ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អៈ-នុ-ម៉ាន-ញែក] aaknumannhek≈
វិធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីសច្ចភាពសាកលទៅរកសច្ចភាពដោយឡែកៗ ដោយផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានញែក មានសភាពពិតដាច់ខាត ដូចជាមនុស្សទាំងអស់ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់។ សុខ ជាមនុស្ស។ ដូច្នេះ សុខ ជាយថាហេតុនឹងស្លាប់ដែរ។
វីធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានចេញពីសច្ចភាពឬករណីដោយឡែកៗទៅរកសច្ចភាពសាកលឬការធ្វើទូទៅនីយកម្មលើមូលដ្ឋាននៃសច្ចភាពឬក៏ករណីដោយឡែកៗមួយចំនួនផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានរួម ជាទូទៅមានសភាពប្រហែលជាជាងសភាពពិតដាច់ខាត :
[អៈ-នុ-ម៉ាន-រួម] aaknumanruom≈
វីធីនៃការពិចារណាដែលទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានចេញពីសច្ចភាពឬករណីដោយឡែកៗទៅរកសច្ចភាពសាកលឬការធ្វើទូទៅនីយកម្មលើមូលដ្ឋាននៃសច្ចភាពឬក៏ករណីដោយឡែកៗមួយចំនួនផ្អែកលើតក្កសាស្ត្រ។ សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់អនុមានរួម ជាទូទៅមានសភាពប្រហែលជាជាងសភាពពិតដាច់ខាត :
ត្រេកអរតាម, ជួយត្រេកអរ, ត្រេកអរជាមួយផង, ទទួលអំណរ។
[អៈ-នុ-មោ-ទៈ-នា] aonumoutonea
សេចក្ដីត្រេកអរតាម, ការជួយត្រេកអរ, អំណរជាមួយ; វាចាសម្ដែងសេចក្ដីត្រេកអរតាម :
[អៈ-នុ-មោ-ទៈ-នា] aonumoutonea
ត្រេកអរតាម, ជួយត្រេកអរ, ត្រេកអរជាមួយផង, ទទួលអំណរ។
យល់ព្រម, ព្រមតាម, យល់ឃើញជាមួយ; បង្គាប់; សន្មត។
[អៈ-នុ-ម៉ាត់] aaknumat≈
យល់ព្រម, ព្រមតាម, យល់ឃើញជាមួយ; បង្គាប់; សន្មត។
(ម.ព. អនុម័ត)។
[អៈ-នុ-ម៉ាត់] aaknumat≈
(ម.ព. អនុម័ត)។
ពាក្យសួរ; ការសួរដណ្ដឹង; ប្រស្នា (សំ. ប្រើជា អនុយោជន "អនុយោជន៍" ក៏បាន)។
[អៈ-នុ-យោក] aanuyouk
ពាក្យសួរ; ការសួរដណ្ដឹង; ប្រស្នា (សំ. ប្រើជា អនុយោជន "អនុយោជន៍" ក៏បាន)។
(ម.ព. អនុរក្ស)។
[អៈ-នុ-រ័ក] aaknurka≈
(ម.ព. អនុរក្ស)។
ការរក្សារឿយៗ; ការរំពៃ, ការគយឃ្លាំមើល; ជនអ្នកថែទាំមើលការខុសត្រូវ, អ្នកគយគន់រំពៃ :
[អៈ-នុ-រ័ក] aanuroksar
រក្សារឿយៗ, បីបាច់រក្សា, ថែទាំ។
[អៈ-នុ-រ័ក] aanuroksar
ការរក្សារឿយៗ; ការរំពៃ, ការគយឃ្លាំមើល; ជនអ្នកថែទាំមើលការខុសត្រូវ, អ្នកគយគន់រំពៃ :
រដ្ឋលេខាធិការរង។
[អៈ-នុ-រ័ត-លេ-ខា-ធិ-កា] aaknurtalekhathika≈
រដ្ឋលេខាធិការរង។
ទីស្ដីការរបស់អនុរដ្ឋលេខាធិការ។
[អៈ-នុ-រ័ត-លេ-ខា-ធិ-កា-រ៉ាត់-ឋាន] aaknurtalekhathikaratthan≈
ទីស្ដីការរបស់អនុរដ្ឋលេខាធិការ។
ដែលសមគួរ, មានសភាពឬទំនងដ៏សមគួរ, ដែលគួរដល់ការ។
[អៈ-នុ-រូប] aaknurub≈
ដែលសមគួរ, មានសភាពឬទំនងដ៏សមគួរ, ដែលគួរដល់ការ។
តាមរោម គឺបណ្ដោយ; បណ្ដោយតាម, យល់ព្រមតាម, មិនទទឹងទាស់, មិនយល់ទាស់ :
[អៈ-នុ-ឡោម] aanuloum
តាមរោម គឺបណ្ដោយ; បណ្ដោយតាម, យល់ព្រមតាម, មិនទទឹងទាស់, មិនយល់ទាស់ :
ភាពដែលអ្វីមួយប្រព្រឹត្តទៅតាមស្តង់ដា វិធាន ឬច្បាប់ណាមួយ :
[អៈ-នុ-ឡោ-មៈ-ភាប] aaknulaomeakpheab≈
ភាពដែលអ្វីមួយប្រព្រឹត្តទៅតាមស្តង់ដា វិធាន ឬច្បាប់ណាមួយ :
ប្រព្រឹត្តតាម, ធ្វើតាម; យល់ព្រមតាម; អនុលោម :
[អៈ-នុ-វ័ត] anuvath
ប្រព្រឹត្តតាម, ធ្វើតាម; យល់ព្រមតាម; អនុលោម :
ការប្រព្រឹត្តតាម, ការធ្វើតាម, ការបណ្ដោយតាម; អនុរោធ។
[អៈ-នុ-វ័ត] aaknuvta≈
ការប្រព្រឹត្តតាម, ការធ្វើតាម, ការបណ្ដោយតាម; អនុរោធ។
បណ្ដោយខ្យល់។
[អៈ-នុ-វ៉ាត] aonuveat
សំពត់ប្រក់គឺចម្រៀកសំពត់វែងៗ ដែលប៉ះតម្រួតគ្នាដេរភ្ជាប់ត្រង់ទីបំផុតជុំវិញនៃត្រៃចីវរ (ដើម្បីឱ្យមាំ, ឱ្យធន់) :
[អៈ-នុ-វ៉ាត] aonuveat
បណ្ដោយខ្យល់។
ភូមិសិក្សាកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ ចាប់ពីថ្នាក់ទី៧រហូតដល់ថ្នាក់ទី៩:
[អៈ-នុ-វិត-ទ្យា-ឡៃ] aaknuvittyealai≈
ស្ថាប័នអប់រំមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិចំណេះទូទៅ។
[អៈ-នុ-វិត-ទ្យា-ឡៃ] aaknuvittyealai≈
ភូមិសិក្សាកម្រិតមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ ចាប់ពីថ្នាក់ទី៧រហូតដល់ថ្នាក់ទី៩:
វិស័យរង :
[អៈ-នុ-វិ-សៃ] aaknuvisai≈
វិស័យរង :
សន្ធិសញ្ញាមួយប្រភេទ :
[អៈ-នុ-ស័ញ-ញ៉ា] aonusnhnhea
កិច្ចព្រមព្រៀងឬល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នាទៅវិញទៅមក; សារលិខិតជាគ្រឿងកម្ជាប់នូវកិច្ចសន្យា :
[អៈ-នុ-ស័ញ-ញ៉ា] aonusnhnhea
សន្ធិសញ្ញាមួយប្រភេទ :
(ភាសា.) ពាក្យដែលមានន័យចំណុះឱ្យពាក្យមួយទៀតដែលជាមហាសព្ទ :
[អៈ-នុ-ស័ប] aaknusba≈
(ភាសា.) ពាក្យដែលមានន័យចំណុះឱ្យពាក្យមួយទៀតដែលជាមហាសព្ទ :
សេចក្ដីភ្ញាក់រឭកជារឿយៗ ការដឹងខ្លួនជានិច្ច ការទទួលខុសត្រូវដោយមនសិការ។
[អៈ-នុ-ស័ម-ប៉ៈ-ជ័ញ-ញៈ] aaknusmobakchnhonheak≈
សេចក្ដីភ្ញាក់រឭកជារឿយៗ ការដឹងខ្លួនជានិច្ច ការទទួលខុសត្រូវដោយមនសិការ។
សេចក្ដីចម្លងឬដកស្រង់ចេញពីឯកសារដើម :
[អៈ-នុ-សា] aonusar
លំអាន; ដំណែល; ទំនៀម, ទំនៀមទម្លាប់; ការប្រព្រឹត្តតាមដំណែល, តាមលំអាន, តាមទំនៀមឬតាមបវេណី, តាមបវេណីនិយម :
[អៈ-នុ-សា] aonusar
សេចក្ដីចម្លងឬដកស្រង់ចេញពីឯកសារដើម :
[អៈ-នុ-សា-សៈ-ណៈ] aaknusasaknak≈
ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ។
ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ; ពាក្យពេចន៍ឬសេចក្ដីណែនាំ ការចង្អុលបង្ហាញ; មតិយោបល់ឬការយល់ឃើញ :
[អៈ-នុ-សាស] aonusason
ពាក្យប្រៀនប្រដៅ, ការប្រៀនប្រដៅ; ពាក្យពេចន៍ឬសេចក្ដីណែនាំ ការចង្អុលបង្ហាញ; មតិយោបល់ឬការយល់ឃើញ :
ការសុំជនណាម្នាក់ឱ្យជួយជ្រោមជ្រែងដោយក្ដីទំនុកបម្រុងដល់ជនណាម្នាក់ឬច្រើននាក់។
[អៈ-នុ-សិត] aaknuset≈
ការសុំជនណាម្នាក់ឱ្យជួយជ្រោមជ្រែងដោយក្ដីទំនុកបម្រុងដល់ជនណាម្នាក់ឬច្រើននាក់។
អ្នកផ្ដល់អនុសិដ្ឋ។
[អៈ-នុ-សិត-ឋៈ-ជន់] aaknusetthakchno≈
អ្នកផ្ដល់អនុសិដ្ឋ។
នាយទាហានជាន់ទាបតាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រី ដល់អនុសេនីយ៍ឯក។
[អៈ-នុ-សេ-ណា-នី] aaknusenani≈
នាយទាហានជាន់ទាបតាមលំដាប់ថ្នាក់ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រី ដល់អនុសេនីយ៍ឯក។
ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ទោ (សក្ដិ ១)។
[អៈ-នុ-សេ-ណី-ត្រី] aaknuseneitri≈
ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ទោ (សក្ដិ ១)។
ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ឯក (សក្ដិ ២)។
[អៈ-នុ-សេ-ណី-ទោ] aaknuseneito≈
ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានបន្ទាប់ពីអនុសេនីយ៍ឯក (សក្ដិ ២)។
ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុសេនានី, បន្ទាប់ពីវរសេនីយ៍ត្រី (សក្ដិ ៣)។
[អៈ-នុ-សេ-ណី-អែក] aaknuseneiaaek≈
ឋានន្តរសក្ដិនាយទាហានខ្ពស់ផុតក្នុងថ្នាក់អនុសេនានី, បន្ទាប់ពីវរសេនីយ៍ត្រី (សក្ដិ ៣)។
និគ្គហិតឬដំលើ (º) :
[អៈ-នុស-ស្វា-រ៉ៈ] aanusvar
និគ្គហិតឬដំលើ (º) :
[អៈ-នុស-សៈ-រ៉ៈ-ណៈ] aaknussakraknak≈
(វិ.ន.) ឯកសារជាលាយលក្ខណ៍អក្សរនៅក្នុងវិស័យធុរកិច្ចឬការទូត លិខិតផ្លូវច្បាប់ម្យ៉ាងដែលមានចែងអំពីថិរវេលានៃកិច្ចសន្យាឬសេចក្ដីលម្អិតផ្នែកច្បាប់ដទៃទៀត :
(វិ.ន.) ឯកសារអន្តរជាតិទាំងឡាយណាដែលមានទម្រង់ជាលិខិតទោល ហើយមិនតម្រូវឱ្យមានការផ្ដល់សច្ចាប័ន :
[អៈ-នុស-ស] aaknussa≈
(ម.ព. អនុស្សរណៈ)។
[អៈ-នុស-សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-នៃ-កា-យោក-យល់-គ្នា] aaknussakraknakneykayokylknea≈
(វិ.ន.) ឯកសារអន្តរជាតិទាំងឡាយណាដែលមានទម្រង់ជាលិខិតទោល ហើយមិនតម្រូវឱ្យមានការផ្ដល់សច្ចាប័ន :
(ម.ព. អនុស្វារ)។
[អៈ-នុស-សា-រ៉ៈ] aaknussarak≈
(ម.ព. អនុស្វារ)។
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-ណៈ-ក] aanussavonok
(ម.ព. អនុស្សាវនា)។
(ម.ព. អនុស្សាវនា)។
[អៈ-នុស-សា-វៈ-ណៈ-កៈ] aaknussaveaknakkak≈
(ម.ព. អនុស្សាវនា)។
ការសូត្រប្រកាសសេចក្ដីតាមលក្ខណប្បញ្ញត្តិក្នុងទីប្រជុំឱ្យគេឮរាល់គ្នា។ វាចាដែលសូត្រឬការសូត្រផ្ដៀងជំនុំសង្ឃតាមលក្ខណវិនយប្បញ្ញត្តិ (ព.វិ.)។
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-ណា] aanussavonea
ការសូត្រប្រកាសសេចក្ដីតាមលក្ខណប្បញ្ញត្តិក្នុងទីប្រជុំឱ្យគេឮរាល់គ្នា។ វាចាដែលសូត្រឬការសូត្រផ្ដៀងជំនុំសង្ឃតាមលក្ខណវិនយប្បញ្ញត្តិ (ព.វិ.)។
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aanussavoriy
ពាក្យសន្មតហៅចេតិយដ្ឋានដែលសាងទុកជាទីរឭកដល់ហេតុឬរឿងឬក៏បុគ្គលដែលពុំគួរបំភ្លេចចោល :
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aanussavoriy
ការដែលគួររលឹកនឹកឃើញ :
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aanussavoriy
វត្ថុជាអំណោយដែលទុកជាទីរលឹក :
ភិក្ខុជាអាចារ្យអ្នកសូត្រអនុស្សាវនា; ហៅ អនុស្សាវនក ឬ អនុស្សាវនកៈ ក៏បាន (ហៅតាមទម្លាប់ថា គ្រូសូត្រឆ្វេង)។
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-រី] aaknussavakri≈
(ម.ព. អនុស្សាវរីយ)។
[អៈ-នុស-សា-វ៉ៈ-ណា-ចា] aaknussavaknacha≈
ភិក្ខុជាអាចារ្យអ្នកសូត្រអនុស្សាវនា; ហៅ អនុស្សាវនក ឬ អនុស្សាវនកៈ ក៏បាន (ហៅតាមទម្លាប់ថា គ្រូសូត្រឆ្វេង)។
(ម.ព. អនុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ :
[អៈ-នុ—] aaknu—≈
(ម.ព. អនុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ :
ដែលច្រើនណាស់កាត់ថ្លៃពុំបាន។
[អៈ-ណែក] aanek
មិនមែនតែមួយ គឺច្រើនដែលរាប់ពុំបាន, ប្រមាណពុំអស់ :
[អៈ-ណេ-កៈ-ជាត] aanek
ជាតិច្រើនរាប់ពុំអស់។
[អៈ-ណែក-នៃ] aanek
ន័យដ៏ច្រើន; ដែលមានន័យច្រើន។
[អៈ-ណែក-ប-រ៉ិ-យ៉ាយ] aanek
បរិយាយច្រើន; ដែលមានបរិយាយច្រើន។
[អៈ-ណែ-ក័ប-ប៉ៈ-ភេត] aanek
ប្រភេទច្រើន; ដែលមានប្រភេទច្រើន។
[អៈ-ណែ-ក័ប-ប៉ៈ-ម៉ាន] aanek
ចំនួនច្រើន; ដែលមានចំនួនច្រើន។
[អៈ-ណែក-ប្រ-កា] aanek
(ម.ព. អនេកប្បការ)។
[អៈ-ណែក-ប្រ-ភេត] aanek
(ម.ព. អនេកប្បភេទ)។
[អៈ-ណែក-ប្រ-ម៉ាន] aanek
(ម.ព. អនេកប្បមាណ)។
[អៈ-ណែក-ពាន់-ជាត] aanek
ជាតិច្រើនពាន់ ឬ ច្រើនពាន់ជាតិ, អនេកជាតិ :
[អៈ-ណេ-កៈ-ពិត] aanek
ច្រើនយ៉ាង, ច្រើនបែប។
[អៈ-ណេ-កៈ-វិត] aanek
(ម.ព. អនេកពិធ)។
[អៈ-ណែក-អៈ-ណន់] aanek
ច្រើនក្រៃលែងមិនមានទីបំផុត។
[អៈ-ណែក-អៈ-ណាក់] aanek
ដែលច្រើនណាស់កាត់ថ្លៃពុំបាន។