ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អធិការកម្ម

កិច្ចការរបស់អធិការ, ការពិនិត្យត្រួតត្រានៃអធិការ។

អធិការកម្ម នាម

[អៈ-ធិ-កា-រ៉ៈ-កាំ] aakthikarakkaam≈

កិច្ចការរបស់អធិការ, ការពិនិត្យត្រួតត្រានៃអធិការ។

អធិការបតី

អ្នកគ្រប់គ្រង ត្រួតត្រា និងទទួលការខុសត្រូវក្នុងឋានៈតួនាទីខ្ពស់។ គេច្រើនប្រើចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ក្នុងឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយចំនួន :

អធិការបតី នាម

[អៈ-ធិ-កា-ប៉ៈ-ដី] aakthikabakdei≈

អ្នកគ្រប់គ្រង ត្រួតត្រា និងទទួលការខុសត្រូវក្នុងឋានៈតួនាទីខ្ពស់។ គេច្រើនប្រើចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស ក្នុងឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសមួយចំនួន :

អធិការី

អ្នកដែលជាប្រមុខក្នុងការគ្រប់គ្រងឬក្នុងការត្រួតត្រាកិច្ចការនីមួយៗ; គ្រូធំ។

អធិការី នាម

[អៈ-ធិ-កា-រ៉ី] aothikari

អ្នកដែលជាប្រមុខក្នុងការគ្រប់គ្រងឬក្នុងការត្រួតត្រាកិច្ចការនីមួយៗ; គ្រូធំ។

អធិក្រម នាម

[អៈ-ធិ-ក្រម] aothikrom

ការរុករានចូល; ការលុកលុយចូល :

អធិក្រឹតិ

សិទ្ធិ, សិទ្ធិភាព; ការយល់ព្រម; អនុញ្ញាត :

អធិក្រឹតិ នាម

[អៈ-ធិ-ក្រិត] aathikroete

សិទ្ធិ, សិទ្ធិភាព; ការយល់ព្រម; អនុញ្ញាត :

អធិក—

(ម.ព. អធិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អធិក— នាម

[អៈ-ធិ-កៈ—] aakthikak—≈

(ម.ព. អធិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អធិគត

សិល្បដែលគេបានសិក្សាស្រេចហើយ។

អធិគត គុណនាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ] ឬ [អៈ-ធិ-គត់] aathikot

ដែលបានដល់ហើយ; ដែលបានស្រេចហើយ; ដែលសម្រេចហើយ; ដែលបានលុះឬបានត្រាស់ដឹងហើយ។

អធិគត នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-កាំ] aathikot

អំពើឬកិច្ចការដែលសម្រេចហើយ, ដែលធ្វើរួចស្រេចហើយ។

អធិគត នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-ធ័រ] aathikot

ធម៌ដែលគេបានលុះហើយឬធម៌ដែលគេចេះស្រេចហើយ។

អធិគត នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-វិច-ជា] aathikot

វិជ្ជាដែលគេរៀនចេះហើយ។

អធិគត នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-វិត-ទ្យា] aathikot

(ម.ព. អធិគតវិជ្ជា)។

អធិគត នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ-សិល] aathikot

សិល្បដែលគេបានសិក្សាស្រេចហើយ។

អធិគត—

(ម.ព. អធិគត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អធិគត— នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-តៈ—] aakthikeaktak—≈

(ម.ព. អធិគត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អធិគម

ការបានដល់; ការបាន; ការបានសម្រេច; ការបានលុះ; ការបានលុះ; ការរៀនសូត្រ; ការចេះដឹង; ផល, អរិយផល។

អធិគម នាម

[អៈ-ធិ-គៈ-មៈ] ឬ [អៈ-ធិ-គំ] aathikom

ការបានដល់; ការបាន; ការបានសម្រេច; ការបានលុះ; ការបានលុះ; ការរៀនសូត្រ; ការចេះដឹង; ផល, អរិយផល។

អធិគុណ គុណនាម

[អៈ-ធិ-គុន] aothikun

ដែលមានគុណលើសលប់ឬច្រើនក្រៃលែង :

អធិគុណ នាម

[អៈ-ធិ-គុន] aothikun

គុណច្រើនលើសលប់ :

អធិគុណា គុ., ន.

[អៈ-ធិ-គុ-ណា] aothikuna

(ម.ព. អធិគុណ)។

អធិចិត្ត

ការសិក្សាខាងផ្លូវសមាធិចិត្ត (មានអធិសីលសិក្ខា, អធិប្បញ្ញាសិក្ខា ជាពួកមួយ)។

អធិចិត្ត នាម

[អៈ-ធិ-ចិត] aathichett

ចិត្តដ៏ក្រៃលែង, ចិត្តថ្នាក់ខ្ពស់ គឺចិត្តដែលបានសម្រេចសមាធិ (សមាធិចិត្ត)។

អធិចិត្ត នាម

[អៈ-ធិ-ចិត-តៈ-សិក-ខា] aathichett

ការសិក្សាខាងផ្លូវសមាធិចិត្ត (មានអធិសីលសិក្ខា, អធិប្បញ្ញាសិក្ខា ជាពួកមួយ)។

អធិជេដ្ឋ

អ្នកដែលជាចម្បងបំផុត ឬអ្វីៗដែលប្រសើរផុត។

អធិជេដ្ឋ គុណនាម

[អៈ-ធិ-ជេត] aothichedthor

ដែលជាចម្បងបំផុត, ដែលជាធំបំផុត; ប្រសើរផុត។

អធិជេដ្ឋ នាម

[អៈ-ធិ-ជេត] aothichedthor

អ្នកដែលជាចម្បងបំផុត ឬអ្វីៗដែលប្រសើរផុត។

អធិជ័យ

ជម្នះយ៉ាងធំឬយ៉ាងសម្បើម (ប្រើជា អភិជ័យ ក៏បាន)។

អធិជ័យ នាម

[អៈ-ធិ-ជៃ] aothichey

ជម្នះយ៉ាងធំឬយ៉ាងសម្បើម (ប្រើជា អភិជ័យ ក៏បាន)។

អធិជ្យោតិស

ពន្លឺខ្លាំងក្រៃ; ពន្លឺដែលភ្លឺខ្លាំងចាំងភ្នែក; ពន្លឺព្រះអាទិត្យ :

អធិជ្យោតិស នាម

[អៈ-ធិ-ជ្យោ-តិស] aothichyoutes

ពន្លឺខ្លាំងក្រៃ; ពន្លឺដែលភ្លឺខ្លាំងចាំងភ្នែក; ពន្លឺព្រះអាទិត្យ :

អធិដ្ឋាន

ការតាំងចិត្ត, ការតាំងចិត្តនឹកតម្រង់ចំពោះ; ការតាំងចិត្តសំបូងសង្រូងឬការសំបូងសង្រូងដោយចិត្តនឹក; ការនឹកផ្សង, ការតាំងចិត្តប្រាថ្នា :

អធិដ្ឋាន កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ធិត-ឋាន] aathidthan

តាំងចិត្ត, តាំងចិត្តនឹកថាឱ្យទៅជាដូច្នេះដូច្នោះ ឬថាឱ្យបានសម្រេចដូចបំណង; ផ្សង; ប្រាថ្នា :

អធិដ្ឋាន នាម

[អៈ-ធិត-ឋាន] aathidthan

ការតាំងចិត្ត, ការតាំងចិត្តនឹកតម្រង់ចំពោះ; ការតាំងចិត្តសំបូងសង្រូងឬការសំបូងសង្រូងដោយចិត្តនឹក; ការនឹកផ្សង, ការតាំងចិត្តប្រាថ្នា :

អធិដ្ឋាន—

សីលដែលកើតដោយអធិដ្ឋាន (មិនមែនកើតដោយសមាទាន)។

អធិដ្ឋាន— នាម

[អៈ-ធិត-ឋា-ណៈ—] aakthitthanak—≈

(ម.ព. អធិដ្ឋាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អធិដ្ឋាន— កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដឹស-អៈ-ធិ-ស្ឋាន] brodoesaakthisthan≈

(ម.ព. ប្រតិស្ឋ)។

អធិដ្ឋាន— កិរិយាសព្ទ

[ភិក-ខុ-អៈ-ធិត-ឋាន-ចី-ព] phikkhoaakthitthancheipo≈

ភិក្ខុតាំងចិត្តថា "ផ្ទាំងសំពត់នេះចូរជាចីពរទៅ!"។

អធិដ្ឋាន— នាម

[អៈ-ធិត-ឋា-ណៈ-ធ័រ] aakthitthanakthro≈

ធម៌សម្រាប់អធិដ្ឋាន; ធម៌អស្ចារ្យដែលកើតអំពីអធិដ្ឋាន (អធិដ្ឋានបារមី)។

អធិដ្ឋាន— នាម

[អៈ-ធិត-ឋា-ណៈ-បា-រ៉ៈ-ម៉ី] aakthitthanakbarakmei≈

បារមីដែលកើតអំពីអធិដ្ឋានឱ្យឃើញជាក់ស្ដែងតាមហេតុពិត។

អធិដ្ឋាន— កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ធិត-ឋា-ណៈ-សិល] aakthitthanaksel≈

អធិដ្ឋានឱ្យកើតបានជាសីល។

អធិដ្ឋាន— នាម

[អៈ-ធិត-ឋា-ណៈ-សិល] aakthitthanaksel≈

សីលដែលកើតដោយអធិដ្ឋាន (មិនមែនកើតដោយសមាទាន)។

អធិធម្មជាតិ នាម

[អៈ-ធិ-ធ័ម-មៈ-ជាត] aakthithmomeakcheat≈

អ្វីៗដែលហួសពីសមត្ថភាពមនុស្សយល់ដឹងបាន។

អធិប

ព្រះរាជា; អធិបតី :

អធិប នាម

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ] ឬ [អៈ-ធិប] aathib

ព្រះរាជា; អធិបតី :

អធិបតី

អធិបតីបន្ទាប់, ចាងហ្វាងរង។

អធិបតី នាម

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ-ដី] aathibatei

អ្នកដែលជាធំ, ជាម្ចាស់លើគេ, ជាប្រមុខ, ជាប្រធាន, ឥស្សរជន, ចៅហ្វាយ, ចាងហ្វាង :

អធិបតី នាម

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ-ដី-រង] aathibatei

អធិបតីបន្ទាប់, ចាងហ្វាងរង។

អធិបតីភាព

(វិ.ន.) ភាពដែលជាធំ, ភាពជាម្ចាស់លើគេ, ភាពជាប្រមុខ, ភាពជាប្រធាន។

អធិបតីភាព នាម ១)

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ-ដី-ភាប] aakthibakdeipheab≈

ភាពនៃជនជាអធិបតី; មុខងារ, ឋានន្តរ, អំណាចរបស់អធិបតី :

អធិបតីភាព នាម ២)

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ-ដី-ភាប] aakthibakdeipheab≈

(វិ.ន.) ភាពដែលជាធំ, ភាពជាម្ចាស់លើគេ, ភាពជាប្រមុខ, ភាពជាប្រធាន។

អធិបតេយ្យ

អធិបតីភាព, ភាវៈនៃបុគ្គលជាអធិបតី, ឥស្សរភាព, អំណាចដាច់ខាតលើខ្លួនតាមគន្លងច្បាប់បើកសិទ្ធិឱ្យ :

អធិបតេយ្យ នាម

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] aathibteyy

អធិបតីភាព, ភាវៈនៃបុគ្គលជាអធិបតី, ឥស្សរភាព, អំណាចដាច់ខាតលើខ្លួនតាមគន្លងច្បាប់បើកសិទ្ធិឱ្យ :

អធិបតេយ្យភាព

(វិ.ន.) អំណាចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង កំណត់និងត្រួតពិនិត្យកិច្ចការនានារបស់រដ្ឋ ដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែកពីអ្នកដទៃ :

អធិបតេយ្យភាព នាម

[អៈ-ធិ-ប៉ៈ-តៃ-យៈ-ភាប] aakthibaktaiyeakpheab≈

(វិ.ន.) អំណាចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង កំណត់និងត្រួតពិនិត្យកិច្ចការនានារបស់រដ្ឋ ដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែកពីអ្នកដទៃ :

អធិបត្រ នាម

[អៈ-ធិ-បាត់] aakthibat≈

ឯកសារឬសញ្ញាបត្រដែលទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ។

អធិប្បញ្ញា

ការសិក្សាខាងផ្លូវអធិប្បញ្ញាឬឱ្យកើតអធិប្បញ្ញា។

អធិប្បញ្ញា នាម

[អៈ-ធិប-បុ័ញ-ញ៉ា] aothibbnhnhea

បញ្ញាថ្នាក់ខ្ពស់ (វិបស្សនាបញ្ញា)។

អធិប្បញ្ញា នាម

[អៈ-ធិប-បុ័ញ-ញ៉ា-សិក-ខា] aothibbnhnhea

ការសិក្សាខាងផ្លូវអធិប្បញ្ញាឬឱ្យកើតអធិប្បញ្ញា។

អធិប្បយោគ

(ច្ប.) ការផ្លាស់ប្ដូរប្រភេទទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋមកជាទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ :

អធិប្បយោគ នាម

[អៈ-ធិប-ប៉ៈ-យោក] aakthibbakyok≈

(ច្ប.) ការផ្លាស់ប្ដូរប្រភេទទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋមកជាទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ :

អធិប្បាយ

ការពន្យល់សេចក្ដីដោយមានគ្រឿងអាង; សេចក្ដីពន្យល់មានអាងឬមានព័ស្ដុតាង មានគោល :

អធិប្បាយ កិ., គុ.

[អៈ-ធិប-បាយ] aothibbay

ពន្យល់សេចក្ដីដោយមានគ្រឿងអាង; ដែលពន្យល់អាងឬមានព័ស្ដុតាង មានគោល :

អធិប្បាយ នាម

[អៈ-ធិប-បាយ] aothibbay

ការពន្យល់សេចក្ដីដោយមានគ្រឿងអាង; សេចក្ដីពន្យល់មានអាងឬមានព័ស្ដុតាង មានគោល :

អធិព្រឹក្ស

ដើមឈើដែលធំខ្ពស់ចម្បងជាងពួកឈើក្នុងព្រៃនីមួយៗ។

អធិព្រឹក្ស នាម

[អៈ-ធិ-ព្រឹក] aothiprueksor

ដើមឈើដែលធំខ្ពស់ចម្បងជាងពួកឈើក្នុងព្រៃនីមួយៗ។

អធិភូ នាម

[អៈ-ធិ-ភូ] aathiphu

អធិបតី :

អធិមត្ត

ដែលពុំអាចរាប់បាន, ដែលរាប់ពុំអស់, លើសលន់, ហួសប្រមាណ :

អធិមត្ត គុណនាម

[អៈ-ធិ-ម៉ាត់] aothimott

ដែលពុំអាចរាប់បាន, ដែលរាប់ពុំអស់, លើសលន់, ហួសប្រមាណ :

អធិមានិក

អ្នកដែលមានះខ្លាំង; ចចេស, មុខរឹង; អ្នកដែលនឹកស្មានថាខ្លួនជាបុគ្គលមានគុណវិសេសក្រៃលែង :

អធិមានិក នាម

[អៈ-ធិ-ម៉ា-និក] aathimeanik

អ្នកដែលមានះខ្លាំង; ចចេស, មុខរឹង; អ្នកដែលនឹកស្មានថាខ្លួនជាបុគ្គលមានគុណវិសេសក្រៃលែង :

អធិមុត្តិ នាម

[អៈ-ធិ-មុត-តិ] ឬ [អៈ-ធិ-មុត] aathimutte

ការតាំងចិត្ត; បំណង :

អធិមុត្តិនិយម នាម

[អៈ-ធិ-មុត-តិ-និ-យំ] aakthimutteniyum≈

ការប្រកាន់ជំនឿហួសហេតុ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសាសនាឬនយោបាយ :