ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សែនត្វ័ន

ផ្លិតមូល ធ្វើដោយសំពត់ផ្កាមាសឬផ្កាប្រាក់ជាដើម មានដងវែងក្ងក់ខាងចុង ជាគ្រឿងបាំងកម្ដៅថ្ងៃមិនឱ្យចាំងត្រូវ សម្រាប់ប្រើក្នុងព្រះរាជពិធីហែធំៗ :

សែនត្វ័ន នាម

[សែន-ត្វាន់] saentvoan

ផ្លិតមូល ធ្វើដោយសំពត់ផ្កាមាសឬផ្កាប្រាក់ជាដើម មានដងវែងក្ងក់ខាងចុង ជាគ្រឿងបាំងកម្ដៅថ្ងៃមិនឱ្យចាំងត្រូវ សម្រាប់ប្រើក្នុងព្រះរាជពិធីហែធំៗ :

សែនទ្វី គុ.កិ., គុ.

[សែន-ទ្វី] saentvi

ច្រើន, ក្រៃលែង, ទ្វេឡើងជាពីរ :

សែនបទ នាម

[សែ-ណៈ-បត់] saenobat

ដូចគ្នានឹង សេនបទ។

សែន្យ

អានុភាពនៃសែន្យា ប្រើក្លាយជា ស្រែន្យ ដូច ស្រែន្យសង្គ្រាម, ស្រែន្យានុជិត ជាដើម។

សែន្យ នាម

[សែន] saenyor

មនុស្សក្នុងកងទ័ពជើងគោក; ទាហានឬកងទ័ពជើងគោក; ទាហានយាម (សេនីយ៍) :

សែន្យ នាម

[សែន-យ៉ា-នុ-ភាប] saenyor

អានុភាពនៃសែន្យា ប្រើក្លាយជា ស្រែន្យ ដូច ស្រែន្យសង្គ្រាម, ស្រែន្យានុជិត ជាដើម។

សែន្យា នាម

[សែន-យ៉ា] saenya≈

(ម.ព. សែន្យ)។

សែប

មេ, ប្រធាន, នាយ; ខ្មែរប្រើសម្រាប់ហៅ មន្ត្រីនគរបាលឬមន្ត្រីយោធា(កាលពីជំនាន់មុន) :

សែប នាម

[សែប] saeb≈

មេ, ប្រធាន, នាយ; ខ្មែរប្រើសម្រាប់ហៅ មន្ត្រីនគរបាលឬមន្ត្រីយោធា(កាលពីជំនាន់មុន) :

សែសយ

ឈ្មោះនំចំហុយធ្វើពីម្សៅដំណើប ស្ករ ខ្ទិះដូង និងមានស្នូលល្ងឬសាច់ដូងខ្ចប់ស្លឹកចេកជារាងសាជីជ្រុងនិងក្លាស់ដោយកន្លាស់ :

សែសយ នាម

[សែ-សយ] saesy≈

ឈ្មោះនំចំហុយធ្វើពីម្សៅដំណើប ស្ករ ខ្ទិះដូង និងមានស្នូលល្ងឬសាច់ដូងខ្ចប់ស្លឹកចេកជារាងសាជីជ្រុងនិងក្លាស់ដោយកន្លាស់ :

សែសិប គុណនាម

[សែ-សិប] saeseb

ដប់បួនដង (៤០)។

សៃមម៉ៃ

ដែលល្អិតឆ្មារទន់ស្ដើងរ៉ើងៗ រយ៉ៃ :

សៃមម៉ៃ គុណនាម

[សៃ-ម-ម៉ៃ] saimomai

ដែលល្អិតឆ្មារទន់ស្ដើងរ៉ើងៗ រយ៉ៃ :

សៃម៉ៃ គុណនាម

[សៃ-ម៉ៃ] saimai≈

(ម.ព. សៃមម៉ៃ)។

សៃយ

វិជ្ជាជាលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ឬជាលទ្ធិដទៃក្រៅពីលទ្ធិពុទ្ធ (តាមជំនឿរបស់ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន)។

សៃយ គុណនាម

[សៃ] saiy

ប្រសើរវិសេស :

សៃយ នាម

[សៃ-យ៉ៈ-មន់] saiy

មន្តជាលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ ឬជាលទ្ធិដទៃក្រៅពីលទ្ធិពុទ្ធ (តាមជំនឿរបស់ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន)។

សៃយ នាម

[សៃ-យ៉ៈ-វេត] saiy

គម្ពីរជាលទ្ធិដទៃក្រៅពីលទ្ធិពុទ្ធ (តាមជំនឿរបស់ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន)។

សៃយ នាម

[សៃ-យ៉ៈ-សាស] saiy

សាសន៍ជាលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ឬជាលទ្ធិដទៃក្រៅពីលទ្ធិពុទ្ធ (តាមជំនឿរបស់ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន)។

សៃយ នាម

[សៃ-យ៉ៈ-សាស] saiy

វិជ្ជាជាលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ឬជាលទ្ធិដទៃក្រៅពីលទ្ធិពុទ្ធ (តាមជំនឿរបស់ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន)។

សៃយា នាម

[សៃ-យ៉ា] saiyea

(ម.ព. សយ្យា)។

សៃយ៉ឺន

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងទ្រុងប្រស់ត្រី តែមានរាងវែងដូចទ្រូ មានប្រឹសពុះរំហូតពីលើមកក្រោម សម្រាប់ដាក់បញ្ឈរក្នុងទឹកជ្រៅ ឱ្យពួកមច្ឆាចូល (អ្នកស្រុកខ្លះ ហៅ សាយ៉ឺន)។

សៃយ៉ឺន នាម

[សៃ-យ៉ឺន] saiyeun

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងទ្រុងប្រស់ត្រី តែមានរាងវែងដូចទ្រូ មានប្រឹសពុះរំហូតពីលើមកក្រោម សម្រាប់ដាក់បញ្ឈរក្នុងទឹកជ្រៅ ឱ្យពួកមច្ឆាចូល (អ្នកស្រុកខ្លះ ហៅ សាយ៉ឺន)។

សៃយ—

(ម.ព. សៃយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សៃយ— នាម

[សៃ-យ៉ៈ—] saiyak—≈

(ម.ព. សៃយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សោ នាម

[សោ] sao

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកឬស្ពាន់ មានមេមានកូនសម្រាប់ចាក់បិទត្រង់កន្លែងសម្រាប់បើកបិទ (មានទ្វារជាដើម) មិនឱ្យបើកបាន :

សោ គុណនាម

[សោ] sao

គម្រក់; ល្ងង់; មិនបានការ :

សោ កិរិយាសព្ទ

[សោ] sao

អ្នកស្រុកខ្លះប្រើពាក្យ សោ ថា ខ្សោយកម្លាំង :

សោ នាម

[សោ] sao

ប្រដាប់ប្រើសម្រាប់មួល រឹត ដោះខ្ចៅ ជាដើម :

សោ នាម

[សោ-ខ្សៀ] sao

សោសម្រាប់ដោះខ្ចៅមានរាងដូចខ្សៀ។ ក្នុងសោមួយមានទំហំតែមួយទេទាំងគល់ទាំងចុង តែអាចប្រើសម្រាប់លូកចូលទៅដោះខ្ចៅក្នុងស្ថានភាពខុសៗគ្នា។

សោ នាម

[សោ-ចំ-ពាម] sao

សោសម្រាប់ដោះខ្ចៅមានរាងដូចចម្ពាម ហើយក្នុងសោមួយច្រើនមានទំហំចម្ពាមពីរលេខខុសៗគ្នា។

សោ នាម

[សោ-ចិញ-ចៀន] sao

សោសម្រាប់ដោះខ្ចៅមានប្រហោងមួលរាងដូចចិញ្ជៀន។ គេប្រើវាសម្រាប់ដោះខ្ចៅដែលជាប់ខ្លាំង។

សោ នាម

[សោ] sao

ពាក្យសម្រាប់ហៅបងថ្លៃស្រី។

សោក

ទទួលរងសេចក្ដីស្ដាយស្រណោះ។

សោក នាម

[សោក] sok

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកខ្ចីសម្បុរសភាវ ផ្កាសម្បុរក្រហមប្រឿង ក្លិនស្រដៀងនឹងផ្កាអម្ពិល, ស្លឹកខ្ចីប្រើជាអន្លក់បាន, ផ្កាប្រើស្លម្ជូរឬជ្រក់បាន :

សោក កិរិយាសព្ទ ១)

[សោក] sok

ស្ដាយស្រណោះ, ស្ដាយអាល័យ :

សោក កិរិយាសព្ទ ២)

[សោក] sok

(រ.ស.) ទួញ :

សោក នាម

[សោក] sok

សេចក្ដីឈឺផ្សាចិត្ត; សេចក្ដីសង្រេង; សេចក្ដីស្ដាយស្រណោះឬស្ដាយអាល័យ :

សោក កិរិយាសព្ទ

[សោយ-សោក] sok

ទទួលរងសេចក្ដីស្ដាយស្រណោះ។

សោកនាដកម្ម

(អ.សិ.) ប្រភេទរឿងល្ខោនដែលបង្ហាញអំពីបញ្ហាទាក់ទងទៅនឹងគ្រោះកម្មវាសនា ទុក្ខសោក ទុក្ខវេទនា សេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ហើយតួឯកត្រូវស្លាប់នៅចុងបញ្ចប់នៃសាច់រឿងដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្ដាប់ អ្នកទស្សនា ក្ដុកក្ដួល រំជួលចិត្ត អាណិតអាសូរ និងភ័យរន្ធត់ :

សោកនាដកម្ម នាម

[សោក-នា-ដៈ-កាំ] saokneadakkaam≈

(អ.សិ.) ប្រភេទរឿងល្ខោនដែលបង្ហាញអំពីបញ្ហាទាក់ទងទៅនឹងគ្រោះកម្មវាសនា ទុក្ខសោក ទុក្ខវេទនា សេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ហើយតួឯកត្រូវស្លាប់នៅចុងបញ្ចប់នៃសាច់រឿងដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្ដាប់ អ្នកទស្សនា ក្ដុកក្ដួល រំជួលចិត្ត អាណិតអាសូរ និងភ័យរន្ធត់ :

សោកនាដករ

អ្នកនិពន្ធរឿងកម្សត់ ឬអ្នកសម្ដែងជាតួកម្សត់។

សោកនាដករ នាម

[សោក-នា-ដៈ-ក] saokneadakka≈

អ្នកនិពន្ធរឿងកម្សត់ ឬអ្នកសម្ដែងជាតួកម្សត់។

សោកមម៉ោក

ទ្រុបទ្រុលសុកមម៉ុក (ច្រើនប្រើ សោកម៉ោក ជាង) :

សោកមម៉ោក គុណនាម

[សោក-ម-ម៉ោក] saokmomaok

ទ្រុបទ្រុលសុកមម៉ុក (ច្រើនប្រើ សោកម៉ោក ជាង) :

សោកម៉ោក គុណនាម

[សោក-ម៉ោក] saokmaok≈

(ម.ព. សោកមម៉ោក)។

សោកសៅ

សោកទាល់តែសៅសម្បុរ, សោកសង្រេង, សោកជ្រប់ខ្លាំង។

សោកសៅ កិរិយាសព្ទ

[សោក-សៅ] saoksav≈

សោកទាល់តែសៅសម្បុរ, សោកសង្រេង, សោកជ្រប់ខ្លាំង។

សោកស្ដាយ

នឹកស្រណោះ កើតទុក្ខ ឬខកបំណងជាខ្លាំងចំពោះរឿងអ្វីមួយ :

សោកស្ដាយ កិរិយាសព្ទ

[សោក-ស្ដាយ] saoksday≈

នឹកស្រណោះ កើតទុក្ខ ឬខកបំណងជាខ្លាំងចំពោះរឿងអ្វីមួយ :

សោកហាសនាដកម្ម

(អ.សិ.) ប្រភេទរឿងល្ខោនដែលផ្ដោតខ្លាំងទៅលើរឿងរ៉ាវដ៏ក្រៀមក្រំទុក្ខសោកផង និងសប្បាយរីករាយផង :

សោកហាសនាដកម្ម នាម

[សោក-ហា-សៈ-នា-ដៈ-កាំ] saokhasakneadakkaam≈

(អ.សិ.) ប្រភេទរឿងល្ខោនដែលផ្ដោតខ្លាំងទៅលើរឿងរ៉ាវដ៏ក្រៀមក្រំទុក្ខសោកផង និងសប្បាយរីករាយផង :

សោកា កិរិយាសព្ទ

[សោ-កា] saoka

(ម.ព. សោក២)។

សោកិនី គុ., ន.

[សោ-កិ-ណី] saokeni

(ម.ព. សោកី)។

សោកី

ដែលមានសោក ឬអ្នកដែលមានសោក :

សោកី គុ., ន.

[សោ-កី] saokei

ដែលមានសោក ឬអ្នកដែលមានសោក :

សោកៀ

(ព.សា.) គម្រក់ក្រៃពេក, ដែលមិនបានការសោះ, សោសិ :

សោកៀ គុណនាម

[សោ-កៀ] saokie

(ព.សា.) គម្រក់ក្រៃពេក, ដែលមិនបានការសោះ, សោសិ :

សោក័ន្ត នាម

[សោ-កាន់] saokoantor

(ម.ព. សក់ក័ន្ត)។

សោខ្យល់

ប្រដាប់សម្រាប់ជាងប្រើមួលឬដោះខ្ចៅ ដើរដោយកម្លាំងខ្យល់ :

សោខ្យល់ នាម

[សោ-ខ្យល់] saokhayl≈

ប្រដាប់សម្រាប់ជាងប្រើមួលឬដោះខ្ចៅ ដើរដោយកម្លាំងខ្យល់ :

សោគន្ធិក គុណនាម

[សោ-គ័ន-ធិក] saoknothik≈

(ម.ព. សោគន្ធិកៈ)។

សោគន្ធិកៈ គុណនាម

[សោ-គ័ន-ធិ-កៈ] saoknthikak

ដែលមានក្លិនក្រអូប :

សោគន្ធិកៈ គុណនាម

[សោ-គ័ន-ធិ-កៈ] saoknthikak

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែនអដដៈ។

សោគ្រោក គុណនាម

[សោ-គ្រោក] saokrouk

គគ្រក់, កខ្វក់, គួរខ្ពើម :

សោច

ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យនេះជាសម្ដីសាមញ្ញ សំដៅន័យថា "ហេតុ, ការណ៍, ការខុសត្រូវ, ការសមនិងពុំសម, កិច្ចការរាក់ជ្រៅ" ដោយមានពាក្យបដិសេធថា "មិនដឹង, ពុំដឹង, ឥតដឹង" រៀងពីខាងដើមជាដរាប :

សោច នាម

[សោច] saoch

ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យនេះជាសម្ដីសាមញ្ញ សំដៅន័យថា "ហេតុ, ការណ៍, ការខុសត្រូវ, ការសមនិងពុំសម, កិច្ចការរាក់ជ្រៅ" ដោយមានពាក្យបដិសេធថា "មិនដឹង, ពុំដឹង, ឥតដឹង" រៀងពីខាងដើមជាដរាប :

សោដា

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សោហ៊ុយ ថា :

សោដា បុព្វបទ

[សោ-ដា] saoda

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សោហ៊ុយ ថា :

សោណ្ឌី

ពពួកសត្វដែលមានប្រមោយសន្តានដំរី។

សោណ្ឌី នាម

[សោន-ឌី] saondi≈

ពពួកសត្វដែលមានប្រមោយសន្តានដំរី។

សោត

អាយតនៈគឺត្រចៀក, ត្រចៀកដែលជាអាយតនៈមួយ ក្នុងអាយតនៈទាំង ៦។