Khmer Dictionary

សិល្បករ

អ្នកសិល្បៈ។

សិល្បករ នាម

[សិល-ប៉ៈ-ក] selbokar

អ្នកសិល្បៈ។

សិល្បការិនី

(ម.ព. សិល្បករ)។

សិល្បការិនី នាម

[សិល-ប៉ៈ-កា-រិ-នី] selbakkarini≈

(ម.ព. សិល្បករ)។

សិល្បការ្យ

សំណង់ធំៗមានសារៈសំខាន់ ធ្វើអំពីដែកឬស៊ីម៉ងត៍ :

សិល្បការ្យ នាម ១)

[សិល-ប៉ៈ-កា] selbakka≈

ផលទាំងឡាយដែលកើតចេញពីស្នាដៃមនុស្ស។

សិល្បការ្យ នាម ២)

[សិល-ប៉ៈ-កា] selbakka≈

សំណង់ធំៗមានសារៈសំខាន់ ធ្វើអំពីដែកឬស៊ីម៉ងត៍ :

សិល្បសាស្ត្រ

ក្បួនរៀនសិល្បៈ; ចំណេះជាង។

សិល្បសាស្ត្រ នាម ១)

[សិល-ប៉ៈ-សាស] selbaksas≈

តម្រាសម្រាប់រៀនសិល្បៈ។

សិល្បសាស្ត្រ នាម ២)

[សិល-ប៉ៈ-សាស] selbaksas≈

ក្បួនរៀនសិល្បៈ; ចំណេះជាង។

សិល្បាចារ្យ

(ម.ព. សិប្បាចារ្យ)។

សិល្បាចារ្យ នាម

[សិល-ប៉ា-ចា] selbacha≈

(ម.ព. សិប្បាចារ្យ)។

សិល្បារម្មណ៍

រូបារម្មណ៍សិល្បៈដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រធានអារម្មណ៍របស់អ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ អ្នកទស្សនាបន្ទាប់ពីមានការវិនិច្ឆ័យចំពោះរូបារម្មណ៍ថាល្អឬមិនល្អ សមឬមិនសម ពីរោះឬមិនពីរោះ ជាដើម។

សិល្បារម្មណ៍ នាម

[សិល-ប៉ា-រ៉ម់] selbarmo≈

រូបារម្មណ៍សិល្បៈដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រធានអារម្មណ៍របស់អ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ អ្នកទស្សនាបន្ទាប់ពីមានការវិនិច្ឆ័យចំពោះរូបារម្មណ៍ថាល្អឬមិនល្អ សមឬមិនសម ពីរោះឬមិនពីរោះ ជាដើម។

សិល្បៈ នាម

[សិល-ប៉ៈ] selbak≈

របៀបឬបំណិនក្នុងការធ្វើអ្វីមួយ; កម្រងចំណេះដឹងនិងច្បាប់ទម្លាប់ក្នុងផ្នែកណាមួយ :

សិល្បៈ នាម

[សិល-ប៉ៈ] selbak≈

ការបង្កើតនូវអ្វីដែលប្រកបដោយសោភណភាពនិងអត្ថន័យ ដោយប្រើជំនាញនិងការស្រមៃ។ ទម្រង់ផ្សេងៗនៃសិល្បៈ មានដូចជា វិចិត្រកម្ម, ចម្លាក់, អក្សរសិល្ប៍, តន្ត្រី, ល្ខោន, របាំ ជាដើម :

សិល្បៈទស្សនីយភាព

ទម្រង់សិល្បៈសម្ដែងគ្រប់ប្រភេទ កើតពីការប្រតិបត្តិ ពីទេពកោសល្យនិងការប្រឌិតញាណដ៏អស្ចារ្យរបស់មនុស្សដែលគួរឱ្យរំភើប គួរឱ្យចង់មើល គួរឱ្យចង់ស្តាប់ និងគួរគិត :

សិល្បៈទស្សនីយភាព នាម

[សិល-ប៉ៈ-ទ័ស-សៈ-ណី-យ៉ៈ-ភាប] selbaktsasakneiyakpheab≈

ទម្រង់សិល្បៈសម្ដែងគ្រប់ប្រភេទ កើតពីការប្រតិបត្តិ ពីទេពកោសល្យនិងការប្រឌិតញាណដ៏អស្ចារ្យរបស់មនុស្សដែលគួរឱ្យរំភើប គួរឱ្យចង់មើល គួរឱ្យចង់ស្តាប់ និងគួរគិត :

សិល្បៈនាដកម្ម

ទម្រង់សិល្បៈទស្សនីយភាពដែលសម្ដែងអំពីរឿងមួយ តាមរយៈពាក្យសម្ដីនិងសកម្មភាពតួអង្គនៅក្នុងសាច់រឿង នៅចំពោះមុខទស្សនិកជន :

សិល្បៈនាដកម្ម នាម

[សិល-ប៉ៈ-នា-ដៈ-កាំ] selbakneadakkaam≈

ទម្រង់សិល្បៈទស្សនីយភាពដែលសម្ដែងអំពីរឿងមួយ តាមរយៈពាក្យសម្ដីនិងសកម្មភាពតួអង្គនៅក្នុងសាច់រឿង នៅចំពោះមុខទស្សនិកជន :

សិល្បៈសម្ដែង

ទម្រង់នៃសិល្បៈ ដូចជាតន្ត្រី របាំ ល្ខោន ជាដើម ដែលប្រគំ សម្ដែង សម្រាប់បម្រើអ្នកស្ដាប់ ទស្សនិកជន។

សិល្បៈសម្ដែង នាម

[សិល-ប៉ៈ-សំ-ដែង] selbaksamdaeng≈

ទម្រង់នៃសិល្បៈ ដូចជាតន្ត្រី របាំ ល្ខោន ជាដើម ដែលប្រគំ សម្ដែង សម្រាប់បម្រើអ្នកស្ដាប់ ទស្សនិកជន។

សិល្បៈសូនរូប

ទម្រង់នៃសិល្បៈដែលទាក់ទងនឹងការបង្កើតគំរូឬក៏តំណាងឱ្យអ្វីៗ តួយ៉ាងដូចជាចម្លាក់ វិចិត្រកម្ម និងកុម្ភការភណ្ឌជាដើម។

សិល្បៈសូនរូប នាម

[សិល-ប៉ៈ-សូន-រូប] selbaksounrub≈

ទម្រង់នៃសិល្បៈដែលទាក់ទងនឹងការបង្កើតគំរូឬក៏តំណាងឱ្យអ្វីៗ តួយ៉ាងដូចជាចម្លាក់ វិចិត្រកម្ម និងកុម្ភការភណ្ឌជាដើម។

សិល្ប៍

(ម.ព. សិល្ប)។

សិល្ប៍ នាម

[សិល] sel≈

(ម.ព. សិល្ប)។

សិល្ប៍វិជ្ជា

វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ណែនាំឬពិនិត្យវាយតម្លៃលើសោភ័ណនៅក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ច្បាប់ឧបទេសជាដើម។

សិល្ប៍វិជ្ជា នាម

[សិល-វិច-ជា] selvichchea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ណែនាំឬពិនិត្យវាយតម្លៃលើសោភ័ណនៅក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ច្បាប់ឧបទេសជាដើម។

សិល្ប៍វិធី

សិល្បៈ វិធីសាស្ត្រឬមធ្យោបាយផ្សេងៗរបស់អ្នកនិពន្ធក្នុងការសរសេររឿងដើម្បីទាក់ទាញអារម្មណ៍អ្នកអាន អ្នកស្តាប់ អ្នកទស្សនាឱ្យជក់ចិត្ត ចាប់អារម្មណ៍ទៅតាមដំណើររឿង។

សិល្ប៍វិធី នាម

[សិល-វិ-ធី] selvithi≈

សិល្បៈ វិធីសាស្ត្រឬមធ្យោបាយផ្សេងៗរបស់អ្នកនិពន្ធក្នុងការសរសេររឿងដើម្បីទាក់ទាញអារម្មណ៍អ្នកអាន អ្នកស្តាប់ អ្នកទស្សនាឱ្យជក់ចិត្ត ចាប់អារម្មណ៍ទៅតាមដំណើររឿង។

សិល្ប—

(ម.ព. សិល្ប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិល្ប— នាម

[សិល—] sel—≈

(ម.ព. សិល្ប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិវា—

(ម.ព. សិវៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិវា— នាម

[សិ-វ៉ា—] seva—≈

(ម.ព. សិវៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិវិកា

វមាស, វទឹបមាស។

សិវិកា នាម

[សិ-វិ-កា] sevika

វ; គ្រែស្នែង; (រ.ស.) :

សិវិកា នាម

[សុ-វ៉ាន់-ណៈ-សិ-វិ-កា] sevika

វមាស, វទឹបមាស។

សិវៈ

លំនៅព្រះឥសូរ; ឋានត្រជាក់ត្រជំ។

សិវៈ គុណនាម

[សិ-វ៉ៈ] seveak

ត្រជាក់ត្រជំ; ដែលជាសុខ, សុខសប្បាយ, សុខសម្រាន្ត, បរមសុខ, ក្សេម, ក្សេមក្សាន្ត, មានស្រីសួស្ដី; ដែលរុងរឿង, ថ្កើងថ្កាន។

សិវៈ នាម

[សិ-វ៉ៈ] seveak

ព្រះឥសូរ; ព្រះនិញ្វន។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-ខែត] seveak

ខេត្តដែនឬទីរបស់ព្រះឥសូ; តំបន់ឬទីសុខសប្បាយ។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-ក្សែត] seveak

(ម.ព. សិវក្ខេត្ត)។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-មុន] seveak

មន្តរបស់ព្រះឥសូរ; មន្តសម្រាប់រម្ងាប់ជំងឺ។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-មុន] seveak

(ម.ព. សិវមន្ត)។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-មោក] seveak

ធម៌ជាគ្រឿងរួចចាកទុក្ខ នាំឱ្យបានសុខក្សេមក្សាន្ត, អរិយមគ្គ; ស្ថានបរមសុខ, ព្រះនិញ្វន។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-រា-ត្រី] seveak

រាត្រីក្សេមក្សាន្ត; ជាឈ្មោះពិធីសម្ពោធរំឭកដល់ព្រះឥសូរ សូមពរស្រីសួស្ដីឱ្យបានសេចក្ដីសុខចម្រើន, គេធ្វើនៅថ្ងៃ ១៤រោចខែផល្គុន ... (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណិកក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា)។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-រូប] seveak

រូបព្រះឥសូរ។

សិវៈ នាម

[សិ-វុ័ក-លឹង] seveak

លិង្គព្រះឥសូរគឺថ្មដែលគេឆ្លាក់ជារូបអង្គជាតបុរស សន្មតថាជាអង្គជាតរបស់ព្រះឥសូរ សម្រាប់ធ្វើសក្ការបូជាក្រាបសំពះគោរពតាមលទ្ធិព្រាហ្មណិក, ខ្មែរហៅ លិង្គ ឬអង្គ ជាគូគ្នានឹងថ្មខ្មៅដែលហៅថា ឧមាយោនី ឬ បំពង់ខ្ចី ...។

សិវៈ នាម

[សិ-វ៉ា-ឡៃ] seveak

លំនៅព្រះឥសូរ; ឋានត្រជាក់ត្រជំ។

សិវ—

(ម.ព. សិវៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិវ— នាម

[សិ-វុ័ក—] sevuk—≈

(ម.ព. សិវៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិសិរៈ

(ម.ព. សិសិរកាល)។

សិសិរៈ គុណនាម

[សិ-សិ-រៈ] sesereak

ត្រជាក់ខ្លាំង, រងា, រងាខ្លាំង។

សិសិរៈ នាម

[សិ-សិ-រៈ] sesereak

រដូវរងាខ្លាំង; ឈ្មោះរដូវទី ៤ក្នុងបែបចែករដូវ ៤ឬឈ្មោះរដូវទី ២ក្នុងបែបចែករដូវ ៦; ហៅ សិសិររដូវ ក៏បាន។

សិសិរៈ នាម

[សិ-សិ-រ៉ៈ-កាល] sesereak

កាលឬសម័យដែលរងាខ្លាំង, វេលារងាខ្លាំង, រដូវរងាខ្លាំង។

សិសិរៈ នាម

[សិ-សិ-រ៉ៈ-មាស] sesereak

ខែរងាខ្លាំង។

សិសិរៈ នាម

[សិ-សិ-រ៉ៈ-សាក់-ម៉ៃ] sesereak

(ម.ព. សិសិរកាល)។

សិសុ

(ម.ព. សិសុពាក្យ)។

សិសុ គុ., ន.

[សិ-សុ] seso

តូច; ជំទង់; កូនខ្ចី, កូនតូច, ក្មេងតូច; កូនសត្វ; ពន្លក, លំពង់; ព្រះអាទិត្យដែលទើបរះ។

សិសុ គុណនាម

[សិ-សុ-ក័ល-ប៉ៈ] seso

ដូចជាកូនក្មេង។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-កាល] seso

កាលនៅក្មេងមិនទាន់ដឹងក្ដី, វ័យរបស់ក្មេងតូច។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-កី-ឡា] seso

(ម.ព. សិសុក្រីឌា)។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-ក្រី-ឌា] seso

ល្បែងក្មេង។

សិសុ គុណនាម

[សិ-សុ-ក័ល] seso

(ម.ព. សិសុកល្បៈ)។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-ជន់] seso

កូនក្មេង, ពួកក្មេង។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-ពាក] seso

សម្ដីក្មេងតូច។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-ភាប] seso

បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ក្មេងតូច។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-វាក] seso

(ម.ព. សិសុពាក្យ)។

សិស្យ

(ម.ព. សិស្ស)។

សិស្យ នាម

[សឹស] sesyor

(ម.ព. សិស្ស)។

សិស្ស

(ម.ព. សិស្សសូត្រ)។

សិស្ស នាម

[សឹស] sers

អ្នករៀនចំណេះពីគ្រូ, អ្នកដែលគ្រូត្រូវបង្ហាត់បង្រៀនឬត្រូវប្រៀនប្រដៅ។

សិស្ស នាម

[សឹស-គន់] sers

គណៈសិស្ស, ពួកសិស្ស។

សិស្ស នាម

[សឹស-បំ-បួស] sers

សិស្សដែលឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យបំបួសជាសាមណេរ។

សិស្ស នាម

[សឹស-រ-បួស] sers

សិស្សរបស់ពេទ្យហ្ម, សិស្សថ្នាំសង្កូវ។

សិស្ស នាម

[សឹស-វ័ត] sers

សិស្សដែលនៅរៀនក្នុងវត្ត។

សិស្ស នាម

[សឹស-សា-លា] sers

សិស្សដែលរៀននៅក្នុងសាលា។

សិស្ស នាម

[សឹស-សិប-ប៉ៈ] sers

សិស្សរៀនសិប្បៈ។

សិស្ស នាម

[សឹស-សិល] sers

(ម.ព. សិស្សសិប្បៈ)។

សិស្ស នាម

[សឹស-សូត] sers

សិស្សរបស់លោកគ្រូសូត្រឬគ្រូសូធ្យ។

សិស្ស នាម

[សឹស-សូត] sers

(ម.ព. សិស្សសូត្រ)។

សិស្សានុសិស្ស

សិស្សទាំងឡាយ សិស្សនិងសិស្សបន្ទាប់ គឺសិស្សនៃសិស្ស; សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស :

សិស្សានុសិស្ស នាម

[សឹស-សា-នុ-សឹស] sessanusess

សិស្សទាំងឡាយ សិស្សនិងសិស្សបន្ទាប់ គឺសិស្សនៃសិស្ស; សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស :

សី នាម

[សី] sey

ប្រដាប់សម្រាប់ទាត់លេង; សីមាន ៣ប្រភេទគឺសីមេលោង សីដក់ និងសីពែន :

សី នាម

[សី-ដក់] sey

សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅដូចសីមេលោងដែរ សម្រាប់ទាត់សម្រាលដោយខ្នងជើង, ជង្គង់, ដុំដៃ, ក្បាលជាដើមឱ្យឡើងទាបៗ (ទាត់យ៉ាងញឹក)។

សី នាម

[សី-ពែន] sey

សីតូចធ្វើដោយស្លាបសត្វនិងស្បែកជាដើម សម្រាប់ទាត់ដោយបាតជើង។

សី នាម

[សី-មេ-លោង] sey

សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅចាក់ជាក្រឡាបួនជ្រុងតូចៗ មានសណ្ឋានមូលសម្រាប់ទាត់ដោយខ្នងជើងឱ្យឡើងខ្ពស់ត្រដែត។

សីឃ

កម្លាំងឬល្បឿនរហ័ស។

សីឃ គុណនាម

[សី-ឃៈ] seikh

ឆាប់, រហ័ស, ភ្លាម។

សីឃ នាម

[សី-ឃៈ-ជៈ-វ័ន] seikh

សន្ទុះរហ័ស។

សីឃ នាម

[សី-ឃៈ-វេ-គៈ] seikh

កម្លាំងឬល្បឿនរហ័ស។

សីត

ទឹកត្រជាក់។

សីត គុណនាម

[សី-តៈ] seit

ត្រជាក់, រងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ក] seit

ព្រះចន្ទ្រ :

សីត នាម

[សី-តៈ-កាល] seit

វេលាត្រជាក់; រដូវរងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ភា-នុ] seit

(ម.ព. សីតករ)។

សីត នាម

[សី-តៈ-ភិត] seit

អ្នកដែលចាញ់រងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ភៃ] seit

ការខ្លាចរងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-រស់] seit

ទឹកត្រជាក់; (រ.ស.) :

សីត នាម

[សី-តៈ-ឡៈ-ចិត] seit

ចិត្តត្រជាក់, ចិត្តជា។