់ថ្នាក់ទី១២:
មន្ទីរសម្រាប់បង្រៀនវិជ្ជា, រោងរៀន។
[សា-ឡា-រៀន] salearien
មន្ទីរសម្រាប់បង្រៀនវិជ្ជា, រោងរៀន។
ប្រព័ន្ធអប់រំបែបថ្មីដែលមាននៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា :
[សា-ឡា-រៀន-ជំ-នាន់-ថ្មី] salarienchumneanthmi≈
ប្រព័ន្ធអប់រំបែបថ្មីដែលមាននៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា :
សាលាសម្រាប់សាធារណជនឈប់សម្នាក់បានតាមកាលគួរ។
[សា-ឡា-សំ-ណាក់] salasamnak≈
សាលាសម្រាប់សាធារណជនឈប់សម្នាក់បានតាមកាលគួរ។
(ច្ប.) សាលាជម្រះក្ដីថ្នាក់ទី២សម្រាប់កាត់រឿងក្ដីបន្តនៅពេលដែលភាគីមិនសុខចិត្តនឹងសេចក្ដីសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការជាន់ទាប។
[សា-ឡា-អ៊ុត-ធ] salaauttho≈
(ច្ប.) សាលាជម្រះក្ដីថ្នាក់ទី២សម្រាប់កាត់រឿងក្ដីបន្តនៅពេលដែលភាគីមិនសុខចិត្តនឹងសេចក្ដីសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការជាន់ទាប។
ដូចគ្នានឹង សារិកា ដែរ។
[សា-ឡិ-កា] salika
ដូចគ្នានឹង សារិកា ដែរ។
សម័យសព្វថ្ងៃនេះ ច្រើនហៅស្រូវមួយប្រភេទ កើតនៅប្រទេសត្រជាក់ដែលប្រើម្សៅធ្វើនំបុ័ង :
[សា-ឡី] sali
ស្រូវខ្សាយ :
[សា-ឡី] sali
សម័យសព្វថ្ងៃនេះ ច្រើនហៅស្រូវមួយប្រភេទ កើតនៅប្រទេសត្រជាក់ដែលប្រើម្សៅធ្វើនំបុ័ង :
អ្នកដែលមានក្រសែលោហិតជាប់ជាមួយគ្នាមក, ញាតិពិត, ញាតិជិត, បងប្អូន :
[សា-លោ-ហិត] salouhet
អ្នកដែលមានក្រសែលោហិតជាប់ជាមួយគ្នាមក, ញាតិពិត, ញាតិជិត, បងប្អូន :
ញឹន, រាងចាល; ធុញទ្រាន់ :
[សាល់] sal
ដែលប្រើមិនអស់, ដែលនៅសល់, ដែលចាល់ ដោយប្រើរបស់ដទៃជាជំនួស ឬដោយមានរបស់ដទៃជាជំនួយ :
[សាល់] sal
ញឹន, រាងចាល; ធុញទ្រាន់ :
ឈើឬឫស្សីវែង ប្រើជាដងសម្រាប់រុករុញឬយោងទប់ :
[សាវ] sav
ក្រមុំ, ស្ត្រីក្រមុំ។ ស្ត្រីនិងបុរសដែលកំពុងពេញជំទង់ ឬពេញក្រមុំកំលោះ។
[សាវ] sav
ដែលកំពុងពេញជំទង់, ដែលពេញក្រមុំកំលោះ :
[សាវ] sav
រុក្ខជាតិដែលរកកល់នឹងមានផ្កាផ្លែជាដំបូងបំផុត :
[សាវ] sav
ឈើឬឫស្សីវែង ប្រើជាដងសម្រាប់រុករុញឬយោងទប់ :
[សា-វ៉ាក់] savok
អ្នកស្ដាប់, អ្នកស្ដាប់ឱវាទ; សិស្សស្ដាប់ឱវាទ :
ក្រមុំចាស់។ ខ្មែរច្រើនហៅ សៅកែ ជាង។
[សាវ-កែ] savokae
ក្រមុំចាស់។ ខ្មែរច្រើនហៅ សៅកែ ជាង។
ខ្មែរហៅស្រីពេស្យាថា ស្រីសាវជៃ (ច្រើនហៅ សៅជៃ ជាង)។
[សាវ-ជៃ] savochey
ខ្មែរហៅស្រីពេស្យាថា ស្រីសាវជៃ (ច្រើនហៅ សៅជៃ ជាង)។
ខែស្រាពណ៍។
[សា-វ៉ៈ-ណៈ-មាស] savnomeas
ខែស្រាពណ៍។
(ម.ព. ពង្សាវតារ)។
[សា-វ៉ៈ-ដា] savotar
(ម.ព. ពង្សាវតារ)។
ឈ្មោះក្រុងជារាជធានីរបស់ដែនកោសល ក្នុងពុទ្ធកាល, មាននិយាយតំណាលជាញឹកញយក្នុងប្រវត្តិពុទ្ធសាសនា និងក្នុងរឿងនិទានផ្សេងៗ :
[សា-វ័ត-ថី] savtthei
ឈ្មោះក្រុងជារាជធានីរបស់ដែនកោសល ក្នុងពុទ្ធកាល, មាននិយាយតំណាលជាញឹកញយក្នុងប្រវត្តិពុទ្ធសាសនា និងក្នុងរឿងនិទានផ្សេងៗ :
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សាច់មានឆ្នូតសខ្មៅឆ្លាស់គ្នា :
[សាវ-ទាវ] savoteav
ឈ្មោះបង្កងយ៉ាងធំ :
[សាវ-ទាវ] savoteav
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សាច់មានឆ្នូតសខ្មៅឆ្លាស់គ្នា :
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានក្លិនក្រពុល គេច្រើនច្របាច់លាយទឹកប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់គ្រុនក្ដៅ, ផ្លែមានព្រុយស្មាញ ស្រដៀងនឹងផ្លែសាវម៉ាវដើម ប៉ុន្តែតូចៗជាង សាច់ជ្រាយបរិភោគជាចំណីបាន។
[សាវ-ម៉ាវ] savmeav
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងបំពេញរាជ្យ តែតូចៗជាង ផ្លែជាចង្កោម សំបកផ្លែមានព្រុយស្មាញ ប្រើបរិភោគជាចំណី ខ្លះមានរសជូរអែម ខ្លះផ្អែមឆ្ងាញ់, ជាឈើមានប្រយោជន៍គួរដាំឱ្យក្រាស់ក្រែលក្នុងស្រុក។
[សាវ-ម៉ាវ] savmeav
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានក្លិនក្រពុល គេច្រើនច្របាច់លាយទឹកប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់គ្រុនក្ដៅ, ផ្លែមានព្រុយស្មាញ ស្រដៀងនឹងផ្លែសាវម៉ាវដើម ប៉ុន្តែតូចៗជាង សាច់ជ្រាយបរិភោគជាចំណីបាន។
(ម.ព. សាយយុត)។
[សា-វ៉ៈ-យុត] savoyut
(ម.ព. សាយយុត)។
ដែលនៅសល់, ដែលសេសសល់; ដែលមិនពេញ, មិនគ្រប់គ្រាន់ :
[សា-វ៉ៈ-សែស] savoses
ដែលនៅសល់, ដែលសេសសល់; ដែលមិនពេញ, មិនគ្រប់គ្រាន់ :
ស្ត្រីជំទង់អ្នកបម្រើព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រា។ ប្រើក្លាយមកទៀត ហៅស្ត្រីជាតិរាស្ត្រដែលជាភរិយាតូចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ (ច្រើនហៅ សៅឡិកជាង)។
[សាវ-ឡិក] savolek
ស្ត្រីជំទង់អ្នកបម្រើព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រា។ ប្រើក្លាយមកទៀត ហៅស្ត្រីជាតិរាស្ត្រដែលជាភរិយាតូចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ (ច្រើនហៅ សៅឡិកជាង)។
[សា-វ៉ា] savea
ដែលឆាប់រើរុះ, ដែលមិននឹង, មិនប្រាកដ, ដែលរាយមាយ ចាប់នេះចាប់នោះមិនឆ្ពោះត្រង់ណា :
(ម.ព. សាវក)។
[សា-វ៉ិ-កា] savika
(ម.ព. សាវក)។
ឈ្មោះគម្ពីរសម្ដែងអំពីដំណើរបែបបទកាព្យឃ្លោងខាងភាសាសំស្ក្រឹត ហើយសាវិត្តិសាស្ត្រនេះជាប្រមុខនៃឆន្ទសាស្ត្រទាងពួង។
[សា-វិត-តិ-សាស] savittesas≈
ឈ្មោះគម្ពីរសម្ដែងអំពីដំណើរបែបបទកាព្យឃ្លោងខាងភាសាសំស្ក្រឹត ហើយសាវិត្តិសាស្ត្រនេះជាប្រមុខនៃឆន្ទសាស្ត្រទាងពួង។
(ម.ព. សាវា)។
[សា-វ៉ា] sava≈
(ម.ព. សាវា)។
(ម.ព. សាវក)។
[សា-វ័ក] savka≈
(ម.ព. សាវក)។
ដែលឆ្លើយឆ្លងសាត្រឡប់តបវិញ :
[សា-សង] sasang
ដែលឆ្លើយឆ្លងសាត្រឡប់តបវិញ :
[សា-សៈ-ណៈ] sason
ពាក្យបណ្ដាំ, ពាក្យផ្ដាំផ្ញើ; ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ; សាសនា, លទ្ធិ; ពាក្យបង្គាប់, ការបង្គាប់បញ្ជា; ដំណឹង; សំបុត្រ; ពាក្យប្រកាស, ការប្រកាសប្រាប់; ការជឿស្ដាប់; ការដាក់ទណ្ឌកម្ម, ការផ្ចាលទោស; ការកែសម្រួល; ការគ្រប់គ្រង; ការត្រួតត្រា។
[សា-សៈ-ណៈ-កាល] sason
កាលឬសម័យដែលឥតអំពីសាស្ដាដើមទៅហើយ នៅសល់តែសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-កិច] sason
កិច្ចឬក្រឹត្យក្នុងសាសនាឬរបស់សាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-ក្រឹត] sason
(ម.ព. សាសនកិច្ច)។
[សា-សៈ-ណៈ-ទូត] sason
អ្នកនាំសំបុត្រ, អ្នកនាំដំណឹងឬពាក្យបណ្ដាំ។
[សា-សៈ-ណៈ-ទូ-តី] sason
(ម.ព. សាសនទូត)។
[សា-សៈ-ណៈ-ទូ-សៈ-កៈ] sason
អ្នកប្រទូស្ដសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-ទូ-សិ-កា] sason
(ម.ព. សាសនទូសកៈ)។
[សា-សៈ-ណៈ-ធ័រ] sason
ធម៌ជាពាក្យប្រៀនប្រដៅ ក៏គឺសាសនានុះឯង។
[សា-សៈ-ណៈ-ប័ត] sason
សំបុត្របញ្ជាក់ការយ៉ាងដាច់ខាត។
[សា-សៈ-ណ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ប័ត] sason
ការប្រតិបត្តិតាមសាសនា។
[សា-សៈ-ណ័ប-ប៉ៈ-វ័ត] sason
ដំណឹងសាសនា, ពង្សាវតារសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] sason
(ម.ព. សាសនប្បដិបត្តិ)។
[សា-សៈ-ណៈ-ប្រ-វ័ត] sason
(ម.ព. សាសនប្បវត្តិ)។
[សា-សៈ-ណៈ-មន់-ឌល់] sason
មណ្ឌលសាសនា, សាសនាទាំងមូល។
[សា-សៈ-ណៈ-មូល] sason
ទីតាំងឬឫសគល់នៃសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-វិត] sason
អ្នកប្រាជ្ញខាងការប្រកាសសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-វិ-ទូ] sason
(ម.ព. សាសនវិទ)។
[សា-សៈ-ណៈ-វោ-ហា] sason
វោហារបស់សាសនា, ពាក្យប្រើក្នុងសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-សំ-ប័ត] sason
សម្បត្តិសម្រាប់ទំនុកចម្រុងសាសនា។
[សា-សៈ-ណៈ-សៈ-ម៉ៃ] sason
(ម.ព. សាសនកាល)។
[សា-សៈ-ណៈ-ហា-រ៉ី] sason
(ម.ព. សាសនហារិន)។
[សា-ស្នា-យុ] sason
អាយុសាសនា គឺការឋិតនៅនៃសាសនា។
[សា-សៈ-នូ-ប៉័ត-ថ័ម] sason
ការទំនុកបម្រុងសាសនា។
[សា-សៈ-នូ-ប៉័ត-ថ័ម] sason
អ្នកទំនុកបម្រុងសាសនា។
[សា-សៈ-នូ-ប៉័ត-ថ័ម-ភិ-កា] sason
(ម.ព. សាសនូបត្ថម្ភក៏)។
[សា-សៈ-ណោ-វ៉ាត] sason
ដំបូន្មានក្នុងសាសនា។
ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សាសន :
[សា-ស្នា] sasonea
ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សាសន :