Khmer Dictionary

អព្យត្ត នាម

[អ័ប-ព្យ័ត-តៈ-វោ-ហា] aapyott

សម្ដីមិនឈ្លាស; អ្នកមិនឈ្លាសសម្ដី។

អព្យត្តា

(ម.ព. អព្យត្ត)។

អព្យត្តា នាម

[អ័ប-ព្យ័ត-តា] abpoytta≈

(ម.ព. អព្យត្ត)។

អព្យត្ត—

(ម.ព. អព្យត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អព្យត្ត— នាម

[អ័ប-ព្យ័ត-តៈ—] abpoyttak—≈

(ម.ព. អព្យត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អព្យព

(ភូមិ.) ការបែកខ្ញែកគ្នានៃក្រុមមួយឬជាតិសាសន៍មួយ ហើយប្រមូលផ្ដុំគ្នាទៅរស់នៅទីកន្លែងផ្សេងៗនៃពិភពលោក។ ពាក្យចាប់ផ្ដើមប្រើនៅពេលដែលជនជាតិជ្វីហ្វបែកខ្ញែកចេញពីប្រទេសរបស់ខ្លួន។ បច្ចុប្បន្ន ពាក្យនេះមានន័យទូទៅសម្គាល់ដំណើរបែកខ្ញែករបស់ប្រជាជាតិណាមួយនៅក្នុងពិភពលោក :

អព្យព នាម

[អប់-ព្យប់] aapyop

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី អពយព (ម.ព. អពយព១)។

អព្យព នាម

[អប់-ព្យប់] aapyop

(ភូមិ.) ការបែកខ្ញែកគ្នានៃក្រុមមួយឬជាតិសាសន៍មួយ ហើយប្រមូលផ្ដុំគ្នាទៅរស់នៅទីកន្លែងផ្សេងៗនៃពិភពលោក។ ពាក្យចាប់ផ្ដើមប្រើនៅពេលដែលជនជាតិជ្វីហ្វបែកខ្ញែកចេញពីប្រទេសរបស់ខ្លួន។ បច្ចុប្បន្ន ពាក្យនេះមានន័យទូទៅសម្គាល់ដំណើរបែកខ្ញែករបស់ប្រជាជាតិណាមួយនៅក្នុងពិភពលោក :

អព្យយសព្ទ

(ម.ព. អព្យយៈ)។

អព្យយសព្ទ នាម

[អ័ប-ព្យៈ-យៈ-ស័ប] abpyeakyeaksba≈

(ម.ព. អព្យយៈ)។

អព្យយីភាព

ឈ្មោះសមាសឬសមាសនាមក្នុងភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹតដែលកំណត់ដោយមានឧបសគ្គនិបាតរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើម ហើយប្រើជា នបុំ. ឯកវចនៈ (ព.វ. បា. សំ.)។

អព្យយីភាព នាម

[អ័ប-ព្យៈ-យី-ភាប] aapyoyipheap

ឈ្មោះសមាសឬសមាសនាមក្នុងភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹតដែលកំណត់ដោយមានឧបសគ្គនិបាតរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើម ហើយប្រើជា នបុំ. ឯកវចនៈ (ព.វ. បា. សំ.)។

អព្យយីភាវៈ

(ម.ព. អព្យយីភាព)។

អព្យយីភាវៈ នាម

[អ័ប-ព្យៈ-យី-ភា-វៈ] abpyeakyipheaveak≈

(ម.ព. អព្យយីភាព)។

អព្យយៈ

និបាតសព្ទ, ឧបសគ្គសព្ទ និងពួកបច្ច័យដែលហៅថា អព្យយបច្ច័យ ជា អលិង្គ សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹត (ព.វ. បា. សំ.)។

អព្យយៈ នាម

[អ័ប-ព្យៈ-យៈ] aopyoyeak

និបាតសព្ទ, ឧបសគ្គសព្ទ និងពួកបច្ច័យដែលហៅថា អព្យយបច្ច័យ ជា អលិង្គ សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹត (ព.វ. បា. សំ.)។

អព្យាកត គុណនាម

[អ័ប-ព្យា-កៈ-តៈ] ឬ [កត់] aapyeakat

(ម.ព. អព្យាក្រឹត)។

អព្យាកត នាម

[អ័ប-ព្យា-កៈ-តៈ-ចិត] aapyeakat

ចិត្តអព្យាក្រឹត។

អព្យាកត នាម

[អ័ប-ព្យា-កៈ-តៈ-ធ័រ] aapyeakat

ធម៌អព្យាក្រឹត។

អព្យាកត នាម

[អ័ប-ព្យា-កៈ-តៈ-ភាប] aapyeakat

ភាពជាអ្នកកណ្ដាលៗ, ភាពនៃបុគ្គលដែលតាំងខ្លួនជាអ្នកកណ្ដាល, ដែលមិនចូលក្នុងបក្សពួកខាងណា។

អព្យាកតៈ

(ម.ព. អព្យាក្រឹត)។

អព្យាកតៈ គុណនាម

[អ័ប-ព្យា-កៈ-តៈ] abpyeakaktak≈

(ម.ព. អព្យាក្រឹត)។

អព្យាក្រឹត

ដែលមិនច្បាស់; ពុំប្រាកដ, មិនដាច់ស្រេច, មិនស្រេចជាទៅខាងណា; ដែលជាកណ្ដាល :

អព្យាក្រឹត គុណនាម

[អ័ប-ព្យា-ក្រឹត] abpyeakroet≈

ដែលមិនច្បាស់; ពុំប្រាកដ, មិនដាច់ស្រេច, មិនស្រេចជាទៅខាងណា; ដែលជាកណ្ដាល :

អព្យាក្រឹតនិយម

(វិ.ន.) លទ្ធិឬប្រព័ន្ធនយោបាយដែលប្រទេសមួយប្រកាន់យកគោលការណ៍អព្យាក្រឹតក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសណាមួយ ឬ ក្រុមប្រទេសណាមួយក្នុងគោលបំណងគេចពីការជ្រៀតជ្រែករបស់ប្រទេសមហាអំណាចនិងដើម្បីរក្សាសន្តិភាព :

អព្យាក្រឹតនិយម នាម

[អ័ប-ព្យា-ក្រឹត-និ-យំ] abpyeakroetniyum≈

(វិ.ន.) លទ្ធិឬប្រព័ន្ធនយោបាយដែលប្រទេសមួយប្រកាន់យកគោលការណ៍អព្យាក្រឹតក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសណាមួយ ឬ ក្រុមប្រទេសណាមួយក្នុងគោលបំណងគេចពីការជ្រៀតជ្រែករបស់ប្រទេសមហាអំណាចនិងដើម្បីរក្សាសន្តិភាព :

អព្យាក្រឹតភាព

(វិ.ន.) គោលនយោបាយប្រកាន់យកដោយរដ្ឋមួយដែលមិនចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមណាមួយ ដែលមានការពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋពីរឬច្រើន។ :

អព្យាក្រឹតភាព នាម

[អ័ប-ព្យា-ក្រឹ-តៈ-ភាប] abpyeakroetakpheab≈

(វិ.ន.) គោលនយោបាយប្រកាន់យកដោយរដ្ឋមួយដែលមិនចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមណាមួយ ដែលមានការពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋពីរឬច្រើន។ :

អព្យាបាទ

ការមិនព្យាបាទ គឺការមិនចងគំនុំ, មិនគុំកួន :

អព្យាបាទ នាម

[អ័ប-ព្យា-បាត] aopyeabat

ការមិនព្យាបាទ គឺការមិនចងគំនុំ, មិនគុំកួន :

អព្យ័ត្ត

(ម.ព. អព្យត្ត)។

អព្យ័ត្ត គុណនាម

[អ័ប-ព្យ័ត] abpoyt≈

(ម.ព. អព្យត្ត)។

អព្រហ្មចរិយ

ការមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយឬព្រហ្មចារ្យ (ហៅ អព្រហ្មចរិយធម៌ ក៏បាន)។

អព្រហ្មចរិយ នាម

[អៈ-ព្រៈ-ហ្មៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ] aaprohmachariy

ការមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយឬព្រហ្មចារ្យ (ហៅ អព្រហ្មចរិយធម៌ ក៏បាន)។

អព្រហ្មចារិន

(ម.ព. អព្រហ្មចារី)។

អព្រហ្មចារិន នាម

[អៈ-ព្រំ-ម៉ៈ-ចា-រិន] aakprummakcharin≈

(ម.ព. អព្រហ្មចារី)។

អព្រហ្មចារិនី

(ម.ព. អព្រហ្មចារី)។

អព្រហ្មចារិនី នាម

[អៈ-ព្រៈ-ហ្មៈ-ចា-រិ-នី] aaprohmacharini

(ម.ព. អព្រហ្មចារី)។

អព្រហ្មចារី

អ្នកដែលមិនមែនជាព្រហ្មចារី។

អព្រហ្មចារី នាម

[អៈ-ព្រៈ-ហ្មៈ-ចា-រ៉ី] aoprohmochari

អ្នកដែលមិនមែនជាព្រហ្មចារី។

អព្រហ្មចារ្យ

(ម.ព. អព្រហ្មចរិយ)។

អព្រហ្មចារ្យ នាម

[អៈ-ព្រៈ-ហ្មៈ-ចា] aakpreakhmeakcha≈

(ម.ព. អព្រហ្មចរិយ)។

អព្វុទ គុណនាម

[អ័ប-ពុត] aapvut

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែនវិន្ទុ។

អព្វុទ នាម

[អ័ប-ពុត] aapvut

កូនដែលទើបចាប់កំណើតក្នុងផ្ទៃក្នុងសប្ដាហៈទី ២មានអាការៈសណ្ឋានដូចទឹកលាងសាច់; ខ្នែងដែលទើបដុះខ្ចី; ចង្រៃ; ពុតត្បុត។

អព្វុទៈ

(ម.ព. អព្វុទ)។

អព្វុទៈ គុណនាម

[អ័ប-ពុ-ទៈ] abputeak≈

(ម.ព. អព្វុទ)។

អព្វោហារិក គុណនាម

[អ័ប-ពោ-ហា-រ៉ិ-កៈ] ឬ [អ័ប-ពោ-ហា-រ៉ិក] aapvouharik

ដែលមិនប្រកបដោយវោហារឬដែលមិនមានវោហារ គឺដែលប្រាកដជាមាន ប៉ុន្តែល្អិតណាស់ឬកំបាំងណាស់ពិបាកនិយាយប្រាប់គ្នា ឬនិយាយប្រាប់គ្នាមិនកើត (ដូចជា ថ្មឬក្រួស សឹងមានវត្ថុ ៨យ៉ាងនៅនោះគឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, សម្បុរ, ក្លិន, ចំហាយ, ឱជារស; វត្ថុ ៣យ៉ាងគឺ ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់ ដែលប្រាកដជា

អព្វោហារិកា

(ម.ព. អព្វោហារិក)។

អព្វោហារិកា គុណនាម

[អ័ប-ពោ-ហា-រ៉ិ-កា] aopvouharika

(ម.ព. អព្វោហារិក)។

អព្វោហារិកោ

(ម.ព. អព្វោហារិក)។

អព្វោហារិកោ គុណនាម

[អ័ប-ពោ-ហា-រ៉ិ-កោ] abpoharekao≈

(ម.ព. អព្វោហារិក)។

អព្វោហារិកំ

អ្នកដែលមានឧបនិស្ស័យស្ដើងស្ដួចឬដែលមានសំណាងតិច ពុំអាចនឹងសម្រេចមគ្គផលបាន។

អព្វោហារិកំ គុណនាម

[អ័ប-ពោ-ហា-រ៉ិ-ក័ង] abpoharekngo≈

(ម.ព. អព្វោហារិក)។

អព្វោហារិកំ នាម

[អៈ-ភ័ប-ពា-គៈ-មៈ-នា] aakphbapeakeakmeaknea≈

(ម.ព. អភព្វាគមន៍)។

អព្វោហារិកំ នាម

[អៈ-ភ័ប-ពា-គំ] aakphbapeakum≈

អ្នកដែលមានឧបនិស្ស័យស្ដើងស្ដួចឬដែលមានសំណាងតិច ពុំអាចនឹងសម្រេចមគ្គផលបាន។

អភព្វា

(ម.ព. អភ័ព្វ)។

អភព្វា គុណនាម

[អៈ-ភ័ព-ពា] aakphpopea≈

(ម.ព. អភ័ព្វ)។

អភព្វា—

(ម.ព. អភ័ព្វ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភព្វា— គុណនាម

[អៈ-ភ័ព-ពា—] aakphpopea—≈

(ម.ព. អភ័ព្វ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភព្វោ

(ម.ព. អភ័ព្វ)។

អភព្វោ គុណនាម

[អៈ-ភ័ប-ពោ] aakphbapo≈

(ម.ព. អភ័ព្វ)។

អភព្វ—

(ម.ព. អភ័ព្វ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភព្វ— គុណនាម

[អៈ-ភ័ប-ពៈ—] aakphbapeak—≈

(ម.ព. អភ័ព្វ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភយ—

(ម.ព. អភ័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភយ— គុណនាម

[អៈ-ភៈ-យៈ—] aakpheakyeak—≈

(ម.ព. អភ័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អភវនីយ

មិនគួរមានឬមិនគួរជឿ។

អភវនីយ កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភៈ-វៈ-នី-យៈ] aakpheakveakniyeak≈

មិនគួរមានឬមិនគួរជឿ។

អភវនីយភាព

ភាពមិនគួរមានឬមិនគួរជឿ។

អភវនីយភាព នាម

[អៈ-ភៈ-វៈ-នី-យៈ-ភាប] aakpheakveakniyeakpheab≈

ភាពមិនគួរមានឬមិនគួរជឿ។

អភាព

ការឥតភាព; ការមិនមាន; សេចក្ដីស្លាប់។

អភាព នាម

[អៈ-ភាប] aapheap

ការឥតភាព; ការមិនមាន; សេចក្ដីស្លាប់។

អភិ

(ម.ព. អភិហារិន)។

អភិ គុណនាម

[អៈ-ភិ] aophi

ក្រៃ, ក្រៃលែង, ក្រៃពេក, ពេកក្រៃ, ណាស់, លើសលែង, ឆ្ពោះ, ចំពោះ, ឆ្ពោះត្រង់; សង្កត់; គ្របពីលើ; ...។ កាលបើរៀងភ្ជាប់ជាមួយនឹងសព្ទណា អាចបង្វែរសព្ទនោះឱ្យងាកសេចក្ដីប្លែកពីប្រក្រតីដើមក៏មាន ដូចជា ភូ "កើត; មាន", អភិភូ "គ្របសង្កត់" ជាដើម។

អភិ នាម a

[អៈ-ភិ-ឃាត] aophi

ការចោមវាយ; ការរុករានចូលវាយ; ការវាយសំពង :

អភិ កិរិយាសព្ទ b

[អៈ-ភិ-ឃាត] aophi

ចោមវាយ; រុករានចូលវាយ; វាយសំពង :

អភិ នាម

[កាំ-ម៉ា-ភិ-មុក] aophi

អ្នកដែលជាប្រធាននៃកិច្ចការ (មេការ)។

អភិ នាម

[សាក-សី-អៈ-ភិ-ញាត] aophi

សាក្សីដែលបានឃើញឬដឹងឮប្រាកដ។

អភិ នាម

[សេ-ណា-ភិ-មុក] aophi

អ្នកដែលជាប្រធាននៃសេនា, មេទ័ពធំ។

អភិ ន., គុ.

[អៈ-ភិក-ក័ន-តៈ-ព័រ] aophi

ព័ណ៌ឬសម្បុរល្អ; ដែលមានព័ណ៌ឬសម្បុរល្អ។

អភិ នាម

[អៈ-ភិក-ក័ន-តៈ-វ័ន] aophi

(ម.ព. អភិក្កន្តព័ណ៌)។

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-ក្រំ] aophi

ការឈានចូល, ការចូលជិត; ការរុករានចូល, ការបុករុកចូល, ដំណើររឹតឡើងៗ :

អភិ កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-ក្រោត] aophi

ក្រោធខ្លំាង។

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-ខ្យា] aophi

ឈ្មោះ; ការឱ្យឈ្មោះ។

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-គំ] aophi

ការប្រសព្វចូល; ការប្រសព្វមុខគ្នា; ការចួបគ្នា; ការរួបរួមគ្នា; ការភប់ប្រសព្វ :

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-គំ] aophi

(ម.ព. អភិគម)។

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-គោត] aophi

ឧត្តមគោត្រ, ត្រកូលខ្ពស់។

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-គោត] aophi

(ម.ព. អភិគោត្ត)។

អភិ នាម

[អៈ-ភិច-ឆា] aophi

ការចង់បានណាស់, ការចង់បានអន្ទះសាខ្វារក; ការចង់បានហួសហេតុហួសទំនង; សេចក្ដីច្រណែន។

អភិ កិ., គុ.

[អៈ-ភិ-ជាត] aophi

មានត្រកូល, មានពូជ; មានប្រាជ្ញា, ឈ្លាសវៃ។

អភិ កិ., គុ.

[អៈ-ភិ-ជា-តា] aophi

(ម.ព. អភិជាត)។

អភិ គុណនាម

[អៈ-ភិ-ជិត] aophi

ដែលមានជម្នះយ៉ាងសម្បើម :

អភិ គុណនាម

[អៈ-ភិ-ជេត] aophi

ដែលជាច្បងឬជាចម្បងជាងគេ។

អភិ គុណនាម

[អៈ-ភិ-ជេត-ឋា] aophi

(ម.ព. អភិជេដ្ឋ)។

អភិ នាម

[អៈ-ភិ-ជៃ] aophi

ជម្នះយ៉ាងសម្បើម។

អភិ គុណនាម

[អៈ-ភិញ-ញាត] aophi

ដែលប្រាកដ; ដែលចេះចាំស្ទាត់ប្រាកដ; ដែលស្គាល់ជាក់ឬដឹងច្បាស់។

អភិ នាម

[អៈ-ភិញ-ញា-តៈ-កា] aophi

ហេតុប្រាកដ, ហេតុដែលគេដឹងជាក់។

អភិ នាម

[អៈ-ភិញ-ញា-តៈ-ជន់] aophi

ជនដែលមានគេស្គាល់ច្រើន។

អភិ នាម

[អៈ-ភិញ-ញា-តៈ-ធ័រ] aophi

ធម៌ប្រាកដ; អ្នកដែលចេះធម៌ប្រាកដ។

អភិ នាម

[អៈ-ភិញ-ញា-តៈ-សាក-សី] aophi

(ម.ព. សាក្សីអភិញ្ញាត)។

អភិ គុណនាម

[អៈ-ភិ-តៈ-រ៉ុន] aophi

ក្មេងណាស់; ខ្ចីណាស់។