ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាកាសយានចរណ៍

ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។

អាកាសយានចរណ៍ នាម

[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-ច] aakasakyeaneakcha

ការត្រាច់ទៅដោយអាកាសយាន, ការធ្វើដំណើរតាមអាកាសដោយយន្តហោះ។

អាកាសយានដ្ឋាន

ឋាននៃអាកាសយាន, ចំណតអាកាសយាន, ទីសម្រាប់យន្តហោះចុះចតនិងចេញដំណើរទៅ :

អាកាសយានដ្ឋាន នាម

[អា-កា-សៈ-យា-ណ័ត-ឋាន] aakasakyeantathan

ឋាននៃអាកាសយាន, ចំណតអាកាសយាន, ទីសម្រាប់យន្តហោះចុះចតនិងចេញដំណើរទៅ :

អាកាសយានវិជ្ជា នាម

[អា-កា-សៈ-យា-នៈ-វិច-ជា] aakasakyeaneakvichchea

វិជ្ជាផ្នែកខាងធ្វើអាកាសយាននិងផ្នែកខាងត្រាច់ទៅឰដ៏អាកាស។

អាកាសយានិក

អ្នកបើកបរយន្តហោះ; អ្នកទៅមកដោយអាកាសយាន, អ្នកជិះយន្តហោះ។

អាកាសយានិក នាម

[អា-កា-សៈ-យា-និក] aakasakyeanik

អ្នកបើកបរយន្តហោះ; អ្នកទៅមកដោយអាកាសយាន, អ្នកជិះយន្តហោះ។

អាកាសវិទ្យា

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃឧតុភូតវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃស្រទាប់ខ្ពស់ៗរបស់បរិយាកាស។

អាកាសវិទ្យា នាម

[អា-កា-សៈ-វិត-ទ្យា] aakasakvittyea

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃឧតុភូតវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃស្រទាប់ខ្ពស់ៗរបស់បរិយាកាស។

អាកាសា—

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកាសា— នាម

[អា-កា-សា—] aakasa—

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកាសេ នាម

[អា-កា-សេ] aakase

(ម.ព. អាកាស)។

អាកាសោ នាម

[អា-កា-សោ] aakasao

(ម.ព. អាកាស)។

អាកាស្យា

(កសិ.) ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មែកមានបន្លា ផ្កាជាចង្កោមពណ៌សឬលឿង :

អាកាស្យា នាម

[អា-កា-ស្យា] aakasyea

(កសិ.) ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មែកមានបន្លា ផ្កាជាចង្កោមពណ៌សឬលឿង :

អាកាស—

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកាស— នាម

[អា-កា-សៈ—] aakasak—

(ម.ព. អាកាស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកិណ្ណ

ប្រជុំជនច្រើនណែនណាន់ប្រជ្រៀតប្របៀតគ្នា។

អាកិណ្ណ គុណនាម

[អា-កិន] aakenn

ដែលលាយគ្នា, លាយឡំ, ច្របូកច្របល់, ច្រឡំបល់; កុះ, កុះកុំ; ណែនណាន់, ថ្ដែថ្ដុក, តាន់តាប់ឬណែនណាន់តាន់តាប់; ត្រៀបត្រា; ដេរដាស, ពាសពេញ :

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-គ្រឹះ] aakenn

ផ្ទះកុះកុំ; ភូមិដែលមានផ្ទះកុះ, ដែលមានផ្ទះច្រើនត្រៀបត្រា :

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-ភ័ន] aakenn

អីវ៉ាន់ដែលដាក់លាយឡំឬច្របូកច្របល់គ្នា។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-មៈ-នុស] aakenn

មនុស្សច្រើនត្រៀបត្រា ឬណែនណាន់។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-វ័ត-ថុ] aakenn

(ម.ព. អាកិណ្ណភណ្ឌ)។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-វ៉ាស] aakenn

(ម.ព. អាកិណ្ណវិហារ)។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-វិ-ហ៊ា] aakenn

ការនៅច្របូកច្របល់គ្នា។

អាកិណ្ណ នាម

[អា-កិន-ណៈ-សន់-និ-បាត] aakenn

ប្រជុំជនច្រើនណែនណាន់ប្រជ្រៀតប្របៀតគ្នា។

អាកិណ្ណ—

(ម.ព. អាកិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកិណ្ណ— នាម

[អា-កិន-ណៈ—] aakennak—

(ម.ព. អាកិណ្ណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាកុល—

(ម.ព. អាកូល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ សរសេរជា អាកុល តាមរូបដើមនៃ សំ.បា.។

អាកុល— នាម

[អា-កុ-ឡៈ—] aakolak—

(ម.ព. អាកូល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។ សរសេរជា អាកុល តាមរូបដើមនៃ សំ.បា.។

អាកូល គុណនាម

[អា-កូល] aakoul

ដែលច្រឡូកច្រឡំ, ច្របូកច្របល់, អាកិណ្ណ; សៅហ្មង; ដែលវីវរ, វឹកវរ; វិលវល់; សុកមម៉ុក; មិងមាំង, មមិងមមាំង, ស្រឡាំងកាំង; តេងតាង, តតេងតតាង; ដែលខ្វល់ខ្វាយ, ខ្នះខ្នែង :

អាកូល នាម

[អា-កូល] aakoul

សេចក្ដីវឹកវរ; ដំណើរសុកមម៉ុក; ដំណើរច្របូកច្របល់; ពួក, បន។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-កាំ] aakoul

អំពីសៅហ្មង, ពុំប្រសើរ។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-ចិត] aakoul

ចិត្តវិលវល់, ចិត្តសៅហ្មង។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-ចិន-ដា] aakoul

គំនិតវិលវល់; គំនិតតេងតាង។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡ័ត-ឋាន] aakoul

ទីសុកមម៉ុក។

អាកូល នាម

[អា-កុ-ឡៈ-ស្ថាន] aakoul

(ម.ព. អាកុលដ្ឋាន)។

អាកោ

អាកោដែលធ្វើដោយលាយសាច់ត្នោតទុំជាមួយនឹងម្សៅខ្សាយនិងស្ករ។

អាកោ នាម

[អា-កោ] aakao

ឈ្មោះនំចំហុយមួយប្រភេទ ធ្វើដោយម្សៅខ្សាយលាយស្ករ ដាក់ក្នុងពែងចំហុយ មានមេដាក់លាយផង ដើម្បីឱ្យឡើងសាច់ធូរៗ :

អាកោ នាម

[អា-កោ-ត្នោត] aakao

អាកោដែលធ្វើដោយលាយសាច់ត្នោតទុំជាមួយនឹងម្សៅខ្សាយនិងស្ករ។

អាកោខ្ទិះ

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅខ្សាយ ស្ករ ច្របល់ជាមួយមេដំបែ ដាក់ចំហុយក្នុងពែងឬចានមួយរយៈ រួចចាក់ខ្ទិះដូងពីលើចម្អិនបន្ត (អាចរោយល្ងម៉ដ្ឋឬសាច់ដូងកោសពីលើនៅពេលឆ្អិន) :

អាកោខ្ទិះ នាម

[អា-កោ-ខ្ទិះ] aakaokhtieah

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅខ្សាយ ស្ករ ច្របល់ជាមួយមេដំបែ ដាក់ចំហុយក្នុងពែងឬចានមួយរយៈ រួចចាក់ខ្ទិះដូងពីលើចម្អិនបន្ត (អាចរោយល្ងម៉ដ្ឋឬសាច់ដូងកោសពីលើនៅពេលឆ្អិន) :

អាកោដ

សូរវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាកោដ កិរិយាសព្ទ

[អា-កោ-ដៈ] ឬ [អា-កោត] aakaod

វាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាកោដ នាម

[អា-កោ-ដៈ-កាំ] aakaod

ការវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាកោដ នាម

[អា-កោ-ដៈ-ទ័ន] aakaod

អន្លូង។

អាកោដ នាម

[អា-កោ-ដៈ-ស័ប] aakaod

សូរវាយ, សំពង, ទួង; ដំ; គោះ។

អាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[អាក់] aak

ទើសទាក់, ខកខាន, ឈប់ដោយមានអាការៈទើសទាក់ :

អាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[អាក់] aak

មានថ្នាំងថ្នាក់ក្នុងចិត្ត នាំឱ្យមិនចង់ចួប មិនចង់ឃើញ :

អាក់ កិរិយាសព្ទ

[អន់-អាក់] aak

អន់ចិត្តមានថ្នាំងថ្នាក់ឬស្រយង់ចិត្ត, តូចចិត្ត, រវាតគំនិតបន្តិចៗ; អន់ចិត្តស្រឡេត។

អាក់ កិរិយាសព្ទ

[អន់-អាក់] aak

(ម.ព. អាក់អន់ ក្នុង អន់)។

អាក់ នាម

[អាក់] aak

(ម.ព. អ័ក្ស១)។

អាក់ខាន កិរិយាសព្ទ

[អាក់-ខាន] aakkhan

(ម.ព. ខកខាន)។

អាក់ទីណូព្យាបាល

(វេជ្ជ.) វិធីព្យាបាលជំងឺ ដោយប្រើកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, កាំរស្មីក្រហមអាំងប្រា។

អាក់ទីណូព្យាបាល នាម

[អាក់-ទី-ណូ-ព្យា-បាល] aaktinoupyeabal

(វេជ្ជ.) វិធីព្យាបាលជំងឺ ដោយប្រើកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, កាំរស្មីក្រហមអាំងប្រា។

អាក់ទីណូមហារីក

(វេជ្ជ.) ជំងឺមហារីកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីណូមហារីក នាម

[អាក់-ទី-ណូ-ម-ហា-រីក] aaktinoumoharik

(វេជ្ជ.) ជំងឺមហារីកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីណូវិទ្យា

(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃរំភាយរស្មី ជាពិសេសកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, ក្រហមអាំងប្រា... នៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ។

អាក់ទីណូវិទ្យា នាម

[អាក់-ទី-ណូ-វិត-ទ្យា] aaktinouvittyea

(វេជ្ជ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃរំភាយរស្មី ជាពិសេសកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា, ក្រហមអាំងប្រា... នៃព្រះអាទិត្យ ក្នុងផ្នែកជីវវេជ្ជសាស្ត្រ។

អាក់ទីនីត

(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីនីត នាម

[អាក់-ទី-នីត] aaktinit

(វេជ្ជ.) អាការៈរលាកស្បែក ដែលបង្កឡើងដោយរំភាយរស្មីព្រះអាទិត្យ។

អាក់ទីវ៉ាទ័រ

(គីមី.) វត្ថុធាតុរូបឬគីមី ដែលជួយពន្លឿនជីវប្រតិកម្ម។

អាក់ទីវ៉ាទ័រ នាម

[អាក់-ទី-វ៉ា-ទ័រ] aaktivatro

(គីមី.) វត្ថុធាតុរូបឬគីមី ដែលជួយពន្លឿនជីវប្រតិកម្ម។

អាក់ទីវ៉ាស្យុង នាម

[អាក់-ទី-វ៉ា-ស្យុង] aaktivasyung

ការពន្លឿនជីវប្រតិកម្មដោយប្រើអាក់ទីវ៉ាទ័រ។

អាក់សូន

ពយធំវែងមួយបែកចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន។

អាក់សូន នាម

[អាក់-សូន] aaksoun

ពយធំវែងមួយបែកចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន។

អាក់សេស

(ប.ព.) លទ្ធភាពក្នុងការចូលទៅប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។

អាក់សេស នាម ១)

[អាក់-សេស] aakses

(ប.ព.) ការបញ្ជូនទិន្នន័យទៅវិញទៅមកក្នុងមេម៉ូរី។

អាក់សេស នាម ២)

[អាក់-សេស] aakses

(ប.ព.) លទ្ធភាពក្នុងការចូលទៅប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ។

អាក់សែ

(វេជ្ជ.) អាការៈជំងឺកើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់ខ្លាំងក្លា ដែលមានរយៈពេលខ្លីជាបន្តបន្ទាប់និងទៀងទាត់។

អាក់សែ នាម

[អាក់-សែ] aaksae

(វេជ្ជ.) អាការៈជំងឺកើតឡើងយ៉ាងទាន់ហន់ខ្លាំងក្លា ដែលមានរយៈពេលខ្លីជាបន្តបន្ទាប់និងទៀងទាត់។

អាក្រក់

ដែលមិនល្អ, ពុំប្រសើរ, ពុំប្រពៃ :

អាក្រក់ គុណនាម

[អា-ក្រក់] ah krork

ដែលមិនល្អ, ពុំប្រសើរ, ពុំប្រពៃ :

អាក្រម

ការឆ្លងរួចផុត; ការចូលលុក; ការចូលតយុទ្ធគ្នា; ការប្រាបប្រាម :

អាក្រម នាម

[អា-ក្រំ] aakram

ការឆ្លងរួចផុត; ការចូលលុក; ការចូលតយុទ្ធគ្នា; ការប្រាបប្រាម :

អាក្រាត គុណនាម a

[អា-ក្រាត] aakrat

ដែលលែងខ្លួនធ្លាំងទទេ ឥតស្លៀកដណ្ដប់សោះ ឬដែលគ្រាន់តែដណ្ដប់ ប៉ុន្តែមិនស្លៀកបិទបាំងកេរខ្មាស, ដែលស្រាតធ្លាំង :

អាក្រាត កិរិយាសព្ទ b

[អា-ក្រាត] aakrat

ស្រាត :

អាក្រី

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អាក្រក់ ថា អាក្រក់អាក្រី គឺមិនសមរម្យ មិនគប្បីសោះ (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសីលធម៌) :

អាក្រី បុព្វបទ

[អា-ក្រី] aakri

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ អាក្រក់ ថា អាក្រក់អាក្រី គឺមិនសមរម្យ មិនគប្បីសោះ (ជាពិសេសទាក់ទងនឹងសីលធម៌) :

អាក្រីឌ

ទីសម្រាប់លេង, ទីលេងកម្សាន្ត, កីឡាឋាន ឬកីឡាភូមិ :

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រេត] aakreid

ការលេង, ការលេងកម្សាន្ត, ល្បែងកម្សាន្ត, កីឡា។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-គិ-រី] aakreid

ភ្នំសម្រាប់ឡើងទៅលេងកម្សាន្ត, ភ្នំកីឡា។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-ប-រ៉ៈ-ពត់] aakreid

(ម.ព. អាក្រីឌគិរី)។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-ភូម] aakreid

(ម.ព. អាក្រីឌស្ថាន)។

អាក្រីឌ នាម

[អា-ក្រី-ឌៈ-ស្ថាន] aakreid

ទីសម្រាប់លេង, ទីលេងកម្សាន្ត, កីឡាឋាន ឬកីឡាភូមិ :

អាក្រីឌ—

(ម.ព. អាក្រីឌ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។