វចនានុក្រមខ្មែរ

អចលនៈ

(ម.ព. អចលនទ្រព្យ)។

អចលនៈ នាម

[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ] aachaloneak

ការមិនកក្រើក, មិនកម្រើក, មិនរំភើប; ការស្ងប់។

អចលនៈ នាម

[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ-ភាប] aachaloneak

ភាវៈមិនកម្រើក។

អចលនៈ នាម

[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ-វ័ត-ថុ] aachaloneak

(ម.ព. អចលនទ្រព្យ)។

អចលន—

(ម.ព. អចលនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចលន— នាម

[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ—] aakchaklaknak—≈

(ម.ព. អចលនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចលា

ប្រឹថពី, ពសុធា, ផែនដី :

អចលា នាម

[អៈ-ចៈ-ឡា] aachalea

ប្រឹថពី, ពសុធា, ផែនដី :

អចល—

(ម.ព. អចល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចល— នាម

[អៈ-ចៈ-ឡៈ—] aakchaklak—≈

(ម.ព. អចល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចិត្ត

បុគ្គលល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។

អចិត្ត គុណនាម

[អៈ-ចិត] aochett

ល្ងង់, ខ្លៅ :

អចិត្ត ឧទានសព្ទ

[អៈ-ចិត] aochett

ល្ងង់! ទើងមើង!

អចិត្ត នាម

[អៈ-ចិត-តៈ-ជន់] aochett

ជនល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។

អចិត្ត នាម

[អៈ-ចិត-តៈ-បុក-គល់] aochett

បុគ្គលល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។

អចិត្តកៈ

អាបត្តិដែលភិក្ខុទោះបីឥតក្លែងធ្វើសោះក៏គង់តែត្រូវ (ព្រោះកន្លងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ)។

អចិត្តកៈ គុណនាម

[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ] aachettakak

ដែលមិនប្រកបដោយចិត្ត គឺដែលឥតមានបំណង, ដែលមិនក្លែង :

អចិត្តកៈ នាម

[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ-កាំ] aachettakak

អំពើដែលភ្លាត់ភ្លាំងធ្វើដោយឥតក្លែង។

អចិត្តកៈ នាម

[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ-ទោស] aachettakak

ទោសដែលសូម្បីឥតក្លែងធ្វើសោះក៏ត្រូវតែមាន (ព្រោះកន្លងបញ្ញត្តិ)។

អចិត្តកៈ នាម

[អៈ-ចិត-តៈ-កា-ប័ត] aachettakak

អាបត្តិដែលភិក្ខុទោះបីឥតក្លែងធ្វើសោះក៏គង់តែត្រូវ (ព្រោះកន្លងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ)។

អចិត្តក—

(ម.ព. អចិត្តកៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចិត្តក— នាម

[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ—] aakchettakkak—≈

(ម.ព. អចិត្តកៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចិត្តា

(ម.ព. អចិត្ត)។

អចិត្តា គុណនាម

[អៈ-ចិត-តា] aakchetta≈

(ម.ព. អចិត្ត)។

អចិត្តិភាព

ភាវៈឬដំណើរភ្លេចស្មារតី, ការភ័ន្តស្មារតី; ដំណើរស្រឡាំងកាំង :

អចិត្តិភាព នាម

[អៈ-ចិត-តិ-ភាប] aachettepheap

ភាវៈឬដំណើរភ្លេចស្មារតី, ការភ័ន្តស្មារតី; ដំណើរស្រឡាំងកាំង :

អចិន្តា

ការនឹកពុំឃើញ, ការនឹកពុំដល់; ដំណើរពុំបានចាប់ភ្លឹក; ការឥតគំនិត។

អចិន្តា នាម

[អៈ-ចិន-តា] ឬ [អៈ-ចិន-ដា] aachentea

ការនឹកពុំឃើញ, ការនឹកពុំដល់; ដំណើរពុំបានចាប់ភ្លឹក; ការឥតគំនិត។

អចិន្ត្រៃយ៍

មិនចេះអស់មិនចេះហើយឬរកទីចប់គ្មាន, ជានិច្ច :

អចិន្ត្រៃយ៍ គុណនាម ១)

[អៈ-ចិន-ត្រៃ] aachentreyy

ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា អចិន្ត្រៃយ៍ មាន ៤យ៉ាងគឺ វិស័យរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ, វិស័យនៃឈាន, ផលនៃកម្ម, ការគិតអំពីលោក ឬ គំនិតនៃសត្វលោក (ទាំង ៤យ៉ាងនេះជាដំណើរហួសវិស័យគំនិត)។

អចិន្ត្រៃយ៍ គុ., ន.

[អៈ-ចិន-ត្រៃ] aachentreyy

ដែលពុំគួរគិត, ដែលពុំអាចគិតឃើញ, ដែលហួសវិស័យគំនិត (បើទុកជាខំប្រឹងគិតយ៉ាងណាក៏ពុំអាចឃើញដោយសព្វគ្រប់បាន), ហេតុឬដំណើរដែលពុំគួរគិត។

អចិន្ត្រៃយ៍ នាម ២)

[អៈ-ចិន-ត្រៃ] aachentreyy

មិនចេះអស់មិនចេះហើយឬរកទីចប់គ្មាន, ជានិច្ច :

អចិរ

(ម.ព. អចិរទ្យុតិ)។

អចិរ គុណនាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ] aacher

ដែលមិនយូរ, ឆាប់, ភ្លាមៗ; ដែលមិនឋិតថេរ។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-កាល] aacher

កាលឬវេលាមិនយូរ, ពេលខ្លី។

អចិរ គុណនាម

[អៈ-ចិ-រ៉ាត់-ឋិត] aacher

ដែលឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ :

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ាត់-ឋិ-តិ] aacher

ការឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-ទ្យុត] aacher

ជោតិភាពដែលមានពន្លឺឬរស្មីមិនយូរ គឺមានពន្លឺភ្លែតៗបាត់ (ផ្លេកបន្ទោរ, មហារីក ឬ ស្វាញាក់ចិញ្ចើម)។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-និ-វាស] aacher

ការនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ការនៅសម្នាក់ឬនៅសម្រាកភ្លាមៗ។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-និ-វា-សិ-នី] aacher

(ម.ព. អចិរនិវាសី)។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-និ-វា-សី] aacher

អ្នកដែលនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ភ្ញៀវដែលមកនៅសម្នាក់មួយពេលពីរពេល។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ាប់-ប៉ៈ-ភា] aacher

(ម.ព. អចិរទ្យុតិ)។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ាស់-ស្ថិត] aacher

(ម.ព. អចិរដ្ឋិត)។

អចិរ នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ាស់-ស្ថិ-តិ] aacher

(ម.ព. អចិរដ្ឋិតិ)។

អចិរា—

(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចិរា— នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ា—] aakchera—≈

(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចិរ—

(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចិរ— នាម

[អៈ-ចិ-រ៉ៈ—] aakcherak—≈

(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អចេលកៈ នាម

[អៈ-ចេ-ឡៈ-កៈ] aochelokak

អ្នកមិនស្លៀកសំពត់ គឺអ្នកបួសពួកតិរ្ថិយដែលតមមិនស្លៀកសំពត់ ដោយប្រកាន់តាមលទ្ធិថាការប្រព្រឹត្តដូច្នេះ ជាគ្រឿងកម្ចាត់សេចក្ដីលោភជាដើម (អ្នកបួសអាក្រាត) :

អចេលក៍

(ម.ព. អចេលកៈ)។

អចេលក៍ នាម

[អៈ-ចែល] aakchael≈

(ម.ព. អចេលកៈ)។

អចេស្ដា

ដំណើរឥតចេស្តា គឺដំណើរទន់ខ្សោយ, អស់កម្លាំង, អស់ការប្រឹងប្រែង; ដំណើរកម្រើកអវយវៈមិនកើត :

អចេស្ដា នាម

[អៈ-ចែស-ស្ដា] aochesda

ដំណើរឥតចេស្តា គឺដំណើរទន់ខ្សោយ, អស់កម្លាំង, អស់ការប្រឹងប្រែង; ដំណើរកម្រើកអវយវៈមិនកើត :

អចៃដន្យ

ដំណើរមិនបណ្ដាលឱ្យគិតឃើញ, ការបាំងគំនិត ឬការនាំឱ្យបាំងគំនិត :

អចៃដន្យ នាម

[អៈ-ចៃ-ដន់] aochaidonyor

ដំណើរមិនបណ្ដាលឱ្យគិតឃើញ, ការបាំងគំនិត ឬការនាំឱ្យបាំងគំនិត :

អចៃតន្យ

(ម.ព. អចៃដន្យ)។

អចៃតន្យ នាម

[អៈ-ចៃ-ដន់] aakchaidno≈

(ម.ព. អចៃដន្យ)។

អច្ចន្តិកជន

ជនជ្រុលនិយម។

អច្ចន្តិកជន នាម

[អ័ច-ចន់-តិ-កៈ-ជន់] achchnotekakchno≈

ជនជ្រុលនិយម។

អច្ចន្តិកនិយម

ភាពជ្រុលនិយម។

អច្ចន្តិកនិយម នាម

[អ័ច-ចន់-តិ-កៈ-និ-យំ] achchnotekakniyum≈

ភាពជ្រុលនិយម។

អច្ចន្តិកបុគ្គល

(ម.ព. អច្ចន្តិកជន)។

អច្ចន្តិកបុគ្គល នាម

[អ័ច-ចន់-តិ-កៈ-បុក-គល់] achchnotekakbokklo≈

(ម.ព. អច្ចន្តិកជន)។

អច្ចយលាភី នាម

[អ័ច-ចៈ-យៈ-លា-ភី] achchakyeakleaphi≈

(ច្ប.) អ្នកដែលទទួលអច្ច័យទាន, បុគ្គលដែលបានទទួលអច្ច័យទាន។

អច្ចានុរោធ

ចរិតអ្នកគោរពហួសប្រមាណ ចរិតដែលចូលចិត្តលើកសរសើរ។

អច្ចានុរោធ នាម

[អ័ច-ចា-នុ-រោត] achchanurot≈

ចរិតអ្នកគោរពហួសប្រមាណ ចរិតដែលចូលចិត្តលើកសរសើរ។

អច្ចាសន្ន

(ច្ប.) គ្រោះថ្នាក់ដែលហៀបនឹងកើតឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ។

អច្ចាសន្ន គុណនាម

[អ័ច-ចា-សន់] achchasno≈

ជិតមកដល់, ជិតណាស់, កិតណាស់, បន្ទាន់ណាស់។

អច្ចាសន្ន នាម

[អ័ច-ចា-សន់] achchasno≈

(ច្ប.) គ្រោះថ្នាក់ដែលហៀបនឹងកើតឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ។

អច្ចាសន្នភាព

ភាពដែលជិតមកដល់, ភាពដែលជិតណាស់, ភាពដែលបន្ទាន់ណាស់។

អច្ចាសន្នភាព នាម

[អ័ច-ចា-សន់-ណៈ-ភាប] achchasnonakpheab≈

ភាពដែលជិតមកដល់, ភាពដែលជិតណាស់, ភាពដែលបន្ទាន់ណាស់។

អច្ចុត

(ម.ព. អច្ចុតតាបស)។

អច្ចុត គុណនាម

[អ័ច-ចុ-តៈ] ឬ [អ័ច-ចុត] aochchot

ដែលឥតកម្រើក; ខ្ជាប់ខ្ជួន; នឹងធឹង។

អច្ចុត នាម

[អ័ច-ចុ-តៈ] ឬ [អ័ច-ចុត] aochchot

ព្រះនិញ្វន; អ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួន, អ្នកមានចិត្តនឹងធឹង, វិស្ណុ។

អច្ចុត នាម

[អ័ច-ចុត-តា-បស់] aochchot

តាបសឬឥសីអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ខ្ជាប់ខ្ជួន (នាមឥសីមួយរូបក្នុងរឿងមហាវេស្សន្តរជាតក ដែលជូជកបញ្ឆោតឱ្យប្រាប់ផ្លូវទៅចួបនឹងព្រះវេស្សន្តរ)។

អច្ចុត នាម

[អ័ច-ចុត-រឹ-សី] aochchot

(ម.ព. អច្ចុតតាបស)។

អច្ចេក

យាត្រារួសរាន់។

អច្ចេក គុណនាម

[អ័ច-ចេ-កៈ] aochchek

ដែលប្រញឹកប្រញាប់, រវៀសរវៃ, រួសរាន់, ភ្លាមៗ; ដែលខុសប្រក្រតី។

អច្ចេក នាម

[អ័ច-ចេ-កៈ-ចី-វ៉] aochchek

(ព.វិ.) ចីវរដែលទាយករវៀសរវៃចាត់ចែងប្រគេនបព្វជិត ព្រោះគេឃើញការមិនទៀងនៃជីវិតរបស់គេ។

អច្ចេក នាម

[អ័ច-ចេ-កៈ-ទាន] aochchek

ទានដែលគេរវៀសរវៃឱ្យ ព្រោះគេឃើញថា ជីវិតរបស់គេមិនទៀង។

អច្ចេក នាម

[អ័ច-ចេ-កៈ-យា-ត្រា] aochchek

យាត្រារួសរាន់។

អច្ច័យទាន

អំណោយរបស់បុគ្គលស្លាប់ដែលផ្ដល់ទុកឱ្យ។

អច្ច័យទាន នាម ១)

[អ័ច-ចៃ-ទាន] achchaitean≈

(ច្ប.) ប្រទានកម្មដែលម្ចាស់បណ្ដាំធ្វើទៅឱ្យមនុស្សម្នាក់ឬច្រើននាក់នូវទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនតាមមរតកសាសន៍ :

អច្ច័យទាន នាម ២)

[អ័ច-ចៃ-ទាន] achchaitean≈

អំណោយរបស់បុគ្គលស្លាប់ដែលផ្ដល់ទុកឱ្យ។

អច្ច័យលាភី

(ម.ព. អច្ចយលាភី)។

អច្ច័យលាភី នាម

[អ័ច-ចៃ-លា-ភី] achchaileaphi≈

(ម.ព. អច្ចយលាភី)។

អច្ឆន្នបុបា្ឆណ្ឌជាតិ

(ជីវ.) ពពួករុក្ខជាតិដែលមានគ្រាប់នៅខាងក្រៅ មិនឋិតនៅក្នុងអូវែ និងលូតលាស់នៅលើស្រការបស់កោនគ្មានសម្បកការពារ ដូចជាពពួកស្រល់ជាដើម។

អច្ឆន្នបុបា្ឆណ្ឌជាតិ នាម

[អ័ច-ឆន់-ណៈ-បុប-ផាន-ឌៈ-ជាត] achchhnonakbobphandeakcheat≈

(ជីវ.) ពពួករុក្ខជាតិដែលមានគ្រាប់នៅខាងក្រៅ មិនឋិតនៅក្នុងអូវែ និងលូតលាស់នៅលើស្រការបស់កោនគ្មានសម្បកការពារ ដូចជាពពួកស្រល់ជាដើម។

អច្ឆរា

(ម.ព. អច្ឆរាទេពី)។

អច្ឆរា នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ា] aochchhorea

ស្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌។

អច្ឆរា នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ា-ទេ-ពី] aochchhorea

(ព.ប្រ.) ទេពីមានលម្អដូចជាស្រីអប្សរ។

អច្ឆរា នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ា-ទេ-វី] aochchhorea

(ម.ព. អច្ឆរាទេពី)។

អច្ឆរិយ

ហេតុជាអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ គុណនាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ] aochchhoriy

ដែលគួរស្ងើចក្រៃពេក; ដែលគួរទះដៃស្ងើចសរសើរ; ដែលគួរស្ញែងក្រៃពេក (អស្ចារ្យ)។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-កា] aochchhoriy

ការណ៍ជាអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-បុក-គល់] aochchhoriy

បុគ្គលអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-បុ-រ៉ស់] aochchhoriy

បុរសអស្ចារ្យ។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-មៈ-នុស] aochchhoriy

មនុស្សអស្ចារ្យ, មនុស្សឧត្តមបំផុតឥតមានពីរ :

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉-វ័ត-ថុ] aochchhoriy

វត្ថុដែលគួរកោតសរសើរ, វត្ថុដែលគួរឱ្យស្ងើចក្រៃពេក។

អច្ឆរិយ នាម

[អ័ច-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ហែត] aochchhoriy

ហេតុជាអស្ចារ្យ។