Khmer Dictionary

នាមនៃពោធិសត្វ ដែលពួកពុទ្ធសាសនិកខាងមហាយានសន្មតដោយឧប្បត្តិកថាជាទេវតាវិសេសមួយអង្គ ជាអ្នកពិនិត្យមើលសុខទុក្ខជាដើម របស់សត្វលោក ក្នុងសាសនានៃព្រះសក្យមុនីគោតម ព្រមទាំងមើលបីបាច់រក្សាសត្វលោកផង (ធៀបគ្នានឹងមហាព្រហ្មឬវិស្ណុរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍)។ គេច្រើនធ្វើមុខ ៤នៅកំពូលប្រាសាទឬក

អវលោកិតេស្វរៈ

(ម.ព. អវលោកិតេស្វរ)។

អវលោកិតេស្វរៈ នាម

[អៈ-វៈ-លោ-កិ-តេ-ស្វៈ-រ៉ៈ] aakveakloketesveakrak≈

(ម.ព. អវលោកិតេស្វរ)។

អវលោកេស្វរ នាម

[អៈ-វៈ-លោ-កេ-ស្វៈ-រ៉ៈ] aovoloukesvor

អ្នកដែលជាធំក្នុងការប្រមើលមើល ...។

អវលោកេស្វរៈ

(ម.ព. អវលោកេស្វរ)។

អវលោកេស្វរៈ នាម

[អៈ-វៈ-លោ-កេ-ស្វៈ-រ៉ៈ] aakveaklokesveakrak≈

(ម.ព. អវលោកេស្វរ)។

អវសរ

ឱកាស; គ្រា, សម័យ, ពេល; ដើមហេតុ។

អវសរ នាម

[អៈ-វៈ-សៈ-រ៉ៈ] ឬ [អៈ-វៈ-ស] aovosor

ឱកាស; គ្រា, សម័យ, ពេល; ដើមហេតុ។

អវសាន

ពាក្យប្រៀនប្រដៅជាទីបំផុតឬចុងក្រោយបំផុត។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សាន] aavosan

ទីបំផុត; ទីចប់; ចុងបំផុត, ចុងក្រោយ; ព្រំដែន; ខេត្ត :

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-កៈ-ថា] aavosan

ពាក្យជាទីបំផុត; ពាក្យបញ្ចប់។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-កាល] aavosan

កាលជាទីបំផុត; មរណកាល។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-កិច] aavosan

កិច្ចជាខាងចុងបំផុត; កិច្ចដែលធ្វើរួចហើយដល់ពេលអស់ជីវិត។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-ក្រឹត] aavosan

(ម.ព. អវសានកិច្ច)។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-គា-ថា] aavosan

គាថាបញ្ចប់សេចក្ដី; គាថាជាខាងចុងបំផុតនៃគម្ពីរ។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-បត់] aavosan

បទជាខាងចុងបំផុត។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-ពង់] aavosan

(ម.ព. អវសានវង្ស)។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-វង់] aavosan

វង្សចុងបំផុត។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ-សាស] aavosan

ពាក្យបណ្ដាំជាទីបំផុត; បណ្ដាំក្នុងពេលជិតអស់ជីវិត។

អវសាន នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណា-នុ-សា-សៈ-នី] aavosan

ពាក្យប្រៀនប្រដៅជាទីបំផុតឬចុងក្រោយបំផុត។

អវសានប្បញ្ញត្តិ

បទប្បញ្ញត្តិចុងក្រោយ ដែលមានពីរ ឬបីមាត្រា ។

អវសានប្បញ្ញត្តិ នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណ័ប-ប៉័ញ-ញ៉ាត់] aakveaksanbabnhonhat≈

បទប្បញ្ញត្តិចុងក្រោយ ដែលមានពីរ ឬបីមាត្រា ។

អវសាន—

(ម.ព. អវសាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវសាន— នាម

[អៈ-វៈ-សា-ណៈ—] aakveaksanak—≈

(ម.ព. អវសាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវសិដ្ឋ

ដែលសល់, ដែលនៅសល់; ដែលជាសំណល់ :

អវសិដ្ឋ គុណនាម

[អៈ-វៈ-សិត] aavosedthar

ដែលសល់, ដែលនៅសល់; ដែលជាសំណល់ :

អវសិដ្ឋភោជន

(ម.ព. អវសិដ្ឋ)។

អវសិដ្ឋភោជន គុណនាម

[អៈ-វៈ-សិត-ភោ-ជន់] aakveaksetphochno≈

(ម.ព. អវសិដ្ឋ)។

អវសិដ្ឋសោធន

ប្រាក់អតីតភាពការងារផ្សេងៗបន្ថែមលើប្រាក់បៀវត្ស។

អវសិដ្ឋសោធន នាម

[អៈ-វៈ-សិត-ឋៈ-សោ-ធន់] aakveaksetthaksaothno≈

ប្រាក់អតីតភាពការងារផ្សេងៗបន្ថែមលើប្រាក់បៀវត្ស។

អវសិស្ត

(ម.ព. អវសិដ្ឋ)។

អវសិស្ត គុណនាម

[អៈ-វៈ-សិស] aakveakses≈

(ម.ព. អវសិដ្ឋ)។

អវសេក

ការប្រោះព្រំ :

អវសេក នាម

[អៈ-វៈ-សែក] aovosek

ការប្រោះព្រំ :

អវសេស

សំណល់, របស់ជាដែល។

អវសេស គុណនាម

[អៈ-វៈ-សែស] aovoses

ដែលសល់, ដែលនៅសល់ សេសសល់ :

អវសេស នាម

[អៈ-វៈ-សែស] aovoses

សំណល់, របស់ជាដែល។

អវស្រ័យ

ទីអាស្រ័យ; ទីជ្រកអាស្រ័យ; ទីពំនាក់; ទីពឹងពាក់, ទីពឹងពាក់ពំនាក់អាស្រ័យ; អ្នកជួយទំនុកបម្រុង, អ្នកផ្ចុងផ្ដើម :

អវស្រ័យ នាម

[អៈ-វ៉័ស-ស្រៃ] aavosrai

ទីអាស្រ័យ; ទីជ្រកអាស្រ័យ; ទីពំនាក់; ទីពឹងពាក់, ទីពឹងពាក់ពំនាក់អាស្រ័យ; អ្នកជួយទំនុកបម្រុង, អ្នកផ្ចុងផ្ដើម :

អវស្ស័យ

(ម.ព. អវស្រ័យ)។

អវស្ស័យ នាម

[អៈ-វ៉័ស-សៃ] aakvsasai≈

(ម.ព. អវស្រ័យ)។

អវហារ

ការយកដោយថេយ្យចិត្ត, ការលួច (ច្រ.ប្រ. ក្នុងវិស័យពុទ្ធសាសនា)។

អវហារ នាម

[អៈ-វៈ-ហា] aovohar

ការយកដោយថេយ្យចិត្ត, ការលួច (ច្រ.ប្រ. ក្នុងវិស័យពុទ្ធសាសនា)។

អវាចី

ទក្ខិណទិស ឬ ទិសទក្សិណ (ទិសខាងត្បូង) :

អវាចី នាម

[អៈ-វ៉ា-ចី] aaveachei

ទក្ខិណទិស ឬ ទិសទក្សិណ (ទិសខាងត្បូង) :

អវាចីន

(ម.ព. អវាចី)។

អវាចីន នាម

[អៈ-វ៉ា-ចីន] aakvachein≈

(ម.ព. អវាចី)។

អវាដ

រណ្ដៅ; រូង; អណ្ដូង (បា. ជា អាវាដ ក៏បាន)។

អវាដ នាម

[អៈ-វ៉ាត] aovead

រណ្ដៅ; រូង; អណ្ដូង (បា. ជា អាវាដ ក៏បាន)។

អវាសែ គុ.កិ., គុ.

[អៈ-វ៉ា-សែ] aoveasae

(ម.ព. អាវាសែ)។

អវិចី

(ម.ព. អវីចី)។

អវិចី នាម

[អៈ-វិ-ចី] aovichei

(ម.ព. អវីចី)។

អវិជ្ជន្ធការ

ងងឹតគឺអវិជ្ជា, អវិជ្ជាដែលជាងងឹតសូន្យសុង, សេចក្ដីល្ងង់ខ្លៅខ្លាំង :

អវិជ្ជន្ធការ នាម

[អៈ-វិច-ជ័ន-ធៈ-កា] aavichchnthokar

ងងឹតគឺអវិជ្ជា, អវិជ្ជាដែលជាងងឹតសូន្យសុង, សេចក្ដីល្ងង់ខ្លៅខ្លាំង :

អវិជ្ជមាន

ដែលផ្ទុយគ្នាពី វិជ្ជមាន គឺដែលកំពុងតែមិនមាន, ដែលឥតមានសោះឡើយ។

អវិជ្ជមាន គុណនាម

[អៈ-វិច-ជៈ-មាន] aovichchomean

ដែលផ្ទុយគ្នាពី វិជ្ជមាន គឺដែលកំពុងតែមិនមាន, ដែលឥតមានសោះឡើយ។

អវិជ្ជមានកម្ម

(វេយ្យាករណ៍) យន្តការនៃការស្ថាបនាទម្រង់អវិជ្ជមាន ពោលគឺការប្រើអវិជ្ជមានបទនៅក្នុងឃ្លាណាមួយ ដើម្បីស្ថាបនាវិជ្ជមានន័យឬអវិជ្ជមានន័យ។

អវិជ្ជមានកម្ម នាម

[អៈ-វិច-ជៈ-មា-នៈ-កាំ] aakvichcheakmeaneakkaam≈

(វេយ្យាករណ៍) យន្តការនៃការស្ថាបនាទម្រង់អវិជ្ជមាន ពោលគឺការប្រើអវិជ្ជមានបទនៅក្នុងឃ្លាណាមួយ ដើម្បីស្ថាបនាវិជ្ជមានន័យឬអវិជ្ជមានន័យ។

អវិជ្ជា

(ទស្សនៈ.) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា អវិជ្ជាមានន័យថា ការមិនដឹងឬមិនយល់ពីធម្មជាតិពិតនៃជីវិតរបស់យើងនិង/ឬធម្មជាតិពិតរបស់វត្ថុ :

អវិជ្ជា នាម ១)

[អៈ-វិច-ជា] aovichchea

ការមិនដឹងច្បាស់, សេចក្ដីល្ងង់, មោហៈ ឬមោហោ :

អវិជ្ជា នាម ២)

[អៈ-វិច-ជា] aovichchea

(ទស្សនៈ.) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា អវិជ្ជាមានន័យថា ការមិនដឹងឬមិនយល់ពីធម្មជាតិពិតនៃជីវិតរបស់យើងនិង/ឬធម្មជាតិពិតរបស់វត្ថុ :

អវិជ្ជានិយម

អន្ធការនិយម ការនិយមខាងភាពល្ងង់ខ្លៅ។

អវិជ្ជានិយម នាម

[អៈ-វិច-ជា-និ-យំ] aakvichcheaniyum≈

អន្ធការនិយម ការនិយមខាងភាពល្ងង់ខ្លៅ។

អវិញ្ញាណក គុណនាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ] aavinhnheanak

ដែលឥតវិញ្ញាណ។

អវិញ្ញាណក នាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ] aavinhnheanak

អ្វីៗដែលឥតវិញ្ញាណ; អនុបាទិន្នករូប។

អវិញ្ញាណកៈ

រូបឥតវិញ្ញាណ។

អវិញ្ញាណកៈ គុ., ន.

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ] aakvinhnheanakkak≈

(ម.ព. អវិញ្ញាណក)។

អវិញ្ញាណកៈ នាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ-ទ្រ័ប] aakvinhnheanakkaktorb≈

ទ្រព្យឥតវិញ្ញាណ :

អវិញ្ញាណកៈ នាម

[អៈ-វិញ-ញា-ណៈ-កៈ-រូប] aakvinhnheanakkakrub≈

រូបឥតវិញ្ញាណ។

អវិញ្ញូ

ភាពនៃអវិញ្ញូ; ភាវៈនៃកូនក្មេងតូចពុំទាន់ដឹងក្ដី។

អវិញ្ញូ គុណនាម

[អៈ-វិញ-ញូ] aovinhnhu

ដែលមិនមានការដឹង; ល្ងង់, ខ្លៅ :

អវិញ្ញូ នាម

[អៈ-វិញ-ញូ] aovinhnhu

អ្នកល្ងង់, អ្នកខ្លៅ។

អវិញ្ញូ នាម

[អៈ-វិញ-ញូ-ជន់] aovinhnhu

ជនល្ងង់, ជនខ្លៅ។

អវិញ្ញូ នាម

[អៈ-វិញ-ញូ-ភាប] aovinhnhu

ភាពនៃអវិញ្ញូ; ភាវៈនៃកូនក្មេងតូចពុំទាន់ដឹងក្ដី។

អវិទ្យា

(ម.ព. អវិជ្ជា)។

អវិទ្យា នាម

[អៈ-វិត-ទ្យា] aavityea

(ម.ព. អវិជ្ជា)។

អវិនយ—

(ម.ព. អវិន័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវិនយ— នាម

[អៈ-វិ-នៈ-យៈ—] aakvineakyeak—≈

(ម.ព. អវិន័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អវិនិច្ឆ័យ

ដែលគ្មានការវិនិច្ឆ័យ ដែលគេមិនទាន់សម្រេចឬមិនទាន់ចាត់ការ ដែលមិនទាន់វិនិច្ឆ័យ។

អវត្តមាន នាម

អវត្តមាន នាម

អវទាន នាម

អវធាន នាម

អវន្ទីយ គុណនាម

អវន្ទីយ នាម

អវមាន នាម

អវយវៈ នាម

អវរុទ្ធ គុ., ន.

អវរុទ្ធា នាម

អវលោកនៈ នាម

អវលោកន៍ នាម

អវលោកិតេស្វរ នាម ១)

អវលោកិតេស្វរ នាម ២)

អវលោកិតេស្វរៈ នាម

អវលោកេស្វរ នាម

អវលោកេស្វរៈ នាម

អវសរ នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសាន នាម

អវសានប្បញ្ញត្តិ នាម

អវសាន— នាម

អវសិដ្ឋ គុណនាម

អវសិដ្ឋភោជន គុណនាម

អវសិដ្ឋសោធន នាម

អវសិស្ត គុណនាម

អវសេក នាម

អវសេស គុណនាម

អវសេស នាម

អវស្រ័យ នាម

អវស្ស័យ នាម

អវហារ នាម

អវាចី នាម

អវាចីន នាម

អវាដ នាម

អវាសែ គុ.កិ., គុ.

អវិចី នាម

អវិជ្ជន្ធការ នាម

អវិជ្ជមាន គុណនាម

អវិជ្ជមានកម្ម នាម

អវិជ្ជា នាម ១)

អវិជ្ជា នាម ២)

អវិជ្ជានិយម នាម

អវិញ្ញាណក គុណនាម

អវិញ្ញាណក នាម

អវិញ្ញាណកៈ គុ., ន.

អវិញ្ញាណកៈ នាម

អវិញ្ញាណកៈ នាម

អវិញ្ញូ គុណនាម

អវិញ្ញូ នាម

អវិញ្ញូ នាម

អវិញ្ញូ នាម

អវិទ្យា នាម

អវិនយ— នាម