Khmer Dictionary

អត្តនោមត្យាធិប្បាយ នាម

[អ័ត-តៈ-ណោ-ម៉ាត់-ត្យា-ធិប-បាយ] aattanoumtyathibbay

អធិប្បាយតាមអត្តនោម័តិគឺអធិប្បាយតាមគំនិតរបស់ខ្លួន ក្រៅពីសំនួនសេចក្ដីក្នុងគម្ពីរដីកាឬក្បួនច្បាប់។

អត្តនោម័តិ

គំនិតនៃខ្លួន; ការយល់ឃើញដោយគំនិតរបស់ខ្លួន :

អត្តនោម័តិ នាម

[អ័ត-តៈ-ណោ-ម៉ាត់] aottonoumoate

គំនិតនៃខ្លួន; ការយល់ឃើញដោយគំនិតរបស់ខ្លួន :

អត្តពលកម្ម

អំពើឬកិច្ចការដែលកើតអំពីកម្លាំងខ្លួន។

អត្តពលកម្ម នាម

[អ័ត-តៈ-ពៈ-លៈ-កាំ] attakpeakleakkaam≈

អំពើឬកិច្ចការដែលកើតអំពីកម្លាំងខ្លួន។

អត្តពលិក

កីឡាករអត្តពលកម្ម :

អត្តពលិក នាម

[អ័ត-តៈ-ពៈ-លិក] attakpeaklik≈

កីឡាករអត្តពលកម្ម :

អត្តពលិកា

(ម.ព. អត្តពលិក)។

អត្តពលិកា នាម

[អ័ត-តៈ-ពៈ-លិ-កា] attakpeaklika≈

(ម.ព. អត្តពលិក)។

អត្តពិគ្រោះ

ការពិនិត្យមើលផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួន។

អត្តពិគ្រោះ នាម

[អ័ត-តៈ-ពិ-គ្រោះ] attakpikroeah≈

ការពិនិត្យមើលផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួន។

អត្តសញ្ញាណ

គ្រឿងសម្គាល់ខ្លួន; សញ្ញាដែលអាចសម្គាល់បានថាព័ត៌មាននោះៗពិតជាមាន ឬត្រូវចំលើរូបបុគ្គល ឬក៏វត្ថុណាមួយ :

អត្តសញ្ញាណ នាម

[អ័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ាន] attaksnhonhan≈

គ្រឿងសម្គាល់ខ្លួន; សញ្ញាដែលអាចសម្គាល់បានថាព័ត៌មាននោះៗពិតជាមាន ឬត្រូវចំលើរូបបុគ្គល ឬក៏វត្ថុណាមួយ :

អត្តសញ្ញាណជាតិ

លក្ខណៈពិសេសនៃជាតិមួយ ដែលគេច្រើនប្រើវត្ថុនានាជាតំណាង :

អត្តសញ្ញាណជាតិ នាម

[អ័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ាន-ជាត] attaksnhonhancheat≈

លក្ខណៈពិសេសនៃជាតិមួយ ដែលគេច្រើនប្រើវត្ថុនានាជាតំណាង :

អត្តសញ្ញាណបត្រ

(ម.ព. អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ)។

អត្តសញ្ញាណបត្រ នាម

[អ័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ាន-ប័ត] attaksnhonhanbta≈

(ម.ព. អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ)។

អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ

លិខិតផ្លូវការនៃអត្តសញ្ញាណ, សំបុត្រជាគ្រឿងសម្គាល់ខ្លួនមនុស្សសត្វនិងវត្ថុផ្សេងៗ។

អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ នាម

[អ័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ាន-ប័ន] attaksnhonhanbno≈

លិខិតផ្លូវការនៃអត្តសញ្ញាណ, សំបុត្រជាគ្រឿងសម្គាល់ខ្លួនមនុស្សសត្វនិងវត្ថុផ្សេងៗ។

អត្តា

ខ្លួន; ចិត្ត (អាត្ម័ន, អាត្មា)។

អត្តា នាម

[អ័ត-តា] aatta

ខ្លួន; ចិត្ត (អាត្ម័ន, អាត្មា)។

អត្តាធិបតី

ភាពតម្កល់ខ្លួនជាធំ សម្បូណ៌ាជ្ញាសិទ្ធិរាជា។

អត្តាធិបតី នាម

[អ័ត-តា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] attathibakdei≈

ភាពតម្កល់ខ្លួនជាធំ សម្បូណ៌ាជ្ញាសិទ្ធិរាជា។

អត្តាធិបតេយ្យ

របបគ្រប់គ្រងស្ថិតនៅលើជនតែម្នាក់ដែលមានសិទ្ធិអំណាចគ្មានកំណត់។

អត្តាធិបតេយ្យ នាម

[អ័ត-តា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] attathibaktai≈

របបគ្រប់គ្រងស្ថិតនៅលើជនតែម្នាក់ដែលមានសិទ្ធិអំណាចគ្មានកំណត់។

អត្តាធីនភាព

(ច្ប.) សេចក្ដីសម្រេចខាងផ្លូវច្បាប់ដល់អនីតិជនឱ្យមានអំណាចខាងផ្លូវច្បាប់ទៅជានីតិជន :

អត្តាធីនភាព នាម

[អ័ត-តា-ធី-នៈ-ភាប] attathineakpheab≈

សេរីភាពឬស្វៃរីភាព។

អត្តាធីនភាព នាម

[អ័ត-តា-ធី-នៈ-ភាប] attathineakpheab≈

(ច្ប.) សេចក្ដីសម្រេចខាងផ្លូវច្បាប់ដល់អនីតិជនឱ្យមានអំណាចខាងផ្លូវច្បាប់ទៅជានីតិជន :

អត្តាពិគ្រោះ

ការពិចារណានិងពិគ្រោះយោបល់ដោយខ្លួនឯង។

អត្តាពិគ្រោះ នាម

[អ័ត-តា-ពិ-គ្រោះ] attapikroeah≈

ការពិចារណានិងពិគ្រោះយោបល់ដោយខ្លួនឯង។

អត្តាវសនិយម

អំណាចផ្ដាច់ការ អំណាចដែលស្ដែងឡើងដោយមិនស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលអ្វីមួយ។

អត្តាវសនិយម នាម

[អ័ត-តា-វៈ-សៈ-និ-យំ] attaveaksakniyum≈

អំណាចផ្ដាច់ការ អំណាចដែលស្ដែងឡើងដោយមិនស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលអ្វីមួយ។

អត្តាវសាធិបតេយ្យ

ភាពប្រកាន់យកអំណាចរបស់ខ្លួនជាធំទៅតាមគន្លងច្បាប់ដែលបើកសិទ្ធិឱ្យ។

អត្តាវសាធិបតេយ្យ នាម

[អ័ត-តា-វៈ-សា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] attaveaksathibaktai≈

ភាពប្រកាន់យកអំណាចរបស់ខ្លួនជាធំទៅតាមគន្លងច្បាប់ដែលបើកសិទ្ធិឱ្យ។

អត្តាវសិក

ដែលធ្វើតាមអំណាចចិត្ត ដែលរំលោភឬបំពាន។

អត្តាវសិក គុណនាម

[អ័ត-តា-វៈ-សិក] attaveaksek≈

ដែលធ្វើតាមអំណាចចិត្ត ដែលរំលោភឬបំពាន។

អត្តាវសី

អ្នកកាន់អំណាចផ្ដាច់ការ។

អត្តាវសី គុណនាម

[អ័ត-តា-វៈ-សី] attaveaksei≈

ដែលប្រើអំណាច។

អត្តាវសី នាម

[អ័ត-តា-វៈ-សី] attaveaksei≈

អ្នកកាន់អំណាចផ្ដាច់ការ។

អត្តា—

(ម.ព. អត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អត្តា— នាម

[អ័ត-តា—] atta—≈

(ម.ព. អត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អត្តុក្កង្សនកថា

ភាវៈឬការលើកតម្កើងខ្លួន។

អត្តុក្កង្សនកថា នាម

[អ័ត-តុក-ក័ង-សៈ-ណៈ-កៈ-ថា] attokkngosaknakkaktha≈

សម្ដីលើកខ្លួន។

អត្តុក្កង្សនកថា នាម

[អ័ត-តុក-ក័ង-សៈ-ណៈ-ភាប] attokkngosaknakpheab≈

ភាវៈឬការលើកតម្កើងខ្លួន។

អត្តុ—

(ម.ព. អត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អត្តុ— នាម

[អ័ត-តុ—] atto—≈

(ម.ព. អត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អត្តូបជីវិនី

(ម.ព. អាត្មោបជីវិន)។

អត្តូបជីវិនី នាម

[អ័ត-តូ-ប៉ៈ-ជី-វិ-នី] attoubakchivini≈

(ម.ព. អាត្មោបជីវិន)។

អត្តូបជីវី

(ម.ព. អាត្មោបជីវិន)។

អត្តូបជីវី នាម

[អ័ត-តូ-ប៉ៈ-ជី-វី] attoubakchivi≈

(ម.ព. អាត្មោបជីវិន)។

អត្តៈ

ឈ្មោះក្បួនឬវិជ្ជាកែនលេខទាយលក្ខណៈ, ទាយភ័ព្វព្រេងសំណាង និងគ្រោះថ្នាក់សុខទុក្ខរបស់មនុស្ស :

អត្តៈ នាម

[អ័ត-តៈ] aattak

ឈ្មោះក្បួនឬវិជ្ជាកែនលេខទាយលក្ខណៈ, ទាយភ័ព្វព្រេងសំណាង និងគ្រោះថ្នាក់សុខទុក្ខរបស់មនុស្ស :

អត្ត—

(ម.ព. អត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អត្ត— នាម

[អ័ត-តៈ—] attak—≈

(ម.ព. អត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អត្ថ

សិរីជាទ្រព្យ; ទ្រព្យមានសិរី; ការមានទ្រព្យស្ដុកស្ដម្ភ។

អត្ថ នាម

[អ័ត] athak

ប្រយោជន៍; សេចក្ដី; សេចក្ដីពន្យល់; ពាក្យប្រែស្រាយ; សេចក្ដីចម្រើន; គតិ; រឿង, ហេតុ, ការណ៍; ដំណើរ; ផល; ផលប្រយោជន៍; បំណង; សេចក្ដីប្រាថ្នា; ទ្រព្យ, សម្បត្តិ; របស់; វត្ថុ; អីវ៉ាន់; កិច្ច, កិច្ចការ; ធុរៈ, រវល់; ...។

អត្ថ កិរិយាសព្ទ

[ចេះ-អាត់-ប្រែ] athak

(ព.សា.) ចេះប្រែស្រាយអធិប្បាយសេចក្ដីចេញពីបាលីបាន។

អត្ថ កិរិយាសព្ទ

[រៀន-អ័ត] athak

រៀនសេចក្ដីអធិប្បាយ, រៀនអដ្ឋកថា។ (ព.សា.) រៀនប្រែបាលី។

អត្ថ កិរិយាសព្ទ

[ស្គាល់-អ័ត-ថៈ] athak

ស្គាល់ដំណើរ; ស្គាល់សេចក្ដី។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-កាម] athak

អ្នកមានបំណងល្អ; អ្នកចង់ឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើន; អ្នកផ្គងដំណើរការណ៍សំដៅផលប្រយោជន៍។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-កោ-វិត] athak

អ្នកឈ្លាសឬជំនាញក្នុងអត្ថ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-គៈ-វេ-សៈ-ណា] athak

ការស្វែងរកប្រយោជន៍ឬរកទ្រព្យ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-គ្រឹះ] athak

ផ្ទះដាក់អីវ៉ាន់, ឃ្លាំងដាក់របស់។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] athak

ការប្រព្រឹត្តឱ្យកើតផលប្រយោជន៍ឬឱ្យកើតសេចក្ដីចម្រើន។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ចិន-ដា] athak

គំនិតគិតឱ្យមានប្រយោជន៍ ឬឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើន, ឱ្យកើតទ្រព្យ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថ័ញ-ញុ-តា] athak

ការស្គាល់ផលរបស់ហេតុ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថ័ញ-ញូ] athak

អ្នកស្គាល់ផលរបស់ហេតុ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ទាន] athak

ការឱ្យប្រយោជន៍។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ទោស] athak

ដំណើរខុសសេចក្ដីឬខុសបំណង។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ប៉ៈ-ដិ-រូប] athak

សេចក្ដីប្រៀបធៀប, ន័យប្រដូច គឺន័យរបស់ពាក្យដែលបង្វិលបញ្ចៀសពីន័យត្រង់ៗ ដូចជាពាក្យថា "ស៊ី" តាមអត្ថានុរូប គឺន័យត្រង់ៗទៅតាមដំណើរដើមថា "បរិភោគភោជនាហារ" តែបើគេយកទៅប្រើជាសេចក្ដីប្រៀបប្រដូចវិញ បែរជាមានន័យផ្សេងពីន័យដើម ដូចជា "ស៊ីគ្នា" គឺសមគ្នា, ត្រូវគ្នា, "ស៊ីថ្លៃ" គឺយកត

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ប៉ៈ-ដី] athak

ម្ចាស់ទ្រព្យ; អ្នកមានទ្រព្យច្រើន។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថ័ប-ប៉ៈ-យោក] athak

ការចាយទ្រព្យឱ្យកើតប្រយោជន៍។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-ប្រ-យោក] athak

(ម.ព. អត្ថប្បយោគ)។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-លាប] athak

ការបានប្រយោជន៍; ការបានទ្រព្យ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វ័ន-ណៈ-នា] athak

ការពន្យល់សេចក្ដី, អដ្ឋកថា។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វិច-ជា] athak

វិជ្ជាឬសាស្ត្រសម្រាប់រៀនឱ្យស្គាល់កិច្ចការចិញ្ចឹមជីវិត និងការគ្រប់គ្រងស្រុកទេស។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វិញ-ញា-ប៉ៈ-ណី] athak

សម្ដីបញ្ជាក់សេចក្ដី។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វិ-នាស] athak

ការខូចប្រយោជន៍។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វិ-និច-ឆៃ] athak

ការកាត់សេចក្ដី។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វិ-ប័ត] athak

វិបត្តិសេចក្ដី ឬវិប័ទប្រយោជន៍។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-វិ-ប័ត] athak

(ម.ព. អត្ថវិបត្តិ)។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សង់-គៈ-ហៈ] athak

ការប្រមូលឬសន្សំទ្រព្យសម្បត្តិ។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សង់-គ្រោះ] athak

(ម.ព. អត្ថសង្គហៈ)។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សំ-ព័ន] athak

ការត្រូវបានទ្រព្យសម្បាច់។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សំ-ព័ន-ធិន] athak

អ្នកដែលត្រូវបានទ្រព្យសម្បាច់។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សំ-ព័ន-ធិ-នី] athak

(ម.ព. អត្ថសម្ពន្ធិន)។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សា-ធៈ-កៈ] ឬ [អ័ត-ថៈ-សា-ធក់] athak

អ្នកសម្រេចសេចក្ដី; អ្នកដែលបានសម្រេចផលប្រយោជន៍។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សា-ធិ-កា] athak

(ម.ព. អត្ថសាធក)។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សាស] athak

(ម.ព. អត្ថវិជ្ជា)។

អត្ថ នាម

[អ័ត-ថៈ-សិ-រ៉ី] athak

សិរីជាទ្រព្យ; ទ្រព្យមានសិរី; ការមានទ្រព្យស្ដុកស្ដម្ភ។

អត្ថគាចហក

អ្នកទទួលផល អ្នកទទួលផលប្រយោជន៍ពីអ្វីមួយ ដោយជាក់លាក់ ត្រឹមត្រូវ, ដែលជាកម្រៃ។

អត្ថគាចហក ន., គុ.

[អ័ត-ថៈ-គា-ចៈ-ហៈ-កៈ] atthakkeachakhakkak≈

អ្នកទទួលផល អ្នកទទួលផលប្រយោជន៍ពីអ្វីមួយ ដោយជាក់លាក់ ត្រឹមត្រូវ, ដែលជាកម្រៃ។

អត្ថគាហក នាម ១)

[អ័ត-ថៈ-គា-ហៈ-កៈ] atthakkeahakkak≈

(ប.ព.) ឈ្មោះសម្គាល់អ្នកប្រើប្រាស់ដើម្បីចូលទៅប្រើកុំព្យូទ័រ បណ្ដាញកុំព្យូទ័រ ឬអ៊ីនធឺណិត។ ពេលខ្លះ គេត្រូវការប្រើ (ព័ត៌មានជាមួយលេខសម្ងាត់មុននឹងអាចប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រឬអ៊ីនធឺណិតបាន)។

អត្ថគាហក នាម ២)

[អ័ត-ថៈ-គា-ហៈ-កៈ] atthakkeahakkak≈

(ច្ប.) បុគ្គលដែលបានចំណេញឬកម្រៃពីវត្ថុឬគុណប្រយោជន៍អ្វីមួយ ឬពីឯកសិទ្ធិណាមួយ។

អត្ថគាហក នាម ៣)

[អ័ត-ថៈ-គា-ហៈ-កៈ] atthakkeahakkak≈

(សេ.ហិ.) បុគ្គលដែលទទួលផលប្រយោជន៍ពីបរធនបាលកិច្ច។

អត្ថគាហកៈ

អ្នកទទួលផលប្រហោជន៍។

អត្ថគាហកៈ នាម

[អ័ត-ឋៈ-គា-ហៈ-កៈ] atthakkeahakkak≈

អ្នកទទួលផលប្រហោជន៍។

អត្ថង្គត

ដូចគ្នានឹង អស្ដង្គតកាល ដែរ។

អត្ថង្គត កិ., គុ.

[អ័ត-ថង់-គត់] aotthongkot

ដូចគ្នានឹង អស្ដង្គត ដែរ។

អត្ថង្គត នាម

[អ័ត-ថង់-គៈ-តៈ-កាល] aotthongkot

ដូចគ្នានឹង អស្ដង្គតកាល ដែរ។