វចនានុក្រមខ្មែរ

អាឃាត នាម

[អា-ឃាត] aakheat

ការបៀតបៀន; អាក្រោធន៍; សេចក្ដីក្រោធខ្លាំង; គំនុំ :

អាឃាត នាម

[អា-ឃា-តៈ-កា] aakheat

ការណ៍ឬហេតុ (ដំណើរ) ដែលនាំឱ្យមានគំនុំឬឱ្យមានការបៀតបៀនគ្នា។

អាឃាត នាម

[អា-ឃា-តៈ-បុក-គល់] aakheat

បុគ្គលដែលមានគំនុំនឹងគ្នា; បុគ្គលអ្នកបៀតបៀនគ្នា។

អាឃាត នាម

[អា-ឃា-តៈ-វ័ត-ថុ] aakheat

វត្ថុដែលនាំឱ្យកើតអាឃាត។

អាឃាត នាម

[អា-ឃា-តៈ-វិ-មុត] aakheat

អ្នកដែលរួចស្រឡះចាកគំនុំហើយ។

អាឃាត នាម

[អា-ឃា-តៈ-ហែត] aakheat

(ម.ព. អាឃាតការណ៍)។

អាឃាតនដ្ឋាន នាម

[អា-ឃា-តៈ-ណាត់-ឋាន] aakheataknatthan≈

(ម.ព. អាឃាតនៈ)។

អាឃាតនៈ នាម ២)

[អា-ឃា-តៈ-ណៈ] aakheatoneak

ទីសម្រាប់ពិឃាត (ហៅ អាឃាតនដ្ឋាន ក៏បាន)។

អាឃាត—

(ម.ព. អាឃាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាឃាត— នាម

[អា-ឃា-តៈ—] aakheatak—≈

(ម.ព. អាឃាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាឃោសន នាម

[អា-ឃោ-សៈ-ណៈ] aakhousan

ការប្រកាសសេចក្ដីឱ្យឮសាយសុស, ការស្រែកប្រកាសឮខ្លាំងៗ; សូរសព្ទគឹកកងឬកងរំពង (ប្រើជា អាឃោសនៈ ក៏បាន)។

អាឃោសន នាម

[អា-ឃោ-សៈ-ណៈ-កា] aakhousan

ការប្រកាសដំណឹងផ្សាយឱ្យឮសុសសព្វ។

អាឃោសនសព្ទ នាម

[អា-ឃោ-សៈ-ណៈ-ស័ប] aakhosaknaksba≈

សូរគឹកកង, សូរសព្ទកងរំពង, សូរឮខ្លាំងៗ។

អាឃោសនៈ នាម

[អា-ឃោ-សៈ-ណៈ] aakhosaknak≈

(ម.ព. អាឃោសន)។

អាឃ៌ គុណនាម

[អា] aakhr

(ម.ព. អឃ៌)។

អាង កិរិយាសព្ទ

[អាង] ang

សង្ឃឹមដល់, សង្ឃឹមទៅរក; ពោលដល់; ចង្អុលទៅរក, យកជាគោល, យកជាកសិណឬជាតឹកតាង; ពឹងផ្អែកទៅលើ, យកជាទីពឹង :

អាង កិរិយាសព្ទ

[អាង-ខ្នង] ang

(សំនួន.) អាងបុគ្គលដែលមានអំណាច ឬទ្រព្យយសណាមួយ ចាំជួយធ្វើអន្តរាគមន៍ ការពារ :

អាង នាម

[អាង] ang

ពាងមាឌរាក់ (ប៉ុន្តែខ្ពស់ជាងផើង) មាត់រីកធំ បាតតូច សម្រាប់ដាក់ទឹក :

អាង នាម ១)

[អាង-ទឹក] ang

(ម.ព. អាង២)។

អាង នាម ២)

[អាង-ទឹក] ang

ទីតម្កល់ទឹកដែលមានធារទឹកធំទូលាយ :

អាងខ្នាង កិរិយាសព្ទ a

[អាង-ខ្នាង] aangkhnang

ស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក, ហ៊ីងហ៊ាង; ទើសមុខទើសក្រោយ :

អាងខ្នាង គុណនាម b

[អាង-ខ្នាង] aangkhnang

ដែលស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក :

អាងទន្លេ

(ភូមិ.) តំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលកំណត់ដោយព្រំប្រទល់ផ្ទៃជម្រាលទទួលទឹកភ្លៀងបង្កើតជាប្រព័ន្ធទឹកហូរ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងទឹកលើដីនិងទឹកក្រោមដី។ អាងទន្លេដែលធំ មានអាងទន្លេរង :

អាងទន្លេ នាម

[អាង-ទន់-លេ] aangtnole≈

(ភូមិ.) តំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលកំណត់ដោយព្រំប្រទល់ផ្ទៃជម្រាលទទួលទឹកភ្លៀងបង្កើតជាប្រព័ន្ធទឹកហូរ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងទឹកលើដីនិងទឹកក្រោមដី។ អាងទន្លេដែលធំ មានអាងទន្លេរង :

អាច

ហ៊ាន; ប្រព្រឹត្តទៅបាន, ធ្វើបាន; មិនរួញរា, មិនរួញថយ; មិនញញើត; មិនទើសទាក់ :

អាច កិរិយាសព្ទ

[អាច] arch

ហ៊ាន; ប្រព្រឹត្តទៅបាន, ធ្វើបាន; មិនរួញរា, មិនរួញថយ; មិនញញើត; មិនទើសទាក់ :

(ស.ស.) (ព.បុ.) ពាក្យជាបុរិសសព្វនាមសម្រាប់បព្វជិតប្រើជាជំនួសឈ្មោះខ្លួន និយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជន ជាជំនួសពាក្យថា "អាត្មា" (ដោយសេចក្ដីថា "ជាអ្នកដឹងសេចក្ដីខុសត្រូវរាក់ជ្រៅបាន" ឬថា "ជាអ្នកអាចដឹងកិច្ចការក្នុងក្ដី គឺក្នុងវត្តអារាមបាន") :

អាចក្ដី សព្វនាម

[អាច-ក្ដី] aachkdei≈

(ស.ស.) (ព.បុ.) ពាក្យជាបុរិសសព្វនាមសម្រាប់បព្វជិតប្រើជាជំនួសឈ្មោះខ្លួន និយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជន ជាជំនួសពាក្យថា "អាត្មា" (ដោយសេចក្ដីថា "ជាអ្នកដឹងសេចក្ដីខុសត្រូវរាក់ជ្រៅបាន" ឬថា "ជាអ្នកអាចដឹងកិច្ចការក្នុងក្ដី គឺក្នុងវត្តអារាមបាន") :

អាចម នាម ១)

[អា-ចំ] aacham

ការលាងជម្រះឱ្យស្អាត, ឱ្យជ្រះមន្ទិលកខ្វក់ :

អាចម នាម ២)

[អា-ចំ] aacham

ឧច្ចារៈ (អាចម៍) :

អាចមន នាម

[អា-ចៈ-ម៉ៈ-ណៈ] aachomon

ការលាងជម្រះ (មាត់ជាដើម) ឱ្យជ្រះមន្ទិល :

អាចមន នាម

[អា-ចៈ-ម៉ៈ-ណៈ-កិច] aachomon

កិច្ចលាងជម្រះឱ្យជ្រះមន្ទិល (នៃមាត់ជាដើម) :

អាចមនៈ

(ម.ព. អាចមន)។

អាចមនៈ នាម

[អា-ចៈ-ម៉ៈ-ណៈ] aachakmaknak≈

(ម.ព. អាចមន)។

អាចម៍

(សំនួន.) យ៉ាងល្អិតល្អន់ យ៉ាងដិតដល់ :

អាចម៍ នាម

[អាច់] aachom

អាហារចាស់, អាហារចាស់ដែលបន្ទោចេញមកតាមវច្ចមគ្គ (ឧច្ចារៈ, លាមក) :

អាចម៍ នាម

[អស់-អាច់-អស់-នោម] aachom

(សំនួន.) យ៉ាងល្អិតល្អន់ យ៉ាងដិតដល់ :

អាចម៍កន្លង់

ស្លឹកចេកទុំជាដើម ដែលញាត់បុកក្នុងប្រហោងកាំភ្លើងធំឱ្យណែនរំសេវ :

អាចម៍កន្លង់ នាម ១)

[អាច់-កន់-ឡង់] aachmokonlong

(ព.ប្រ.) កម្ទេចដែលកើតអំពីខួង, ស្វាន, ខៃ, ក្ដារ (ដោយដែកកណ្ដារ) ជាដើម ស្រដៀងឬដូចកម្ទេចដែលកន្លង់ចោះ (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលកន្លង់ ឬ កម្ទេចដែកខួង ជាដើម) :

អាចម៍កន្លង់ នាម ២)

[អាច់-កន់-ឡង់] aachmokonlong

ស្លឹកចេកទុំជាដើម ដែលញាត់បុកក្នុងប្រហោងកាំភ្លើងធំឱ្យណែនរំសេវ :

អាចម៍កុក

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះត្រីចង្វាមានស្រកាមួយប្រភេទ សម្បុរស (ស្រដៀងនឹងអាចម៍កុក) :

អាចម៍កុក នាម

[អាច់-កុក] aachmokok

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះត្រីចង្វាមានស្រកាមួយប្រភេទ សម្បុរស (ស្រដៀងនឹងអាចម៍កុក) :

អាចម៍ក្រចក

មន្ទិលឬក្អែលដែលនៅជាប់នឹងក្រចក ត្រង់ខាងចុងម្រាម (ព.គ.) ក្អែលក្រចក ឬ មន្ទិលក្រចក; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលក្រចក ឬ មន្ទិលក្រចក ក៏បាន)។

អាចម៍ក្រចក នាម

[អាច់-ក្រ-ចក] aachmokrachak

មន្ទិលឬក្អែលដែលនៅជាប់នឹងក្រចក ត្រង់ខាងចុងម្រាម (ព.គ.) ក្អែលក្រចក ឬ មន្ទិលក្រចក; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលក្រចក ឬ មន្ទិលក្រចក ក៏បាន)។

អាចម៍ក្របី

មន្ទិលឬកំណក្អែលដែលនៅជាប់នឹងស្បែកក្បាលរបស់ទារកឬក្មេង :

អាចម៍ក្របី នាម

[អាច់-ក្រ-បី] aachkrobei≈

មន្ទិលឬកំណក្អែលដែលនៅជាប់នឹងស្បែកក្បាលរបស់ទារកឬក្មេង :

អាចម៍ក្រពើ

ដែលសោះអស់ជាតិដើម ហើយក្ដាំងខះជាដុំៗ ផុយៗ (ចំពោះតែវត្ថុល្អិតផង់) :

អាចម៍ក្រពើ គុណនាម ១)

[អាច់-ក្រ-ពើ] aachmokrapau

(ព.ប្រ.) ដែលក្ដាំងសោះកក្រោះឥតជីជាតិ (ចំពោះតែដី) :

អាចម៍ក្រពើ គុណនាម ២)

[អាច់-ក្រ-ពើ] aachmokrapau

ដែលសោះអស់ជាតិដើម ហើយក្ដាំងខះជាដុំៗ ផុយៗ (ចំពោះតែវត្ថុល្អិតផង់) :

អាចម៍ក្លៀក

(សំនួន.) ដែលនៅក្មេងសេចក្ដី មិនទាន់យល់ការរាក់ជ្រៅ :

អាចម៍ក្លៀក នាម

[អាច់-ក្លៀក] aachkliek≈

មន្ទិលឬក្អែលនៅជាប់នឹងក្លៀកមនុស្ស :

អាចម៍ក្លៀក នាម

[មិន-ទាន់-ជ្រុះ-អាច់-ក្រ-បី] minteanchrueahaachkrobei≈

(សំនួន.) ដែលនៅក្មេងសេចក្ដី មិនទាន់យល់ការរាក់ជ្រៅ :

អាចម៍គោ

(ព.ទ.បុ.) អ្នកឥតអំណាចឬខ្សោយអំណាចហ៊ានប្រទូស្តទៅរកអ្នកមានអំណាច។

អាចម៍គោ នាម ១)

[អាច់-គោ] aachmokou

ឈ្មោះកង្កែបមួយប្រភេទមាឌតូច ច្រើននៅអាស្រ័យក្នុងកំពាយអាចម៍គោ :

អាចម៍គោ នាម ២)

[អាច់-គោ] aachmokou

ឈ្មោះកំពោងមួយប្រភេទ នៅអាស្រ័យក្នុងកំពាយអាចម៍គោ :

អាចម៍គោ នាម

[អាច់-គោ] aachmokou

(ព.ទ.បុ.) អ្នកឥតអំណាចឬខ្សោយអំណាចហ៊ានប្រទូស្តទៅរកអ្នកមានអំណាច។

អាចម៍ចំណាំង

កម្ទេចដែលចេញពីដែកឈូសឬពន្លាកនៅពេលគេឈូសឬដាប់ឈើ។

អាចម៍ចំណាំង នាម

[អាច់-ចំ-ណាំង] aachchamnaamng≈

កម្ទេចដែលចេញពីដែកឈូសឬពន្លាកនៅពេលគេឈូសឬដាប់ឈើ។

អាចម៍ច្រមុះ

សំបោរឬមន្ទិលដែលខះកកនៅក្នុងរន្ធច្រមុះ (ព.គ.) មន្ទិលច្រមុះ; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលច្រមុះ ឬ មន្ទិលច្រមុះ)។

អាចម៍ច្រមុះ នាម

[អាច់-ច្រ-ម៉ុះ] aachmochramuh

សំបោរឬមន្ទិលដែលខះកកនៅក្នុងរន្ធច្រមុះ (ព.គ.) មន្ទិលច្រមុះ; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលច្រមុះ ឬ មន្ទិលច្រមុះ)។

អាចម៍ឆ្កែ

ឈ្មោះឃ្មុំមួយប្រភេទ ដែលមានសម្បុកតូចប៉ុនប្រមាណដុំអាចម៍ឆ្កែ :

អាចម៍ឆ្កែ នាម ១)

[អាច់-ឆ្កែ] aachmochhkae

(ព.ប្រ.) សាច់កំពូកបន្តិចនៅលើចុងច្រមុះក្រពើ (ប្រដូចនឹងដុំអាចម៍ឆ្កែ) :

អាចម៍ឆ្កែ នាម ២)

[អាច់-ឆ្កែ] aachmochhkae

ឈ្មោះឃ្មុំមួយប្រភេទ ដែលមានសម្បុកតូចប៉ុនប្រមាណដុំអាចម៍ឆ្កែ :

អាចម៍ឆ្ពឹស

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានផ្កាធុំក្លិនស្អុយខ្មោះក្នុងវេលាល្ងាច ច្រើនដុះក្នុងដីភូមិ :

អាចម៍ឆ្ពឹស នាម

[អាច់-ឆ្ពឹស] aachmochhpoes

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានផ្កាធុំក្លិនស្អុយខ្មោះក្នុងវេលាល្ងាច ច្រើនដុះក្នុងដីភូមិ :

អាចម៍ឆ្មា

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះអម្ពិលមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗ (ស្រដៀងនឹងអាចម៍ឆ្មា) :

អាចម៍ឆ្មា នាម

[អាច់-ឆ្មា] aachmochhma

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះអម្ពិលមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗ (ស្រដៀងនឹងអាចម៍ឆ្មា) :

អាចម៍ដី

ដីដែលជីក, កាប់, គាស់, កកាយជាដើម :

អាចម៍ដី នាម

[អាច់-ដី] aachmodei

ដីដែលជីក, កាប់, គាស់, កកាយជាដើម :

អាចម៍ដែក

សម្ភារៈម្យ៉ាងធ្វើពីកម្ទេចដែក ឬរូបធាតុប្រើសម្រាប់សម្អាតសម្ភារៈផ្ទះបាយ។ អ្នកខ្លះហៅ ដែកដុសឆ្នាំង :

អាចម៍ដែក នាម

[អាច់-ដែក] aachmodaek

កម្ទេចដែកដែលដុតហើយវាយដំ ឬកាកដែកដែលរម្លាយហើយសល់ពីដែកសម្រាំង (ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ថា មូលដែក)។

អាចម៍ដែក នាម

[ថ្ម-អាច់-ដែក] aachmodaek

ថ្មតាន់ដែលមានសាច់និងសម្បុរដូចអាចម៍ដែក (បា. ហៅ អយគូថ)។

អាចម៍ដែក នាម

[អាច់-ដែក] aachmodaek

សម្ភារៈម្យ៉ាងធ្វើពីកម្ទេចដែក ឬរូបធាតុប្រើសម្រាប់សម្អាតសម្ភារៈផ្ទះបាយ។ អ្នកខ្លះហៅ ដែកដុសឆ្នាំង :

អាចម៍ដែកឈូស

កម្ទេចឈើដែលចេញពីដែកឈូសនៅពេលឈូស :

អាចម៍ដែកឈូស នាម

[អាច់-ដែក-ឈូស] aachdaekchhus≈

កម្ទេចឈើដែលចេញពីដែកឈូសនៅពេលឈូស :

អាចម៍ដំរី

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ មានផ្លែតូចៗមូលៗ (ប្រៀបប្រដូចនឹងសណ្ឋានដុំអាចម៍ដំរី) :

អាចម៍ដំរី នាម

[អាច់-ដំ-រ៉ី] aachmodamri

(ព.ប្រ.) ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ មានផ្លែតូចៗមូលៗ (ប្រៀបប្រដូចនឹងសណ្ឋានដុំអាចម៍ដំរី) :

អាចម៍ត្រចៀក

មន្ទិលឬក្អែលដែលខះកកក្ដាំងនៅក្នុងរន្ធត្រចៀក :

អាចម៍ត្រចៀក នាម

[អាច់-ត្រ-ចៀក] aachmotrachiek

មន្ទិលឬក្អែលដែលខះកកក្ដាំងនៅក្នុងរន្ធត្រចៀក :

អាចម៍ធ្មេញ

មន្ទិលដែលនៅជាប់នឹងធ្មេញ, សម្អេកធ្មេញ; (ព.គ.) មន្ទិលធ្មេញ; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ក៏ថា មន្ទិលធ្មេញ ដែរ។

អាចម៍ធ្មេញ នាម

[អាច់-ធ្មេញ] aachmothmenh

មន្ទិលដែលនៅជាប់នឹងធ្មេញ, សម្អេកធ្មេញ; (ព.គ.) មន្ទិលធ្មេញ; ពាក្យក្រាបទូលក្សត្រិយ៍ក៏ថា មន្ទិលធ្មេញ ដែរ។

អាចម៍បន្ទោះ

កម្ទេចឬចម្រៀកដែលកើតពីបិតបន្ទោះឫស្សីឬក៏ផ្ដៅជាដើម :

អាចម៍បន្ទោះ នាម

[អាច់-បន់-ទោះ] aachmobontuoh

កម្ទេចឬចម្រៀកដែលកើតពីបិតបន្ទោះឫស្សីឬក៏ផ្ដៅជាដើម :

អាចម៍បំណះ

បន្ទះដីដែលរបើកធ្លាក់តម្រួតៗប៉ះលើគ្នាព្រោះភ្ជួរ :

អាចម៍បំណះ នាម

[អាច់-បំ-ណះ] aachmobamnah

បន្ទះដីដែលរបើកធ្លាក់តម្រួតៗប៉ះលើគ្នាព្រោះភ្ជួរ :

អាចម៍ផ្កាយ

ពន្លឺតូចដែលធ្លាក់រ៉ុយ ឬរតាយៗ ពីផ្ទៃអាកាសខាងលើចុះមកហើយបាត់ទៅវិញ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងពន្លឺកាំជ្រួចយ៉ាងតូចដែលធ្លាក់ចុះមកខាងក្រោមវិញ :

អាចម៍ផ្កាយ នាម ១)

[អាច់-ផ្កាយ] aachmophkay

ឈ្មោះក្រួសមូលៗឬសណ្ឋានផ្សេងក៏មានខ្លះ សាច់រឹងរលីង, កើតក្នុងទឹក, សម្រាប់ប្រើការចាក់បេតុងអារម៉េ :

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាត នាម

អាឃាតនដ្ឋាន នាម

អាឃាតនៈ នាម ១)

អាឃាតនៈ នាម ២)

អាឃាតន៍ នាម

អាឃាត— នាម

អាឃោសន នាម

អាឃោសន នាម

អាឃោសនសព្ទ នាម

អាឃោសនា នាម

អាឃោសនៈ នាម

អាឃ៌ គុណនាម

អាង កិរិយាសព្ទ

អាង កិរិយាសព្ទ

អាង នាម

អាង នាម ១)

អាង នាម ២)

អាងខ្នាង កិរិយាសព្ទ a

អាងខ្នាង គុណនាម b

អាងទន្លេ នាម

អាច កិរិយាសព្ទ

អាចក្ដី សព្វនាម

អាចម នាម ១)

អាចម នាម ២)

អាចមន នាម

អាចមន នាម

អាចមនៈ នាម

អាចម៍ នាម

អាចម៍ នាម

អាចម៍កន្លង់ នាម ១)

អាចម៍កន្លង់ នាម ២)

អាចម៍កុក នាម

អាចម៍ក្រចក នាម

អាចម៍ក្របី នាម

អាចម៍ក្រពើ គុណនាម ១)

អាចម៍ក្រពើ គុណនាម ២)

អាចម៍ក្លៀក នាម

អាចម៍ក្លៀក នាម

អាចម៍គោ នាម ១)

អាចម៍គោ នាម ២)

អាចម៍គោ នាម

អាចម៍ចំណាំង នាម

អាចម៍ច្រមុះ នាម

អាចម៍ឆ្កែ នាម ១)

អាចម៍ឆ្កែ នាម ២)

អាចម៍ឆ្ពឹស នាម

អាចម៍ឆ្មា នាម

អាចម៍ដី នាម

អាចម៍ដែក នាម

អាចម៍ដែក នាម

អាចម៍ដែក នាម

អាចម៍ដែកឈូស នាម

អាចម៍ដំរី នាម

អាចម៍ត្រចៀក នាម

អាចម៍ធ្មេញ នាម

អាចម៍បន្ទោះ នាម

អាចម៍បំណះ នាម

អាចម៍ផ្កាយ នាម ១)