Khmer Dictionary

អយរថអគ្គិសនី

យានដែលរត់នៅលើផ្លូវដែក នៅលើផ្លូវធម្មតា ឬថ្ពក់លើខ្សែអគ្គិសនីលើអាកាសដោយប្រើអង់តែន។ យានខ្លះជារថភ្លើងខ្លីៗ មានតែមួយទូឬពីរទូ រត់លើផ្លូវដែក ឬប្រើខ្សែភ្លើងខាងលើដែរ។ ប្រទេសខ្លះ គេប្រើម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតវិញ ហើយវារត់តែក្នុងទីក្រុងទេ។

អយរថអគ្គិសនី នាម

[អៈ-យៈ-រត់-អ័ក-គិ-សៈ-នី] aakyeakrtaakkisakni≈

យានដែលរត់នៅលើផ្លូវដែក នៅលើផ្លូវធម្មតា ឬថ្ពក់លើខ្សែអគ្គិសនីលើអាកាសដោយប្រើអង់តែន។ យានខ្លះជារថភ្លើងខ្លីៗ មានតែមួយទូឬពីរទូ រត់លើផ្លូវដែក ឬប្រើខ្សែភ្លើងខាងលើដែរ។ ប្រទេសខ្លះ គេប្រើម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតវិញ ហើយវារត់តែក្នុងទីក្រុងទេ។

អយសង្ខលិក

(ម.ព. អយោ)។

អយសង្ខលិក នាម

[អៈ-យៈ-សង់-ខៈ-លិក] aayosangkholik

(ម.ព. អយោ)។

អយស្កាន្ត

ដែលសម្រាប់កាត់ដែក; មេដែក។

អយស្កាន្ត នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្កាន] aayoskantor

ដែលសម្រាប់កាត់ដែក; មេដែក។

អយស្ការ

អ្នកធ្វើដែក គឺជាងរម្លាយដែកឬសិតដែក, ដំដែក; ជាងដែក។

អយស្ការ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្កា] aayoskar

អ្នកធ្វើដែក គឺជាងរម្លាយដែកឬសិតដែក, ដំដែក; ជាងដែក។

អយស្កុម្ភ

(ម.ព. អយោ)។

អយស្កុម្ភ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្កុម] ឬ [អៈ-យ៉័ស-ស្កុម-ភៈ] aayoskomphor

(ម.ព. អយោ)។

អយស្ម័យ

យានដែលលឿនដោយរអិលតាមផ្លូវដែក (ព.សា.) :

អយស្ម័យ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្មៃ] aoyosmai

ដែលគេធ្វើដោយដែក, ដែលគេយកដែកធ្វើ, ដែលហើយដោយដែក, ដែលជាវិការនៃដែក, ដែលជាដែក :

អយស្ម័យ នាម

[រា-ជា-យុ័ស-ស្មៃ-យាន] aoyosmai

អយស្ម័យយានរបស់រាជការ ឬ អយស្ម័យយានរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល (បើពេញចិត្តចង់ឱ្យភាសាជាតិចម្រើនល្អគួររៀនធ្វើទម្លាប់មាត់ហៅតាមនេះ ព្រោះមិនពិបាកថាពិបាកហៅប៉ុន្មានទេ)។

អយស្ម័យ នាម

[អៈ-យុ័ស-ស្មៃ-យាន] aoyosmai

យានដែលលឿនដោយរអិលតាមផ្លូវដែក (ព.សា.) :

អយីដា

(ម.ព. អមិតាភៈ)។

អយីដា នាម

[អៈ-យី-ដា] aayida

(ម.ព. អមិតាភៈ)។

អយុត្ត

ការចូលចិត្តខុស, ការយល់ខុសផ្លូវខុសទំនង។

អយុត្ត គុណនាម

[អៈ-យុត-តៈ] aoyutt

ដែលមិនគួរ, មិនទំនង, ពុំសមគួរ, ពុំសមប្រកប, មិនត្រឹមត្រូវ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-កាំ] aoyutt

អំពើឬកិច្ចពុំសមគួរ, ពុំត្រឹមត្រូវ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-កិច] aoyutt

(ម.ព. អយុត្តកម្ម)។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-ធ័រ] aoyutt

ធម៌ពុំសមគួរ, ធម៌ដែលពុំគួរប្រកប។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-ភាប] aoyutt

ភាពពុំសមគួរ; ដំណើរខុសច្បាប់។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-រូប] aoyutt

ដែលមានសភាពពុំសមគួរ; សភាពពុំត្រឹមត្រូវ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-វា-ចា] aoyutt

សម្ដីពុំសមគួរ, សម្ដីដែលពុំគួរនិយាយ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-វាត] aoyutt

(ម.ព. អយុត្តវាចា)។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-ទិ-នី] aoyutt

(ម.ព. អយុត្តវាទី)។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-វា-ទី] aoyutt

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីពុំសមគួរ។

អយុត្ត នាម

[អៈ-យុត-តៈ-សន់-និត-ឋាន] aoyutt

ការចូលចិត្តខុស, ការយល់ខុសផ្លូវខុសទំនង។

អយុត្តិធម៌

សភាពមានដំណើរខុសធម៌ ឬខុសច្បាប់, ការប្រព្រឹត្តពុំត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌ឬគន្លងច្បាប់ :

អយុត្តិធម៌ នាម

[អៈ-យុត-តិ-ធ័រ] aoyuttethomr

សភាពមានដំណើរខុសធម៌ ឬខុសច្បាប់, ការប្រព្រឹត្តពុំត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌ឬគន្លងច្បាប់ :

អយុត្ត—

(ម.ព. អយុត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយុត្ត— នាម

[អៈ-យុត-តៈ—] aakyuttak—≈

(ម.ព. អយុត្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយុទ្ធ

ដំណើរឥតចម្បាំង, ឥតសង្គ្រាម។

អយុទ្ធ គុណនាម

[អៈ-យុត-ធៈ] aoyutthor

ដែលឥតចម្បាំង; ឥតសង្គ្រាម។

អយុទ្ធ នាម

[អៈ-យុត-ធ័ប-ប៉ៈ-ទេស] aoyutthor

ប្រទេសឥតចម្បាំង។

អយុទ្ធ នាម

[អៈ-យុត-ធៈ-ប្រ-ទេស] aoyutthor

(ម.ព. អយុទ្ធប្បទេស)។

អយុទ្ធ នាម

[អៈ-យុត-ធៈ-ភាប] aoyutthor

ដំណើរឥតចម្បាំង, ឥតសង្គ្រាម។

អយុធ្យា

ឈ្មោះក្រុងរបស់ព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍) :

អយុធ្យា នាម ១)

[អៈ-យុ-ធ្យា] aoyuthyea

នគរឥតចម្បាំង, ក្រុងឥតសង្គ្រាម។

អយុធ្យា នាម ២)

[អៈ-យុ-ធ្យា] aoyuthyea

ឈ្មោះក្រុងរបស់ព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍) :

អយុស្សាហកម្ម

ឧស្សាហកម្មដែក, ការផលិតដែកឬដែកថែប។

អយុស្សាហកម្ម នាម

[អៈ-យ៉ុស-សា-ហៈ-កាំ] aakyossahakkaam≈

ឧស្សាហកម្មដែក, ការផលិតដែកឬដែកថែប។

អយោ

(ម.ព. អយោហទ័យ)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ] aoyou

ដែក។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-កុម] aoyou

ឆ្នាំងដែក (ប្រើជា អយស្កុម្ភ ក៏បាន < សំ. អយស៑ + កុម្ភ > អយស្កុម្ភ)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-គុត] aoyou

ដុំដែក; ដុំដែកមូល។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-គុល] aoyou

(ម.ព. អយោគុឌ)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ឃន់] aoyou

អន្លូងដែក; ញញួរ (ដែក)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ធាត] aoyou

ធាតុដែក; ជាតិដែក។

អយោ គុណនាម

[អៈ-យោ-ព័ន] aoyou

ដែលចងព័ទ្ធព័ន្ធ, រួតរឹត, ត្របែង ដោយដែក។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ព័ន] aoyou

ចំណងដែក។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ភ័ន] aoyou

គ្រឿងដែក។

អយោ គុណនាម

[អៈ-យោ-មុក] aoyou

ដែលមានមុខជាដែកឬពាសដែក, ស្រោបដែក; ព្រួញមុខដែក; ផាល។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-សង់-ខៈ-លិក] aoyou

ច្រវាក់ដែក; ច្រួលដែក (បា. ប្រើជា អយសង្ខលិក ក៏មាន)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ហៈ-ទៃ] aoyou

ចិត្តរឹងដូចដែក (ចិត្តដែក) ; អ្នកដែលមានចិត្តរឹងដូចដែក (មនុស្សចិត្តដែក)។

អយោ នាម

[អៈ-យោ-ហៈ-រឹ-ទៃ] aoyou

(ម.ព. អយោហទ័យ)។

អយោគិន

(ម.ព. អយោគី)។

អយោគិន នាម

[អៈ-យោ-គិន] aayoukin

(ម.ព. អយោគី)។

អយោគិនី

(ម.ព. អយោគិន)។

អយោគិនី នាម

[អៈ-យោ-គិ-នី] aakyokini≈

(ម.ព. អយោគិន)។

អយោគី

អ្នកដែលមិនមែនជាយោគី។

អយោគី នាម

[អៈ-យោ-គី] aayouki

អ្នកដែលមិនមែនជាយោគី។

អយោធ

អ្នកដែលមិនមែនជាយោធា, មនុស្សក្រៅពីទាហាន។

អយោធ នាម

[អៈ-យោត] aoyouth

អ្នកដែលមិនមែនជាយោធា, មនុស្សក្រៅពីទាហាន។

អយោធា

(ម.ព. អយោធ)។

អយោធា នាម

[អៈ-យោ-ធា] aakyothea≈

(ម.ព. អយោធ)។

អយោធិន

(ម.ព. អយោធ)។

អយោធិន នាម

[អៈ-យោ-ធិន] aoyouthin

(ម.ព. អយោធ)។

អយោធ្យា

(ម.ព. អយុធ្យា)។

អយោធ្យា នាម

[អៈ-យោ-ធ្យា] aoyouthyea

(ម.ព. អយុធ្យា)។

អយោនិសោមនសិការ

ការមិនពិចារណាដោយឧបាយឬដោយគំនិតទៀងទាត់, ដោយគំនិតល្អិតល្អ; ដំណើរមិនយកចិត្តទុកដាក់, ការគិតខុសទំនង; ការឥតបើគិត :

អយោនិសោមនសិការ នាម

[អៈ-យោ-និ-សោ-មៈ-នៈ-សិ-កា] aayounisaomnosekar

ការមិនពិចារណាដោយឧបាយឬដោយគំនិតទៀងទាត់, ដោយគំនិតល្អិតល្អ; ដំណើរមិនយកចិត្តទុកដាក់, ការគិតខុសទំនង; ការឥតបើគិត :

អយោម័យ

វត្ថុដែលធ្វើហើយដោយដែក, ធ្វើពីដែក, មានឆ្នាំង, បាត្រជាដើម។

អយោម័យ គុណនាម

[អៈ-យោ-ម៉ៃ] aayoumey

ដែលធ្វើដោយដែក, ដែលយកដែកធ្វើ, ដែលជាដែក :

អយោម័យ នាម

[អៈ-យោ-ម៉ៃ] aayoumey

វត្ថុដែលធ្វើហើយដោយដែក, ធ្វើពីដែក, មានឆ្នាំង, បាត្រជាដើម។

អយោ—

(ម.ព. អយោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយោ— នាម

[អៈ-យោ—] aakyo—≈

(ម.ព. អយោ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អយ្យ

(ម.ព. អយ្យធីតា)។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ] aayy

អ្នកមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់; អ្នកដែលគេត្រូវគោរពកោតខ្លាច; ម្ចាស់; លោកឬអ្នកជាម្ចាស់; អ្នកប្រសើរដោយជាតិ។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា-សឹក] aayy

ច្បាប់អាជ្ញាសឹក។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-ជន់] aayy

ជនអ្នកមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់; ជនជាម្ចាស់គេ។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-ធី-ដា] aayy

ធីតាឬបុត្តនៃអយ្យជន (ព្រះអង្គម្ចាស់, អ្នកអង្គម្ចាស់; កូនអស់លោក, កូនលោក)។

អយ្យ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-បុត] aayy

(ម.ព. អយ្យធីតា)។

អយ្យក

ភាពជាចាស់ទុំ; ភាពជាអ្នកគួរគេលើកថាជាចាស់ទុំ។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ] aayyok

(ម.ព. អយ្យកោ)។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ-ធ័រ] aayyok

សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬប្រពៃណីពីជីតាមក :

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ-បត់] aayyok

គន្លងឬលំអានរបស់ជីតា។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-ក័ប-ប៉ៈ-វេ-នី] aayyok

(ម.ព. អយ្យកធម៌)។

អយ្យក នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កៈ-ភាប] aayyok

ភាពជាចាស់ទុំ; ភាពជាអ្នកគួរគេលើកថាជាចាស់ទុំ។

អយ្យកា

(ម.ព. អយ្យិកា)។

អយ្យកា នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា] aayyoka

(ម.ព. អយ្យិកា)។

អយ្យការ

ស្ថាប័នមួយដាច់ដោយឡែកពីចៅក្រមដែលដឹកនាំដោយព្រះរាជអាជ្ញា ហើយមានតួនាទីចោទប្ដឹងជនជាប់ចោទ :

អយ្យការ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា] aayyokar

ឈ្មោះច្បាប់មួយក្រមមានគតិសម្រាប់ចោទប្រកាន់ព្រមទាំងវិនិច្ឆ័យការផែនដី, សម្រាប់រាជត្រកូល :

អយ្យការ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កា] aayyokar

ស្ថាប័នមួយដាច់ដោយឡែកពីចៅក្រមដែលដឹកនាំដោយព្រះរាជអាជ្ញា ហើយមានតួនាទីចោទប្ដឹងជនជាប់ចោទ :

អយ្យកោ

(រ.ស.) ជីតា, តា :

អយ្យកោ នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ] aayyokao

(រ.ស.) ជីតា, តា :

អយ្យកោទួត

(រ.ស.) ជីទួត, តាទួត :

អយ្យកោទួត នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ-ទួត] ayyakkaotuot≈

(រ.ស.) ជីទួត, តាទួត :

អយ្យកោលា

(រ.ស.) ជីលា, តាលា :

អយ្យកោលា នាម

[អ័យ-យ៉ៈ-កោ-លា] ayyakkaolea≈

(រ.ស.) ជីលា, តាលា :