អាកាសយានចរណ៍
ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។
[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-ច] aakasakyeaneakcha≈
ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។
ឋាននៃអាកាសយាន, ចំណតអាកាសយាន, ទីសម្រាប់យន្តហោះចុះចតនិងចេញដំណើរទៅ :
[អា-កា-សៈ-យា-ណ័ត-ឋាន] aakasakyeantathan≈
ឋាននៃអាកាសយាន, ចំណតអាកាសយាន, ទីសម្រាប់យន្តហោះចុះចតនិងចេញដំណើរទៅ :
វិជ្ជាផ្នែកខាងធ្វើអាកាសយាននិងផ្នែកខាងត្រាច់ទៅឰដ៏អាកាស។
[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-វិច-ជា] aakasakyeaneakvichchea≈
វិជ្ជាផ្នែកខាងធ្វើអាកាសយាននិងផ្នែកខាងត្រាច់ទៅឰដ៏អាកាស។
(ម.ព. អាកាសយានវិជ្ជា)។
[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-វិត-ទ្យា] aakasakyeaneakvittyea≈
(ម.ព. អាកាសយានវិជ្ជា)។
អ្នកបើកបរយន្តហោះ; អ្នកទៅមកដោយអាកាសយាន, អ្នកជិះយន្តហោះ។
[អា-កា-សៈ-យា-និក] aakasakyeanik≈
អ្នកបើកបរយន្តហោះ; អ្នកទៅមកដោយអាកាសយាន, អ្នកជិះយន្តហោះ។
(ម.ព. អាកាសយានិក)។
[អា-កា-សៈ-យា-និ-កា] aakasakyeanika≈
(ម.ព. អាកាសយានិក)។
(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃឧតុភូតវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃស្រទាប់ខ្ពស់ៗរបស់បរិយាកាស។
[អា-កា-សៈ-វិត-ទ្យា] aakasakvittyea≈
(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃឧតុភូតវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃស្រទាប់ខ្ពស់ៗរបស់បរិយាកាស។
(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-កា-សា—] aakasa—≈
(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អាកាស)។
[អា-កា-សេ] aakase≈
(ម.ព. អាកាស)។
(ម.ព. អាកាស)។
[អា-កា-សោ] aakasao≈
(ម.ព. អាកាស)។
(កសិ.) ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មែកមានបន្លា ផ្កាជាចង្កោមពណ៌សឬលឿង :
[អា-កា-ស្យា] aakasyea≈
(កសិ.) ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មែកមានបន្លា ផ្កាជាចង្កោមពណ៌សឬលឿង :
(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-កា-សៈ—] aakasak—≈
(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ប្រជុំជនច្រើនណែនណាន់ប្រជ្រៀតប្របៀតគ្នា។
[អា-កិន] aakenn
ដែលលាយគ្នា, លាយឡំ, ច្របូកច្របល់, ច្រឡំបល់; កុះ, កុះកុំ; ណែនណាន់, ថ្ដែថ្ដុក, តាន់តាប់ឬណែនណាន់តាន់តាប់; ត្រៀបត្រា; ដេរដាស, ពាសពេញ :
[អា-កិន-ណៈ-គ្រឹះ] aakenn
ផ្ទះកុះកុំ; ភូមិដែលមានផ្ទះកុះ, ដែលមានផ្ទះច្រើនត្រៀបត្រា :
[អា-កិន-ណៈ-ភ័ន] aakenn
អីវ៉ាន់ដែលដាក់លាយឡំឬច្របូកច្របល់គ្នា។
[អា-កិន-ណៈ-មៈ-នុស] aakenn
មនុស្សច្រើនត្រៀបត្រា ឬណែនណាន់។
[អា-កិន-ណៈ-វ័ត-ថុ] aakenn
(ម.ព. អាកិណ្ណភណ្ឌ)។
[អា-កិន-ណៈ-វ៉ាស] aakenn
(ម.ព. អាកិណ្ណវិហារ)។
[អា-កិន-ណៈ-វិ-ហ៊ា] aakenn
ការនៅច្របូកច្របល់គ្នា។
[អា-កិន-ណៈ-សន់-និ-បាត] aakenn
ប្រជុំជនច្រើនណែនណាន់ប្រជ្រៀតប្របៀតគ្នា។
(ម.ព. អាកិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អា-កិន-ណៈ—] aakennak—≈
(ម.ព. អាកិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អាកូល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ សរសេរជា អាកុល តាមរូបដើមនៃ សំ.បា.។
[អា-កុ-ឡៈ—] aakolak—≈
(ម.ព. អាកូល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ សរសេរជា អាកុល តាមរូបដើមនៃ សំ.បា.។
(ម.ព. អាកុលដ្ឋាន)។
[អា-កូល] aakoul
ដែលច្រឡូកច្រឡំ, ច្របូកច្របល់, អាកិណ្ណ; សៅហ្មង; ដែលវីវរ, វឹកវរ; វិលវល់; សុកមម៉ុក; មិងមាំង, មមិងមមាំង, ស្រឡាំងកាំង; តេងតាង, តតេងតតាង; ដែលខ្វល់ខ្វាយ, ខ្នះខ្នែង :
[អា-កូល] aakoul
សេចក្ដីវឹកវរ; ដំណើរសុកមម៉ុក; ដំណើរច្របូកច្របល់; ពួក, បន។
[អា-កុ-ឡៈ-កាំ] aakoul
អំពីសៅហ្មង, ពុំប្រសើរ។
[អា-កុ-ឡៈ-ចិត] aakoul
ចិត្តវិលវល់, ចិត្តសៅហ្មង។
[អា-កុ-ឡៈ-ចិន-ដា] aakoul
គំនិតវិលវល់; គំនិតតេងតាង។
[អា-កុ-ឡ័ត-ឋាន] aakoul
ទីសុកមម៉ុក។
[អា-កុ-ឡៈ-ស្ថាន] aakoul
(ម.ព. អាកុលដ្ឋាន)។
អាកោដែលធ្វើដោយលាយសាច់ត្នោតទុំជាមួយនឹងម្សៅខ្សាយនិងស្ករ។
[អា-កោ] aakao
ឈ្មោះនំចំហុយមួយប្រភេទ ធ្វើដោយម្សៅខ្សាយលាយស្ករ ដាក់ក្នុងពែងចំហុយ មានមេដាក់លាយផង ដើម្បីឱ្យឡើងសាច់ធូរៗ :
[អា-កោ-ត្នោត] aakao
អាកោដែលធ្វើដោយលាយសាច់ត្នោតទុំជាមួយនឹងម្សៅខ្សាយនិងស្ករ។
ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅខ្សាយ ស្ករ ច្របល់ជាមួយមេដំបែ ដាក់ចំហុយក្នុងពែងឬចានមួយរយៈ រួចចាក់ខ្ទិះដូងពីលើចម្អិនបន្ត (អាចរោយល្ងម៉ដ្ឋឬសាច់ដូងកោសពីលើនៅពេលឆ្អិន) :
[អា-កោ-ខ្ទិះ] aakaokhtieah≈
ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅខ្សាយ ស្ករ ច្របល់ជាមួយមេដំបែ ដាក់ចំហុយក្នុងពែងឬចានមួយរយៈ រួចចាក់ខ្ទិះដូងពីលើចម្អិនបន្ត (អាចរោយល្ងម៉ដ្ឋឬសាច់ដូងកោសពីលើនៅពេលឆ្អិន) :
សូរវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។
[អា-កោ-ដៈ] ឬ [អា-កោត] aakaod
វាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។
[អា-កោ-ដៈ-កាំ] aakaod
ការវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។
[អា-កោ-ដៈ-ទ័ន] aakaod
អន្លូង។
[អា-កោ-ដៈ-ស័ប] aakaod
សូរវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។
(ម.ព. អ័ក្ស{¥¥}១{££})។
[អាក់] aak
ទើសទាក់, ខកខាន, ឈប់ដោយមានអាការៈទើសទាក់ :
[អាក់] aak
មានថ្នាំងថ្នាក់ក្នុងចិត្ត នាំឱ្យមិនចង់ចួប មិនចង់ឃើញ :
[អន់-អាក់] aak
អន់ចិត្តមានថ្នាំងថ្នាក់ឬស្រយង់ចិត្ត, តូចចិត្ត, រវាតគំនិតបន្តិចៗ; អន់ចិត្តស្រឡេត។
[អន់-អាក់] aak
(ម.ព. អាក់អន់ ក្នុង អន់)។
[អាក់] aak
(ម.ព. អ័ក្ស១)។
(ម.ព. ខកខាន)។
[អាក់-ខាន] aakkhan≈
(ម.ព. ខកខាន)។
(វេជ្ជ.) វិធីព្យាបាលជំងឺ ដោយប្រើកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, កាំរស្មីក្រហមអាំងប្រា។
[អាក់-ទី-ណូ-ព្យា-បាល] aaktinoupyeabal≈
(វេជ្ជ.) វិធីព្យាបាលជំងឺ ដោយប្រើកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, កាំរស្មីក្រហមអាំងប្រា។
(វេជ្ជ.) ជំងឺមហារីកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។
[អាក់-ទី-ណូ-ម-ហា-រីក] aaktinoumoharik≈
(វេជ្ជ.) ជំងឺមហារីកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។
(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃរំភាយរស្មី ជាពិសេសកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, ក្រហមអាំងប្រា... នៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ។
[អាក់-ទី-ណូ-វិត-ទ្យា] aaktinouvittyea≈
(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃរំភាយរស្មី ជាពិសេសកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, ក្រហមអាំងប្រា... នៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ។
(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។
[អាក់-ទី-នីត] aaktinit≈
(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។
(គីមី.) វត្ថុធាតុរូបឬគីមី ដែលជួយពន្លឿនជីវប្រតិកម្ម។
[អាក់-ទី-វ៉ា-ទ័រ] aaktivatro≈
(គីមី.) វត្ថុធាតុរូបឬគីមី ដែលជួយពន្លឿនជីវប្រតិកម្ម។
ការពន្លឿនជីវប្រតិកម្មដោយប្រើអាក់ទីវ៉ាទ័រ។
[អាក់-ទី-វ៉ា-ស្យុង] aaktivasyung≈
ការពន្លឿនជីវប្រតិកម្មដោយប្រើអាក់ទីវ៉ាទ័រ។
ពយធំវែងមួយបែកចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន។
[អាក់-សូន] aaksoun≈
ពយធំវែងមួយបែកចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន។
(ប.ព.) លទ្ធភាពក្នុងការចូលទៅប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។
[អាក់-សេស] aakses≈
(ប.ព.) ការបញ្ជូនទិន្នន័យទៅវិញទៅមកក្នុងមេម៉ូរី។
[អាក់-សេស] aakses≈
(ប.ព.) លទ្ធភាពក្នុងការចូលទៅប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។
(វេជ្ជ.) អាការៈជំងឺកើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់ខ្លាំងក្លា ដែលមានរយៈពេលខ្លីជាបន្តបន្ទាប់និងទៀងទាត់។
[អាក់-សែ] aaksae≈
(វេជ្ជ.) អាការៈជំងឺកើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់ខ្លាំងក្លា ដែលមានរយៈពេលខ្លីជាបន្តបន្ទាប់និងទៀងទាត់។
ដែលមិនល្អ, ពុំប្រសើរ, ពុំប្រពៃ :
[អា-ក្រក់] ah krork
ដែលមិនល្អ, ពុំប្រសើរ, ពុំប្រពៃ :
ការឆ្លងរួចផុត; ការចូលលុក; ការចូលតយុទ្ធគ្នា; ការប្រាបប្រាម :
[អា-ក្រំ] aakram
ការឆ្លងរួចផុត; ការចូលលុក; ការចូលតយុទ្ធគ្នា; ការប្រាបប្រាម :
(ម.ព. អាក្រម)។
[អា-ក្រំ] aakrum≈
(ម.ព. អាក្រម)។
ស្រាត :
[អា-ក្រាត] aakrat
ដែលលែងខ្លួនធ្លាំងទទេ ឥតស្លៀកដណ្ដប់សោះ ឬដែលគ្រាន់តែដណ្ដប់ ប៉ុន្តែមិនស្លៀកបិទបាំងកេរខ្មាស, ដែលស្រាតធ្លាំង :
[អា-ក្រាត] aakrat
ស្រាត :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អាក្រក់ ថា អាក្រក់អាក្រី គឺមិនសមរម្យ មិនគប្បីសោះ (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសីលធម៌) :
[អា-ក្រី] aakri≈
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អាក្រក់ ថា អាក្រក់អាក្រី គឺមិនសមរម្យ មិនគប្បីសោះ (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសីលធម៌) :
ទីសម្រាប់លេង, ទីលេងកម្សាន្ត, កីឡាឋាន ឬកីឡាភូមិ :
[អា-ក្រេត] aakreid
ការលេង, ការលេងកម្សាន្ត, ល្បែងកម្សាន្ត, កីឡា។
[អា-ក្រី-ឌៈ-គិ-រី] aakreid
ភ្នំសម្រាប់ឡើងទៅលេងកម្សាន្ត, ភ្នំកីឡា។
[អា-ក្រី-ឌៈ-ប-រ៉ៈ-ពត់] aakreid
(ម.ព. អាក្រីឌគិរី)។
[អា-ក្រី-ឌៈ-ភូម] aakreid
(ម.ព. អាក្រីឌស្ថាន)។
[អា-ក្រី-ឌៈ-ស្ថាន] aakreid
ទីសម្រាប់លេង, ទីលេងកម្សាន្ត, កីឡាឋាន ឬកីឡាភូមិ :
(ម.ព. អាក្រីឌ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។