វចនានុក្រមខ្មែរ

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ទឹក-មុក] lerng

ចេញទឹកមុខ :

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ទ្រើង] lerng

លតាជាតិផ្សេងៗដែលវារតោងទ្រើង :

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-បុន-ស័ក] lerng

(ម.ព. ឡើងបុណ្យ)។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-រា-សី] lerng

មានស្រីសួស្ដី។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-រោង] lerng

តាំងពិធីពលីការគោរពបូជាពួកខ្មោចអារក្ស (ក្នុងរោងសង់ថ្មី) តាមកាលកំណត់ដែលត្រូវធ្វើ។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-សំ-ដី] lerng

បញ្ចេញសម្ដីឥតញញើត។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-សិ-រ៉ី] lerng

ស្រាប់តែមានសិរីឬស្រីសួស្ដីជាងពីមុន។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-សួ] lerng

(ម.ព. ឡើងឋានសួគ៌)។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ស្រី-សួ-ស្ដី] lerng

(ម.ព. ឡើងសិរី)។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-អំ-ណាច] lerng

មានអំណាចលើសពីប្រក្រតីដើម។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-អំ-នួត] lerng

និយាយអួតខ្លួនហួសពីដំណើរពិត។

ឡើង កិរិយាសព្ទ ១)

[ឡើង] lerng

ជន់ចម្រើនទឹកខ្ពស់ឬជ្រៅ :

ឡើង កិរិយាសព្ទ ២)

[ឡើង] lerng

ប៉ោងសាច់ខ្ពស់ជាងប្រក្រតី :

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-បាយ] lerng

ចេញពកសត្រង់ប្រស្រីមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងគ្រាប់បាយ :

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-បាយ-ស្រា] lerng

ដែលរលួយកខ្វក់មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងបាយស្រា។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង] lerng

ភ្ញាក់ហើយក្រោកពីដេក :

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ឈ] lerng

ក្រោកឈរ (ព.សា.)។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង] lerng

ទៅជា, ក្លាយជា, ប្រែជា :

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ជា] lerng

ទៅជា។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ជោ] lerng

រីករាយព្រោះគេបញ្ជោរ។

ឡើង កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ជំ-នោ] lerng

(ម.ព. ឡើងជោរ)។

ឡើងក

ដែលមានកនិងបូគធំ :

ឡើងក គុណនាម

[ឡើង-ក] laeungka≈

ដែលមានកនិងបូគធំ :

ឡើងចាង

បានចិត្តទ្រើសឃ្នង, ទ្រនង់មិនសូវកោតក្រែង, មិនសូវស្ដាប់បង្គាប់ :

ឡើងចាង កិ., គុ.

[ឡើង-ចាង] lerngchang

បានចិត្តទ្រើសឃ្នង, ទ្រនង់មិនសូវកោតក្រែង, មិនសូវស្ដាប់បង្គាប់ :

ឡើងដៃ

មានសេចក្ដីចម្រើន, មានស្រីសួស្ដី, មានលាភ, មានយស ...។

ឡើងដៃ កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ដៃ] laeungdai≈

មានសេចក្ដីចម្រើន, មានស្រីសួស្ដី, មានលាភ, មានយស ...។

ឡើងថ្លៃ

បង្កើនតម្លៃ ឬមានតម្លៃលើសមុន :

ឡើងថ្លៃ កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ថ្លៃ] laeungthley≈

បង្កើនតម្លៃ ឬមានតម្លៃលើសមុន :

ឡើងបុណ្យ

លឿនងារការឬបណ្ដាស័ក្ដិពីថ្នាក់ទាបទៅថ្នាក់ខ្ពស់ ឬពីថ្នាក់តូចទៅថ្នាក់ធំ។

ឡើងបុណ្យ កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-បុន] laeungbon≈

លឿនងារការឬបណ្ដាស័ក្ដិពីថ្នាក់ទាបទៅថ្នាក់ខ្ពស់ ឬពីថ្នាក់តូចទៅថ្នាក់ធំ។

ឡើងផ្ទះ

ឈ្មោះពិធីបុណ្យប្រារព្ធឡើងនៅក្នុងផ្ទះថ្មី។

ឡើងផ្ទះ នាម

[ឡើង-ផ្ទះ] laeungphteah≈

ឈ្មោះពិធីបុណ្យប្រារព្ធឡើងនៅក្នុងផ្ទះថ្មី។

ឡើងរាជ្យ

(ព.ប្រ.) ឡើងអំណាចដោយសេចក្ដីព្រហើនយង់ឃ្នង (ហាក់ដូចជាបានសោយរាជ្យ) :

ឡើងរាជ្យ កិរិយាសព្ទ ១)

[ឡើង-រាច] laeungreach≈

បានទីជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ, បានសោយរាជ្យ។

ឡើងរាជ្យ កិរិយាសព្ទ ២)

[ឡើង-រាច] laeungreach≈

(ព.ប្រ.) ឡើងអំណាចដោយសេចក្ដីព្រហើនយង់ឃ្នង (ហាក់ដូចជាបានសោយរាជ្យ) :

ឡើងសាច់

មានសាច់ (ធាត់ជាងពីដើម)។

ឡើងសាច់ កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-សាច់] laeungsach≈

មានសាច់ (ធាត់ជាងពីដើម)។

ឡើងស៊េរី

(សំនួន.) កែឬរចនាឱ្យកាន់តែទំនើប; ផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពឱ្យកាន់តែទំនើបឡើង :

ឡើងស៊េរី កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ស៊េ-រី] laeungseri≈

(សំនួន.) កែឬរចនាឱ្យកាន់តែទំនើប; ផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពឱ្យកាន់តែទំនើបឡើង :

ឡើងស័ក

ដែលចូលស៊ប់ក្នុងស័កឆ្នាំថ្មី :

ឡើងស័ក គុណនាម

[ឡើង-សាក់] laeungsak≈

ដែលចូលស៊ប់ក្នុងស័កឆ្នាំថ្មី :

ឡើងអ្នកតា

ឈ្មោះពិធីមួយ ដែលមានរៀបចំរណ្ដាប់សែននិងរាំថ្វាយដល់ម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី អារក្សអ្នកតា ជាដើម :

ឡើងអ្នកតា កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-នាក់-តា] laeungneakta≈

ប្រជុំគ្នាធ្វើសក្ការៈចំពោះអ្នកតាដើម្បីគំនាប់អ្នកតាឬសុំទឹកភ្លៀងអ្នកតាជាដើម។

ឡើងអ្នកតា នាម

[ឡើង-នាក់-តា] laeungneakta≈

ឈ្មោះពិធីមួយ ដែលមានរៀបចំរណ្ដាប់សែននិងរាំថ្វាយដល់ម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី អារក្សអ្នកតា ជាដើម :

ឡើយ

សោះហោង :

ឡើយ គុណកិរិយា

[ឡើយ] lery

ជាដាច់ខាត។ ពាក្យសម្រាប់ប្រើរៀងខាងចុងពាក្យបដិសេធ កុំ, គ្មាន, ពុំ, មិន, អង្គឺ, ឥត, ឥតអង្គឺមាន, ...ដូចជា :

ឡើយ គុណកិរិយា

[ឡើយ-ណា] lery

(ព.កា.) ទេណា, សោះណា។

ឡើយ ធ.

[ឡើយ-នី-លែង] lery

(ព.បុ.) ពាក្យជា និទ្ធារណៈ គឺដកយកពីក្នុងចំនួនមកនិយាយ) បណ្ដា, ជំនុំ, លាំ :

ឡើយ ធ.

[ឡើយ-ហោង] lery

សោះហោង :

ឡេ

ផលិតផលជាគ្រឿងសម្អាងឬជាថ្នាំពេទ្យ ខាប់ សម្រាប់លាបនៅលើស្បែក។

ឡេ នាម

[ឡេ] le≈

ផលិតផលជាគ្រឿងសម្អាងឬជាថ្នាំពេទ្យ ខាប់ សម្រាប់លាបនៅលើស្បែក។

ឡេមឡាម

ដែលក្រឡេកក្រឡៅដោយអាការៈភ័យរឡេមរឡាម :

ឡេមឡាម គុណនាម

[ឡេម-ឡាម] lemlam

ដែលក្រឡេកក្រឡៅដោយអាការៈភ័យរឡេមរឡាម :

ឡេមឡឺម

(ព.ទ.បុ.) អ្នកមានចំណេះពុំស្មើនឹងអ្នកផ្គាប់ផ្គុនអែបអម អ្នកបម្រើនឿយហត់ខ្លបខ្លាចជានិច្ច ពុំស្មើនឹងអ្នកមកធ្វើឡេមឡឺមៗម្ដងៗ (ចំពោះតែការលម្អៀង, បើមិនលម្អៀង ពុំពិតដូច្នោះទេ)។

ឡេមឡឺម គុ.កិ., គុ.

[ឡេម-ឡឺម] laemluem

ដែលឡឺមចុះឡឺមឡើងរឿយៗ; ដែលរណេបរណឺបឡឺមៗ :

ឡេមឡឺម គុ.កិ., គុ.

[ឡេម-ឡឺម] laemluem

(ព.ទ.បុ.) អ្នកមានចំណេះពុំស្មើនឹងអ្នកផ្គាប់ផ្គុនអែបអម អ្នកបម្រើនឿយហត់ខ្លបខ្លាចជានិច្ច ពុំស្មើនឹងអ្នកមកធ្វើឡេមឡឺមៗម្ដងៗ (ចំពោះតែការលម្អៀង, បើមិនលម្អៀង ពុំពិតដូច្នោះទេ)។