វចនានុក្រមខ្មែរ

ទៅមករកគ្នាដោយឥតខ្មាស គឺពុំបាច់ហៅរកក៏អាចទៅមករកគ្នាបាន ព្រោះស្និទ្ធស្នាលនឹងគ្នាណាស់ (ព.សា.) ច្រើននិយាយថា ទៅមករកគ្នាជាខួបខាលអលជ្ជី ទៅមករកគ្នាជាញឹកញយដោយឥតអៀនឥតខ្មាស)។

អលជ្ជី នាម

[អៈ-ឡ័ច-ជី-ប័ប-ពៈ-ជិត] aalochchi

(ម.ព. អលជ្ជីភិក្ខុ)។

អលជ្ជី នាម

[អៈ-ឡ័ច-ជី-បុក-គល់] aalochchi

បុគ្គលឥតខ្មាស។

អលជ្ជី នាម

[អៈ-ឡ័ច-ជី-ភាប] aalochchi

ភាពឬដំណើររបស់អ្នកឥតខ្មាស។

អលជ្ជី នាម

[អៈ-ឡ័ច-ជី-ភិក-ខុ] aalochchi

ភិក្ខុ, បព្វជិត, សមណៈ ឥតខ្មាស។

អលជ្ជីនិយម នាម

[អៈ-ឡ័ច-ជី-និ-យំ] aaklchachiniyum≈

ភាពឥតអៀនខ្មាស ការប្រមាថ អសីលធម៌។

អលជ្ជី—

(ម.ព. អលជ្ជី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អលជ្ជី— នាម

[អៈ-ឡ័ច-ជី—] aaklchachi—≈

(ម.ព. អលជ្ជី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អលសភាព

ភាពនៃបុគ្គលខ្ជិលច្រអូស, អំពើច្រអូស, ការទំរន់ឬកៀចមិនចង់អើពើនឹងកិច្ចការទាំងពួង :

អលសភាព នាម

[អៈ-ឡៈ-សៈ-ភាប] aalosapheap

ភាពនៃបុគ្គលខ្ជិលច្រអូស, អំពើច្រអូស, ការទំរន់ឬកៀចមិនចង់អើពើនឹងកិច្ចការទាំងពួង :

អលាភ នាម

[អៈ-លាប] aaleaph

ការឥតលាភ, ការខានបាន, ដំណើរប្រទះលើការខានបាន; ការខាតបង់ :

អលាភ នាម

[អៈ-លា-ភៈ-កា] aaleaph

ហេតុដែលនាំឱ្យឥតលាភ, ឱ្យខានបាន, ឱ្យខាតបង់។

អលាភ នាម

[អៈ-លា-ភៈ-សៈ-ម៉ៃ] aaleaph

សម័យឥតលាភ គឺសម័យដែលមិនប្រទះលើការបាន។

អលាភា! ឧទានសព្ទ

[អៈ-លា-ភា] aakleaphea≈

(ម.ព. អលាភោ!)។

អលាភោ

ឥតលាភ!, ខាតលាភ!, ពាក្យឧទានលាន់មាត់ក្នុងវេលានឹកស្ដាយដោយសេចក្ដីតូចចិត្តខ្លាំង ព្រោះឥតលាភ ឬព្រោះខាតលាភ (ព.កា.) ឬ ពហុ. ប្រើជា អលាភា! ក៏បាន)។

អលាភោ ឧទានសព្ទ

[អៈ-លា-ភោ] aaleaphou

ឥតលាភ!, ខាតលាភ!, ពាក្យឧទានលាន់មាត់ក្នុងវេលានឹកស្ដាយដោយសេចក្ដីតូចចិត្តខ្លាំង ព្រោះឥតលាភ ឬព្រោះខាតលាភ (ព.កា.) ឬ ពហុ. ប្រើជា អលាភា! ក៏បាន)។

អលាភ— នាម

[អៈ-លា-ភៈ—] aakleapheak—≈

(ម.ព. អលាភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អលិង្គ

ដែលមិនប្រាកដជាលិង្គអ្វី; ដែលមិនមានគ្រឿងសម្គាល់។ សព្ទដែលឥតភេទ គឺសព្ទដែលមិនមែនជាភេទប្រុស, ភេទស្រី ឬភេទខ្ទើយឡើយ :

អលិង្គ គុ., ន.

[អៈ-លិង] ឬ [អៈ-លឹង] aolingkor

ដែលមិនប្រាកដជាលិង្គអ្វី; ដែលមិនមានគ្រឿងសម្គាល់។ សព្ទដែលឥតភេទ គឺសព្ទដែលមិនមែនជាភេទប្រុស, ភេទស្រី ឬភេទខ្ទើយឡើយ :

អលោភ នាម

[អៈ-លោប] aolouph

សេចក្ដីមិនជំពាក់ចិត្ត; ដំណើរឥតលោភ :

អលោភោ គុណនាម

[អៈ-លោ-ភោ] aolouphou

ដែលឥតលោភ ឬដែលមិនសូវមានលោភ :

អល់អែក កិ., គុ.កិ.

[អល់-អែក] aaloaaek

ស្ទាក់ស្ទើរ :

អល់អែក គុណនាម

[អល់-អែក] aaloaaek

រារែក, ស្ទើរទៅស្ទើរនៅ :

អល្បវិទ្យ នាម

[អ័ល-ប៉ៈ-វិត] aalbovityor

(ម.ព. អប្បវិជ្ជ ក្នុង អប្ប)។

អល្លោ!

ពាក្យសម្រាប់បន្លឺក្នុងការឱ្យដំណឹងឬសួរគ្នាជាមុននៅវេលាផ្ដើមនិយាយដោយទូរសព្ទ :

អល្លោ! ឧទានសព្ទ

[អាល់-លោ] aallo≈

ពាក្យសម្រាប់បន្លឺក្នុងការឱ្យដំណឹងឬសួរគ្នាជាមុននៅវេលាផ្ដើមនិយាយដោយទូរសព្ទ :

អវកដ

ដែលមានន័យ, មានដំណើរ, មានទំនង ផ្សេងគ្នា; ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា, ដែលទីទៃពីគ្នា, ដែលផ្សេងគ្នា ឬដោយខ្លួនពីគ្នា :

អវកដ គុណនាម

[អៈ-វៈ-កត់] aovokod

ដែលមានន័យ, មានដំណើរ, មានទំនង ផ្សេងគ្នា; ដែលជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា, ដែលទីទៃពីគ្នា, ដែលផ្សេងគ្នា ឬដោយខ្លួនពីគ្នា :

អវកាស

(ភូមិ.) ផ្នែកក្រៅពីមណ្ឌលបរិយាកាសនានារបស់ផែនដី។

អវកាស នាម ២)

[អៈ-វៈ-កាស] aavokas

(ភូមិ.) ផ្នែកក្រៅពីមណ្ឌលបរិយាកាសនានារបស់ផែនដី។

អវកាសយាន នាម

[អៈ-វៈ-កា-សៈ-យាន] aakveakkasakyean≈

(ម.ព. យានអវកាស)។

អវកាសយានដ្ឋាន

មូលដ្ឋានសម្រាប់បាញ់បង្ហោះ រក្សាទុក និងធ្វើពិសោធន៍យានអវកាស :

អវកាសយានដ្ឋាន នាម

[អៈ-វៈ-កា-សៈ-យា-ណាត់-ឋាន] aakveakkasakyeanatthan≈

មូលដ្ឋានសម្រាប់បាញ់បង្ហោះ រក្សាទុក និងធ្វើពិសោធន៍យានអវកាស :

អវកាសយានិក នាម

[អៈ-វៈ-កា-សៈ-យា-និក] aakveakkasakyeanik≈

អ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមយានអវកាស :

អវកាសវិទ្យា

ផ្នែកមួយនៃតារាវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីដើមកំណើតនិងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់អវកាស :

អវកាសវិទ្យា នាម

[អៈ-វៈ-កា-សៈ-វិត-ទ្យា] aakveakkasakvittyea≈

ផ្នែកមួយនៃតារាវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីដើមកំណើតនិងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់អវកាស :

អវគមន៍ នាម

[អៈ-វៈ-គំ] aavokomon

សេចក្ដីចូលចិត្ត, ការយល់ជាក់ :

អវគ្គ គុ., ន.

[អៈ-វ័ក] aovokk

ដែលឥតវគ្គ, ឥតពួក; ព្យញ្ជនៈឥតពួក។

ក្នុងវេយ្យាករណ៍សំស្ក្រឹតប្រើជាឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយយ៉ាង មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរាងដងកណ្ដៀវខ្មែរ (ៜ) នេះ (ហៅថា អវគ្រហៈ “វណ្ណយុត្តជាគ្រឿងធ្វើស្រៈ អៈ ឱ្យខ្ចាត់ចេញ”), សម្រាប់ប្រើតបទសន្ធិជាជំនួសស្រៈ អ, មានវិធីប្រើដូចគ្នានឹង អាប៉ុស្ត្រុហ្វិ៍ Apostrophe បារាំងសែស (') នេះ, ប្រ

អវគ្រហៈ នាម

[អៈ-វ័ក-គ្រៈ-ហៈ] aavokrohak

គ្រឿងជំទាស់, គ្រឿងរារាំង, ហេតុដែលនាំឱ្យទើសទាក់, ឧបសគ្គ :

អវគ្រហៈ នាម

[អៈ-វ័ក-គ្រៈ-ហៈ] aavokrohak

ក្នុងវេយ្យាករណ៍សំស្ក្រឹតប្រើជាឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយយ៉ាង មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរាងដងកណ្ដៀវខ្មែរ (ៜ) នេះ (ហៅថា អវគ្រហៈ “វណ្ណយុត្តជាគ្រឿងធ្វើស្រៈ អៈ ឱ្យខ្ចាត់ចេញ”), សម្រាប់ប្រើតបទសន្ធិជាជំនួសស្រៈ អ, មានវិធីប្រើដូចគ្នានឹង អាប៉ុស្ត្រុហ្វិ៍ Apostrophe បារាំងសែស (') នេះ, ប្រ

អវគ្រោះ

ដូចគ្នានឹង អវគ្រហៈ។

អវគ្រោះ នាម

[អៈ-វ័ក-គ្រោះ] aavokruoh

ដូចគ្នានឹង អវគ្រហៈ។

អវចរ

ដំណើរអន្ទោលឬត្រាច់រង្គាត់ទៅមក, ការវិលកើតវិលស្លាប់; ដែន, ខេត្ត, ខេត្តដែន; វិស័យ។

អវចរ នាម

[អៈ-វៈ-ច] aavochar

ដំណើរអន្ទោលឬត្រាច់រង្គាត់ទៅមក, ការវិលកើតវិលស្លាប់; ដែន, ខេត្ត, ខេត្តដែន; វិស័យ។

អវជាត

(ម.ព. អវជាតបុត្ត)។

អវជាត គុណនាម

[អៈ-វៈ-ជាត] aavocheat

ដែលមានកំណើតទាប, ដែលកើតមកហើយថោកទាប។

អវជាត នាម

[អៈ-វៈ-ជា-តៈ-បុត] aavocheat

កូនដែលមានចរិយាធម៌ថោកទាបជាងត្រកូលរបស់ខ្លួន, កូនក្រៅគន្លងធម៌។

អវជាត នាម

[អៈ-វៈ-ជា-តៈ-បុត] aavocheat

(ម.ព. អវជាតបុត្ត)។

អវជ័យ

ការឈ្នះហើយធ្វើឱ្យលុះនៅក្នុងអំណាចឬក្នុងកណ្ដាប់ដៃ, ការប្រាបប្រាមឬពង្រាបឱ្យបាក់បប, ឱ្យខ្លបខ្លាច :

អវជ័យ នាម

[អៈ-វៈ-ជៃ] aavochey

ការឈ្នះហើយធ្វើឱ្យលុះនៅក្នុងអំណាចឬក្នុងកណ្ដាប់ដៃ, ការប្រាបប្រាមឬពង្រាបឱ្យបាក់បប, ឱ្យខ្លបខ្លាច :

អវជ្ឈាន

ការជ្រប់មុខ, ការសញ្ជប់សញ្ជឹង, ទ្រមឹងទ្រមើយដោយមានសេចក្ដីទុក្ខព្រួយខ្លាំង។

អវជ្ឈាន នាម

[អៈ-វ័ច-ឈាន] aavochchhean

ការជ្រប់មុខ, ការសញ្ជប់សញ្ជឹង, ទ្រមឹងទ្រមើយដោយមានសេចក្ដីទុក្ខព្រួយខ្លាំង។

អវតារ

ចុតិនៃទេវតា, ការចុះចាកឋានសួគ៌មកចាប់កំណើតជាមនុស្ស; ការបែងភាគមកកើតនៃវិស្ណុ :

អវតារ នាម ១)

[អៈ-វៈ-តា] aovotar

ដំណើរឆ្លងចុះ (ពីមួយទៅមួយជាលំដាប់គ្នា), លំដាប់តៗគ្នា។

អវតារ នាម ២)

[អៈ-វៈ-តា] aovotar

ចុតិនៃទេវតា, ការចុះចាកឋានសួគ៌មកចាប់កំណើតជាមនុស្ស; ការបែងភាគមកកើតនៃវិស្ណុ :

អវត្តមាន

(វេជ្ជ.) អាការៈបាត់ការចងចាំនិងអាចឈានដល់ការបាត់ស្មារតីមួយរយៈពេលខ្លី ដោយសារកង្វះឈាមទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាល។ (ពាក្យនេះប្រើក្នុងជំនាញជំងឺផ្លូវចិត្ត)។

អលង្ការករ នាម

អលង្ការដ្ឋាន នាម

អលង្ការភណ្ឌ នាម

អលង្ការិនី នាម

អលង្ការី នាម

អលង្ក្រឹត នាម

អលជ្ជាភាព នាម

អលជ្ជិតា នាម

អលជ្ជិនី នាម

អលជ្ជី គុ., ន.

អលជ្ជី គុ., ន.

អលជ្ជី គុ., ន.

អលជ្ជី នាម

អលជ្ជី នាម

អលជ្ជី នាម

អលជ្ជី នាម

អលជ្ជីនិយម នាម

អលជ្ជី— នាម

អលសភាព នាម

អលាភ នាម

អលាភ នាម

អលាភ នាម

អលាភ នាម

អលាភ នាម

អលាភា! ឧទានសព្ទ

អលាភោ នាម

អលាភោ ឧទានសព្ទ

អលាភៈ នាម

អលាភ— នាម

អលិង្គ គុ., ន.

អលោភ នាម

អលោភ នាម

អលោភ នាម

អលោភោ គុណនាម

អលោភៈ នាម

អល់អែក កិ., គុ.កិ.

អល់អែក គុណនាម

អល្បវិទ្យ នាម

អល្លោ! ឧទានសព្ទ

អវកដ គុណនាម

អវកាស នាម ១)

អវកាស នាម ២)

អវកាសយាន នាម

អវកាសយានដ្ឋាន នាម

អវកាសយានិក នាម

អវកាសវិទ្យា នាម

អវកុដារ គុណនាម

អវគមន៍ នាម

អវគ្គ គុ., ន.

អវគ្គៈ គុ., ន.

អវគ្រហៈ នាម

អវគ្រហៈ នាម

អវគ្រោះ នាម

អវចរ នាម

អវជាត គុណនាម

អវជាត នាម

អវជាត នាម

អវជ័យ នាម

អវជ្ឈាន នាម

អវតារ នាម ១)

អវតារ នាម ២)