Khmer Dictionary

ហេមន្តជីព

(ជីវ.) ការក្រាំងនៃសត្វប្រភេទខ្លះនៅសិសិររដូវ ដូចជាថនិកសត្វរទច្ឆេទី (កកេរ) ក្រាំងនៅរដូវរងា។ រទច្ឆេទីថនិកសត្វក្រាំងក្នុងរដូវរងាហើយចេះធ្វើសំបុកដោយមែកឈើដូចជា ប្រមា កណ្ដុរ និងប្រចៀវ ជាដើម។

ហេមន្តជីព នាម

[ហេ-ម៉ន់-តៈ-ជីប] hemnotakchib≈

(ជីវ.) ការក្រាំងនៃសត្វប្រភេទខ្លះនៅសិសិររដូវ ដូចជាថនិកសត្វរទច្ឆេទី (កកេរ) ក្រាំងនៅរដូវរងា។ រទច្ឆេទីថនិកសត្វក្រាំងក្នុងរដូវរងាហើយចេះធ្វើសំបុកដោយមែកឈើដូចជា ប្រមា កណ្ដុរ និងប្រចៀវ ជាដើម។

ហេមន្ត—

(ម.ព. ហេមន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហេមន្ត— នាម

[ហេ-ម៉ន់-តៈ—] hemnotak—≈

(ម.ព. ហេមន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហេមពាន្ត

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេមពាន្ត នាម

[ហេ-មៈ-ពាន] hempien

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេមវតី

ស្ត្រីជាបុត្រីនៃហិមវ័ត គឺនាងឧមា (ម.ព. ហិមវ័ត ផង)។

ហេមវតី នាម

[ហេ-មៈ-វៈ-តី] ឬ [ហេ-មៈ-វៈ-ដី] haemvatey

ស្ត្រីជាបុត្រីនៃហិមវ័ត គឺនាងឧមា (ម.ព. ហិមវ័ត ផង)។

ហេមវា

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេមវា នាម

[ហេ-មៈ-វា] hemeakvea≈

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេមវ័ត

(ម.ព. ហិមៈ)។

ហេមវ័ត នាម

[ហេ-មៈ-វ័ត] haemvoat

(ម.ព. ហិមៈ)។

ហេមវ័ន្ត

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេមវ័ន្ត នាម

[ហេ-មៈ-វ័ន] haemavoan

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេមាទ្រិ

ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយខ្ពស់ត្រដឹម មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នំយ៉ាងតូចនៅក្នុងកំពែងមហានគរ (នគរធំ) ខាងទិសប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រាសាទបាយ័ន (ក្នុងខេត្តសៀមរាប)។ ប្រាសាទហេមាទ្រិ"ប្រាសាទភ្នំមាសឬប្រាសាទសុមេរុ"នេះព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័ន (មហាក្សត្រខ្មែរក្នុងសម័យមហានគរ) ទ្រង់ចាត់ការឱ្

ហេមាទ្រិ នាម

[ហេ-ម៉ា-ទ្រិ] hematri

ហេមគិរីឬសុវណ្ណគិរី, សុព័ណ៌បព៌ត; (ភ្នំព្រះសុមេរុ)។

ហេមាទ្រិ នាម

[ហេ-ម៉ា-ទ្រិ] hematri

ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយខ្ពស់ត្រដឹម មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នំយ៉ាងតូចនៅក្នុងកំពែងមហានគរ (នគរធំ) ខាងទិសប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រាសាទបាយ័ន (ក្នុងខេត្តសៀមរាប)។ ប្រាសាទហេមាទ្រិ"ប្រាសាទភ្នំមាសឬប្រាសាទសុមេរុ"នេះព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័ន (មហាក្សត្រខ្មែរក្នុងសម័យមហានគរ) ទ្រង់ចាត់ការឱ្

ហេម្បូពាន្ត

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេម្បូពាន្ត នាម

[ហែម-បូ-ពាន] haembopean

(ម.ព. ហិមពាន្ត)។

ហេម—

(ម.ព. ហេម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហេម— នាម

[ហេ-មៈ—] hemeak—≈

(ម.ព. ហេម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហេរញ្ញិក

អ្នករក្សាប្រាក់ឬអ្នករក្សាមាសប្រាក់, អ្នកទុកដាក់ប្រាក់; អ្នកកាន់កាប់ប្រាក់; នាយឃ្លាំងប្រាក់។

ហេរញ្ញិក នាម

[ហេ-រ៉ាញ់-ញិក] heranhnhirk

អ្នករក្សាប្រាក់ឬអ្នករក្សាមាសប្រាក់, អ្នកទុកដាក់ប្រាក់; អ្នកកាន់កាប់ប្រាក់; នាយឃ្លាំងប្រាក់។

ហេរញ្ញិកា

(ម.ព. ហេរញ្ញិក)។

ហេរញ្ញិកា នាម

[ហេ-រ៉ាញ់-ញិ-កា] heranhnhika

(ម.ព. ហេរញ្ញិក)។

ហេរិក

អ្នកស៊ើប, ចារបុរស; អ្នកសម្ដែងសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលដើម្បីស៊ើបយកការណ៍ពិត :

ហេរិក នាម

[ហេ-រិក] herik

អ្នកស៊ើប, ចារបុរស; អ្នកសម្ដែងសេចក្ដីស្និទ្ធស្នាលដើម្បីស៊ើបយកការណ៍ពិត :

ហេរិកា

(ម.ព. ហេរិក)។

ហេរិកា នាម

[ហេ-រិ-កា] haerika

(ម.ព. ហេរិក)។

ហេលហល

ដែលចេះតែប្រែប្រួលៗឬប្រែចុះប្រែឡើង ដោយហេតុតឹងពោះបរិភោគអាហារច្រើនហួសកំណត់ ឬព្រោះអំណាចខ្យល់ធាក់ច្រាល់ឡើង, ហល់ផ្ទៃ :

ហេលហល គុណនាម

[ហេល-ហល] haelhol

ដែលចេះតែប្រែប្រួលៗឬប្រែចុះប្រែឡើង ដោយហេតុតឹងពោះបរិភោគអាហារច្រើនហួសកំណត់ ឬព្រោះអំណាចខ្យល់ធាក់ច្រាល់ឡើង, ហល់ផ្ទៃ :

ហេលហាល

ដែលអស់ទីពឹងឬអស់សង្ឃឹម, ដែលវាលចិត្តឬវាលខ្លួន :

ហេលហាល គុណនាម

[ហេល-ហាល] haelhal

ដែលអស់ទីពឹងឬអស់សង្ឃឹម, ដែលវាលចិត្តឬវាលខ្លួន :

ហេវ

រន្ធតូចក្រហេវជ្រៅ :

ហេវ កិ., គុ.

[ហេវ] hev

អស់កម្លាំងល្វើយព្រោះឃ្លានអាហារឬព្រោះអត់អាហារ :

ហេវ នាម

[ហេវ] hev

រន្ធតូចក្រហេវជ្រៅ :

ហេហា

សូរសើចសប្បាយ :

ហេហា គុ., គុ.កិ. a

[ហេ-ហា] haeha

ដែលចូលចិត្តតែខាងសើចសប្បាយ :

ហេហា ឧទានសព្ទ c

[ហេ-ហា] haeha

សូរសើចសប្បាយ :

ហេះៗ

សូរសើចឬសូរសំឡេងបន្លឺលោមទោមឱ្យស្រួលស្រប។

ហេះៗ ឧទានសព្ទ

[ហេះ-ហេះ] haehae

សូរសើចឬសូរសំឡេងបន្លឺលោមទោមឱ្យស្រួលស្រប។

ហេៈ

សូរលាន់មាត់ដោយភ្ញាក់, ដោយស្លន់ជាដើម :

ហេៈ ឧទានសព្ទ

[ហេៈ] haeak

សូរលាន់មាត់ដោយភ្ញាក់, ដោយស្លន់ជាដើម :

ហេៈហ៏

សូរបន្លឺសំឡេងហេៈៗហ៏ៗឬហែៈៗហ៏ៗក្នុងវេលាធ្វើការអ្វីៗមានគ្នាច្រើន :

ហេៈហ៏ ឧទានសព្ទ

[ហេ-ហ] heh

សូរបន្លឺសំឡេងហេៈៗហ៏ៗឬហែៈៗហ៏ៗក្នុងវេលាធ្វើការអ្វីៗមានគ្នាច្រើន :

ហែ កិរិយាសព្ទ ១)

[ហែ] he

ដើរជាក្បួនចោមរោមមនុស្សឬអ្វីៗដែលត្រូវសម្ដែងសេចក្ដីគោរពទៅរក :

ហែ នាម

[ហែ] he

ការដើរចោមរោមជារបៀប :

ហែ កិរិយាសព្ទ ២)

[ហែ] he

ដើរបណ្ដោយគ្នាជាជួរ :

ហែ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ហែ] he

(រ.ស.) ជូនឬតាមជូនជាយសបរិវារ; ទៅឬមកកំដរជាគ្នា :

ហែ គុណកិរិយា

[ហែ-ហែ] he

(ព.ប្រ.) ដែលមានតៗមកដូចគេដើរដង្ហែគ្នា, រៀងៗមកឥតអាក់ :

ហែក

ចាប់ញែកឱ្យរបើក, ឱ្យច្រហ :

ហែក កិរិយាសព្ទ ១)

[ហែក] haek

ធ្វើឱ្យរហែក :

ហែក កិរិយាសព្ទ ២)

[ហែក] haek

ចាប់ញែកឱ្យរបើក, ឱ្យច្រហ :

ហែកកេរ្តិ៍

និយាយពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់, និយាយបរិហារពីរឿងអាក្រក់ :

ហែកកេរ្តិ៍ កិរិយាសព្ទ

[ហែក-កេ] haekke≈

និយាយពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់, និយាយបរិហារពីរឿងអាក្រក់ :

ហែកហួរ

(ម.ព. ហួរហែក ក្នុង ហួរ)។

ហែកហួរ កិរិយាសព្ទ

[ហែក-ហួ] haekhuo≈

(ម.ព. ហួរហែក ក្នុង ហួរ)។

ហែង

(ម.ព. ហួតហែង ក្នុង ហួត)។

ហែង គុណនាម

[ហែង] haeng

ស្ងួតខ្លាំង, ស្ងួតក្រៀមខ្លាំង :

ហែង គុណនាម

[ហែង] haeng

ដែលមានសក់ស្ដើងរ៉ុយៗ :

ហែង គុណនាម

[ហែង-ហួត] haeng

(ម.ព. ហួតហែង ក្នុង ហួត)។

ហែប

រន្ធមួយរបស់ខ្លុយដោយឡែកផ្សេងអំពីរន្ធឯទៀត សម្រាប់បិទក្រដាសស្ដើងឱ្យមានសូរសព្ទលាន់ឮរ៉ែ :

ហែប កិរិយាសព្ទ

[ហែប] heb

ងើបឬបង្ហើបក្បាលដកដង្ហើមក្រៅទឹក (ចំពោះតែមច្ឆជាតិ) :

ហែប នាម

[ហែប-ហែល] heb

ហែបខ្លះហែលខ្លះ :

ហែប នាម

[ហែប] heb

រន្ធមួយរបស់ខ្លុយដោយឡែកផ្សេងអំពីរន្ធឯទៀត សម្រាប់បិទក្រដាសស្ដើងឱ្យមានសូរសព្ទលាន់ឮរ៉ែ :

ហែម

ក្ដារមឈូសរាងខ្លី តូចក្រោមរីកលើ មានគម្របកំពូល វិចិត្រដោយក្បាច់រចនា សម្រាប់ដាក់គ្រោងអដ្ឋិដែលនឹងធ្វើឈាបនកិច្ច (ច្រើនតែដាក់គ្រោងអដ្ឋិឥស្សរជន) :

ហែម នាម

[ហែម] hem

ប្រដាប់ធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ រាងច្រឡោសណ្ឋានស្រដៀងនឹងជើងពាន តែឥតក្រចាប់ សម្រាប់តម្កល់អ្វីៗផ្សេងៗ :

ហែម នាម

[ហែម] hem

ក្ដារមឈូសរាងខ្លី តូចក្រោមរីកលើ មានគម្របកំពូល វិចិត្រដោយក្បាច់រចនា សម្រាប់ដាក់គ្រោងអដ្ឋិដែលនឹងធ្វើឈាបនកិច្ច (ច្រើនតែដាក់គ្រោងអដ្ឋិឥស្សរជន) :

ហែល

(ព.ប្រ) ខំប្រឹងរើឱ្យរួចពីសេចក្ដីវិនាសឬពីគ្រោះថ្នាក់។

ហែល កិរិយាសព្ទ ១)

[ហែល] hael≈

ធ្វើចលនាផ្លាស់ទីក្នុងទឹក ដោយប្រើដៃ ជើង កន្ទុយ ឬព្រុយជាដើម :

ហែល កិរិយាសព្ទ ២)

[ហែល] hael≈

(ព.ប្រ.) ឆ្លងកាត់ឬមានបទពិសោធពីអតីតកាល :

ហែល កិរិយាសព្ទ

[ហែល] hael≈

(ព.ប្រ.) អន្ទោលកើតស្លាប់ឥតឈប់ឥតស្រាក (ព.ពុ.)។

ហែល កិរិយាសព្ទ

[ហែល] hael≈

(ព.ប្រ) ខំប្រឹងរើឱ្យរួចពីសេចក្ដីវិនាសឬពីគ្រោះថ្នាក់។

ហែលហល

(ម.ព. ហេលហល)។

ហែលហល គុណនាម

[ហែល-ហល] haelhol

(ម.ព. ហេលហល)។

ហែហម

ហែអបអម, ហែចោមរោម, ហែជុំជិត :

ហែហម កិរិយាសព្ទ

[ហែ-ហម] hehorm

ហែអបអម, ហែចោមរោម, ហែជុំជិត :

ហែហួច

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយយកផ្លែឈើ ឬយកអ្វីៗមានសណ្ឋានមូលមកចងនឹងខ្សែតូចវែងប្រមាណមួយលូកឬខ្លីជាងនេះ ចាប់ចុងខ្សែគ្រវីលែងបោលពេញកម្លាំងដៃម្ខាងឱ្យលឿនឡើងទៅឯអាកាសខាងលើ ស្រែកថា ហែហួចខ្ពស់គ្រលួចជាងគេ!, បើរបស់អ្នកណាឡើងខ្ពស់ជាងគេ ទុកថាជាឈ្នះ (ជាល្បែងហាត់ចោលឱ្យឡើងខ្ពស់)

ហែហួច នាម

[ហែ-ហួច] hehouch

ឈ្មោះល្បែងក្មេងមួយប្រភេទលេងដោយយកផ្លែឈើ ឬយកអ្វីៗមានសណ្ឋានមូលមកចងនឹងខ្សែតូចវែងប្រមាណមួយលូកឬខ្លីជាងនេះ ចាប់ចុងខ្សែគ្រវីលែងបោលពេញកម្លាំងដៃម្ខាងឱ្យលឿនឡើងទៅឯអាកាសខាងលើ ស្រែកថា ហែហួចខ្ពស់គ្រលួចជាងគេ!, បើរបស់អ្នកណាឡើងខ្ពស់ជាងគេ ទុកថាជាឈ្នះ (ជាល្បែងហាត់ចោលឱ្យឡើងខ្ពស់)

ហែហៃ

ត្រួតត្រាបង្គាប់បញ្ជាលើ; ត្រួតត្រាខារខាំង (ច្រើនប្រើចំពោះតែការត្រួតត្រាលើអ្វីៗដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួនឬដែលជាសាធារណៈ) :

ហែហៃ កិរិយាសព្ទ

[ហែ-ហៃ] haehay

ត្រួតត្រាបង្គាប់បញ្ជាលើ; ត្រួតត្រាខារខាំង (ច្រើនប្រើចំពោះតែការត្រួតត្រាលើអ្វីៗដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួនឬដែលជាសាធារណៈ) :

ហែះ ឧទានសព្ទ

[ហែះ] haeah

(ម.ព. ហ៊ែះ)។

ហែះៗ ឧទានសព្ទ

[ហែះ-ហែះ] haeahhaeah≈

(ម.ព. ហែះ)។

ហែៈ ឧទានសព្ទ

[ហែៈ] haeak≈

(ម.ព. ហេៈ)។

ហែៈហ៏

(ម.ព. ហេៈហ៏)។

ហែៈហ៏ ឧទានសព្ទ

[ហែ-ហ] heh

(ម.ព. ហេៈហ៏)។

ហៃ

ដែលរហ័សខាង ..., ប៉ិនតែខាង ...; ដែលច្រើនខាង ..., ដែលចេះតែឬច្រើនតែ :

ហៃ ឧទានសព្ទ

[ហៃ] hay

ម្នាល, នែ :

ហៃ គុ., គុ.កិ.

[ហៃ] hay

ដែលរហ័សខាង ..., ប៉ិនតែខាង ...; ដែលច្រើនខាង ..., ដែលចេះតែឬច្រើនតែ :

ហៃណាំ

ជនជាតិចិនដែលកើតនៅក្នុងកោះនោះ :

ហៃណាំ នាម a

[ហៃ-ណាំ] haynam

ឈ្មោះកោះមួយរបស់ចិន នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង :

ហៃណាំ នាម b

[ហៃ-ណាំ] haynam

ជនជាតិចិនដែលកើតនៅក្នុងកោះនោះ :

ហៃប៊ី

បង្គាក្រៀម, បង្គាឬកំពឹសដែលគេស្ងោរហើយសម្ងួត។

ហៃប៊ី នាម

[ហៃ-ប៊ី] haibi≈

បង្គាក្រៀម, បង្គាឬកំពឹសដែលគេស្ងោរហើយសម្ងួត។

ហៃមពណ៌ នាម

[ហៃ-មៈ-ព័រ] haimopor

ព័ណ៌មាសឬព័ណ៌ដូចមាស :

ហៃមព័ណ៌

(ម.ព. ហៃមពណ៌)។

ហៃមព័ណ៌ នាម

[ហៃ-មៈ-ព័រ] haimeakpro≈

(ម.ព. ហៃមពណ៌)។

ហៃមវតី

(ម.ព. ហេមវតី)។

ហៃមវតី នាម

[ហៃ-មៈ-វៈ-តី] haimovatey

(ម.ព. ហេមវតី)។

ហៃរិក

ចោរ, ចោរលបលួច :