វចនានុក្រមខ្មែរ

ស៊ាំស៊ន

សាំផ្ទួនដដែលៗ, ច្រំដែល, ចែប៉ប្រែ :

ស៊ាំស៊ន គុ.កិ., គុ.

[ស៊ាំ-ស៊ន] samson

សាំផ្ទួនដដែលៗ, ច្រំដែល, ចែប៉ប្រែ :

ស៊ិនសែ

គ្រូ; គ្រូបង្រៀន (ខ្មែរច្រើនហៅក្លាយជា ចិនសែ)។

ស៊ិនសែ នាម

[ស៊ិន-សែ] senosae

គ្រូ; គ្រូបង្រៀន (ខ្មែរច្រើនហៅក្លាយជា ចិនសែ)។

ស៊ិន្ទ

(ម.ព. សិន្ទ)។

ស៊ិន្ទ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ិន] sin≈

(ម.ព. សិន្ទ)។

ស៊ិន្ធ

(ម.ព. សិន្ទ)។

ស៊ិន្ធ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ិន] sin≈

(ម.ព. សិន្ទ)។

ស៊ី

ព័ណ៌, សម្បុរ :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី] c

(ព.សា.) ដាក់អាហារក្នុងមាត់ ទំពា ហើយលេបចូល, បរិភោគភោជនាហារ។ និយាយចំពោះអ្នកបរិភោគ, ប្រើតាមថ្នាក់បុគ្គលដូច្នេះគឺ សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ថា សោយ (ខ្មែរបុរាណប្រើ ស្វោយ) ; សម្រាប់បព្វជិតថា ឆាន់; សម្រាប់មន្ត្រីធំថា ពិសាក្រយា; សម្រាប់មន្ត្រីតូចនិងសាធារណជនដែលគួរគោរពថា ពិសា; សម

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី] c

ពាក្យ ស៊ី នេះ ប្រើសំដៅ សេចក្ដីចំពោះ និង សេចក្ដីប្រៀប បានជាអនេក។

ស៊ី នាម

[គំ-និត-ស៊ី-គ្នា] c

គំនិតត្រូវគ្នា។

ស៊ី នាម

[ចំ-ណេះ-មិន-ស៊ី-គ្នា-ទេ] c

ចំណេះមិនលើសគ្នាទេ។

ស៊ី នាម

[សំ-ឡេង-មិន-ស៊ី-គ្នា] c

សំឡេងមិនត្រូវគ្នា។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-កំ-រ៉ៃ] c

យកកម្រៃ ឬគៃឱ្យបានកម្រៃខ្លះ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-កំ-ឡាំង] c

ពឹងកម្លាំងគេ ឬរស់ដោយសារគេចិញ្ចឹម :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-កា-ប្រាក់] c

យកការប្រាក់, បានការប្រាក់ជាប្រយោជន៍។

ស៊ី នាម

[ស៊ី-ក្នុង] c

រូងសាច់ចូលទៅក្នុង :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ក្រ-ចក] c

ចាប់ត្រង់សាច់ក្បែរក្រចកមើលមិនជា :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ក្រោម-ភ្នែក] c

បំបាត់នៅមុខឬលួចប្រពន្ធគេបានដោយងាយ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ក្រោយ-ខ្នង] c

យកបានពីក្រោយខ្នង ឬបំបាត់យកបានមិនឱ្យដឹងខ្លួន។

ស៊ី នាម

[ស៊ី-ខាវ] c

ជក់ខ្យល់ចំហៀងឬទទឹង :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ខ្វាត់-បំ-បាត់-ពន់] c

កិបឬលួចយកប្រាក់បង់ខ្វាត់ទាំងបំបាត់ប្រាក់ពន្ធដារផង។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-គំ-និត] c

លួចគំនិតគ្នា, ដេញគំនិតគ្នា, លួចល្បិចគ្នា។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-គ្នា] c

ត្រូវគ្នា, ដូចគ្នា, សមគ្នា; លើសគ្នា។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ចាយ] c

ចាយវាយស៊ីផឹកតាមតែប្រទះ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ចុក] c

(ព.សា.) ស៊ីស្លាចុកថ្នាំ; ចិញ្ចឹមជីវិតតាមប្រក្រតី។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ចុក-បុក-ទំ-ពា] c

(ព.សា.) ស៊ីចាយអស់គង់ជាមួយគ្នា, អត់ឃ្លានមានស៊ីជាមួយគ្នា។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ចំ-ណេញ] c

យកចំណេញ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-ជំ-រៅ] c

ដែលមានបាតជ្រៅ (ចំពោះតែនាវា) :

ស៊ី គុណកិរិយា ២)

[ស៊ី-ជំ-រៅ] c

ដែលទាក់ទងនឹងផ្លូវភេទ :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ជី] c

ចាប់យកជាតិជី, ស្រូបយកជាតិជី :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ជើង] c

កាត់សាច់ចង្វែកម្រាមជើង :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ជំ-នោរ] c

ឡើងបញ្ជោរ :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ឈ្នួល] c

ធ្វើការយកឈ្នួល, ទទួលជួលឱ្យគេ។

ស៊ី នាម

[ស៊ី-តូច] c

ចាយវាយតូចឬស៊ីម្ហូបតិចមុខ។

ស៊ី នាម

[ស៊ី-តែ-ផេះ] c

(ម.ព. ស៊ីផេះ!)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ថោក] c

យកតម្លៃថោក, យកថ្លៃតិច។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ថ្លៃ] c

យកថ្លៃច្រើន។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ទំ-លាក់] c

និយាយពីទូកងមាឌរឹង បានតែអុំទម្លាក់ច្រវាឱ្យយាងយាវមួយៗទើបលឿន :

ស៊ី គុណនាម

[ស៊ី-ទឹក-ជ្រៅ] c

(ម.ព. ស៊ីជម្រៅ)។

ស៊ី គុណនាម

[ស៊ី-ទឹក-រាក់] c

(ម.ព. ស៊ីរាក់)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ធំ] c

ស៊ីម្ហូបច្រើនមុខឬចាយវាយធំ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-នុយ] c

ត្របាក់នុយ, លេបនុយ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

[ស៊ី-នុយ] c

(ព.ប្រ.) ស៊ីសំណូក។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-នៅ-មុក] c

បំបាត់យកនៅមុខ ឬលួចនៅមុខ។

ស៊ី គុ., កិ.

[ស៊ី-បញ់-ជោ] c

ដែលបានតែគេបញ្ជោរទើបគាប់ចិត្ត។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាក់] c

បំបាត់ប្រាក់ (មានបំបាត់ប្រាក់រាជការជាដើម) ឬ យកប្រាក់សំណូក។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាក់-កំ-រ៉ៃ] c

(ម.ព. ស៊ីរ៉ឺត្រែត)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាក់-កាស] c

(ម.ព. ស៊ីប្រាក់)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាក់-ខែ] c

បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ពេញរៀងរាល់ខែ (មាសិក)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាក់-ថ្ងៃ] c

បានប្រាក់ដែលត្រូវបើកតាមកំណត់ត្រឹមតែថ្ងៃដែលធ្វើការ (ទិនិក)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាក់-រ៉ឺ-ត្រែត] c

បានប្រាក់ដែលខ្លួនអ្នករាជការចាស់ត្រូវបានរៀងរាល់ខែ (ដោយមិនបាច់ធ្វើរាជការ គឺចូលនិវត្តន៍)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រាច-ញ៉ា] c

(ម.ព. ស៊ីគំនិត)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ប្រេង] c

បង្អស់ប្រេង, ចុះប្រេង :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ផេះ] c

គ្មានអ្វីស៊ីទេមានតែផេះ ស៊ីតែផេះចុះ! (ព.សា.)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-ផ្ដាច់-ស្រុក] c

យកប្រយោជន៍បានពីស្រុកមួយទាំងមូល។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

[ស៊ី-ផ្ដាច់-ស្រុក] c

(ព.ប្រ.) លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ទាំងអស់ពីក្នុងរន្ធមិនឱ្យអ្នកម្ខាងដើរផងបាន (ក្នុងល្បែងបាយខុំ)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ផ្លែ-ត្នោត] c

ត្រូវគេបញ្ឆោតឬចាញ់បោកគេ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ពី-មុក] c

យកបានពីមុខឬបំបាត់យកពីមុខ។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ព្រោះ-លោះ-កំ-ឡាំង] c

មិនធ្វើការនឿយហត់ព្រមទាំងបានសុខស្រួលដោយសារកូនឬកូនសិស្សចិញ្ចឹមរក្សា។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-មិន-មុត] c

ធ្វើការមិនកើតឬយកប្រយោជន៍មិនបាន។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-មួយ-ចំ-ហៀង-ស្រុក] c

បានប្រយោជន៍ពីក្នុងស្រុកចំនួនពាក់កណ្ដាល។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

[ស៊ី-មួយ-ចំ-ហៀង-ស្រុក] c

(ព.ប្រ.) លេងឈ្នះកាយយកគ្រាប់ពីប៉ែកខាងគេអស់ទាំង ៥រន្ធ (ក្នុងល្បែងបាយខុំ)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-មេ-កូន] c

យកទាំងមេទាំងកូន ឬយកទាំងម្ដាយទាំងកូន។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

[ស៊ី-មេ-កូន] c

(ព.ប្រ.) ស៊ីម្ដងពីររន្ធ (ល្បែងបាយខុំ)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-យាង-យាវ] c

(ម.ព. ស៊ីទម្លាក់)។

ស៊ី គុណនាម

[ស៊ី-រាក់] c

ដែលមានបាតរាក់ (ចំពោះតែនាវា) :

ស៊ី នាម

[ស៊ី-រូង] c

(ម.ព. ស៊ីក្នុង)។

ស៊ី នាម

[ស៊ី-រះ-សង-ខាង] c

ចេះរេបែរលៃលកយកប្រយោជន៍ឱ្យបានពីមនុស្សទាំងពីរខាង :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-រ៉ឺ-ត្រែត] c

(ម.ព. ស៊ីប្រាក់រ៉ឺត្រែត)។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-រ៉ឺ-ត្រែត] c

(ព.ទ.បុ.) គេឥតបើថាចំមកលើខ្លួនសោះទេប៉ុន្តែសម្ដីនោះត្រូវត្រង់រឿងខ្លួន ក៏កើតរអៀសខ្លួនឯង, ជួនកាលឆ្លើយឆ្លងតបតទៅគេភ្លាមក៏មាន; ត្រូវគ្នានឹងសម្ដីថា :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-វេ-លា] c

អស់វេលា, ខាតវេលា :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-សាច់] c

បរិភោគសាច់។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

[ស៊ី-សាច់] c

(ព.ប្រ.) ខឹងខ្លាំង, ខឹងខ្លាំងស្ទើរហ៊ានស៊ីសាច់ :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-សាច់-ខ្នង] c

(ព.ប្រ.) ស៊ីសំណូក។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-សាច់-ហុត-ឈាម] c

(សំនួន.) ដែលគុំកួន សងសឹកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លា, ដែលប្រយុទ្ធតទល់គ្នាយ៉ាងសម្បើម :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-សាប់] c

និយាយពីទូក ងមាឌទន់បានតែអុំសាប់ឱ្យញាប់ច្រវាទើបលឿន :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-សោ-ហ៊ុយ] c

ចុះសោហ៊ុយ, ត្រូវចាយប្រាក់តាមការប្រកប :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-សំ] c

ស៊ីរំអិលគ្នាឯង (និយាយតែពីត្រីរំអិលពួកខ្លះ) :

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-សំ-ណូក] c

ទទួលយកប្រាក់ឬរបស់ដែលគេសូក។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស៊ី-សំ-ណែន] c

ស៊ីភោជនដែលគេសែន។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ឡឹប] c

កិបបំបាត់យក។

ស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-អាច់-ផឹក-ទឹក] c

(ព.សា.) អកអាចម៍អាភៀនហើយផឹកទឹក រំលេមលេបជាមួយនឹងទឹកទៅ (លេបអាចម៍អាភៀន)។

ស៊ី នាម

[ស៊ី] c

ព័ណ៌, សម្បុរ :

ស៊ីកា

ជំងឺដែលឆ្លងតាមសត្វមូសឬតាមការរួមភេទ ដែលធ្វើឱ្យមានពិការភាពដល់ទារកក្នុងផ្ទៃ។ ជំងឺនេះរាលដាលក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ២០១០នឹងបន្តមក :

ស៊ីកា នាម

[ស៊ី-កា] sika≈

ជំងឺដែលឆ្លងតាមសត្វមូសឬតាមការរួមភេទ ដែលធ្វើឱ្យមានពិការភាពដល់ទារកក្នុងផ្ទៃ។ ជំងឺនេះរាលដាលក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ២០១០នឹងបន្តមក :

ស៊ីកូត

កោសិកាមួយដែលបានមកពីការរលាយចូលគ្នារវាងកាម៉ែតញីនិងកាម៉ែតឈ្មោល។

ស៊ីកូត នាម

[ស៊ី-កូត] sikout≈

កោសិកាមួយដែលបានមកពីការរលាយចូលគ្នារវាងកាម៉ែតញីនិងកាម៉ែតឈ្មោល។

ស៊ីក្លូ

ត្រីចក្រយានមួយប្រភេទសម្រាប់ដឹកអ្នកដំណើរ ដោយប្រើកម្លាំងមនុស្ស :

ស៊ីក្លូ នាម

[ស៊ី-ក្លូ] siklu≈

ត្រីចក្រយានមួយប្រភេទសម្រាប់ដឹកអ្នកដំណើរ ដោយប្រើកម្លាំងមនុស្ស :

ស៊ីគោល

ដាក់កោយបោះលើក្បាលជង្គង់យឹតមេដៃឬម្រាមដៃមួយបាញ់តម្រង់ផ្ដួលកោយដាំ (ក្នុងល្បែងអង្គញ់)។

ស៊ីគោល កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-គោល] seikoul

ដាក់កោយបោះលើក្បាលជង្គង់យឹតមេដៃឬម្រាមដៃមួយបាញ់តម្រង់ផ្ដួលកោយដាំ (ក្នុងល្បែងអង្គញ់)។

ស៊ីញេ

ចុះហត្ថលេខា គឺសរសេរឈ្មោះខ្លួនដោយដៃខ្លួនឯង តាមចំណាំដែលធ្លាប់តែសរសេររៀងមកយ៉ាងណាក៏ឱ្យនៅជាយ៉ាងនោះ :

ស៊ីញេ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ញ៉េ] seinhe

ចុះហត្ថលេខា គឺសរសេរឈ្មោះខ្លួនដោយដៃខ្លួនឯង តាមចំណាំដែលធ្លាប់តែសរសេររៀងមកយ៉ាងណាក៏ឱ្យនៅជាយ៉ាងនោះ :

ស៊ីញ៉ូ

(ព.សា.) ឱ្យឬធ្វើសញ្ញា, ឱ្យភ្លើងសញ្ញា; ដែលឱ្យសញ្ញាឬឱ្យភ្លើងសញ្ញា :

ស៊ីញ៉ូ កិ., គុ.

[ស៊ី-ញ៉ូ] sinhou≈

(ព.សា.) ឱ្យឬធ្វើសញ្ញា, ឱ្យភ្លើងសញ្ញា; ដែលឱ្យសញ្ញាឬឱ្យភ្លើងសញ្ញា :

ស៊ីណាប់

ការតភ្ជាប់ពីចុងម្ខាងនៃអាក់សូនរបស់ណឺរ៉ូនមួយទៅនឹងដង់ឌ្រីតឬតួកោសិកាណឺរ៉ូនមួយទៀត។

ស៊ីណាប់ នាម

[ស៊ី-ណាប់] sinab≈

ការតភ្ជាប់ពីចុងម្ខាងនៃអាក់សូនរបស់ណឺរ៉ូនមួយទៅនឹងដង់ឌ្រីតឬតួកោសិកាណឺរ៉ូនមួយទៀត។

ស៊ីណូវីត

រលាកទឹកសន្លាក់, ជំងឺមានសភាពស្រួចស្រាល់ ឬរ៉ាំរ៉ៃដែលធ្វើឱ្យស្ងួត ឬមានសារធាតុរាវមិនប្រក្រតីដូចជា ឈាម ទឹករងៃ ឬអាចមានឧស្ម័ន :