វចនានុក្រមខ្មែរ

ហាង នាម

[រឹត-ខ្សែ-អុក-ពាក់-ខ្សែ-ហាង] hang

រឹតខ្សែទ្រូងពាក់ខ្សែកន្ទុយ (ច្រើនប្រើក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍បុរាណឬប្រើក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណ)។

ហាច់

ត្រាច់ចរប៉ើចចុះប៉ើចឡើង មិននឹងនួន (ច្រើនប្រើចំពោះស្ត្រី) :

ហាច់ កិរិយាសព្ទ

[ហាច់] hachh

ត្រាច់ចរប៉ើចចុះប៉ើចឡើង មិននឹងនួន (ច្រើនប្រើចំពោះស្ត្រី) :

ហាច់ជា គុណកិរិយា

[ហាច់-ជា] hachhchea

(ព.សា.) ក្រែងតែ, ស្មានជា, ស្មានថា :

ហាដក នាម

[ហា-ដៈ-កៈ-ម៉ៃ] hadak

ដែលធ្វើដោយមាស, ដែលយកមាសធ្វើ។

ហាដក នាម

[ហា-ដៈ-កៈ-វិ-ចិត] hadak

ដែលវិចិត្ររចនាដោយមាស។

ហាដវែរ

(ប.ព.) សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកនិងមេកានិករបស់កុំព្យូទ័រ។

ហាដវែរ នាម

[ហាត-វែ] hatve≈

(ប.ព.) សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកនិងមេកានិករបស់កុំព្យូទ័រ។

ហាណូយ នាម

[ហា-ណូយ] hanoy

ឈ្មោះរដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម :

ហាត់ កិរិយាសព្ទ

[ហាត់] hatt

ធ្វើឱ្យជំនាញ, រៀនឱ្យស្ទាត់, ហ្វឹក :

ហាត់ការ

ហាត់រៀន, ហាត់ធ្វើ, ហ្វឹកហ្វឺន; ដែលចុះអនុវត្តទ្រឹស្ដីឬជំនាញអ្វីមួយ :

ហាត់ការ កិ., គុ.

[ហាត់-កា] hatka≈

ហាត់រៀន, ហាត់ធ្វើ, ហ្វឹកហ្វឺន; ដែលចុះអនុវត្តទ្រឹស្ដីឬជំនាញអ្វីមួយ :

ហាត់ប្រាណ កិរិយាសព្ទ

[ហាត់-ប្រាន] hatbrean≈

ហាត់ខ្លួនឱ្យថ្នឹក, បង្វឹកខ្លួន; ហាត់ឱ្យយឺតសរសៃក្នុងខ្លួនជាដើម។

ល្បែងដែលនាំឱ្យយឺតសរសៃ, ឱ្យស្រួលខ្លួន, ឱ្យមានកម្លាំងច្រើន ឱ្យថ្នឹកក្នុងការលើកទម្ងន់ជាដើម; ល្បែងបុរាណយ៉ាងដូចទាញព្រ័ត្រ, ចោលឈូង, លោតអន្ទាក់, ទាត់សីជាដើម; ល្បែងសម័យឥឡូវដូចយ៉ាងហាត់ពត់ខ្លួន, ទាត់បាល់, វាយកូនគ្លី, ហាត់លោតតោងជាដើម។

ហាត់ប្រាណ នាម

[វិច-ជា-ហាត់-ប្រាន] vichcheahatbrean≈

វិជ្ជាមានបែបបទផ្សេងៗឱ្យហាត់ប្រាណ។

ហាត់ព្យាម

ព្យាយាមហាត់, ហាត់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ :

ហាត់ព្យាម កិរិយាសព្ទ

[ហាត់-ព្យាម] hatpyeam

ព្យាយាមហាត់, ហាត់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ :

ហាត់ហោង

(ម.ព. ហ័តហោង)។

ហាត់ហោង គុណនាម

[ហាត់-ហោង] hathoang

(ម.ព. ហ័តហោង)។

ហាន កិរិយាសព្ទ

[ហាន] han

ហ៊ាន។

ហាន កិរិយាសព្ទ

[ហាន-តែ-ថា] han

(ព.សា.) គួរបើដែរ, គួរអ្វី, ពុំសមបើ :

ហាន កិរិយាសព្ទ

[អាច-ហាន] han

អាចហ៊ាន, អង់អាច, មិនខ្លាច។

ហានក្លា

ក្លាហាន, មោះមុត :

ហានក្លា កិរិយាសព្ទ

[ហាន-ក្លា] hanklea≈

ក្លាហាន, មោះមុត :

ហានភាគិនី

(ម.ព. ហានភាគី)។

ហានភាគិនី នាម

[ហា-នៈ-ភា-គិ-នី] hanpheakini

(ម.ព. ហានភាគី)។

ហានភាគិយ

ដែលបានតែខាងវិនាស (មិនចម្រើន) :

ហានភាគិយ គុណនាម

[ហា-នៈ-ភា-គិ-យៈ] hanpheakey

ដែលបានតែខាងវិនាស (មិនចម្រើន) :

ហានភាគី

ដែលមានចំណែកខាងវិនាស; អ្នកដែលមានចំណែកទៅខាងតែវិនាស, អ្នកដែលចេះតែវិនាស :

ហានភាគី គុ., ន.

[ហា-នៈ-ភា-គី] hanpheaki

ដែលមានចំណែកខាងវិនាស; អ្នកដែលមានចំណែកទៅខាងតែវិនាស, អ្នកដែលចេះតែវិនាស :

ហានិភ័យ

(វ.វិចិ.) ហេតុឬបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗដែលអាចនាំឱ្យបាត់បង់ឬខូចខាតនូវបុរាណវត្ថុសិល្បៈ ប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយបុរាណវត្ថុវិទ្យា :

ហានិភ័យ នាម ១)

[ហា-និ-ភៃ] haniphey≈

ស្ថានភាពអាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ :

ហានិភ័យ នាម ២)

[ហា-និ-ភៃ] haniphey≈

(សេ.ហិ.) ឱកាសនៃការបាត់បង់, ឱកាសនៃការខាតបង់ :

ហានិភ័យ នាម ៣)

[ហា-និ-ភៃ] haniphey≈

(វ.វិចិ.) ហេតុឬបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗដែលអាចនាំឱ្យបាត់បង់ឬខូចខាតនូវបុរាណវត្ថុសិល្បៈ ប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយបុរាណវត្ថុវិទ្យា :

ហាន់ កិរិយាសព្ទ

[ហាន់] hann

កាត់សង្កត់ផ្ទាប់ឱ្យដាច់ជាភាគតូចៗឬល្អិតៗ :

ហាប នាម

[ហាប] hab

ទម្ងន់មួយរយនាឡិឬពីរចុង (៦០គីឡូក្រាម) :

ហាប់

(ព.ប្រ.) ឈឺធ្ងន់ខ្លាំងឡើងសាច់ថ្ងាសហាប់រលោង។

ហាប់ គុណនាម

[ហាប់] habb

ណែន, ណែនរឹងច្រឺះ; ណែនក្ដន់មិនជ្រោកមិនជ្រាយ :

ហាប់ គុណនាម

[ហាប់] habb

(ព.ប្រ.) ឈឺធ្ងន់ខ្លាំងឡើងសាច់ថ្ងាសហាប់រលោង។

ហាម

រឹម (ចំពោះតែវត្ថុរឹងដែលមានកម្រាស់តិច) :

ហាម កិរិយាសព្ទ

[ហាម] ham

ប្រាម, ឃាត់ :

ហាម នាម

[ហាម] ham

រឹម (ចំពោះតែវត្ថុរឹងដែលមានកម្រាស់តិច) :

ហាមឃាត់

ដាក់បម្រាម ឃាត់ជាមុន រារាំងមិនឱ្យធ្វើអ្វីមួយ :

ហាមឃាត់ កិ., គុ.

[ហាម-ឃាត់] hamkheat≈

ដាក់បម្រាម ឃាត់ជាមុន រារាំងមិនឱ្យធ្វើអ្វីមួយ :

ហាមប្រាម

ប្រាមប្រាប់ឬប្រាប់ប្រាម; ឃាត់ដោយមានបម្រាម។

ហាមប្រាម កិរិយាសព្ទ

[ហាម-ប្រាម] hambream≈

ប្រាមប្រាប់ឬប្រាប់ប្រាម; ឃាត់ដោយមានបម្រាម។

ហាម៉ាត្យា

(ម.ព. ទារុណវិបត្តិ)។

ហាម៉ាត្យា នាម

[ហា-ម៉ា-ត្យា] hamatyea≈

(ម.ព. ទារុណវិបត្តិ)។

ហាយនៈ

ភាវៈឬដំណើរនៃសេចក្ដីវិនាស។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ] hayornak

ឆ្នាំ។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ] hayornak

សេចក្ដីវិនាស, សេចក្ដីសាបសូន្យ; ដំណើរទ្រុឌទ្រោម :

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ-កា] hayornak

ហេតុនៃសេចក្ដីវិនាស, ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ-ធ័រ] hayornak

ធម៌គឺបែបបទដែលនាំឱ្យវិនាស។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ-ភាប] hayornak

ភាវៈឬដំណើរនៃសេចក្ដីវិនាស។

ហាយន—

(ម.ព. ហាយនៈ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហាយន— នាម

[ហា-យៈ-នៈ—] hayeakneak—≈

(ម.ព. ហាយនៈ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហារ

លេខចែក។

ហារ នាម

[ហា] har

ការនាំយកអ្វីៗទៅ; អ្វីៗដែលល្មមនាំយកទៅបាន។

ហារ នាម

[ហា] har

ខ្សែជាគ្រឿងប្រដាប់ក; កង ក។

ហារ កិរិយាសព្ទ

[ហា] har

ចែក, បែងជាចំណែក, រកឱ្យឃើញជាចំណែក (ពាក្យប្រើក្នុងក្បួននព្វន្ត) :

ហារ នាម

[ឡេក-ខៈ-ហា] har

លេខចែក។

ហារិន

អ្នកដែលនាំយកអ្វីៗទៅ។

ហារិន នាម

[ហា-រិន] harin

អ្នកដែលនាំយកអ្វីៗទៅ។

ហារិនី

(ម.ព. ហារិន)។

ហារិនី នាម

[ហា-រិ-នី] harini

(ម.ព. ហារិន)។

ហារី

(ម.ព. ហារិន)។

ហារី នាម

[ហា-រ៉ី] hari

(ម.ព. ហារិន)។

ហាល

យកខ្យល់អាកាស, សំដិលខ្លួនក្នុងទីមានអាកាសល្អដើម្បីឱ្យស្រួលខ្លួន។

ហាល កិរិយាសព្ទ ១)

[ហាល] hal

ធ្វើឱ្យស្ងួតដោយអំណាចកម្ដៅថ្ងៃឬដោយអំណាចខ្យល់ :

ហាល កិរិយាសព្ទ ២)

[ហាល] hal

ដាក់នៅក្នុងទីដែលរងឥទ្ធិពលនៃបរិស្ថានណាមួយ :

ហាល កិរិយាសព្ទ

[ហាល-មុក] hal

(ព.ប្រ.) ចេញមុខក្នុងទីប្រជុំកណ្ដាលវាលឬក្នុងទីវាលមានប្រជុំជន :

ហាល កិរិយាសព្ទ

[ហាល-អា-កាស] hal

យកខ្យល់អាកាស, សំដិលខ្លួនក្នុងទីមានអាកាសល្អដើម្បីឱ្យស្រួលខ្លួន។

ហាលខ្យល់

ដាក់នៅក្នុងទីមានខ្យល់, នៅក្នុងទីកណ្ដាលវាលមានខ្យល់បក់ខ្លាំង។

ហាលខ្យល់ កិ., គុ.កិ.

[ហាល-ខ្យល់] halkhayl≈

ដាក់នៅក្នុងទីមានខ្យល់, នៅក្នុងទីកណ្ដាលវាលមានខ្យល់បក់ខ្លាំង។

ហាលងៀត

(ម.ព. ងៀត)។

ហាលងៀត គុ., គុ.កិ.

[ហាល-ងៀត] halngiet≈

(ម.ព. ងៀត)។

ហាលថ្ងៃ

ដាក់នៅក្នុងទីមានកម្ដៅថ្ងៃ :

ហាលថ្ងៃ កិ., គុ.កិ.

[ហាល-ថ្ងៃ] halthngey≈

ដាក់នៅក្នុងទីមានកម្ដៅថ្ងៃ :

ហាលភ្លៀង

ស្ថិតនៅក្រោមភ្លៀង, ទ្រាំឱ្យទទឹកភ្លៀង :

ហាលភ្លៀង កិ., គុ.កិ.

[ហាល-ភ្លៀង] halphlieng≈

ស្ថិតនៅក្រោមភ្លៀង, ទ្រាំឱ្យទទឹកភ្លៀង :

ហាវ

ភាវៈឬដំណើរឆាប់ភ្លាម; ស្របក់ :

ហាវ កិរិយាសព្ទ

[ហាវ] hav

(ម.ព. ហៅ)។

ហាវ គុណកិរិយា

[ហាវ] hav

ភ្លាម; រោលៗ :

ហាវ នាម

[ហាវ] hav

ភាវៈឬដំណើរឆាប់ភ្លាម; ស្របក់ :

ហាវ!

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកបង្គាប់ឱ្យដំរីឈប់គឺបង្គាប់ថាឈប់!ឬថាចូរឈប់!; ឯងចូរឈប់!, ដូចជា :

ហាវ! កិរិយាសព្ទ

[ហាវ] hav≈

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកបង្គាប់ឱ្យដំរីឈប់គឺបង្គាប់ថាឈប់!ឬថាចូរឈប់!; ឯងចូរឈប់!, ដូចជា :

ហាស

រឿងដែលនាំឱ្យបានសើច, រឿងសើច, រឿងកំប្លែង។

ហាស នាម

[ហា-សៈ] hah

សំណើច, ការសើចសប្បាយ; សេចក្ដីរីករាយ (ហសនៈ)។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-កា] hah

ហេតុដែលនាំឱ្យបានសើច, ឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-ចិត] hah

ចិត្តរីករាយ។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-ភាប] hah

ភាវៈឬដំណើរសើចសប្បាយឬរីករាយ។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-វ័ត-ថុ] hah

រឿងដែលនាំឱ្យបានសើច, រឿងសើច, រឿងកំប្លែង។

ហាស!

សូរសើចសប្បាយឬសើចចំអក :

ហាស! ឧទានសព្ទ

[ហាស] has≈

សូរសើចសប្បាយឬសើចចំអក :