Khmer Dictionary

(ទស្សនៈ.) ការសិក្សាអំពីទ្រឹស្ដីនិងវិធីសាស្ត្រដែលនិយាយពីការបកស្រាយនិងការយល់ដឹងអំពីអត្ថបទ។ អភិប្រាយវិជ្ជាចែកចេញជាពីរគឺ ទីមួយ ជាវិទ្យាសាស្ត្រនិងវិធីសាស្ត្រស្ដីពីការបកស្រាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រនូវអត្ថបទនានាតាមរយៈសំណេរ ជាពិសេស គម្ពីរសាសនា គតិបណ្ឌិតនៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រ អត

អភិប្រាយវិជ្ជា នាម

[អៈ-ភិ-ប្រាយ-វិច-ជា] aakphibreayvichchea≈

(ទស្សនៈ.) ការសិក្សាអំពីទ្រឹស្ដីនិងវិធីសាស្ត្រដែលនិយាយពីការបកស្រាយនិងការយល់ដឹងអំពីអត្ថបទ។ អភិប្រាយវិជ្ជាចែកចេញជាពីរគឺ ទីមួយ ជាវិទ្យាសាស្ត្រនិងវិធីសាស្ត្រស្ដីពីការបកស្រាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រនូវអត្ថបទនានាតាមរយៈសំណេរ ជាពិសេស គម្ពីរសាសនា គតិបណ្ឌិតនៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រ អត

អភិផវ័ន

អនុត្តរភាព អំណាច អំណាចចក្រ ការគ្របសង្កត់។

អភិផវ័ន នាម

[អៈ-ភិ-ផៈ-វ័ន] aakphiphakvno≈

អនុត្តរភាព អំណាច អំណាចចក្រ ការគ្របសង្កត់។

អភិមង្គល នាម

[អៈ-ភិ-មង់-គល់] aaphimngkol

មង្គលដ៏ឧត្តម, ហេតុដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើនក្រៃលែង, អភិវុឌ្ឍករណ៍ (ព.កា.) ប្រើជា អភិមង្គល៍ (អៈភិមង់) ក៏បាន :

អភិមង្គល៍

(ម.ព. អភិមង្គល)។

អភិមង្គល៍ នាម

[អៈ-ភិ-មង់] aophimngkol

(ម.ព. អភិមង្គល)។

អភិមានិក

អ្នកប្រាថ្នាទាមទារនូវអ្វីដែលខ្លួនឯងគិតថាត្រឹមត្រូវឬគួរនឹងទទួលបាន។

អភិមានិក នាម

[អៈ-ភិ-មា-និក] aakphimeanik≈

អ្នកប្រាថ្នាទាមទារនូវអ្វីដែលខ្លួនឯងគិតថាត្រឹមត្រូវឬគួរនឹងទទួលបាន។

អភិមានី

អ្នកដែលប្រាថ្នាលើសអំពីគុណូបការៈរបស់ខ្លួន។

អភិមានី នាម

[អៈ-ភិ-មា-នី] aakphimeani≈

អ្នកដែលប្រាថ្នាលើសអំពីគុណូបការៈរបស់ខ្លួន។

អភិរក្ស

រក្សាដោយប្រយ័ត្ន; ការរក្សាដោយប្រយ័ត្ន។

អភិរក្ស កិ., ន.

[អៈ-ភិ-រ័ក] aophiroksor

រក្សាដោយប្រយ័ត្ន; ការរក្សាដោយប្រយ័ត្ន។

អភិរក្សនិយម

ការប្រកាន់យកនូវនិន្នាការប្រឆាំងនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ :

អភិរក្សនិយម នាម

[អៈ-ភិ-រ័ក-និ-យំ] aakphirkaniyum≈

ការប្រកាន់យកនូវនិន្នាការប្រឆាំងនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ :

អភិរដ្ឋមន្ត្រី

ពាក្យសន្មតប្រើតាមសម័យនិយម សំដៅសេចក្ដីថា "មហាមាត្រឬមន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត"។

អភិរដ្ឋមន្ត្រី នាម

[អៈ-ភិ-រ័ត-ឋៈ-មន់-ត្រី] aophirdthomontri

ពាក្យសន្មតប្រើតាមសម័យនិយម សំដៅសេចក្ដីថា "មហាមាត្រឬមន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត"។

អភិរម

ឆត្ររួតមានរំភាយដូចក្លស់ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងរុងរឿងក្នុងក្បួនហែក្នុងព្រះរាជពិធីណាមួយ (ច្រើនសរសេរ អភិរំ ជាង)។

អភិរម កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-រំ] aaphirom

រីករាយឬត្រេកអរក្រៃពេក; ពេញចិត្ត; នៅអាស្រ័យឬសម្នាក់អាស្រ័យដោយសប្បាយ (ប្រើជា អភិរម្យ ក៏បាន)។

អភិរម នាម

[អៈ-ភិ-រំ] aaphirom

ឆត្ររួតមានរំភាយដូចក្លស់ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងរុងរឿងក្នុងក្បួនហែក្នុងព្រះរាជពិធីណាមួយ (ច្រើនសរសេរ អភិរំ ជាង)។

អភិរម្យ

ដូចគ្នានឹង អភិរម ១កិ. ដែរ។

អភិរម្យ នាម

[អៈ-ភិ-រំ] aaphiromyor

ដូចគ្នានឹង អភិរម ១កិ. ដែរ។

អភិរាជ

អធិរាជ (ម.ប្រ.)។

អភិរាជ នាម

[អៈ-ភិ-រាជ] aaphireach

អធិរាជ (ម.ប្រ.)។

អភិរាម

ល្អ, ប្រពៃ, ថ្លៃថ្លា។

អភិរាម គុណនាម

[អៈ-ភិ-រាម] aophiream

ល្អ, ប្រពៃ, ថ្លៃថ្លា។

អភិរាស្ត្រមន្ត្រី

(ម.ព. អភិរដ្ឋមន្ត្រី)។

អភិរាស្ត្រមន្ត្រី គុណនាម

[អៈ-ភិ-រាស-មន់-ត្រី] aakphireasmnotri≈

(ម.ព. អភិរដ្ឋមន្ត្រី)។

អភិរូហ៍

ការលូតលាស់ចម្រើន, សេចក្ដីចម្រុងចម្រើន :

អភិរូហ៍ នាម

[អៈ-ភិ-រូ] aophiruh

ការលូតលាស់ចម្រើន, សេចក្ដីចម្រុងចម្រើន :

អភិរំ

(ម.ព. អភិរម{¥¥}២{££})។

អភិរំ នាម

[អៈ-ភិ-រំ] aaphirum

(ម.ព. អភិរម២)។

អភិលក្ខិតកាល

កាលឬសម័យដែលកំណត់ទុក (ដូចយ៉ាងថ្ងៃមាឃបូជា, វិសាខបូជា, ថ្ងៃត្រូវធ្វើទក្ខិណានុប្បទានចំពោះបុព្វបុរស, ថ្ងៃរំឭកគុណឬរំឭកដល់ហេតុណាមួយជាដើម ដែលត្រូវធ្វើរៀងរាល់ឆ្នាំ) :

អភិលក្ខិតកាល នាម

[អៈ-ភិ-ល័ក-ខិ-តៈ-កាល] aophilkkhetokal

កាលឬសម័យដែលកំណត់ទុក (ដូចយ៉ាងថ្ងៃមាឃបូជា, វិសាខបូជា, ថ្ងៃត្រូវធ្វើទក្ខិណានុប្បទានចំពោះបុព្វបុរស, ថ្ងៃរំឭកគុណឬរំឭកដល់ហេតុណាមួយជាដើម ដែលត្រូវធ្វើរៀងរាល់ឆ្នាំ) :

អភិលក្ខិតសម័យ

(ម.ព. អភិលក្ខិតកាល)។

អភិលក្ខិតសម័យ នាម

[អៈ-ភិ-ល័ក-ខិ-តៈ-សៈ-ម៉ៃ] aakphilkakhetaksakmai≈

(ម.ព. អភិលក្ខិតកាល)។

អភិវឌ្ឍ

អាការៈនៃអភិវឌ្ឍន៍។

អភិវឌ្ឍ កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-វ័ត] ah phi wat

ចម្រើនក្រៃលែង, លូតលាស់ចម្រើន។

អភិវឌ្ឍ នាម

[អៈ-ភិ-វ័ត-ធៈ-នៈ] ah phi wat

សេចក្ដីចម្រើនក្រៃលែង។

អភិវឌ្ឍ នាម

[អៈ-ភិ-វ័ត-ធៈ-នៈ-ភាប] ah phi wat

ភាពនៃសេចក្ដីចម្រើន។

អភិវឌ្ឍ នាម

[អៈ-ភិ-វ័ត-ធៈ-នា-កា] ah phi wat

អាការៈនៃអភិវឌ្ឍន៍។

អភិវឌ្ឍន៍

(ម.ព. អភិវឌ្ឍន)។

អភិវឌ្ឍន៍ នាម

[អៈ-ភិ-វ័ត] aakphivta≈

(ម.ព. អភិវឌ្ឍន)។

អភិវន្ទ

អាការៈនៃអភិវន្ទន៍ឬអភិវាទន៍។

អភិវន្ទ កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-វ័ន] aophivontor

ថ្វាយបង្គំ, គំនាប់, សំពះ, ក្រាបសំពះ ដោយគោរព (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ) :

អភិវន្ទ នាម

[អៈ-ភិ-វ័ន-ទៈ-នា-កា] aophivontor

អាការៈនៃអភិវន្ទន៍ឬអភិវាទន៍។

អភិវន្ទន៍

កិរិយាថ្វាយបង្គំ, ការគំនាប់, ការសំពះ ឬការក្រាបសំពះ ដោយគោរព (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

អភិវន្ទន៍ នាម

[អៈ-ភិ-វ័ន] aaphivnton

កិរិយាថ្វាយបង្គំ, ការគំនាប់, ការសំពះ ឬការក្រាបសំពះ ដោយគោរព (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

អភិវាទ

(ម.ព. អភិវន្ទនាការ)។

អភិវាទ កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-វាត] aakphiveat≈

(ម.ព. អភិវន្ទ)។

អភិវាទ នាម

[អៈ-ភិ-វា-ទៈ-នា-កា] aakphiveateakneaka≈

(ម.ព. អភិវន្ទនាការ)។

អភិវាទន៍

(ម.ព. អភិវន្ទន៍)។

អភិវាទន៍ នាម

[អៈ-ភិ-វាត] aakphiveat≈

(ម.ព. អភិវន្ទន៍)។

អភិវុឌ្ឍករណ៍

ហេតុដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើនក្រៃលែង, ហេតុនាំឱ្យមានមង្គលដ៏ឧត្តម។

អភិវុឌ្ឍករណ៍ នាម

[អៈ-ភិ-វុត-ធៈ-ក] aophivudthkoron

ហេតុដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើនក្រៃលែង, ហេតុនាំឱ្យមានមង្គលដ៏ឧត្តម។

អភិសមាចារ

សមាចារដ៏ក្រៃលែង គឺមារយាទល្អក្រៃពេក ឬការប្រព្រឹត្តរៀបរយគួរឱ្យពេញចិត្ត, គួរឱ្យជ្រះថ្លា :

អភិសមាចារ នាម

[អៈ-ភិ-សៈ-ម៉ា-ចា] aaphismeachar

សមាចារដ៏ក្រៃលែង គឺមារយាទល្អក្រៃពេក ឬការប្រព្រឹត្តរៀបរយគួរឱ្យពេញចិត្ត, គួរឱ្យជ្រះថ្លា :

អភិសមាចារិកវត្ត

(ព.វិ.) វត្តប្រតិបត្តិដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអភិសមាចារ ឬវត្តប្រតិបត្តិរបស់អ្នកប្រកបដោយអភិសមាចារ គឺវត្តប្រតិបត្តិរៀបរយត្រឹមត្រូវ សំដៅសមណសារូបមានការស្លៀកដណ្ដប់រៀបរយនិងការសង្រួមឥរិយាបថទាំង៤ជាដើមរបស់បព្វជិតហៅថា អភិសមាចារិកវត្ត។

អភិសមាចារិកវត្ត នាម

[អៈ-ភិ-សៈ-ម៉ា-ចា-រ៉ិ-កៈ-វ័ត] aophismeacharikvott

(ព.វិ.) វត្តប្រតិបត្តិដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអភិសមាចារ ឬវត្តប្រតិបត្តិរបស់អ្នកប្រកបដោយអភិសមាចារ គឺវត្តប្រតិបត្តិរៀបរយត្រឹមត្រូវ សំដៅសមណសារូបមានការស្លៀកដណ្ដប់រៀបរយនិងការសង្រួមឥរិយាបថទាំង៤ជាដើមរបស់បព្វជិតហៅថា អភិសមាចារិកវត្ត។

អភិសម័យ

ការត្រាស់ដឹង, ការបានសម្រេចមគ្គផល; ការដឹងឬយល់ច្បាស់; សេចក្ដីចូលចិត្តស៊ប់ឥតសង្ស័យ។

អភិសម័យ នាម

[អៈ-ភិ-សៈ-ម៉ៃ] aophisomey

ការត្រាស់ដឹង, ការបានសម្រេចមគ្គផល; ការដឹងឬយល់ច្បាស់; សេចក្ដីចូលចិត្តស៊ប់ឥតសង្ស័យ។

អភិសម្ពោធិ

ការត្រាស់ដឹងចំពោះ គឺការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។

អភិសម្ពោធិ នាម

[អៈ-ភិ-ស័ម-ពោ-ធិ] ឬ [អៈ-ភិ-ស័ម-ពោត] aophismpouthi

ការត្រាស់ដឹងចំពោះ គឺការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។

អភិសិត្តរាជ

ព្រះរាជាដែលបានអភិសេករួចហើយ (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ)។វេវ. មុទ្ធាភិសិត្តរាជ (ព.ផ្ទ.) អនភិសិត្តរាជ។

អភិសិត្តរាជ នាម

[អៈ-ភិ-សិត-តៈ-រាច] aophisettoreach

ព្រះរាជាដែលបានអភិសេករួចហើយ (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ)។វេវ. មុទ្ធាភិសិត្តរាជ (ព.ផ្ទ.) អនភិសិត្តរាជ។

អភិសូន្យ

ការធ្វើឱ្យសាបសូន្យ ការបំបិទលែងឱ្យមាន។

អភិសូន្យ នាម

[អៈ-ភិ-សូន] aakphisoun≈

ការធ្វើឱ្យសាបសូន្យ ការបំបិទលែងឱ្យមាន។

អភិសេក

ការស្រោចទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខ (លើព្រះសិរ្ស៍លោកអ្នកមានបុញ្ញាភិនីហារ) សន្មតឱ្យឡើងពេញទីជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ។ ការប្រោះព្រំបាចសាចគ្រឿងគន្ធពិដោរថ្វាយពរថ្វាយជ័យចំពោះព្រះពុទ្ធរូបដែលកសាងថ្មី ក៏ហៅ អភិសេក ដែរ :

អភិសេក នាម

[អៈ-ភិ-សែក] aaphisek

ការស្រោចទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខ (លើព្រះសិរ្ស៍លោកអ្នកមានបុញ្ញាភិនីហារ) សន្មតឱ្យឡើងពេញទីជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ។ ការប្រោះព្រំបាចសាចគ្រឿងគន្ធពិដោរថ្វាយពរថ្វាយជ័យចំពោះព្រះពុទ្ធរូបដែលកសាងថ្មី ក៏ហៅ អភិសេក ដែរ :

អភិសោធ

ជម្រះ, លាង, សម្អាត ដោយក្រៃលែង; សម្រេចសេចក្ដីដាច់ស្រេច; ផ្ទៀងតម្រូវឬផ្ទៀងសម្រេចដោយត្រឹមត្រូវ :

អភិសោធ កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ភិ-សោត] aaphisaoth

ជម្រះ, លាង, សម្អាត ដោយក្រៃលែង; សម្រេចសេចក្ដីដាច់ស្រេច; ផ្ទៀងតម្រូវឬផ្ទៀងសម្រេចដោយត្រឹមត្រូវ :

អភិសោធន៍

ការជម្រះ, ការលាង, ការសម្អាត ដោយក្រៃលែង; ការសម្រេចសេចក្ដីដាច់ស្រេច; ការផ្ទៀងសម្រេច :

អភិសោធន៍ នាម

[អៈ-ភិ-សោត] aophisaothon

ការជម្រះ, ការលាង, ការសម្អាត ដោយក្រៃលែង; ការសម្រេចសេចក្ដីដាច់ស្រេច; ការផ្ទៀងសម្រេច :

អភិស្នេហា

ការចូលចិត្តអ្វីមួយខ្លាំង។

អភិបាល នាម

អភិបាល នាម

អភិបាល នាម

អភិបាលកិច្ច នាម

អភិបាលខេត្ត នាម

អភិបាលខេត្ត នាម

អភិបាលខេត្តរង នាម

អភិបាលស្រុក នាម

អភិបាលស្រុករង នាម

អភិបាល— នាម

អភិប្រណិបាត នាម

អភិប្រណិប័ត កិរិយាសព្ទ

អភិប្រណិប័តន៍ នាម

អភិប្រាយ នាម a

អភិប្រាយ គុណនាម b

អភិប្រាយ កិរិយាសព្ទ c

អភិប្រាយវិជ្ជា នាម

អភិផវ័ន នាម

អភិមង្គល នាម

អភិមង្គល៍ នាម

អភិមានិក នាម

អភិមានី នាម

អភិរក្ស កិ., ន.

អភិរក្សនិយម នាម

អភិរដ្ឋមន្ត្រី នាម

អភិរម កិរិយាសព្ទ

អភិរម នាម

អភិរម្យ នាម

អភិរាជ នាម

អភិរាម គុណនាម

អភិរាស្ត្រមន្ត្រី គុណនាម

អភិរូហ៍ នាម

អភិរំ នាម

អភិលក្ខិតកាល នាម

អភិលក្ខិតសម័យ នាម

អភិវឌ្ឍ កិរិយាសព្ទ

អភិវឌ្ឍ នាម

អភិវឌ្ឍ នាម

អភិវឌ្ឍ នាម

អភិវឌ្ឍន៍ នាម

អភិវន្ទ កិរិយាសព្ទ

អភិវន្ទ នាម

អភិវន្ទន៍ នាម

អភិវាទ កិរិយាសព្ទ

អភិវាទ នាម

អភិវាទន៍ នាម

អភិវុឌ្ឍករណ៍ នាម

អភិសមាចារ នាម

អភិសមាចារិកវត្ត នាម

អភិសម័យ នាម

អភិសម្ពោធិ នាម

អភិសិត្តរាជ នាម

អភិសូន្យ នាម

អភិសេក នាម

អភិសោធ កិរិយាសព្ទ

អភិសោធន៍ នាម