វចនានុក្រមខ្មែរ

អនង្គ នាម ១)

[អៈ-នង់] ឬ [អៈ-ណុង] aanongkor

អទិស្សមានកាយពួកមួយហៅថា កាមទេព ជាអ្នកនាំបណ្ដាលឱ្យកើតសេចក្ដីត្រេកត្រអាល។

អនង្គ នាម ២)

[អៈ-នង់] ឬ [អៈ-ណុង] aanongkor

(ព.ប្រ.) ស្ត្រីមានរូបល្អ, នាងមានលំអ, នាងឆើតឆោម :

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-ក្រី-ឌា] aanongkor

ល្បែងនាំឱ្យកើតសេចក្ដីត្រេកត្រអាល, ល្បែងដែលនាំឱ្យងប់ចិត្តស៊ប់ទៅរកកាម។

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-ឡេ-ខា] aanongkor

សំបុត្រផ្ដោះផ្ដងទៅរកកាម, សំបុត្រចែចង់។

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-វិត-ទ្យា] aanongkor

វិទ្យាខាងផ្លូវនំាឱ្យត្រេកត្រអាល។

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-សំ-ភាស] aanongkor

ការនិយាយផ្ដោះផ្ដងទៅរកកាម; ការនិយាយចែចង់។

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-សំ-ភាស] aanongkor

(ម.ព. អនង្គសម្ភាស)។

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-សំ-ភា-សា] aanongkor

សម្ដីផ្ដោះផ្ដងទៅរកកាម; សម្ដីចែចង់។

អនង្គ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-សាស] aanongkor

សាស្ត្រខាងផ្លូវនំាឱ្យត្រេកត្រអាល។

អនង្គណ គុ., ន.

[អៈ-ណ័ង-គៈ-នៈ] ឬ [អៈ-ណ័ង-គន់] aonongkon

ដែលឥតកិលេស; អ្នកដែលឥតកិលេស (អរហន្ត) ; ដែលឥតសៅហ្មង; អ្នកបរិសុទ្ធ :

អនង្គណ នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ-ណៈ-ភាប] aonongkon

ភាពឬភាវៈជាអ្នកឥតកិលេស, ឥតសៅហ្មង។

អនង្គុដ្ឋសត្វ នាម

[អៈ-ណ័ង-គុត-ឋៈ-ស័ត] aaknngokutthaksta≈

សត្វដែលឥតកន្ទុយ។

អនង្គ—

(ម.ព. អនង្គ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនង្គ— នាម

[អៈ-ណ័ង-គៈ—] aaknngokeak—≈

(ម.ព. អនង្គ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនញ្ញ គុណនាម

[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ] ឬ [អៈ-ណ័ញ] aononhnh

ដែលពុំមែនដទៃ, មិនមែនផ្សេងគ្នា គឺដែលត្រូវគ្នា, តែមួយ, តែបែបមួយ, តែម្នាក់។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ តាមដោយកវីត្រូវការប្រើ, ដូចកាព្យថា :

អនញ្ញ នាម

[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-កា] aononhnh

ហេតុឬដំណើរតែមួយ។

អនញ្ញ នាម

[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-មៈ-តិ] aononhnh

មតិតែមួយ, គំនិតត្រូវគ្នា។

អនញ្ញ នាម

[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ-ម៉ាត់] aononhnh

(ម.ព. អនញ្ញមតិ)។

អនញ្ញា គុណនាម

[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ា] aaknnhonha≈

(ម.ព. អនញ្ញ)។

អនញ្ញ—

(ម.ព. អនញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនញ្ញ— គុណនាម

[អៈ-ណ័ញ-ញ៉ៈ—] aaknnhonhak—≈

(ម.ព. អនញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនត្តលក្ខណ នាម

[អៈ-ណ័ត-តៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] aonottolokkhon

ការសម្គាល់ឃើញ, គ្រឿងកំណត់ឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។

អនត្តលក្ខណៈ នាម

[អៈ-ណ័ត-តៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] aakntataklkakhaknak≈

(ម.ព. អនត្តលក្ខណ)។

អនត្តសញ្ញា

សេចក្ដីសម្គាល់ឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។

អនត្តសញ្ញា នាម

[អៈ-ណ័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] aonottosonhnhea

សេចក្ដីសម្គាល់ឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។

អនត្តា

អ្នកដែលតែងពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។

អនត្តា គុណនាម

[អៈ-ណុត-តា] aonotta

ដែលមិនមែនជារបស់ចិត្ត, ដែលមិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត; ដែលឥតខ្លឹមសារ។

អនត្តា នាម

[អៈ-ណុត-តា] aonotta

អ្វីៗដែលមិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត :

អនត្តា នាម

[អៈ-ណ័ត-តា-ធីន] aonotta

អ្នកដែលមិនមានអំណាចលើខ្លួន, ដែលពឹងផ្អែកផ្ដែកអាស្រ័យអ្នកដទៃ, អញ្ញាធីន។

អនត្តា នាម

[អៈ-ណ័ត-តា-នុ-ប៉័ស-សៈ-ណា] aonotta

ប្រាជ្ញាដែលពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនជាដើម ជាអនត្តា។

អនត្តា នាម

[អៈ-ណ័ត-តា-នុ-ប៉័ស-សិ-នី] aonotta

(ម.ព. អនត្តានុបស្សី)។

អនត្តា នាម

[អៈ-ណ័ត-តា-នុ-ប៉័ស-សី] aonotta

អ្នកដែលតែងពិចារណាឃើញថាបញ្ចក្ខន្ធឬអាយតនៈជាដើមជា អនត្តា។

អនត្តា—

(ម.ព. អនត្តា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនត្តា— នាម

[អៈ-ណ័ត-តា—] aakntata—≈

(ម.ព. អនត្តា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនត្ថ

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីឥតប្រយោជន៍យកជាការពុំបាន :

អនត្ថ គុ., ន.

[អៈ-ណ័ត-ថៈ] aanotthar

ដែលឥតប្រយោជន៍ឬមិនមែនសេចក្ដីចម្រើន, ដែលមិនបានការ, យកជាការពុំបាន; អ្វីៗដែលយកជាការពុំបាន។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-កាំ] aanotthar

អំពើឥតប្រយោជន៍។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-កា-រិ-កា] aanotthar

(ម.ព. អនត្ថការី)។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-កា-រ៉ី] aanotthar

អ្នកដែលធ្វើអំពើឥតប្រយោជន៍ :

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-ពាក] aanotthar

សម្ដីឥតប្រយោជន៍។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-វា-ចា] aanotthar

(ម.ព. អនត្ថពាក្យ)។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-វា-ទិ-នី] aanotthar

(ម.ព. អនត្ថវាទី)។

អនត្ថ នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ-វា-ទី] aanotthar

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីឥតប្រយោជន៍យកជាការពុំបាន :

អនត្ថិភាព នាម

[អៈ-ណ័ត-ថិ-ភាប] aakntathepheab≈

ភាពដែលគ្មាន ភាពអត់មាន។

អនត្ថ—

(ម.ព. អនត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនត្ថ— នាម

[អៈ-ណ័ត-ថៈ—] aakntathak—≈

(ម.ព. អនត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្ត

អ្នកដែលមានការដឹងមិនចេះចប់មិនចេះផុត (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

អនន្ត គុណនាម

[អៈ-ណន់] aanontor

ដែលមិនមានទីបំផុត; ដែលមិនចេះចប់; ច្រើនហួសប្រមាណ :

អនន្ត នាម

[អៈ-ណន់] aanontor

(គណិត.) ចំនួនដែលមិនមានទីបំផុត; ចំនួនដែលមិនចេះចប់; ចំនួនច្រើនហួសប្រមាណ។

អនន្ត នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-គុណ] aanontor

គុណច្រើនហួសប្រមាណ។

អនន្ត នាម

[អៈ-ណន់-ត័ញ-ញាណ] aanontor

អ្នកដែលមានការដឹងមិនចេះចប់មិនចេះផុត (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

អនន្តកាល នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-កាល] aaknnotakkal≈

កាលដ៏យូរ កាលដែលមិនមានទីបំផុត អនន្តភាព។

(ទស្សនៈ.) លក្ខណៈមួយក្នុងចំណោមលក្ខណៈផ្សេងៗរបស់អាទិទេព ដែលថា អាទិទេពគឺជាអនន្ត ដោយសារតែអាទិទេពមិនចងដោយពេលវេលា និងថា អាទិទេពមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអតីតកាល មានអត្ថិភាពនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល និងតែងតែមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអនាគតកាល។

អនន្តភាព នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-ភាប] aaknnotakpheab≈

(ម.ព. អនន្តកាល)។

អនន្តភាព នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-ភាប] aaknnotakpheab≈

(ទស្សនៈ.) លក្ខណៈមួយក្នុងចំណោមលក្ខណៈផ្សេងៗរបស់អាទិទេព ដែលថា អាទិទេពគឺជាអនន្ត ដោយសារតែអាទិទេពមិនចងដោយពេលវេលា និងថា អាទិទេពមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអតីតកាល មានអត្ថិភាពនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល និងតែងតែមានអត្ថិភាពនៅក្នុងអនាគតកាល។

អនន្តរ

ឈើឬដំណាំដែលមានផ្លែមិនដាច់។

អនន្តរ គុណនាម

[អៈ-ណន់-ដ] aonontor

ដែលមិនមានចន្លោះ, មិនមានរវាង, មិនមានឱកាស; ដែលចេះតែជាប់បន្តរឿយៗទៅ; ដែលជាលំដាប់តៗទៅ។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-កៈ-ថា] aonontor

សម្ដីដែលចេះតែបង្ហូរទៅមិនឈប់។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-គៈ-មៈ-នា-គំ] aonontor

ការទៅមកបន្តគ្នាមិនដាច់។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-បុស] aonontor

ឈើឬវល្លិដែលមានផ្កាមិនដាច់។

អនន្តរ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-ផល់] aonontor

ឈើឬដំណាំដែលមានផ្លែមិនដាច់។

អនន្តរាគមន៍

ការមិនជ្រៀតជ្រែក ការមកបន្តគ្នាជាប់មិនដាច់។

អនន្តរាគមន៍ នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ា-គំ] aaknnotakrakum≈

ការមិនជ្រៀតជ្រែក ការមកបន្តគ្នាជាប់មិនដាច់។

អនន្តរិយកម្ម

អំពើបាបធ្ងន់ឱ្យផលមិនរំលងជាតិទី២; មាន៥យ៉ាងគឺ ការពិឃាតមាតា, ពិឃាតបិតា, ពិឃាតព្រះអរហន្ត, ការធ្វើព្រះសរីរកាយព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធឱ្យដោរឬឱ្យពុរពងព្រះលោហិត, ការបំបែកសង្ឃ (ព.ពុ.)។

អនន្តរិយកម្ម នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រ៉ី-យ៉ៈ-កាំ] aanontoriykamm

អំពើបាបធ្ងន់ឱ្យផលមិនរំលងជាតិទី២; មាន៥យ៉ាងគឺ ការពិឃាតមាតា, ពិឃាតបិតា, ពិឃាតព្រះអរហន្ត, ការធ្វើព្រះសរីរកាយព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធឱ្យដោរឬឱ្យពុរពងព្រះលោហិត, ការបំបែកសង្ឃ (ព.ពុ.)។

អនន្តរ—

អារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានអារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់។

អនន្តរ— នាម

[អៈ-ណន់-តៈ-រៈ—] aaknnotakreak—≈

(ម.ព. អនន្តរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្តរ— នាម

[អៈ-ណន់-តា-រ៉ម់] aaknnotarmo≈

អារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានអារម្មណ៍ច្រើនរាប់ពុំអស់។

អនន្តា—

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្តា— នាម

[អៈ-ណន់-តា—] aaknnota—≈

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្ត—

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនន្ត— នាម

[អៈ-ណន់-តៈ—] aaknnotak—≈

(ម.ព. អនន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនភិសិត្តរាជ

ព្រះរាជាដែលពុំទាន់បានអភិសេកនៅឡើយ (ក្សត្រិយ៍គ្រងរាជ្យ)។

អនភិសិត្តរាជ នាម

[អៈ-នៈ-ភិ-សិត-តៈ-រាច] aonophisettoreach

ព្រះរាជាដែលពុំទាន់បានអភិសេកនៅឡើយ (ក្សត្រិយ៍គ្រងរាជ្យ)។

អនរិយ គុណនាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ] aanoriy

ដែលមិនមែនជាអរិយៈ; ដែលពុំប្រសើរ; មិនល្អ; ថោកទាប; ដែលមិនចម្រើន; ដែលមិនចុះរបៀប, ឆ្គង, ខ្ជីខ្ជា (សរសេរជា អនរិយៈ ឬ អនារ្យៈ ក៏បាន)។

អនរិយ នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ-ធ័ម] aanoriy

សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬបែបបទខ្ជីខ្ជា, រយីករយាក; អំពើព្រៃផ្សៃ, កំណាចឃោរឃៅ, អំពើសាហាវយង់ឃ្នង។

អនរិយ នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យ៉័ប-ប៉ៈ-ទេស] aanoriy

ប្រទេសមិនចម្រើន, ប្រទេសឥតរបៀប។

អនរិយជន

(ប្រវត្តិ.) ជនរស់នៅក្នុងសង្គម ដែលមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅជឿនលឿន :

អនរិយជន នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ-ជន់] aaknakreyeakchno≈

ជនពុំប្រសើរ, ជនមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ខ្ជីខ្ជា។

អនរិយជន នាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ-ជន់] aaknakreyeakchno≈

(ប្រវត្តិ.) ជនរស់នៅក្នុងសង្គម ដែលមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅជឿនលឿន :

អនរិយៈ

(ម.ព. អនរិយ)។

អនរិយៈ គុណនាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ] aaknakreyeak≈

(ម.ព. អនរិយ)។

អនរិយ—

(ម.ព. អនរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនរិយ— គុណនាម

[អៈ-ណៈ-រ៉ិ-យៈ—] aaknakreyeak—≈

(ម.ព. អនរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អនវតប្ដៈ នាម

[អៈ-នៈ-វៈ-ត័ប-ប្ដៈ] aakneakveaktbabdak≈

ស្រះអនោតត្តក្នុងហិមវន្តប្រទេស។

អនវត័ប្ដ

(ម.ព. អនវតប្ដៈ)។

អនវត័ប្ដ នាម

[អៈ-នៈ-វៈ-ត័ប] aakneakveaktba≈

(ម.ព. អនវតប្ដៈ)។

អនវទ្យ គុណនាម

[អៈ-នៈ-វ័ត] aonovotyor

ដែលឥតទោស :

អនង្គ នាម ១)

អនង្គ នាម ២)

អនង្គ នាម

អនង្គ នាម

អនង្គ នាម

អនង្គ នាម

អនង្គ នាម

អនង្គ នាម

អនង្គ នាម

អនង្គណ គុ., ន.

អនង្គណ នាម

អនង្គុដ្ឋ គុណនាម

អនង្គុដ្ឋសត្វ នាម

អនង្គ— នាម

អនញ្ញ គុណនាម

អនញ្ញ នាម

អនញ្ញ នាម

អនញ្ញ នាម

អនញ្ញ នាម

អនញ្ញ នាម

អនញ្ញា គុណនាម

អនញ្ញ— គុណនាម

អនត្តលក្ខណ នាម

អនត្តលក្ខណៈ នាម

អនត្តសញ្ញា នាម

អនត្តា គុណនាម

អនត្តា នាម

អនត្តា នាម

អនត្តា នាម

អនត្តា នាម

អនត្តា នាម

អនត្តា— នាម

អនត្ថ គុ., ន.

អនត្ថ នាម

អនត្ថ នាម

អនត្ថ នាម

អនត្ថ នាម

អនត្ថ នាម

អនត្ថ នាម

អនត្ថ នាម

អនត្ថិភាព នាម

អនត្ថ— នាម

អនន្ត គុណនាម

អនន្ត នាម

អនន្ត នាម

អនន្ត នាម

អនន្តកាល នាម

អនន្តភាព នាម

អនន្តភាព នាម

អនន្តរ គុណនាម

អនន្តរ នាម

អនន្តរ នាម

អនន្តរ នាម

អនន្តរ នាម

អនន្តរាគមន៍ នាម

អនន្តរិយកម្ម នាម

អនន្តរ— នាម

អនន្តរ— នាម

អនន្តា— នាម

អនន្ត— នាម

អនភិសិត្តរាជ នាម

អនរិយ គុណនាម

អនរិយ នាម

អនរិយ នាម

អនរិយជន នាម

អនរិយជន នាម

អនរិយៈ គុណនាម

អនរិយ— គុណនាម

អនវតប្ដៈ នាម

អនវត័ប្ដ នាម

អនវទ្យ គុណនាម