Khmer Dictionary

អនុបការ គុណនាម a

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា] aonubokar

ដែលមិនមានឧបការ; ដែលមិនមែនជាឧបការ។

អនុបការ នាម b

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា] aonubokar

អ្នកដែលឥតឧបការ (ប្រើជា និរុបការ ក៏បាន, មានអត្ថន័យដូចគ្នាដែរ)។

អនុបការ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ-គុន] aonubokar

ដែលឥតឧបការគុណ; ដែលមិនមែនជាឧបការគុណ។

អនុបការ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ-ជន់] aonubokar

ជនដែលឥតមានឧបការដល់គ្នា។

អនុបចារ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ចា] aanubachar

ដែលមិនមានឧបចារ; ដែលឥតព្រំជាសម្គាល់ :

អនុបណ្ឌិត នាម

[អ-នុ-បន់-ឌិត] aanubndet

(ម.ព. បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់)។

អនុបត្ថម្ភ គុណនាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម] aanubtthamphor

ដែលឥតសេចក្ដីទំនុកបម្រុង :

អនុបត្ថម្ភក គុណនាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភក់] aonubtthomphok

ដែលមិនមានអ្នកទំនុកបម្រុង :

អនុបត្ថម្ភក នាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភក់] aonubtthomphok

អ្នកដែលឥតឧបត្ថម្ភ។

អនុបត្ថម្ភិកា នាម

[អៈ-នុ-បុ័ត-ថ័ម-ភិ-កា] aonubtthomphika

(ម.ព. អនុបត្ថម្ភក)។

អនុបទេស

ដែលឥតឧបទេស គឺដែលឥតបានស្ដាប់ដំបូន្មានឬពាក្យប្រៀនប្រដៅឬក៏ការពន្យល់ឡើយ :

អនុបទេស គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ទេស] aonubotes

ដែលឥតឧបទេស គឺដែលឥតបានស្ដាប់ដំបូន្មានឬពាក្យប្រៀនប្រដៅឬក៏ការពន្យល់ឡើយ :

អនុបទ្រព គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] aanubtrop

ដែលឥតឧបទ្រព :

អនុបធិ

ដែលឥតឧបធិ គឺដែលឥតកិលេស (ព្រះអរហន្ត; ប្រើជា និរុបធិ ក៏បាន, ប្រែថា "ឥតឧបធិ" ដែរ)។

អនុបធិ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ធិ] aanubathi

ដែលឥតឧបធិ គឺដែលឥតកិលេស (ព្រះអរហន្ត; ប្រើជា និរុបធិ ក៏បាន, ប្រែថា "ឥតឧបធិ" ដែរ)។

អនុបភោគ គុណនាម ១)

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ភោក] aonubophouk

ដែលឥតគ្រឿងឧបភោគ :

អនុបភោគ គុណនាម ២)

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ភោក] aonubophouk

ដែលមិនមែនជាគ្រឿងឧបភោគ :

អនុបមា

ដែលឥតឧបមា, ឥតមានអ្វីប្រៀបផ្ទឹមបាន (ប្រើជា អនូបមា ក៏បាន)។

អនុបមា គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ម៉ា] aonubomea

ដែលឥតឧបមា, ឥតមានអ្វីប្រៀបផ្ទឹមបាន (ប្រើជា អនូបមា ក៏បាន)។

អនុបមេយ្យ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] aanubmeyy

ដែលឥតឧបមេយ្យ (ប្រើជា អនូបមេយ្យ ក៏បាន)។

អនុបយោគ

ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ឡើងវិញនូវទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ឱ្យមកជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋ។

អនុបយោគ នាម ១)

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-យោក] aaknubakyok≈

ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ឡើងវិញនូវទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ឱ្យមកជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋ។

អនុបវាទ

អ្នកដែលមិនពោលតិះដៀល; អ្នកដែលឥតដំណៀល; អ្នកនៅស្ងៀមជាកណ្ដាល; ការមិនពោលតិះដៀល; ការអត់ធ្មត់នៅស្ងៀម។

អនុបវាទ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វាត] aonuboveat

ដែលឥតឧបវាទ, ដែលឥតដំណៀល; ដែលអត់ធ្មត់នៅស្ងៀម, ដែលមិនស្ដីថាទៅលើរូបអ្នកណាមួយ :

អនុបវាទ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វាត] aonuboveat

អ្នកដែលមិនពោលតិះដៀល; អ្នកដែលឥតដំណៀល; អ្នកនៅស្ងៀមជាកណ្ដាល; ការមិនពោលតិះដៀល; ការអត់ធ្មត់នៅស្ងៀម។

អនុបវាទនិយម

ការនិយមនៅជាកណ្ដាល ឧបេក្ខា ការនិយមនៅជាកណ្ដាលមិនធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តទៅខាងណាឬមិនបញ្ចេញមតិអ្វីទាំងអស់ ក្នុងបញ្ហាឬទស្សនៈអ្វីមួយដែលគេលើកឡើងឬតម្រូវឱ្យមានការបោះឆ្នោតសម្រេច។

អនុបវាទនិយម នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វា-ទៈ-និ-យំ] aaknubakveateakniyum≈

ការនិយមនៅជាកណ្ដាល ឧបេក្ខា ការនិយមនៅជាកណ្ដាលមិនធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្តទៅខាងណាឬមិនបញ្ចេញមតិអ្វីទាំងអស់ ក្នុងបញ្ហាឬទស្សនៈអ្វីមួយដែលគេលើកឡើងឬតម្រូវឱ្យមានការបោះឆ្នោតសម្រេច។

អនុបវាទិន នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វា-ទិន] aanubveatin

(ម.ព. អនុបវាទី)។

អនុបវាទិនី នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វា-ទិ-នី] aaknubakveatini≈

(ម.ព. អនុបវាទី)។

អនុបវាទី

អ្នកដែលមិនពេញចិត្តនឹងការពោលតិះដៀល, អ្នកដែលមិនចេះនិយាយតិះដៀលគេ; អ្នកដែលសុខចិត្តនៅស្ងៀមមិនស្ដីថាទៅលើអ្នកណា។

អនុបវាទី នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-វា-ទី] aonubveati

អ្នកដែលមិនពេញចិត្តនឹងការពោលតិះដៀល, អ្នកដែលមិនចេះនិយាយតិះដៀលគេ; អ្នកដែលសុខចិត្តនៅស្ងៀមមិនស្ដីថាទៅលើអ្នកណា។

អនុបសគ្គ គុណនាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក-គៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក] aonubsokk

ដែលមិនមានឧបសគ្គ គឺដែលមិនមានហេតុទើសទាក់។

អនុបសគ្គ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក-គៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ក] aonubsokk

ការមិនមានហេតុទើសទាក់។

អនុបសម្បន្ន

ដែលមិនទាន់បានដល់ថ្នាក់ខ្ពស់; អ្នកដែលមិនមែនជាឧបសម្បន្ន គឺសាមណេរនិងបុរសជាគ្រហស្ថ។

អនុបសម្បន្ន គុ., ន.

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-សំ-ប័ន] aanubsambonn

ដែលមិនទាន់បានដល់ថ្នាក់ខ្ពស់; អ្នកដែលមិនមែនជាឧបសម្បន្ន គឺសាមណេរនិងបុរសជាគ្រហស្ថ។

អនុបសម្បន្នា គុ., ន.

[អៈ-នុ-ប៉ៈ-ស័ម-បុ័ន-ណា] aonubsombonnea

(ម.ព. អនុបសម្បន្ន)។

អនុបាត

ទំនាក់ទំនងបែបបរិមាណ ចំនួន ឬទំហំរវាងវត្ថុពីរឬច្រើន :

អនុបាត នាម

[អៈ-នុ-បាត] aaknubat≈

ទំនាក់ទំនងបែបបរិមាណ ចំនួន ឬទំហំរវាងវត្ថុពីរឬច្រើន :

អនុបាទិន្នក

សង្ខារឬអ្វីដែលមានរូប ប៉ុន្តែឥតចិត្តចេតសិក :

អនុបាទិន្នក គុណនាម ១)

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នក់] aonubatinnok

ដែលមិនមានវិញ្ញាណចូលអាស្រ័យនៅ។

អនុបាទិន្នក នាម ២)

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ] ឬ [អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នក់] aonubatinnok

សង្ខារឬអ្វីដែលមានរូប ប៉ុន្តែឥតចិត្តចេតសិក :

អនុបាទិន្នកជាតិ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ-ជាត] aaknubatinneakkakcheat≈

(ម.ព. អនុបាទិន្នក)។

អនុបាទិន្នករូប នាម

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ-រូប] aaknubatinneakkakrub≈

(ម.ព. អនុបាទិន្នក)។

អនុបាទិន្នកសង្ខារ នាម

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិន-នៈ-កៈ-សង់-ខា] aaknubatinneakkaksngokha≈

(ម.ព. អនុបាទិន្នក)។

អនុបាទិសេសនិព្វាន

និញ្វនឬបរិនិញ្វនឥតសេសសល់រូបរាង, ខន្ធនិញ្វន (ព.ពុ.)។

អនុបាទិសេសនិព្វាន នាម

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិ-សេ-សៈ-និប-ពាន] aonubatisesnipvean

និញ្វនឬបរិនិញ្វនឥតសេសសល់រូបរាង, ខន្ធនិញ្វន (ព.ពុ.)។

អនុបាទិសេសបរិនិញ្វន នាម

[អៈ-នុ-ប៉ា-ទិ-សេ-សៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-និប-ពាន] aaknubatisesakbakrenibpean≈

(ម.ព. អនុបាទិសេសនិព្វាន)។

អនុប្បទាន

(ច្ប.) ការផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលជាអនុប្បទាយីទៅឱ្យបុគ្គលម្នាក់ទៀតដែលជាអនុប្បទានិក :

អនុប្បទាន នាម ១)

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទាន] aaknubbaktean≈

ការប្រគល់អ្វីៗឱ្យ :

អនុប្បទាន នាម ២)

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទាន] aaknubbaktean≈

(ច្ប.) ការផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលជាអនុប្បទាយីទៅឱ្យបុគ្គលម្នាក់ទៀតដែលជាអនុប្បទានិក :

អនុប្បទានិក

អ្នកទទួលយកសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិពីអនុប្បទាយី។

អនុប្បទានិក នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទា-និក] aaknubbakteanik≈

អ្នកទទួលយកសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិពីអនុប្បទាយី។

អនុប្បទាយី

អ្នកផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិដល់អនុប្បទានិក។

អនុប្បទាយី នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទា-យី] aaknubbakteayi≈

អ្នកផ្ទេរសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិដល់អនុប្បទានិក។

អនុប្បទិន្ន

អ្នកទទួលសិទ្ធិពីអ្នកដទៃដោយកិច្ចសន្យាអនុប្បទានឥណទេយ្យ។

អនុប្បទិន្ន នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-ទិន] aaknubbaktin≈

អ្នកទទួលសិទ្ធិពីអ្នកដទៃដោយកិច្ចសន្យាអនុប្បទានឥណទេយ្យ។

អនុប្បយោគ នាម

[អៈ-នុប-ប៉ៈ-យោក] aaknubbakyok≈

(ម.ព. អនុបយោគ)។

ប្រការតូច, ប្រការរង គឺប្រការតូចៗឬប្រការរងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងប្រការនីមួយៗនៃប្រកាសឬបទបញ្ញត្តិជាដើម ដោយមានរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ..., ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងប្រការនោះៗ បញ្ញត្តិនេះមាននិយាយក្នុងប្រការទី ៥ត្រង់អនុប្រការ ក) ...និង ខ) ...នៃប្រកាស

អនុប្រការ នាម

[អៈ-នុ-ប្រ-កា] aonubrokar

ប្រការតូច, ប្រការរង គឺប្រការតូចៗឬប្រការរងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងប្រការនីមួយៗនៃប្រកាសឬបទបញ្ញត្តិជាដើម ដោយមានរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ..., ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងប្រការនោះៗ បញ្ញត្តិនេះមាននិយាយក្នុងប្រការទី ៥ត្រង់អនុប្រការ ក) ...និង ខ) ...នៃប្រកាស

អនុប្រយោគ

ប្រយោគតូច, បន្ទាប់, រង គឺប្រយោគរងបន្ទាប់ប្រយោគពីមុន (ព.វ.)។

អនុប្រយោគ នាម

[អៈ-នុ-ប្រ-យោក] aonubroyouk

ប្រយោគតូច, បន្ទាប់, រង គឺប្រយោគរងបន្ទាប់ប្រយោគពីមុន (ព.វ.)។

អនុផលព្រៃឈើ

ផលិតផលមិនមែនជាឈើហុប ដែលទាញយកពីព្រៃឈើ រួមមានផលិតផលនៃរុក្ខជាតិមិនមែនឈើ ផលប្រមាញ់នៃសត្វព្រៃ និងសេវាកម្មដែលផ្ដល់ដោយព្រៃឈើ ហើយដែលកំណត់ដោយប្រកាសក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។

អនុផលព្រៃឈើ នាម

[អៈ-នុ-ផល់-ព្រៃ-ឈើ] aaknuphlopreychheu≈

ផលិតផលមិនមែនជាឈើហុប ដែលទាញយកពីព្រៃឈើ រួមមានផលិតផលនៃរុក្ខជាតិមិនមែនឈើ ផលប្រមាញ់នៃសត្វព្រៃ និងសេវាកម្មដែលផ្ដល់ដោយព្រៃឈើ ហើយដែលកំណត់ដោយប្រកាសក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។

អនុពាល

ដែលល្ងង់ខ្លៅតាមៗគ្នាឬដែលប្រព្រឹត្តតាមជនពាល។ ប៉ុន្តែពុំដែលប្រទះឃើញប្រើក្នុងគម្ពីរបាលីជា អនុពាល ឡើយ ឃើញប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាសម្រាយបុរាណ :

អនុពាល គុណនាម

[អៈ-នុ-ពាល] aonupeal

ដែលល្ងង់ខ្លៅតាមៗគ្នាឬដែលប្រព្រឹត្តតាមជនពាល។ ប៉ុន្តែពុំដែលប្រទះឃើញប្រើក្នុងគម្ពីរបាលីជា អនុពាល ឡើយ ឃើញប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាសម្រាយបុរាណ :

អនុព័ន្ធ

មន្ត្រីស្ថានទូតដែលទទួលបន្ទុកខាងផ្នែក (សេវា) ពិសេសណាមួយ :

អនុព័ន្ធ នាម

[អៈ-នុ-ព័ន] aaknupno≈

ការជាប់តាម; ដំណើរតាមប្រកិត។

អនុព័ន្ធ នាម

[អៈ-នុ-ព័ន] aaknupno≈

មន្ត្រីស្ថានទូតដែលទទួលបន្ទុកខាងផ្នែក (សេវា) ពិសេសណាមួយ :

អនុភាគ

ចំណែកតូច, ចំណែកបន្ទាប់ :

អនុភាគ នាម

[អៈ-នុ-ភាក] aonupheak

ចំណែកតូច, ចំណែកបន្ទាប់ :

អនុភាព

សេចក្ដីប្រាកដក្នុងចិត្ត, ការចូលចិត្តស៊ប់; ជំនឿស៊ប់; សេចក្ដីដឹងច្បាស់។

អនុភាព នាម

[អៈ-នុ-ភាប] aonupheap

សេចក្ដីប្រាកដក្នុងចិត្ត, ការចូលចិត្តស៊ប់; ជំនឿស៊ប់; សេចក្ដីដឹងច្បាស់។

អនុមតិ នាម

[អៈ-នុ-ម៉ាត់] aaknumat≈

ការយល់ព្រម, ការព្រមតាម, ការយល់ឃើញជាមួយ; ការបង្គាប់; សន្មតិ។

អនុមន្ត្រី

មន្ត្រីបន្ទាប់, មន្ត្រីថ្នាក់រង។ ខ្មែរសន្មតប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលបន្ទាប់ពីវរមន្ត្រី :

អនុមន្ត្រី នាម

[អៈ-នុ-មន់-ត្រី] aaknumnotri≈

មន្ត្រីបន្ទាប់, មន្ត្រីថ្នាក់រង។ ខ្មែរសន្មតប្រើជាថ្នាក់ឋានន្តរនៃមន្ត្រីរដ្ឋបាលបន្ទាប់ពីវរមន្ត្រី :

អនុមាត្រា

មាត្រាតូច, មាត្រារង គឺមាត្រាតូចៗឬមាត្រារងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងមាត្រានៃព្រះរាជក្រមឬនៃច្បាប់ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងមាត្រានោះៗ ដោយរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ...ជាដើម :

អនុមាត្រា នាម

[អៈ-នុ-មា-ត្រា] aanumeatra

មាត្រាតូច, មាត្រារង គឺមាត្រាតូចៗឬមាត្រារងដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់នៅក្នុងមាត្រានៃព្រះរាជក្រមឬនៃច្បាប់ជាដើម ចុះសេចក្ដីដែលញែកចេញពីក្នុងមាត្រានោះៗ ដោយរៀងតួអក្សរ ក) ..., ខ) ..., គ) ...ជាដើម :

អនុមាន

វិធីទាញនូវសេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលមានតម្លៃខាងតក្កវិជ្ជាពិតឬមិនពិតចេញពីសេចក្ដីថ្លែងឬអំណះអំណាងមួយឬច្រើន :

អនុមាន នាម a

[អៈ-នុ-ម៉ាន] aaknuman≈

សេចក្ដីត្រិះរិះ; ការពិចារណា, ការគ្នេរគ្នាន់, ការលៃលក; ការចូលចិត្តស៊ប់។

អនុមាន កិរិយាសព្ទ b

[អៈ-នុ-ម៉ាន] aaknuman≈

ត្រិះរិះ, ពិចារណា, គ្នេរគ្នាន់, លៃលក; ចូលចិត្តស៊ប់។

អនុមាន នាម c

[អៈ-នុ-ម៉ាន] aaknuman≈

វិធីទាញនូវសេចក្ដីសន្និដ្ឋានដែលមានតម្លៃខាងតក្កវិជ្ជាពិតឬមិនពិតចេញពីសេចក្ដីថ្លែងឬអំណះអំណាងមួយឬច្រើន :

អនុមានញែក

វិធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីសច្ចភាពសាកលទៅរកសច្ចភាពដោយឡែកៗ ដោយផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានញែក មានសភាពពិតដាច់ខាត ដូចជាមនុស្សទាំងអស់ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់។ សុខ ជាមនុស្ស។ ដូច្នេះ សុខ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់ដែរ។